RUP. Slachthuissite. District Antwerpen PROCESNOTA

Transcriptie

1 RUP Slachthuissite District Antwerpen PROCESNOTA Maart 2011

2 AG STADSPLANNING ANTWERPEN Directeur proces- en projectregie Hardwin De Wever Programmaleider Groene Singel Kitty Haine Projectleider Slachthuissite Els Gepts STADSONTWIKKELING_RUIMTE, MOBILITEIT EN ERFGOED_RUIMTELIJKE PLANNING Programmaleider generiek beleid Katlijn Van der Veken Planologisch ambtenaar Frank de Bruyne Secretariaat Bedrijfseenheid Stadsontwikkeling Francis Wellesplein 1, 2018 Antwerpen tel I fax [email protected]

3 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE GRAFISCHE EN JURIDISCHE SITUERING Grafische situering van het gebied Voorstel tot afbakening van het RUP Bijzonder Plan van Aanleg nummer 16 Stedelijk Slachthuis en omgeving OPDRACHTFORMULERING EN PROBLEEMSTELLING Opdracht Probleemstelling en motieven voor de opmaak van een RUP Topsporthal Overige functies INVENTARISATIE LOPENDE PLANPROCESSEN Masterplan Strategische Ruimte Groene Singel Masterplan Singel Noord SPECIFIEKE ONDERZOEKSVRAGEN Op niveau Singel Noord Op niveau Slachthuissite PLANPROCES Stappenplan opmaak RUP Stap 1: Procesnota Stap 2: Opmaak projectdefinitie Stap 3: Opmaak masterplan Stap 4: Richtnota Stap 5: Voorontwerp RUP Stap 6: Ontwerp Gemeentelijk RUP Stap 7: Organisatie openbaar onderzoek en definitieve aanvaarding Stap 8: Externe goedkeuringsprocedure...20

4 _PROCESNOTA 5.2 Te betrekken actoren Interne overlegstructuur Externe overlegstructuur Timing Communicatietraject...23 RUP Slachthuissite 3

5 1 GRAFISCHE EN JURIDISCHE SITUERING 1.1 Grafische situering van het gebied De Slachthuissite is gelegen in de Damwijk, in het noorden van district Antwerpen. Het bevindt zich tussen het Lobroekdok en het park Spoor Noord. De Slachthuissite wordt begrensd door de Slachthuislaan in het noord-oosten, de Lange Lobroekstraat Ceulemansstraat in het zuiden en de Kalverstraat in het westen. Figuur 1. Luchtfoto De slachthuissite bevindt zich in het studiegebied Singel Noord waarvoor een masterplan in opmaak is. Figuur 2. Afbakening Singel Noord

6 _PROCESNOTA 1.2 Voorstel tot afbakening van het RUP Gezien het feit dat de Slachthuissite onderdeel uitmaakt van het ruimere gebied Singel Noord, waarvoor een masterplan in opmaak is, is het op dit moment nog onduidelijk wat de exacte afbakening van het Ruimtelijk Uitvoeringsplan zal zijn. Binnen het ruimere gebied Singel Noord zullen eveneens herbestemmingen nodig zijn om de gewenste structuur te realiseren. Het moet dan bekeken worden of het opportuun is dit mee te nemen in het RUP Slachthuissite. Minimaal zal een RUP voor de Slachthuissite opgemaakt worden. Volgende elementen kunnen opportuun zijn om mee op te nemen in de afbakening van het RUP: 1. de werkhypothese Singel Noord (zie verder) gaat uit van een verlegging van de Slachthuislaan richting Lobroekdok, waarbij dan een nieuwe begrenzing en ligging van het openbaar domein noodzakelijk is; 2. de herontwikkeling van Noordschippersdok waarvoor ook een herbestemming nodig is, gezien de huidige bestemming parkgebied en recreatiegebied, 3. het Lobroekdok dat vandaag bestemd is als zone voor stedelijke ontwikkeling, maar waar in de werkhypothese Singel Noord wordt gesteld dat dit niet bebouwd kan worden bovenop een programma op Slachthuissite en Noordschippersdok omwille van mobiliteitsredenen; 4. de woonwijk Den Dam om bijkomende randvoorwaarden op te leggen op het huidige woongebied; 5. de zuidelijke kop van het Lobroekdok dat vandaag als bestemming recreatie heeft, en wat op termijn een plein zou worden volgens de conceptuitwerking van de tunnelvariant derde Scheldekruising. Figuur 3. Afbakening RUP varianten RUP Slachthuissite 5

7 1.3 Bijzonder Plan van Aanleg nummer 16 Stedelijk Slachthuis en omgeving De volledige Slachthuissite is gelegen binnen het Bijzonder Plan van Aanleg nummer 16 Stedelijk Slachthuis en omgeving (MB 26/06/2001). Volgende bestemmingen worden daarin voor het gebied vastgelegd: A. woonzone langs de Ceulemansstraat; B. zone voor groothandelsactiviteiten; C. openbaar domein. C B C A Figuur 4. Bijzonder Plan van Aanleg nummer 16 Stedelijk Slachthuis en omgeving

