SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN

Transcriptie

1 SENIORSERTIFIKT-EKSMEN LEWENSWETENSKPPE V PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye.

2 Lewenswetenskappe/V2 2 DE/2015 INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat jy die vrae beantwoord eantwoord L die vrae. Skryf L die antwoorde in die NTWOORDEOEK. egin die antwoord op ELKE vraag boaan 'n NUWE bladsy. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. ied jou antwoorde volgens die instruksies by elke vraag aan. LLE sketse moet met potlood gemaak word en die byskrifte met blou of swart ink. Teken diagramme, vloeidiagramme of tabelle slegs wanneer dit gevra word. Die diagramme in hierdie vraestel is NIE noodwendig volgens skaal geteken NIE. MOENIE grafiekpapier gebruik NIE. Jy moet 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar, gradeboog en passer gebruik, waar nodig. Skryf netjies en leesbaar.

3 Lewenswetenskappe/V2 3 DE/2015 FDELING VRG Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter ( tot D) langs die vraagnommer (1.1.1 tot 1.1.8) in die NTWOORDEOEK neer, byvoorbeeld D Die mens het 46 chromosome in elke somatiese sel. Elke gameet gevorm het C D 22 outosome en 1 gonosoom. 21 outosome en 2 gonosome. 23 outosome. 23 gonosome Die tabel hieronder toon die resultate van die F 1 -generasie nadat 'n ondersoek na die oorerwing van oogkleur in vrugtevlieë uitgevoer is. OOGKLEUR GETL VLIEË Rooi 182 Wit 61 Die genotipe van die ouers was C D RR x Rr. Rr x rr. Rr x Rr. RR x rr Watter EEN van die volgende is WR oor gene? Gene C D is kodes vir 'n spesifieke kenmerk. bestaan uit aminosure. bestaan uit RNS/RN. word in 'n ribosoom gevind Watter EEN van die volgende word gebruik om geneties identiese individue te produseer? C D Stamselnavorsing Genetiese modifikasie Kloning DNS/DN-profielsamestelling

4 Lewenswetenskappe/V2 4 DE/2015 VRG en is op die stamboomdiagram hieronder gebaseer. Die stamboomdiagram toon die oorerwing van bloedgroepe in 'n familie. Die bloedgroepe van die individue word deur die letters voorgestel. O O 1 O 2 SLEUTEL Vroulik Manlik 'N STMOOMDIGRM Watter EEN van die volgende stel die genotipe en fenotipe van individu nommer 1 hierbo voor? C D ii en bloedgroep O I i en bloedgroep I i en bloedgroep O I i en bloedgroep Indien individu 2 'n kind met bloedgroep het, dan kan haar metgesel slegs bloedgroep hê. C D O

5 Lewenswetenskappe/V2 5 DE/ Watter EEN van die volgende oor die struktuur van DNS/DN en RNS/RN is KORREK? C D RNS/RN is dubbelgestring en DNS/DN is enkelgestring. RNS/RN bevat urasiel en DNS/DN bevat timien. RNS/RN is 'n baie lang molekuul terwyl DNS/DN 'n kort molekuul is. RNS/RN vorm 'n dubbel heliks terwyl DNS/DN dit nie doen nie Watter EEN van die volgende stel die molekule voor waaruit 'n enkele nukleotied bestaan? C D Fosfaat, suiker en 'n stikstofbasis Suiker, proteïen en fosfaat Stikstofbasis, fosfaatlipied en suiker denien, suiker en 'n stikstofbasis (8 x 2) (16) 1.2 Gee die korrekte biologiese term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.2.1 tot 1.2.9) in die NTWOORDEOEK neer Die tipe oorerwing wat twee allele van 'n geen behels wat nie dominant oor mekaar is nie Kenmerke beheer deur gene wat op die geslagschromosome voorkom Chromosome met eenderse strukture en wat vir dieselfde kenmerk kodeer Die monomere/boustene van proteïene Die tipe oorerwing wat allele behels wat in gelyke mate die fenotipe van die heterosigotiese nageslag bepaal Ongedifferensieerde selle wat in enige ander tipes selle kan ontwikkel Intermediêre fossiele wat kenmerke van beide meer primitiewe en meer gevorderde organismes toon 'n lleel wat slegs fenotipies in die homosigotiese toestand getoon word 'n Genetiese kruising wat slegs een kenmerk behels (9)

