De wonde in de Actiebox

Transcriptie

1 De wonde in de Actiebox Wondzorg en TIME in een notedop Tiny Coremans Huisartsenconferentie Domus Medica 6 februari 2016 te Antwerpen Verpleegkundig Wondzorgdeskundige, verwonderzorg.be Gespecialiseerd voetverzorger Regulating nurse AGA Belgium, MGCC Brussels Docent CNC-CNPV

2 DOEL van de Wondzorg De wondzorg heeft als doel de wondheling te bevorderen storende factoren te verminderen om tot een snelle kwalitatieve wondheling te komen. 2

3 Basisprincipes Achterliggende pathologie en antecedenten Debrideren en reinigen Enkel ontsmetten en antibiotica ifv infectietekenen en infectierisico Antibacteriële / actieve verbanden (betaalbaar) Afdekken Regelmatige controle door arts of verpleegkundige 3

4 Vochtige wondheling In moist wounds the epithelialization goes 2-3 times quicker in comparison in wounds that are kept dry, air exposed. Winter & Scales (1963) In comparison to dry wounds, the moist or the wet healing environment resulted in less necrosis and faster and better quality of healing in the formation of the newly regenerated epidermis. (C) Williams & Wilkins All Rights Reserved. 4

5 Het Wondhelingsproces ACUUT CHRONISCH Vasculaire respons en coagulatie Inflammatie Proliferatie en migratie remodelering coagulatie chronische wonde inflammatie Maturatie en remodellering proliferatie

6 Wonddiagnose TIME (D) (H) Tissue Infection Inflammation Moisture Epithelial (Edge) advancement Diagnose Healing Nutrition 6

7 TIME (D) (H) en woundbed preparation Doel van WBP volgens TIME Stabiele wonde bekomen gezond granulatieweefsel goed gevasculariseerd wondbed waardoor de heling vanuit het wondbed wordt versneld Storende elementen corrigeren van chronische naar acute wonde 7

8 Wonddiagnostiek Yarkony (1994) omschrijft deze classificatie als potentieel gevaarlijk, omdat het nog de uitgebreidheid, diepte en pathologie bekijkt. Het kan volgens Haalboom et al. leiden tot een onderschatting van de ernst. 8

9 Wonddiagnose TISSUE Welke observaties zijn belangrijk en te noteren Locatie van de wonde Aantal wonden Oppervlakte en diepte van de wonde (meten is weten) Soort weefsel Geur Welk weefsel bevindt zich in de Wonde? Gedevitaliseerd weefsel? Soort weefsel, epitheel, necrose, vreemde voorwerpen, 10

10 Tissue debrideren volledige anamnese en lichamelijk onderzoek inclusief de huidige medicatie, pijnsensatie en vasculaire status. Debrideren is het verwijderen van gedevitaliseerd weefsel zoals necrose, fibrine, overmatige bacteriële belasting en callus 11

11 Tissue en wonddebridement Chirurgisch Autolytisch Osmotisch Enzymatisch Mechanisch Bio-chirurgie 14

12 Soorten debridement Mechanisch debridement Spoelen van wondbed onder druk Ook douchekop met leidingwater op lichaamstemperatuur Wet to dry methode Uitborstelen Sponsjes 15

13 Soorten debridement Autolytisch debridement Lichaamseigen enzymen en wondvocht + evtl hydrogel Een occlusief of semi-occlusief verband necrose verweken Er ontstaat een scheiding tussen gezond en niet-gezond weefsel Zeer traag proces Macererend effect op de wondranden Risico op ernstige infecties onder het verband Niet bij geïnfecteerde wonden gebruiken! bv. bij diabetische voet ulcera 18

14 Soorten debridement Autolytisch Osmotisch debridement met honing Antimicrobieel Geurverminderend Debriderend Anti-inflammatior Stimulering nieuw weefselgroei 20

15 Honing weetjes Zuurt wonde aan waardoor er meer zuurstof wordt vrijgemaakt MMP werken niet meer Antibacterieel Antiallergisch Voedt cellen 21

16 Soorten debridement Scherp debridement / chirurgisch verwijderen van dood weefsel met mesje, schaar, curettes vooraf indien nodig pijnstilling! Contra-indicaties geen ervaring, onvoldoende vasculaire status, opletten bij anticoagulantia therapie 22