8 _PROCESNOTA 2 OPDRACHTFORMULERING EN PROBLEEMSTELLING 2.1 Opdracht De huidige bestemming van de Slachthuissite (BPA nummer 16 Stedelijk Slachthuis en omgeving ) is achterhaald, wegens de definitieve sluiting van het Slachthuis. Vandaag ligt de site er grotendeels ongebruikt bij, met uitzondering van een aantal vleesverwerkende bedrijven aan de rand. Het gaat om een erg groot bouwblok met grote volumes dat erg beeldbepalend is in de Damwijk. Een kwalitatieve herontwikkeling van de Slachthuissite zal een enorme impuls zijn voor de gehele Damwijk. De Slachthuissite dient herontwikkeld te worden tot een gemengd kwalitatief en ontsluitbaar project met hoofdbestemming wonen, verweven met diensten, recreatie en bedrijvigheid. 2.2 Probleemstelling en motieven voor de opmaak van een RUP Topsporthal In 2004 werd een locatiestudie opgemaakt voor de topsporthal. Uit deze studie kwam de Slachthuissite naar voor als geschikte locatie voor een topsporthal van plaatsen. In 2010 werd de capaciteit van de topsporthal opgetrokken tot plaatsen. Daarnaast worden er vanuit mobiliteitsoverwegingen nog bijkomende randvoorwaarden met betrekking tot het programma voor de Slachthuissite geformuleerd: 1 Naast de tweede topsporthal is er op de slachthuissite geen plaats voor een evenementenhal en/of een grootschalig retailprogramma (groter dan 2500m² voor de volledige site).evenementen en retail generen immers verkeer op dezelfde tijdstippen als sportpaleis, Lotto Arena en de topsporthal. In dit tijdsvenster is er op de Schijnpoortknoop geen restcapaciteit meer. 2 De topsporthal kan deel uitmaken van een gemengde woonontwikkeling. Wonen is daarbij de hoofdbestemming. KMO en bedrijvigheid wordt verweven met het wonen. De slachthuissite is geen kantorenlocatie binnen het s-rsa. Kantoren zijn dan ook beperkt tot 1500m² per bouwaanvraag. Detailhandel moet een lokaal woonondersteunend karakter hebben. Verkeersgenererende retail wordt begrensd op maximum 2500m² voor de volledige site. 3 De combinatie van een topsporthal met grootschalige programma s, zoals het nieuwe centrumziekenhuis van ZNA en/of de campus van de Karel de Grote Hogeschool, is onvoldoende onderzocht op haalbaarheid. Het is bijgevolg een onderzoeksvraag waarbij de initiatiefnemer moet aantonen dat het grootschalig programma in combinatie met de topsporthal afwikkelbaar is binnen de restcapaciteit van het Singel Noord gebied. Met de huidige bestemming is de bouw van een topsporthal op de Slachthuissite niet mogelijk, een herbestemming is noodzakelijk Overige functies Vandaag zijn de overige gewenste functies wonen, bedrijvigheid en diensten ook niet conform de huidige bestemming. De bedrijvigheid die vandaag is toegelaten dient gerelateerd te zijn aan vleesverwerkende nijverheid. RUP Slachthuissite 7

9 3 INVENTARISATIE LOPENDE PLANPROCESSEN 3.1 Masterplan 2020 Op 24 september 2010 keurt de Vlaamse regering het Masterplan 2020 goed. Het Masterplan 2020 is een visie op de ontwikkeling van de mobiliteit in de Antwerpse regio. Deze visie gaat onder meer uit van een sluiting van de ring, de zogenaamde derde Scheldekruising, in de vorm van een tunnel op het zogenaamde BAM-tracé. Concreet gaat het in de omgeving van de Slachthuissite om een verdiepte ligging van de Ring in een open sleuf die naast en in het Lobroekdok zal komen te liggen, een nieuwe brug over het Albertkanaal en de afbraak van de bestaande viaduct van Merksem. Het op- en afrittencomplex Schijnpoortknoop zal worden vervolledigd tot een volwaardig complex met een aansluiting naar het zuiden en het noorden, terwijl die er vandaag enkel naar het zuiden is. Het nieuwe op- en afrittencomplex bevindt zich aan de zuidoostelijk zijde van de Schijnpoortweg en heeft de vorm van een zogenaamde paperclip. Figuur 6: paperclip, bron: TV SAM Figuur 7: schets TV SAM Door de keuze voor een tunnel en een tracé valt een grote onzekerheid omtrent de omgeving Slachthuissite, met name het segment Singel Noord in de strategische ruimte Groene Singel, weg. De nieuwe ruimtelijke context met een verdiepte Ring ipv het viaduct van Merksem biedt nieuwe kansen voor de herontwikkeling van de Slachthuissite in het algemeen en het wonen op deze site in het bijzonder. Er is nog veel onderzoekswerk nodig voor de concrete uitwerking van de tunneloplossing voor de sluiting van de Ring en de inpassing ervan in Singel Noord. De Stad werkt momenteel actief mee aan het uitzetten van de randvoorwaarden voor de tunnel. Dit zal resulteren in een masterplan Singel Noord (zie onder) opgemaakt door de stad en een randvoorwaardentabel voor het tunnelontwerp opgemaakt door Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM).

