Rob de Haas raad00662

Transcriptie

1 Agendapunt commissie: steller telefoonnummer Rob de Haas agendapunt kenmerk datum raadsvergadering onderwerp Verzelfstandiging weekmarkt 13raad00662 aan de gemeenteraad A. Samenvatting Uit de kerntakendiscussie van 2005 is naar voren gekomen dat de organisatie van de weekmarkt geen kerntaak is. Wel dient de gemeente de regie te houden. Om hier uitvoering aan te geven, is in samenwerking met de Marktcommissie en branchevereniging gewerkt aan het verzelfstandigen van de weekmarkt. Marktkooplieden willen met steun van de Stichting de Markt van Morgen de organisatie van de weekmarkt overnemen. Om deze verzelfstandiging daadwerkelijk mogelijk te maken, dient een aantal besluiten te worden genomen. Zo dient de raad ertoe te besluiten om de Marktverordening gemeente Valkenswaard 2007 in te trekken. B. Voorgesteld besluit 1. De Marktverordening gemeente Valkenswaard 2007 in te trekken per 1 februari Het financiële nadeel van ,- voor 2014 te dekken uit het begrotingsresultaat voor 2014 en voor 2015 en verder mee te nemen in de integrale afwegingen bij de nota kaders C. Inleiding Kerntakendiscussie In 2005 heeft de raad een discussie gevoerd over de kerntaken van de gemeente Valkenswaard. Daaruit is naar voren gekomen dat het organiseren van een weekmarkt geen gemeentelijke kerntaak is. De gemeente dient wel de regie te behouden. Toekomstvisie In de toekomstvisie wordt aangestipt dat de weekmarkt een belangrijke aantrekkingskracht uitoefent op onze (Belgische) bezoekers. Tevens spreekt uit de toekomstvisie dat daar waar mogelijk de gemeente de rol van regisseur neemt. Dit past bij het geven van verantwoordelijkheden en keuzevrijheid aan direct betrokkenen. Deze keuze voor een regierol komt ook sterk terug in de reeds ingeslagen weg van het team Beheer Openbare Ruimte. Samenwerking Om uitvoering te geven aan deze opdracht van de raad, heeft de afgelopen jaren uitvoerig overleg plaatsgevonden met de Marktcommissie en de branchevereniging Centrale Vereniging voor de Ambulante Handel (CVAH). Enerzijds omdat de marktkooplieden belangrijke belanghebbenden zijn bij