17 Soorten debridement Biologisch debridement Larven van de groene vleesvlieg (Lucilia Sericata). 25

18 Soorten debridement Enzymatisch debridement Topicale applicatie van enzymen Foto: Smith en Nephew Exogenous enzymes are applied to the wound bed where they combine with the endogenous enzymes in the wound to break down the devitalised tissue. (Schultz et al, 2005). 26

19 Wonddiagnose Infection Chronische wonden zijn vaak gekoloniseerd door bacteriën en gisten als gevolg van de beperkte bloedflow (hypoxie), de onderliggende pathologie en de lange tijd dat de wonde open is Ontstekingstekens Ontstekingsproces Dolor Rubor Tumor Calor Functioleasa Inflammatoire cytokines Proteïnase (MMP) activiteit Afname van de activiteit van de groeifactoren 27

20 Wonddiagnose Infection Contaminatie: alle wonden zijn gecontamineerd de omgeving voldoet niet voor de overleving van de MO geen bacteriegroei Voornamelijk commensale flora Kolonisatie mitose van bacteriën geen schade aan de gastheer geen effect op de wondheling lokale infectie Kritische kolonisatie >>geïnfecteerde wonde schade aan de gastheer en invasie van de weefsels invloed op de wondheling systemische infectie 28

21 Wonddiagnose Infection BIOFILM Bacteriële kolonies omgeven door een beschermende laag van polysacchariden resistent tegen de effecten van antimicrobiële stoffen, als antibiotica en antiseptica, vertraagde wondheling. 29

22 30

23 Antibacteriële verbanden Zilver Honing Enzym combinaties PHMB PVPI Essentiële oliën 31

24 Wonddiagnose Moisture Evaluatie van exsudaat Kleur? (helder, roze, rood, groen, geel, ) Consistentie? (hoge of lage viscositeit) Geur? Hoeveelheid? Bij veel exsudaat ABSORBEREN Vasculair? Kritische kolonisatie? Weinig exsudaat vocht TOEVOEGEN Hydroregulatie!! 34

25 Wonddiagnose Edge Epithelialisatie Vorming van gezond epidermis Edge Toestand van de wondranden Wondomgeving Epithelial advancement 35

26 Problemen wondranden Wonddiagnose Edge Niet sluitend: necrose, eelt Ondermijnd Maceratie Opstaande randen Naar binnen groeiende 38

27 Wonddiagnose TIME D Onderliggende pathologie behandelen of stabiliseren Medicatiegebruik met effect op de wondheling Bijkomende behandelingen zoals bvb. Compressietherapie Gebruik van guidelines volgens de aard en de etiologie van de wonde Comfortzorg tijdens de wondzorg DIAGNOSE Pijnbeheersing Psychologische impact Entourage Financieel / sociaal 39

28 Veel (geavanceerde) wondbehandelingen Wondreiniging Hydrocolloïden Hydrogel Hydrogel plaat Hydrofiber Siliconenverband Alginaten Super Absorberend Polymeer Schuimverbanden Koolstofverbanden Honing Antiseptica Zilververbanden Groeifactoren MMP verband Hyaluronzuur Collageenverbanden Vacuümtherapie Hyperbare zuurstoftherapie Lichttherapie Enzymatische agentia Madentherapie Greffen Anti-bacteriële producten 40

29 Het ideale verband Behoudt vochtig wondmilieu Absorbeert overtollig exsudaat Elimineert dode ruimte en zorgt voor goed contact met wondbodem Beschadigt het wondbed niet Voorziet thermische isolatie Zorgt voor een bacteriële barrière Seaman S (2002) Dressing selection in chronic wound management. Journal of the American Podiatric Medical Association 92(1):

30 Tissue Infection Moisture Epitheel Hydrogel Verweken Bevochtigen Granulatie Hydrocolloïden Verweken Afdekken Vochtig houden Granulatie Honing Debrideren Antibacterieel / fungicide bevochtigen Schuimverband Absorberen Beschermen Hydrofiber Absorberen Beschermen Zilververband Antibacterieel Vochtregulerend PVPI volgens drager Antiseptisch Uitdrogen of bevochtigen Niet inklevend /Silicone Alginaten SAP super absorb polymer Enzymatisch Verweken Debrideren Absorberend bloedstelpend Absorberen Granulatie en omgeving Beschermen NPWT Lichttherapie (geen monotherapie) Infectie regulerend Draineren en absorberen Granulatie bevorderend Granulerend

31 Vragen? Meer informatie? Tiny Coremans Verwonderzorg.be /10/