10 _PROCESNOTA 3.2 Strategische Ruimte Groene Singel De Groene Singel is in oorsprong een mobiliteitsproject en onderdeel van het Masterplan Mobiliteit Antwerpen van de Vlaamse overheid. Met de goedkeuring van het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen in 2006, komt een opvallende verdieping en verbreding van het concept Groene Singel. De Groene Singel wordt niet langer gedefinieerd als optelsom van de verkeersstromen Nieuwe Singel en Stedelijke Ringweg, maar als één van de vijf strategische ruimten die een sleutelrol te vervullen hebben in de ontwikkeling van de stad. Het Structuurplan combineert een duidelijke open en groene ambitie voor de strategische ruimte Groene Singel met bouwprogramma s op top- en kantoorlocaties (bv Berchem Station) en nieuwe woongebieden (bv de voormalige gassite Nieuw Zurenborg). In het kader van de uitwerking van haar Structuurplan werd deze visie in de periode verder verfijnd. Op 4 september 2009 wordt de stedelijke visie op de ontwikkeling van de strategische ruimte Groene Singel goedgekeurd door het college in een synthesenota met de titel Durven dromen van een Groene rivier. Met de goedkeuring van het Masterplan 2020 wordt het mobiliteitsproject Groene Singel geschrapt. De synthesenota dateert van voor de goedkeuring van het Masterplan De mobiliteitsaspecten in deze nota moeten dan ook vervangen worden door het op 24 september 2010 goedgekeurde masterplan De ruimtelijke ambities die in de synthesenota voor de zone tussen binnen- en buitenstad worden verwoord blijven echter ook met het Masterplan 2020 bestaan. De Synthesenota Groene Singel omvat de resultaten van het uitgebreide onderzoek op 5 sporen (mobiliteit, functioneel, ontwerpend onderzoek, ecologie en ontwikkelingsstrategie), die werden geïntegreerd in 11 concepten en een ontwikkelingsstrategie voor de realisatie opleverden. Hiermee werd vorm gegeven aan de ruggengraat van de visie van de stad op de ontwikkeling van de strategische ruimte Groene Singel. Hét basisconcept is het concept van de Groene Rivier. Met dit concept kiest de stad ervoor om de eigenheid van de ruimte te versterken en om te buigen tot een troef en een nieuwe centraliteit voor de stad. Dit betekent dat de strategische ruimte Groene Singel in de stad een herkenbare figuur blijft waarbinnen op een andere manier wordt omgegaan met infrastructuur, landschap en bebouwing dan in de binnen- en buitenstad die traditioneel zijn opgebouwd uit het bouwblok, de straat, het plein, het park,. Kiezen voor een nieuwe centraliteit betekent ook dat er een nieuw evenwicht gezocht moet worden tussen de bovenlokale en de lokale rol die deze ruimte kan spelen, tussen open en groene ruimte en bijkomende ontwikkelingen en tussen snelweginfrastructuur en stad. RUP Slachthuissite 9

11 Die eigen stedenbouwkundige logica wordt vertaald in de overige concepten. INFRASTRUCTUUR Concept 2: Multiway-Boulevard Het landschap tussen binnen- en buitenstad wordt doorsneden door verschillende infrastructuurlijnen: de Ring, de Singel en het spoor. Ze verdelen de ruimte in de langsrichting in afzonderlijke stroken, zonder veel samenhang. Ook in het gebruik van de infrastructuur is er weinig helderheid. Zowel de Ring als de Singel kennen vandaag bovenlokaal én lokaal gebruik. Het concept van de Multiway-boulevard impliceert een andere visie op het gebruik van het toekomstig infrastructuursysteem. De infrastructuur moet opnieuw te gast zijn in de stad, met een structurerende in plaats van versnipperende rol. In de eerste plaats moet een scheiding van verkeersstromen meer duidelijkheid brengen voor de gebruikers. De Singel wordt in het toekomstig systeem vooral een lokale weg. Bovenlokaal verkeer situeert zich in de bedding van de Ring. Aansluitingscomplexen worden bij voorkeur vervolledigd en teruggevoerd tot een beperkt, doch voldoende, aantal radialen. Vervolgens moeten het mobiliteitsprofiel van een programma en het bereikbaarheidsprofiel van een plek op elkaar worden afgestemd. Zo worden lokale programma s en functies opgehangen aan de Nieuwe Singel. Bovenlokale functies worden ingeplant op een beperkt aantal top- en kantoorlocaties. Ze worden gekoppeld aan de openbaar vervoersknopen en ondersteund door een parkeersysteem dat bij voorkeur rechtstreeks wordt ontsloten via de Ring. De stad kiest niet voor een opgeladen Singelboulevard en een weggestoken Ringweg. Binnen het concept van de Multiway-boulevard zijn zowel de Singel als de Ringweg belangrijke dragers van de nieuwe centraliteit die het Structuurplan voor de ruimte beoogt. Concept 3: groene en grijze bruggen langzaam verkeer. Vandaag verbinden dertien radiale bruggen over de Ring de binnen- en buitenstad. Deze bruggen hebben een verschillende wegcategorisering en verkeersintensiteit, maar toch vertonen ze geen echte verschillen in vormgeving. Dit concept wil meer helderheid en logica brengen in gebruik, vormgeving en perceptie van de bruggen. De grijze bruggen zorgen voor een functionele verbinding tussen binnen- en buitenstad en de verschillende draden van het multiway-systeem via de op- en afrittencomplexen. De grijze bruggen hebben een infrastructurele vormgeving en moeten gemotoriseerd verkeer op een efficiënte manier afwikkelen. Schijnpoortweg is een dergelijke grijze radiaal. Groene bruggen behoren, met hun eerder landschappelijke vormgeving, tot het interne systeem van de Groene Rivier. Ze rijgen de verschillende groene ruimtes aan elkaar. Op de groene bruggen wordt meer ruimte gegeven aan het