2 de weekmarkt. Anderzijds om gebruik te kunnen maken van de expertise van de Marktcommissie en CVAH. Verzelfstandiging versus privatisering Verzelfstandiging en privatisering zijn de geijkte opties om als gemeente de organisatie van een weekmarkt over te dragen aan derden. De raad is er met brieven in 2012 en 2013 over geïnformeerd dat in overleg met de Markcommissie en CVAH ervoor is gekozen om in te zetten op verzelfstandiging van de weekmarkt. En dus niet op privatisering. Bij zowel verzelfstandiging als privatisering verschuift de uitvoering van een gemeentelijke taak naar een zelfstandige organisatie. Bij privatisering komt het geheel in handen van een commerciële partij. Bij verzelfstandiging komt de organisatie van de weekmarkt in handen van een organisatie van alle marktkooplieden. Dan krijgen alle marktkooplieden zeggenschap over de organisatie en toekomst van hun eigen weekmarkt. Marktverordening De raad heeft op 28 juni 2007 de vigerende Marktverordening gemeente Valkenswaard 2007 (zie bijlage) vastgesteld. Deze marktverordening is het fundament voor de wijze waarop de weekmarkt thans wordt georganiseerd. Zo is het de basis voor het huidige vergunningsstelsel, maar ook voor bijvoorbeeld het maken van brancheringsafspraken en het instellen van een Marktcommissie. Bij verzelfstandiging is er echter geen sprake meer van een marktverordening. Bij verzelfstandiging wordt het huidige stelsel dat gebaseerd is op de Marktverordening vervangen door een instellingsbesluit en samenwerkingsovereenkomst. Het huidige vergunningsstelsel komt dan te vervallen. Voor een verdere toelichting zie onderdeel E. D. Wat willen we bereiken? Gemeentelijke inzet Door de gemeente is ingezet op verzelfstandiging van de weekmarkt. Dit om uitvoering te kunnen geven aan de kerntakendiscussie. De inzet is om de weekmarkt niet meer zelf te organiseren, maar wel om de regie te houden. Dit is ook in lijn met de toekomstvisie en regierol van team Beheer Openbare Ruimte. Verder heeft een kwalitatief goede weekmarkt een duidelijke economische meerwaarde voor het centrum van Valkenswaard. Dat de weekmarkt recent genomineerd was voor de verkiezing van beste weekmarkt van Nederland, illustreert dat momenteel sprake is van een goede kwaliteit. Inzet marktkooplieden Het verzelfstandigen van de weekmarkt kan een gemeente niet alleen. Met ondersteuning van de CVAH heeft een vertegenwoordiging van marktkooplieden, voortkomende uit de Marktcommissie, zich bereid getoond om de verzelfstandiging op zich te nemen. Daartoe hebben zij de Stichting Weekmarkt Valkenswaard opgericht. Zij zien in dat zij beter dan de gemeente kunnen werken aan een goede toekomst voor de Valkenswaardse weekmarkt. Dit door bijvoorbeeld de marketing van de weekmarkt een kwaliteitsimpuls te geven. Ook geniet verzelfstandiging de voorkeur boven privatisering. Verder is als uitgangspunt genomen dat de dagelijkse praktijk voor de marktkooplieden niet wezenlijk veranderd. Zo moeten alle marktkooplieden met een vaste standplaats voor onbepaalde tijd op de weekmarkt kunnen blijven staan. Tijdens een informatiebijeenkomst voor alle marktkooplieden op 30 2

3 oktober 2013 bleek dat dit voor een groot draagvlak onder de marktkooplieden zorgde. De marktkooplieden gaven bijna unaniem aan voor verzelfstandiging te zijn. Inzet branchevereniging Aangezien de marktkooplieden die in het bestuur van de Stichting Weekmarkt Valkenswaard zitten, geen persoonlijke juridische risico s willen lopen, is in samenwerking met de branchevereniging gezocht naar een passende constructie. De oplossing bestaat uit een samenwerking met De Stichting De Markt van Morgen. Dit is een stichting zonder winstoogmerk die op initiatief van de branchevereniging is opgericht, om overal in Nederland verzelfstandigde weekmarkten te faciliteren. De gemeente sluit derhalve de samenwerkingsovereenkomst met de Stichting De Markt van Morgen en legt daarin alle afspraken over de organisatie van de weekmarkt vast. Tevens heeft de Stichting De Markt van Morgen een mandaatovereenkomst met de Stichting Weekmarkt Valkenswaard. Binnen de kaders van de samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente Valkenswaard en de Stichting De Markt van Morgen draagt de Stichting Weekmarkt Valkenswaard bij verzelfstandiging zorg voor de organisatie van de weekmarkt. Daarmee nemen de marktkooplieden wel verantwoordelijkheid voor de organisatie van de weekmarkt. E. Wat gaan we er voor doen? Overdracht taken Bij het overdragen van de organisatie van de weekmarkt aan een verzelfstandigde weekmarkt. hoort het overdragen van taken die tot op heden door de gemeente worden uitgevoerd. Zo zal de gemeente niet meer zorgen voor de reiniging van het marktterrein en directe omgeving na afloop van de marktdag. Tevens zal de gemeente bijvoorbeeld geen marktmeester meer inhuren die tijdens de marktdag zorg draagt voor een goed verloop van de marktdag. Al deze taken zullen worden uitgevoerd door de verzelfstandigde weekmarkt. Doorberekenen kosten Aangezien bij positieve besluitvorming de gemeente Valkenswaard de weekmarkt niet zelf meer gaat organiseren, zal de gemeente Valkenswaard geen marktgelden meer heffen. Ook worden taken zoals de reiniging van het marktterrein en het marktmeesterschap opgepakt door de verzelfstandigde weekmarkt. Dit past bij de gemeentelijke regierol, waarmee het team Beheer Openbare Ruimte op diverse terreinen slagen aan het maken is. Verder gaat de Stichting Weekmarkt Valkenswaard betalen voor de kosten die de gemeente Valkenswaard vanuit haar regierol blijft maken voor de weekmarkt. De gemeentelijke contractpartner Stichting De Markt van Morgen zal hiervoor zorgen en de Stichting Weekmarkt Valkenswaard daarbij ondersteunen. Zo is het verzorgen van de noodzakelijke wegafzettingen een gemeentelijke taak. Ook blijft de gemeente de stroomvoorziening verzorgen. De daadwerkelijke kosten van het elektriciteitsverbruik worden aan de gemeente betaald. Tevens gaat de verzelfstandigde weekmarkt betalen voor de ambtelijke uren ten behoeve van de stroomvoorziening en het vastrecht. Voor een overzicht van alle door te berekenen kosten wordt verwezen naar de paragraaf financiën (onderdeel F). 3