6 Lewenswetenskappe/V2 6 DE/ Dui aan of elk van die stellings in KOLOM I van toepassing is op SLEGS, SLEGS, EIDE EN of GEENEEN van die items in KOLOM II nie. Skryf slegs, slegs, beide en of geeneen langs die vraagnommer (1.3.1 tot 1.3.4) in die NTWOORDEOEK neer. KOLOM I Het die fossiel van ustralopithecus : sediba ontdek : Voorbeeld van deurlopende variasie : : Prominente wenkbrouriwwe : : Het die struktuur van DNS/DN : ontdek : KOLOM II Raymond Dart Ron Clark Hoogte loedgroepe frika-ape Homo sapiens Watson Crick (4 x 2) (8) 1.4 In tamatieplante is die alleel vir rooi vrugte (R) dominant oor die alleel vir geel vrugte (r). Die alleel vir 'n hoër plant (T) is dominant oor die alleel vir 'n korter plant (t). Plant wat heterosigoties vir rooi vrugte en homosigoties hoog is, word met Plant, wat geel vrugte het en kort is, gekruis Skryf die genotipe neer van: (a) Plant (b) Plant Skryf L die moontlike genotipes van die gamete van plant neer. Noem die fenotipe van 'n nakomeling met die genotipe: (a) Rrtt (b) RrTt Plant is toe met 'n ander plant (Plant C) gekruis en al die nakomelinge het rooi vrugte gedra en was hoog. Gebruik hierdie inligting en skryf die genotipe van Plant C neer. (8)

7 Lewenswetenskappe/V2 7 DE/ Die diagram hieronder toon selle van 'n organisme in een van die fases van meiose. E D C 'N FSE VN MEIOSE Watter fase van meiose word in die diagram voorgestel? Gee die LETTER en NM van die deel wat: (a) Vir die vorming van die spoelvesels verantwoordelik is (b) Die genetiese inligting dra (c) Die chromatiede bymekaar hou Gee die getal chromosome wat in elke sel van hierdie organisme teenwoordig sal wees: (a) an die begin van meiose (b) In 'n gameet van hierdie organisme (9) TOTL FDELING : 50

8 Lewenswetenskappe/V2 8 DE/2015 FDELING VRG Diagram 1 toon variasie in 'n visspesie wat in 'n meer voorkom. Daar was 'n rotsagtige eiland wat oor die hele lengte van die meer gestrek het, maar dit was onder die water as gevolg van die hoë watervlak. Die visse kon dus vrylik deur die hele meer beweeg. Diagram 2 toon dieselfde meer, baie jare later. 'n Droogte het die watervlak van die meer laat daal, sodat die rotsagtige eiland in die middel van die meer vir 'n lang ruk die meer in twee kleiner mere, en, verdeel het. Diagram 1 Rotsagtige eiland Diagram 2 Meer Meer Meer Meer VISEVOLKING IN 'N MEER Definieer bevolking. Gee VIER moontlike redes vir die variasie in die visbevolking in Diagram 1. Uiteindelik, soos getoon in Diagram 2, het meer en meer twee verskillende visspesies bevat. (4) (a) (b) Noem die proses wat veroorsaak het dat die visbevolking twee verskillende spesies geword het. Verduidelik hoe die nuwe spesie gevorm is. (6) (13) 2.2 'n Grys (G) konynmannetjie is met 'n albino (g) konynwyfie gepaar. Die hele F 1 -generasie was grys. Gebruik 'n genetiese kruising om die fenotipiese verhouding van hul nageslag te toon as een van die konynmannetjies van die F 1 -generasie met 'n albinowyfie gepaar het. (7)