12 _PROCESNOTA Concept 4: Yellow Brick Road Het ringfietspad, het singelfietspad en de radiale fietsroutes zijn vandaag reeds aanwezig. De bestaande fietspaden vormen echter geen aaneengesloten, herkenbaar fietssysteem. Op verschillende plekken zijn er hiaten of wordt de fietser ver buiten de strategische ruimte geleid. Toch vormt de bestaande infrastructuur een ideale vertrekbasis voor het uitbouwen van een netwerk voor zacht verkeer. De Yellow Brick Road wordt een leesbare ladderstructuur die de gebruiker toelaat de gehele ruimte op een evidente manier te doorkruisen, beleven en gebruiken. belangrijke rol spelen. Binnen de ladderstructuur wordt een functionele, conflictvrije en non-stop hoofdfietsroute verzekerd. Ongelijkvloerse en gelijkvloerse kruisingen worden daarbij op een oordeelkundige manier ingepast. Hierbij kunnen Groene radiale bruggen een Een doordacht concept voor de materialisatie zal de Yellow Brick Road coherent, herkenbaar en leesbaar maken. De Yellow Brick Road wil immers meer zijn dan een functionele fietsverbinding. De ladderstructuur rijgt de verschillende open ruimten en het bouwprogramma aan weerszijden van de Ring aan elkaar. En tenslotte heeft de Yellow Brick Road ook een recreatieve functie (loopparcours, fietsen, skeeleren, wandelen, ) voor de stad in het algemeen en de omliggende wijken in het bijzonder. LANDSCHAP Concept 5: Bermenlandschap De strategische ruimte Groene Singel wordt gekenmerkt door een uniek reliëf, dat het verhaal vertelt van de Brialmontomwallingen en de latere spoor- en ringwerken. Het vormt een cultuurlandschap dat zich onderscheidt van de rest van de stad, die overwegend vlak is. De royale landschappelijke inbedding van de aanwezige infrastructuren maakt deze ruimtes gezamenlijk tot één van de belangrijkste ecologische ruimten van de stad, met een gunstig effect op de fauna & flora en op het stadsklimaat. De gebruikswaarde van de ruimte voor de mens is vandaag eerder beperkt, gezien de huidige problematiek van luchtvervuiling en geluidsoverlast. Het concept Bermenlanschap houdt de creatie en optimalisatie in van een uniek, informeel landschap dat zich duidelijk onderscheidt van de klassieke parken. Een kinetisch landschap, waarin beweging centraal staat. Het reliëf en de vegetatie vormen interessante zichten, creëren de nodige afscheidingen (bv de afbakening van een sportveld), en kunnen eveneens worden ingezet voor geluidsbeheersing en de verbetering van de luchtkwaliteit (stofcaptatie). De uitbouw van interne en externe verbindingen tussen de aanwezige groensnippers, creëert een aaneengesloten landschap waarbinnen ecologische en functionele verbindingen tot stand komen tussen de verschillende parken rond de stad. Omwille van de beduidende tekorten aan lokale publieke voorzieningen (speeltuinen, sportvelden, sporthallen, scholen, kinderopvang, ) in de wijken rondom de Groene Singel, worden grote delen van de strategische ruimte gevrijwaard als publieke bufferzone om zowel bestaande als toekomstige tekorten aan lokale publieke voorzieningen op te vangen. Dit wordt echter een gefaseerd verhaal, waarbij publieke programma s worden ontwikkeld naarmate enerzijds middelen beschikbaar zijn en anderzijds de lokale omgevingskwaliteit (lucht en geluid) het toelaat. RUP Slachthuissite 11

13 De optimalisatie van het Bermenlandschap kan direct gekoppeld worden aan de infrastructuurwerken rond de Ring en Singel. Noodzakelijke grondwerken worden daarbij aangegrepen in functie van landschapsontwikkeling (bijvoorbeeld door intern grondverzet). Concept 6: Waterlandschap De stad wil water opnieuw een plaats geven in de strategische ruimte Groene Singel. Ze ziet een belangrijke rol weggelegd voor de ruimte als ecologische waterbuffer. Het aanwezige reliëf kan het water immers op een natuurlijke manier afvoeren in een open watersysteem. Alle nieuwe stedelijke ontwikkelingen aan de rand en in de Groene rivier worden optimaal aangesloten op dit waterhuishoudingsysteem. Water vervult een belangrijke rol bij het realiseren van een aangenaam stadsklimaat. Aansluitend bij de richtlijnen van het integraal waterbeheer kan er in heel de Groene Singel ruimte worden gemaakt voor waterbuffering van opgevangen hemelwater. Zo kan de impact van bestaande en nieuwe verharde oppervlakten binnen en rond de Groene Singel worden geminimaliseerd. Bovendien kan het zuivere drainagewater, dat wordt opgepompt vanuit de bedding van de ring, bovengronds worden afgevoerd naar waterpartijen ter vervanging van de ondergrondse rioleringen. Vooral in het centrale en noordelijke deel biedt dit potenties gezien de waterkwaliteit van het opgepompte water. Aansluitend hierop kunnen de aanwezige maalhuizen en waterzuiveringsstations beleefbaar worden gemaakt als landschappelijk bouwstenen in het watersysteem. Concept 7: Parkverbindingen Rivierenhof-Sterckshof en Nachtegalenpark-Middelheim-park vormen de twee meest grootschalige klassieke parken in de stad. De parken zijn gelegen in de buitenstad en botsen op de infrastructurenbundel Ring-Singel. Hierdoor zijn moeilijk bereikbaar vanuit de dichtbevolkte wijken in de binnenstad, terwijl zich net hier de belangrijkste groentekorten voordoen. Naast deze twee bestaande parken, benoemt het Structuurplan nog drie andere parken binnen het concept van de Zachte Ruggengraat: het Scheldepark, het Noorderpark en het Havenpark. Aanzetten voor deze groenstructuren zijn reeds aanwezig, maar moeten nog verder uitgebouwd worden. Ook deze parkstructuren worden van de binnenstad gescheiden door belangrijke barrières (Schelde, dokken, ). De Parkverbindingen verbinden de parken met de binnenstad, en meerbepaald met de wijken die de belangrijkste groentekorten vertonen. Het concept voorziet daartoe een uitbreiding van de groenstructuren over de infrastructuur heen. Voor Rivierenhof en Nachtegalenpark moet onderzocht worden hoe deze verbinding kan gerealiseerd worden bij het herstructureren van de infrastructuurknopen. Voor de overige parken van de Zachte Ruggengraat zal gezocht worden naar een gepaste aansluiting op de Groene Singelruimte bij het uitwerken van de groenstructuren zelf. Het Bermen- en Waterlandschap zullen mee ingezet worden om de nodige verbindingen te maken. Ter hoogte van de Parkverbindingen zou de vormgeving en het beheer van een klassiek park als tweede laag gegoten worden over het informele Bermenlandschap. Het contrast dat zo ontstaat, maakt de Parkverbindingen herkenbaar als uitzonderingen in het geheel.