4 Samenwerkingsovereenkomst Na positieve besluitvorming wordt de samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente Valkenswaard en Stichting De Markt van Morgen van kracht. Deze samenwerkingsovereenkomst is een contractvorm, waarin alle onderlinge afspraken zijn opgenomen over de organisatie van de weekmarkt. De Stichting Weekmarkt Valkenswaard zorgt binnen de mandaatovereenkomst die zij met de Stichting De Markt van Morgen sluit, voor uitvoering van de verzelfstandiging. Deze samenwerkingsovereenkomst is tot stand gekomen op basis van voorbeelden van elders en na stevige onderhandelingen met de marktkooplieden. In de samenwerkingsovereenkomst zijn afspraken gemaakt over bijvoorbeeld de bruikleen van het marktplein, de omgang met het marktterrein, aansprakelijkheid, financiën en reiniging. Doel van het contract is het waarborgen van de kwaliteit van de weekmarkt en het schept helderheid over wat de gemeente en verzelfstandigde weekmarkt van elkaar mogen verwachten. Voor de volledige inhoud van de samenwerkingsovereenkomst wordt verwezen naar het bijgevoegde document. Stichting Weekmarkt Valkenswaard De Stichting Weekmarkt Valkenswaard speelt een cruciale rol bij de verzelfstandiging van de weekmarkt. Zij neemt immers in de praktijk de organisatie van de weekmarkt over van de gemeente. Overigens wordt zij daarbij ondersteund door branchevereniging De Stichting De Markt van Morgen. Verder spelen de marktkooplieden een belangrijke rol in de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst. De voor individuele marktkooplieden relevante bepalingen zullen de door de Stichting Weekmarkt Valkenswaard worden opgenomen in de contracten die zij gaan sluiten met de marktkooplieden. Deze contracten vervangen de huidige vergunningen. Een verzelfstandiging betekent immers het einde van een vergunningsstelsel. Besluitvorming documenten Om de weekmarkt te verzelfstandigen dient besluitvorming plaats te vinden over diverse documenten. De afspraken die in het verleden zijn gemaakt en op basis waarvan de gemeente Valkenswaard thans de weekmarkt organiseert, dienen te worden gewijzigd. Zo ligt de Marktverordening gemeente Valkenswaard 2007 ten grondslag aan de gemeentelijke organisatie van de weekmarkt op basis van een vergunningsstelsel. Het is een bevoegdheid van de raad om deze in te trekken. En dit is noodzakelijk om verzelfstandiging mogelijk te maken. Daarnaast dient de Marktcommissie te worden ontbonden en het bijbehorende reglement te worden ingetrokken. Dit zijn bevoegdheden van het College van B&W. Wanneer de gemeente geen weekmarkt meer organiseert, heeft zij immers geen commissie meer nodig die haar daarover adviseert. Tevens besluit de gemeente bij verzelfstandiging niet meer over welke (nieuwe) marktkooplieden (waar) op de weekmarkt komen te staan. Derhalve dient het College van B&W voor verzelfstandiging het Branchebesluit Valkenswaard 2004, de Uitdelingsregeling Valkenswaard en de Standwerkersregeling in te trekken en de overeenkomst marktkramenverhuur op te zeggen. In plaats daarvan hoort bij verzelfstandiging het College van B&W een samenwerkingsovereenkomst te sluiten met De Stichting De Markt van Morgen en een instellingsbesluit te nemen. Dit als basis voor de organisatie en als afsprakenkader voor de weekmarkt. Besluitvorming over voornoemde documenten hangt dus zeer sterk met elkaar samen. Daarom wordt geadviseerd om alle voorgestelde besluiten aan elkaar te koppelen en in te laten gaan per 1 februari Verder is in artikel 13.6 van de concept samenwerkingsovereenkomst opgenomen dat deze pas in werking 4