9 Lewenswetenskappe/V2 9 DE/ Die diagram hieronder toon die proses van proteïensintese. Y Proses W X Z Proses PROTEÏENSINTESE Identifiseer die volgende molekule: (a) (b) W Y Noem die deel van proteïensintese wat deur proses aangedui word. eskryf hoe 'n mutasie op molekuul W die struktuur van die proteïen deur proses gevorm, sal beïnvloed. (4) Die volgende volgorde verteenwoordig 'n deel van die stikstofbasisvolgorde op molekuul X. G UG GG basisdrietal 1 basisdrietal 2 basisdrietal 3 (a) (b) Skryf die basisvolgorde neer van die antikodon van basisdrietal 1 soos hierbo getoon. Die tabel hieronder toon die aminosure wat met die verskillende DNS/DN-kodes ooreenkom. MINOSUUR rginien Glisien Metionien DNS/DN-KODE TCT CCT TC Skryf die korrekte volgorde van die aminosure vir basisdrietal 1 tot 3 neer. (3) (11)

10 Lewenswetenskappe/V2 10 DE/ Die grafiek hieronder verteenwoordig die resultate van 'n ondersoek wat die skuldigbevinding (getal veroordeeldes) van kriminele met gebruik van DNS/DN-bewyse en sonder gebruik van DNS/DN-bewyse van 1989 tot 2003 vergelyk. VERGELYKING VN DIE SKULDIGEVINDING VN KRIMINELE MET GERUIK VN DNS/DN-EWYSE EN SONDER GERUIK VN DNS/DN-EWYSE VNF 1989 TOT Getal persone skuldig bevind (per arrestasies) Jaar Skuldigbevindings met DNS/DNbewyse Skuldigbevindings sonder DNS/DNbewyse Formuleer 'n hipotese vir hierdie ondersoek. [angepas uit Noem die afhanklike veranderlike in hierdie ondersoek. Hoeveel meer suksesvolle skuldigbevindings per arrestasies is in 2003 gedoen met gebruik van DNS/DN-bewyse? Toon LLE berekeninge. 'n DNS/DN-databasis is 'n versameling van die DNS/DN-profiele van al die burgers van 'n land. Verduidelik hoe jy die inligting in die grafiek sal gebruik om die regering te oortuig om 'n DNS/DN-databasis te skep. (4) (9) [40]

11 Lewenswetenskappe/V2 11 DE/2015 VRG Die foto's van twee vlinders word hieronder verskaf. eide vlinders woon in dieselfde habitat en word deur predatore geëet. lhoewel hierdie vlinders baie eenders lyk, is hulle twee verskillende biologiese spesies. mauris ochlea het 'n onaangename smaak terwyl Hypolimnas deceptor nie onaangenaam proe nie. mauris ochlea Hypolimnas deceptor TWEE VLINDERSPESIES [Uit Verduidelik waarom die meeste predatore waarskynlik minder op Hypolimnas deceptor sal voed. Gebruik Darwin se teorie van evolusie deur natuurlike seleksie om die evolusie van die Hypolimnas deceptor vlinder te verduidelik. Noem EEN wyse waarop natuurlike seleksie van kunsmatige seleksie verskil. (3) (6) (11)

12 Lewenswetenskappe/V2 12 DE/ Die diagram hieronder toon moontlike verwantskappe tussen lede van die familie Hominidae. MOONTLIKE VERWNTSKPPE TUN HOMINIEDE Tans Tyd (miljoen jaar gelede) Homo sapiens Homo erectus Homo habilis ustralopithecus africanus ustralopithecus robustus ustralopithecus boisei ustralopithecus afarensis [angepas uit Wat word die tipe diagram hierbo genoem? Hoeveel van elk van die volgende word in die diagram verteenwoordig? (a) (b) Genusse Spesies Verduidelik waarom. robustus en. boisei nader verwant is as. boisei en. afarensis. Watter van die hominiede in die diagram hierbo word beskou as die eerste gebruikers van gereedskap? Noem TWEE ustralopithecus-fossiele wat in Suid-frika gevind is. Verduidelik hoe die plek en ouderdom van Homo-fossiele as 'n bewys vir die 'Uit frika'-hipotese gebruik word. (3) (11)