14 _PROCESNOTA Concept 8: Parels in de Groene Rivier Naast de grootschalige parken zijn er in en om de strategische ruimte Groene Singel ook heel wat kleinere groene ruimten met beperkte sport- en spelinfrastructuur. Deze ruimten vervullen een belangrijke wijk- en buurtfunctie. Toch blijft er in bepaalde wijken een opvallend tekort aan groen en speel- en sportruimte. Vooral in de binnenstad. De strategische ruimte Groene Singel kan een belangrijk deel van die tekorten opvangen. Op basis van GIS-analyses kunnen bijzonder interessante plekken worden om bijkomend wijk- en buurtgroen te realiseren, op loopafstand van inwoners die vandaag geen wijk- of buurtgroen binnen bereik hebben. Deze strategische plekken worden niet uitgewerkt als formele klassieke parken, maar als zones van rust in het kinetisch bermenlandschap Parels. Reliëf en vegetatie, de bouwstenen van het Bermenlandschap, worden intensief ingezet om een kwalitatieve verblijfsruimte te creëren. Een plaats waar de nodige sport- en spelinfrastructuur wordt voorzien op maat van de aanpalende wijken. Deze nieuwe, maar ook bestaande wijk- en buurtparken worden op die manier uitgewerkt als bijzondere plekken in het Bermenlandschap. Het zijn plaatsen met een hoogwaardigere aanleg en een hogere onderhoudskost dan in de rest van het Bermenlandschap. BEBOUWING Concept 9: Randbebouwing Het versterken van de randen van de Groene Rivier is belangrijk voor het beleefbaar en leesbaar maken van de figuur van de Groene Singel. Dit wil niet zeggen dat de wanden altijd gesloten moeten zijn. Infiltraties van de Groene Rivier tot in het stedelijk weefsel zullen de gewenste wisselwerking tussen beide vergroten. Aan de buitenzijde moet gewerkt worden op de achterkanten. De randbebouwing moet een (tweede) front aan de Singelruimte krijgen en aansluiten op de ladderstructuur voor langzaam verkeer van de Yellow Brick Road. Waar plaats is voor nieuwe ontwikkelingen, moet bepaald worden waar de stedenbouwkundige logica van de stad ophoudt en waar deze van de Groene Rivier begint. Dit zal gebeuren op projectniveau en houdt telkens de afweging in van de nood aan uitbreiding van de stad tegenover het maximaliseren van de Groene Rivier. Concept 10: Keien in de Groene Rivier De in het Structuurplan geselecteerde top- en kantoorlocaties worden ontwikkeld als Keien in de Groene Rivier. Het zijn compact afgebakende ontwikkelingen met een hoge densiteit, waardoor de belangrijke open ruimte tussen binnen- en buitenstad zoveel mogelijk gespaard kan worden. De Keien zijn gericht op de openbaar vervoersknopen en geënt op een parkeersysteem dat bij voorkeur rechtstreeks ontsloten wordt via de Ringweg. Hierdoor worden de Singel en de omliggende wijken gevrijwaard van bovenlokaal verkeer. RUP Slachthuissite 13

15 Ter hoogte van de top- en kantoorlocaties ontstaat een vernauwing in het landschap en komt de gebouwde omgeving van binnen- en buitenstad bij elkaar. Toch moet bij de verdere uitwerking van deze locaties, een minimale doorstroming en continuïteit van de Groene Rivier verzekerd worden en een gunstig effect op de omgevingskwaliteit (lucht en geluid) voorop staan. De compositie en de materialisatie van de gebouwen (geluidsabsorberende gevelmaterialen, groendaken, ) zal daarin een belangrijke rol spelen. Concept 11: Bermgebouwen Om de open ruimte maximaal te bewaren is het noodzakelijk om te bouwen volgens het principe van de minimale visuele footprint. Dit betekent dat de visuele impact van een nieuw gebouw niet mag overheersen op de perceptie van de Groene Rivier. Gebouwen als kunstmatig landschap, opgetilde en verborgen gebouwen zijn voorbeelden van hoe op deze plekken kan gebouw worden. Het aantal gebouwen dat wordt ingeplant moet bovendien beperkt blijven. Daarom worden enkel lokale publieke voorzieningen toegelaten. Commerciële ontwikkelingen, zoals handel, reca en kantoren, kunnen enkel indien ze duidelijk ondersteunend zijn en gekoppeld aan het publieke programma (bvb cafetaria bij sportvelden). De bermgebouwen komen enkel puntsgewijs voor en zijn chirurgische ingrepen in het landschap. Wanneer delen van het Bermenlandschap ifv de lokale publieke voorzieningen moeten worden afgescheiden (bvb speelplaats van een school) worden landschappelijke elementen ingezet om die afscheiding te verkrijgen (bvb reliëf en vegetatie) zodat het bermenlandschap visueel zoveel mogelijk gecontinueerd wordt. Omwille van de tekorten aan open ruimte wordt in de eerste plaats getracht het bermenlandschap maximaal publiek te houden.