5 treedt, wanneer de gemeenteraad de marktverordening heeft ingetrokken. Voorgaande is met inachtneming van de beslissingsbevoegdheden van de betrokken bestuursorganen. F. Financiën Inleiding De keuze van de raad om de organisatie van de weekmarkt niet als een gemeentelijke kerntaak te beschouwen, maar wel de regie te behouden, heeft sowieso consequenties voor de gemeentelijke begroting. Er verdwijnen immers gemeentelijke taken, de kosten van sommige werkzaamheden worden doorberekend en inkomsten vallen weg. Wijziging gemeentelijke taken Taken die conform de samenwerkingsovereenkomst door de gemeente blijven worden uitgevoerd en waarvan de kosten zullen worden doorberekend aan de Stichting Weekmarkt Valkenswaard zijn: - Plaatsing en ruiming wegafzettingen - Verwijderen en terugplaatsen bebording en straatmeubilair - Ambtelijke uren stroomvoorziening + elektriciteit (verbruik + vastrecht) - Gebruik drinkwater - Parkeervergunningen voor de marktdag Deze kosten zullen door de gemeente na de verzelfstandiging nog steeds worden gemaakt en bedragen op jaarbasis en zullen conform de overeenkomst door de stichting worden vergoed. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. De kosten voor het elektriciteitsverbruik (incl. energiebelasting) worden op basis van de daadwerkelijke kosten doorberekend (variabele kosten). Voor de volledige uitwerking van deze afspraken wordt verwezen naar bijlage 2 van de bijgevoegde samenwerkingsovereenkomst. Taken die niet meer door de gemeente worden uitgevoerd zijn: - Inhuur marktmeester - Reiniging marktterrein en directe omgeving - Legen afvalbakken - Noodstroomaggregaten bij verzetten van weekmarkt - Overige kosten Door het wegvallen van deze kosten zal dit een besparing op leveren. Marktgelden Door het verzelfstandigen van de weekmarkt, vervallen de inkomsten uit marktgelden. Voor het begrotingsjaar 2014 is een bedrag van ,- aan opbrengsten uit marktgelden geraamd. Effecten op de begroting 2014 De marktgelden zoals die nu worden geïncasseerd door de gemeente komen te vervallen. De vergoeding voor het hebben van een standplaats zal in de nieuwe situatie door de marktkooplieden worden afgedragen aan de Stichting De Markt van Morgen. Deze stichting betaalt in plaats hiervan een vaste vergoeding aan de gemeente voor het gebruik van het marktterrein en de achtergebleven taken, ,- per jaar. Het stroomverbruik leidt tot kosten, maar deze worden jaarlijks, op basis van de werkelijkheid, 5