16 _PROCESNOTA 3.3 Masterplan Singel Noord Singel Noord is het noordelijke segment van de Groene Singel, gaande van Schijnpoortweg tot aan Noorderlaan. Voor Singel Noord is momenteel een masterplan in opmaak dat enerzijds een doorvertaling vormt van de concepten op niveau van de Groene Singel en anderzijds een kader vormt voor de stedenbouwkundige randvoorwaarden die vanuit de stad aan het ontwerp van de tunnel zullen worden opgelegd. In het verleden bestond een werkhypothese Structuurschets Singel Noord, uitgaande van de Lange Wapperbrug. Deze wordt vandaag geactualiseerd op basis van de nieuwe beslissingen in het kader van Masterplan De concepten die aan de basis lagen van de werkhypothese Structuurschets Singel noord zijn: - versterken en uitbreiden van het weefsel van Den Dam; - kei in de Groene Rivier: bundelen van bovenlokaal programma - verleggen van de Singel biedt kansen voor ontwikkeling en beleving - behoud historische waterstructuur - verankering in de omgeving. Figuur 5: Structuurschets Singel Noord - werkhypothese Dit masterplan Singel Noord is noodzakelijke input voor de herontwikkeling van de Slachthuissite. Uit dit masterplan zullen randvoorwaarden naar bouwvolumes, ruimtelijke ordening en programma voortvloeien op basis van de grenzen van de mobiliteit die gezien de gewijzigde oplossing (tunnel versus brug waarop de microsimulatie en de daaruit voortvloeiende conclusies zijn gebaseerd) moeten herbekeken worden. RUP Slachthuissite 15

17 Microsimulatie Singel Noord Om inzicht te krijgen in de toekomstige verkeersafwikkeling op de verkeersknoop Schijnpoort werd een microsimulatie uitgevoerd, als input voor het Masterplan Singel Noord. Deze microsimulatie biedt antwoord op twee sleutelvragen: 1. Waar en hoe kunnen parkeerplaatsen voorzien worden voor het Sportpaleis / Lotto Arena rekening houdend met de toekomstige infrastructuur en uitgaande van een minimale belasting van het lager netwerk? Verschillende scenario s werden doorgelicht om na te gaan waar de parkeerplaatsen voor het Sportpaleis / Lotto Arena het best worden gelokaliseerd met het oog op een zo minimale belasting van het lokale wegennetwerk. Het beste parkeerscenario bestaat uit een combinatie van een parking onder de viaduct en één op de zone Ten Eekhove. Beide parkings dienen een rechtstreekse ontsluiting te krijgen op de Stedelijke Ringweg of Ring. De zone Ten Eekhove is vanuit mobiliteitsoogpunt de meest geschikte, aangezien het merendeel (tot 75%) van de bezoekers van het Sportpaleis / Lotto Arena uit het zuiden komen. Vanuit ruimtelijk oogpunt is de zone onder de viaduct de meest geschikte, aangezien het om een restruimte gaat en er zeer veel ruimte beschikbaar is. Om deze parking te bereiken, komende vanuit het zuiden, moet echter nog de Schijnpoortweg gekruist worden, waardoor vanuit mobiliteitsoogpunt minder auto s deze parking kunnen bereiken, zonder hinder de veroorzaken. Figuur 8: Microsimulatie Singel Noord: voorkeurslocatie parkings

18 _PROCESNOTA 2. Wat is de restcapaciteit op knoop Schijnpoort voor eventueel bijkomend programma op sites Slachthuis en Lobroekdok? De microsimulatie concludeert dat er in 2020 geen restcapaciteit meer is. Zowel de reguliere ochtendspits als avondspits lopen vast. In de microsimulatie is er een groei van verkeer van 42% tussen 2020 en de huidige situatie, in de zone Slachthuislaan, gelegen tussen Slachthuislaan en spoor, dus met inbegrip van Slachthuissite en Noordschippersdok. Er is dus ten opzichte van de situatie vandaag nog wel restcapaciteit om toe te kennen aan bijkomend programma. Het functioneel onderzoek is gebaseerd op de resultaten van de microsimulatie. De bovengrens van mogelijk nieuw programma wordt gelijkgesteld aan het verschil van het verkeer in 2020 en het verkeer nu. Zo is er in de zone Slachthuislaan (zone tussen spoor en Slachthuislaan) een groei van 42% waarneembaar die ten opzichte van vandaag nog kan ingevuld worden. Dit komt overeen met een aantal personenwagens equivalenten (pae) per uur. Deze zone kan in de avondspits 222 pae/u produceren (verkeer weg van de site) en 291 pae/u aantrekken (naar de site toe). Verschillende functies hebben verschillende richtcijfers van productie en attractie van pae/u per functies. Het gaat om richtcijfers, niet om exacte waarden! Onderstaande tabel geeft de richtcijfers weer: # pae / u / 100m² kmo productie 0,33 attractie 0,06 retail productie 3,34 attractie 0,55 recreatie productie 0,37 attractie 0,32 wonen productie 0,07 attractie 0,22 Hieruit komt duidelijk naar voor dat retail het meest verkeer genereert tijdens de avondspits. Hierbij moet wel de bedenking gemaakt worden dat er verschillende soorten retail bestaan, maar dat dit richtcijfer uitgaat van de klassieke verkeersgenerende retail. Wanneer dan al het mogelijke verkeer theoretisch toegekend wordt aan één bepaalde functie komen we tot volgende cijfers: m² kmo retail recreatie wonen Ook hieruit kan afgeleid worden dat er aanzienlijk minder retail kan dan bijvoorbeeld wonen of kmo. Bij de specifieke keuze van programma in de zone Slachthuislaan moet nagegaan worden hoeveel verkeer dit soort KMO, wonen, groothandel, retail, genereert en aantrekt in de avondspits. De som van dit verkeer mag de grenscijfers van 222 pae/u productie (verkeer weg van de site) en 291 pae/u attractie (naar de site toe) in de avondspits niet overschrijden. Deze microsimulatie ging uit van de realisatie van de Lange Wapper brug en dient dus herzien te worden alsook de conclusies uit deze studie. De microsimulatie signaleert echter wel een belangrijk pijnpunt in de omgeving, met name het congestiegevoelige karakter, dat ook met een tunnelvariant zo zal blijven. RUP Slachthuissite 17

19 4 SPECIFIEKE ONDERZOEKSVRAGEN 4.1 Op niveau Singel Noord - impact van de verdiepte ligging van de Ring en de tunnel op de geluidsbelasting in de gebieden langsheen de Slachthuislaan. Via AG Stadsplanning heeft de stad Antwerpen een raamovereenkomst voor geluidsonderzoek. Het studiebureau zal enerzijds de impact van het geluid bij een verdiepte ligging van de Ring in kaart brengen, anderzijds, indien nodig, ook remediërende voorstellen doen. Deze voorstellen bevinden zich in eerste instantie bij de bron, in het ontwerp van de infrastructuur. Wanneer dit niet volstaat zijn ook maatregelen in de aanpalende sites zelf noodzakelijk, zoals op de Slachthuissite; - mobiliteit: een nieuw microsimulatie afgestemd op de tunneloplossing en het nieuwe op- en afrittencomplex Schijnpoort zal aangeven wat de restcapaciteit is voor deze knoop en de omliggende sites die ontsloten worden via deze knoop. Anderzijds zal zij ook inzicht geven in oplossingen voor de parkeerproblematiek in de omgeving. Mobiliteit zal een erg bepalende factor zijn in het afbakenen van het programma van eisen voor de Slachthuissite; - verfijning van het gewenste programma: op basis van de bepaalde restcapaciteit qua mobiliteit, op basis van de behoeften in de omgeving, op basis van de geambieerde modal shift en op basis van de visie van de Stad voor dit gebied. 4.2 Op niveau Slachthuissite - De afbakening van het projectgebied: er dient gezocht te worden naar de ruimtelijk samenhangend geheel waarvoor een masterplan wordt opgemaakt, dat buiten de eigendomsgrenzen van de eigenaar kan gaan; - De afbakening van het RUP: er dient gezocht te worden naar de ruimtelijk samenhangend geheel waarvoor een RUP wordt opgemaakt, dat buiten de eigendomsgrenzen van de eigenaar kan gaan; - onderzoek naar de mogelijke combinatie van de topsporthal met een ander grootschalig programma, gezien de congestiegevoeligheid van de site; - bepalingen omtrent het bouwprogramma, ambities en programma van eisen. De mobiliteitseisen zullen hier dermate bepalend in zijn, alsook de keuze van programmatische invulling van de bebouwing. Er wordt op dit moment nog geen vloer-terreinindex vastgelegd omdat bijkomende onderzoek nodig is, omwille van het ontbreken van een herwerkte microsimulatie van de Schijnpoortknoop en omwille van de onduidelijkheid van de programmatische invulling van het bouwvolume op de slachthuissite. Een vloer-terreinindex zal geconcretiseerd worden, op basis van ontwerpend onderzoek, analyse van de omgeving en bepaling van de restcapaciteit van de omgeving; - bepalingen omtrent de ontsluiting en mobiliteit van het project.

20 _PROCESNOTA 5 PLANPROCES 5.1 Stappenplan opmaak RUP Stap 1: Procesnota Deze fase omvat een startvergadering en de opmaak van een procesnota. Het overleg omvat: - het vastleggen van afspraken inzake aanpak, proces en timing op basis van de draft procesnota; - het uitwisselen van de benodigde basisgegevens; - het definiëren van de onderzoeksitems. Op basis van dit overleg wordt de procesnota gefinaliseerd en geagendeerd op het college van burgemeester en schepenen. De startvergadering vormt tegelijkertijd ook de eerste aanzet voor de uitwerking van het voorontwerp. De procesnota zal toegelicht en besproken worden in de Gecoro en het districtscollege Stap 2: Opmaak projectdefinitie Het RUP heeft als voornaamste doel de Slachthuissite te herontwikkelen tot een gemengd kwalitatief en ontsluitbaar project met hoofdbestemming wonen, verweven met diensten, recreatie en bedrijvigheid. Zoals reeds hierboven gezien zullen volgende onderzoeksvragen in een antwoord moeten krijgen: - De afbakening van het projectgebied: er dient gezocht te worden naar de ruimtelijk samenhangend geheel waarvoor een masterplan wordt opgemaakt, dat buiten de eigendomsgrenzen van de eigenaar kan gaan; - De afbakening van het RUP: er dient gezocht te worden naar de ruimtelijk samenhangend geheel waarvoor een RUP wordt opgemaakt, dat buiten de eigendomsgrenzen van de eigenaar kan gaan; - onderzoek naar de mogelijke combinatie van de topsporthal met een ander grootschalig programma, gezien de congestiegevoeligheid van de site; - bepalingen omtrent het bouwprogramma, ambities en programma van eisen. De mobiliteitseisen zullen hier dermate bepalend in zijn, alsook de keuze van programmatische invulling van de bebouwing. Een vloer-terreinindex zal geconcretiseerd worden, op basis van ontwerpend onderzoek, analyse van de omgeving en bepaling van de restcapaciteit van de omgeving; - bepalingen omtrent de ontsluiting en mobiliteit van het project. De resultaten van bovenstaande onderzoeksvragen worden gebundeld in een projectdefinitie Stap 3: Opmaak masterplan Op basis van de projectdefinitie zal een masterplan opgemaakt worden voor de Slachthuissite Stap 4: Richtnota De richtnota bevat het masterplan voor de Slachthuissite. Het ontwerp wordt besproken en bijgestuurd door het projectteam en de plangroep. De richtnota zal toegelicht en besproken worden in de Gecoro en het districtscollege Stap 5: Voorontwerp RUP Uit dit masterplan zullen de krachtlijnen worden gedistilleerd voor het ruimtelijk uitvoeringsplan. Deze krachtlijnen worden vertaald naar een grafisch plan en bijhorende stedenbouwkundige voorschriften. RUP Slachthuissite 19