6 doorberekend naar de stichting. De stroomkasten blijven in eigendom en beheer van de gemeente, omdat deze ook worden gebruikt voor andere evenementen. Voor het begrotingssaldo verloopt de verzelfstandiging van de weekmarkt niet budgettair neutraal. In detail gebeurt er het volgende. Huidige situatie vóór verzelfstandiging Voor de begroting 2014 ramen wij voor de weekmarkt de volgende kosten en opbrengsten. De opbrengsten bestaan hoofdzakelijk uit marktgelden. Weekmarkt Lasten Baten Elektriciteitsverbruik en Opbrengst marktgelden onderhoud technisch installaties Marktmeester Promotiekosten Overige kosten Uren teams Gemeente Uren tractiemiddelen Totaal voor taakstelling Taakstelling verzelfstandiging -/ markt Totaal Begrotingstechnisch is de weekmarkt momenteel niet kostendekkend. Met de marktgelden van circa per jaar worden de begrote kosten van de weekmarkt niet volledig gedekt. Werkelijke kosten en opbrengsten Het werkelijke resultaat is de afgelopen jaren een stuk negatiever uitgepakt dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. Dit heeft vooral te maken met een hogere doorbelasting van de betrokken vakteams en hogere kosten voor onderhoud van de installaties en electra. Daarnaast zijn de opbrengsten een stuk lager dan de geraamde opbrengsten. In de onderstaande tabel zijn de werkelijke kosten en opbrengsten van de afgelopen jaren weergegeven. Werkelijke cijfers weekmarkt Kosten weekmarkt Opbrengsten weekmarkt Resultaat In de jaarrekening 2012 is reeds gerapporteerd dat er een discrepantie is ontstaan tussen de begroting en realisatie. Dit gat is ontstaan vanaf 2012 en is in de begroting vanwege het vooruitzicht dat de weekmarkt op afstand wordt gezet en dat de weekmarkt geen kerntaak is, niet geactualiseerd. Tevens is de discrepantie in 2012 mede veroorzaakt doordat de taakstelling is meegenomen. Door het uitzicht op de verzelfstandiging zijn de kosten en opbrengsten (marktgelden) niet bijtijds aangepast. 6

7 Situatie ná verzelfstandiging Na de verzelfstandiging zal de begroting 2014 er als volgt uitzien. Weekmarkt Lasten Door te belasten taken Vastrecht energie, onderhoud technisch installaties en uren Baten Vaste vergoeding stichting gemeentelijke teams Elektriciteitsverbruik pm Vergoeding elektriciteitsverbruik pm Achtergebleven taken Uren gemeentelijke teams t.b.v. coördinatie en achtergebleven taken Totaal Kostenplaats gemeentelijke teams Desintegratiekosten op de kostenplaatsen van de teams kosten gemeentelijke teams inclusief overheadkosten Niet gerealiseerde taakstelling verzelfstandiging markt Totaal De uren gemeentelijke teams t.b.v. coördinatie en achtergebleven taken, omvatten bijvoorbeeld de kosten van ambtelijke uren (inclusief overheadkosten) om de verzelfstandiging te evalueren, toe te zien op naleving van de samenwerkingsovereenkomst en administratie. Deze kosten kunnen redelijkerwijs niet worden doorberekend aan de verzelfstandigde weekmarkt. In de nieuwe situatie is er een nadeel van Dit nadeel ontstaat met name doordat de marktgelden wegvallen, terwijl de kosten van eigen personeel en tractie (inclusief de overhead) van blijven. Deze kosten worden niet meer besteed aan de weekmarkt, maar aan andere taken. Naast deze achterblijvende kosten wordt de taakstelling van tevens niet gerealiseerd. Tezamen levert dit een nadeel van op. Voorgesteld wordt om het financiële nadeel in 2014 te dekken uit het begrotingsresultaat 2014 en voor 2015 en verder mee te nemen in de integrale afweging bij nota kaders Het begrotingresultaat voor de taakstelling verandert door de verzelfstandiging nauwelijks. Voor de verzelfstandiging bedraagt het begrotingsresultaat circa negatief (kosten minus opbrengsten ). Na de verzelfstandiging zal het begrotingresultaat negatief (kosten /-vergoeding ). 7