21 5.1.6 Stap 6: Ontwerp Gemeentelijk RUP Het voorontwerp RUP wordt aangepast, rekening houdend met de resultaten van de adviseringsfase. De aangepaste versie, het ontwerp RUP wordt t.b.v. voorlopige aanvaarding (college en gemeenteraad) opgemaakt Stap 7: Organisatie openbaar onderzoek en definitieve aanvaarding Naar aanleiding van het openbaar onderzoek wordt een informatiemoment voor de buurtbewoner georganiseerd. Ingediende bezwaarschriften worden verwerkt en ter advies aan de GECORO voorgelegd. Op basis van bezwaarschriften en het advies van de GECORO worden aanpassingen doorgevoerd om tot een definitief RUP te komen. Definitieve aanvaarding door college en gemeenteraad Stap 8: Externe goedkeuringsprocedure Het definitief vastgesteld RUP wordt aan de deputatie overgemaakt voor goedkeuring en gepubliceerd in het staatsblad. 5.2 Te betrekken actoren Voor een goed verloop van het planproces en om het planproces te begeleiden wordt een interne overlegstructuur opgezet alsook een externe met de eigenaar van de site en zijn ontwerper. De interne overlegstructuur bestaat uit een projectteam en een plangroep. De externe overlegstructuur bestaat uit een kerngroep en stuurgroep Interne overlegstructuur Het projectteam bestaat uit de projectleider die wordt bijgestaan met projectmedewerkers uit volgende diensten: SW/RME/MOB (mobiliteit) SW/RME/TOO (ontwerpend onderzoek) SW/SBM (stadsbouwmeester) Naast het projectteam worden verschillende werkgroepen opgericht. Onderstaand opsomming geeft een overzicht van de verschillende werkgroepen: Werkgroep communicatie met afgevaardigde van SWO (stedelijk wijkoverleg), cel communicatie AG Stadsplanning en Stad in verandering. Werkgroep programma met afgevaardigde van onder meer SW/RME/RP (generiek beleid), regie woonbeleid, Actieve Stad (zoals Werk en Economie), Cultuur, sport en jeugd. Werkgroep Ruimtelijk uitvoeringsplan met afgevaardigde van SW/RME/RP (generiek beleid) en SW/V/GSA (stedenbouwkundige vergunningen). Werkgroep mobiliteit met afgevaardigde van onder meer SW/RME/MOB (mobiliteit). In de plangroep worden de voorstellen getoetst en beleidsmatige alternatieven overwogen. De plangroep bestaat uit: Projectleider

22 _PROCESNOTA Programmaleider Groene Singel Directeur proces- en projectregie AG Stadsplanning AG Vespa Betrokken kabinetsadviseurs Stadsbouwmeester District Antwerpen Externe overlegstructuur De kerngroep bestaat uit: Projectleider AG Stadsplanning Directeur proces- en projectregie AG Stadsplanning of Programmaleider Groene Singel Stadsbouwmeester Eigenaar Slachthuissite Ontwerper masterplan aangesteld door eigenaar Slachthuissite Afgevaardigde vanuit AG Vespa en andere stadsdiensten (zoals Actieve Stad, Werk en Economie, Cultuur, sport en jeugd, ) in functie van agenda De stuurgroep bestaat uit: Projectleider AG Stadsplanning Directeur proces- en projectregie AG Stadsplanning of Programmaleider Groene Singel Stadsbouwmeester Eigenaar Slachthuissite Afgevaardigde vanuit AG Vespa Betrokken Schepenen of afgevaardigde RUP Slachthuissite 21

23 5.3 Timing 1 Procesnota opmaak procesnota februari 2011 goedkeuring procesnota door college maart 2011 toelichting en bespreking Gecoro en districtscollege april Opmaak projectdefinitie opmaak projectdefinitie maart juli 2011 goedkeuring projectdefinitie door college juli Opmaak masterplan opmaak masterplan augustus - november 2011 goedkeuring masterplan door college december 2011 toelichting en bespreking Gecoro en districtscollege januari Richtnota opmaak richtnota oktober - januari 2012 goedkeuring richtnota door college februari 2012 toelichting en bespreking Gecoro en districtscollege februari Voorontwerp RUP opmaak voorontwerp RUP maart - april 2012 goedkeuring door college april 2012 advies Gecoro en districtsraad mei 2012 plenaire vergadering juni Ontwerp RUP aanpassingen obv plenaire vergadering juli 2012 voorlopige aanvaarding september Openbaar onderzoek en definitieve aanvaarding openbaar onderzoek oktober - november 2012 behandeling bezwaarschriften november - december 2012 advies Gecoro januari 2013 definitieve vaststelling RUP door gemeenteraad maart Externe goedkeuringsprocedure goedkeuring door bestendige deputatie (ca. 2 maand) april - mei 2013 publicatie staatsblad (ca. 3 maand) augustus 2013 Deze timing houdt geen rekening met de opmaak van een plan-mer. Indien toch noodzakelijk zal een extra jaar moeten gerekend worden, alvorens tot een volledige goedgekeurd RUP te komen.

24 _PROCESNOTA 5.4 Communicatietraject Om draagvlak te creëren in Antwerpen en meer concreet in de omgeving van de Slachthuissite is het noodzakelijk om een geschikte communicatie te voeren en een mogelijkheid tot inspraak te creëren. Na elk goedgekeurd eindproduct kan er gecommuniceerd worden over dit eindproduct. Er worden drie sleutelmomenten onderscheiden: 1. Informatiemoment RUP Slachthuissite na goedkeuring richtnota: maart Hoorzitting voorontwerp RUP Slachthuissite: juni Openbaar onderzoek ontwerp RUP Slachthuissite: oktober november 2012 In het vervolgtraject zal het communicatietraject verder verfijnd en uitgewerkt worden. RUP Slachthuissite 23

25

26 Stadsontwikkeling