8 Aanpassing bij geen doorgang verzelfstandiging Indien de verzelfstandiging geen doorgang vindt, dan moet de huidige meerjarenbegroting worden aangepast. De opbrengsten dienen van naar een bedrag van te worden verlaagd. Daarnaast zullen de lasten met een bedrag van circa worden verhoogd. De taakstelling van zal door geen doorgang van de overdracht niet worden gerealiseerd. Tezamen levert dit een negatief bedrag van op en dient bij het volgende begrotingstraject meegenomen te worden. Geadviseerd wordt om in het geval dat de verzelfstandiging geen doorgang vindt, het financiële nadeel in 2014 te dekken uit het begrotingsresultaat 2014 en voor 2015 en verder mee te nemen in de integrale afweging bij de nota kaders Conclusie Financiële effect op de huidige begroting bij niet verzelfstandiging en noodzakelijke aanpassing aan de realistische baten en lasten negatief Financiële effect op de huidige begroting bij verzelfstandiging negatief Indien de kosten en opbrengsten in de huidige meerjarenbegroting worden geactualiseerd op basis van realistische kosten en opbrengsten, zal dit leiden tot een nadelig resultaat van De verzelfstandiging van de weekmarkt leidt tot een minder negatief resultaat op de begroting. Risico Het risico dat verbonden is aan het voorstel tot verzelfstandiging van de markt zit hem in de mogelijkheid dat de organisatie van de weekmarkt door de stichting in de praktijk op een slechte manier plaatsvindt. Om dit risico in te tomen vinden er tussentijdse evaluaties plaats met de betrokkenen. Daarnaast wordt de bruikleenovereenkomst voor 1 jaar aangegaan met een opzegtermijn van drie maanden, waardoor bij een wanprestatie van de verzelfstandigde weekmarkt, de verzelfstandiging van de markt na een jaar kan worden teruggedraaid. Conform de artikelen 6 en 13 van de bijgevoegde samenwerkingsovereenkomst is het mogelijk dat deze wordt ontbonden. Dit heeft dan directe financiële consequenties voor de gemeente Valkenswaard. Indien er in dat geval door de raad voor wordt gekozen om een weekmarkt te organiseren, dan zullen de kosten die bij verzelfstandiging niet meer gemaakt worden, weer moeten worden gemaakt. Tevens zal dan de hoogte van de te heffen marktgelden moeten worden bepaald. G. Vervolgstappen Bij positieve besluitvorming is de verzelfstandiging van de weekmarkt een feit. De weekmarkt wordt georganiseerd conform de samenwerkingsovereenkomst die de gemeente met de Stichting De Markt van Morgen heeft gesloten. De gemeente zal toezien op naleving van de afspraken. Bovendien is in de samenwerkingsovereenkomst afgesproken dat in beginsel tweemaal per jaar overleg plaatsvindt. Tevens is er jaarlijks een evaluatiegesprek. De Stichting De Markt van Morgen, Stichting Weekmarkt Valkenswaard en alle marktkooplieden worden over het besluit geïnformeerd. Daarnaast worden de besluiten van college en raad formeel gepubliceerd. 8

9 H. Communicatie De Stichting De Markt van Morgen, Stichting Weekmarkt Valkenswaard en alle marktkooplieden worden over het besluit geïnformeerd. Daarnaast worden de besluiten van college en raad formeel gepubliceerd. I. Bijlage(n) Geen. J. Ter inzage liggende stukken Ter inzage 1: concept samenwerkingsovereenkomst; Ter inzage 2: marktverordening gemeente Valkenswaard Burgemeester en wethouders van Valkenswaard, secretaris, burgemeester drs. R.F.W. van Eijck. drs. A.B.A.M. Ederveen. 9

10 Voorgesteld besluit BESLUIT De raad van de gemeente Valkenswaard; Gelet op de Gemeentewet; Gelet op de behandeling in de vergadering van de raadscommissie d.d. 16 januari 2014; BESLUIT 1. De Marktverordening gemeente Valkenswaard 2007 in te trekken per 1 februari 2014; 2. Het financiële nadeel van ,- voor 2014 te dekken uit het begrotingsresultaat voor 2014 en voor 2015 en verder mee te nemen in de integrale afwegingen bij de nota kaders Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de gemeenteraad d.d. 31 januari Kenmerk: 13raad00662 de griffier, de voorzitter, drs. C. Miedema drs. A.B.A.M. Ederveen. 10