13 Lewenswetenskappe/V2 13 DE/ Die diagramme hieronder verteenwoordig dele van die skelette van 'n frikaaap en 'n mens. Diagram en is volgens skaal geteken. DIGRM DIGRM DIGRM C DIGRM D SKELETDELE VN FRIK-P EN MENS Skryf slegs die LETTERS neer van die diagramme ( D) wat tweevoetige organismes verteenwoordig. Verduidelik hoe die vorm van die pelvis tot tweevoetigheid/ bipedalisme bydra. Verduidelik die belangrikheid van die posisie van die foramen magnum in die skedels in diagram en diagram. Tabuleer DRIE sigbare verskille tussen die tande/kake van die skedels gemerk en wat patrone in menslike evolusie aandui. Noem DRIE fisiese kenmerke van die voorarm/boonste ledemaat wat die mens met frika-ape gemeen het. TOTL FDELING : (4) (7) (3) (18) [40] 80

14 Lewenswetenskappe/V2 14 DE/2015 FDELING C VRG 4 eskryf TWEE tipes mutasies en hoe dit lei tot veranderde kenmerke in VIER genetiese afwykings wat jy bestudeer het. Inhoud: Sintese: (17) (3) LET WEL: GEEN punte sal vir antwoorde in die vorm van tabelle, vloeikaarte of diagramme toegeken word NIE. TOTL FDELING C: GROOTTOTL:

15 SENIORSERTIFKT-EKSMEN LEWENSWETENSKPPE V MEMORNDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 11 bladsye.

16 Lewenswetenskappe/V2 2 DE/2015 Memorandum EGINSELS MET ETREKKING TOT NSIEN VN LEWENSWETENSKPPE Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word. Hou op merk nadat die maksimum punte verkry is en trek 'n kronkellyn en dui 'maks' punte in die regterkantse kantlyn aan. Indien, byvoorbeeld drie redes vereis en vyf word gegee. Merk net die eerste drie ongeag daarvan of almal of sommige korrek/nie korrek is nie. Indien die hele proses beskryf word terwyl slegs 'n deel vereis word. Lees alles en krediteer die relevante dele. Indien vergelykings vereis, maar beskrywings word gegee. anvaar indien die verskille/ooreenkomste duidelik is. Indien tabulering vereis word en paragrawe word gegee. Kandidate sal punte verbeur indien nie getabuleer nie. s geannoteerde diagramme aangebied word in plaas van beskrywings wat vereis word. Kandidate sal punte verbeur. Indien vloeidiagramme i.p.v. beskrywings aangebied word. Kandidate sal punte verbeur. 8. Indien die volgorde vaag en skakelings nie sin maak nie. Krediteer waar volgorde en skakelings korrek is. Waar volgorde en skakelings nie korrek is nie, moenie krediteer nie. s die volgorde weer korrek is, gaan voort om te krediteer. 9. Nie-erkende afkortings. anvaar indien dit aan begin van antwoord omskryf is. Indien dit nie omskryf is nie, moenie die nie-erkende afkorting krediteer nie, maar krediteer die res van die antwoord indien dit korrek is Verkeerd genommer. Indien die antwoorde die regte volgorde van die vrae pas, is dit aanvaarbaar. Indien die taal wat gebruik word die bedoelde betekenis verander. Moenie aanvaar nie. Spelfoute. anvaar as dit herkenbaar is, met die voorbehoud dat dit nie iets anders in Lewenswetenskappe beteken nie of as dit buite konteks is. 13. Indien gewone name gegee word in terminologie. anvaar, indien dit by die nasionale memobespreking aanvaar is. 14. Indien slegs letter vereis word en slegs die naam word gegee (en anders om). Geen krediet nie.

17 Lewenswetenskappe/V2 3 DE/2015 Memorandum s eenhede van mate nie aangedui word nie. Memorandum sal afsonderlike punte vir eenhede aandui, behalwe waar dit in vraag gegee is. Wees sensitief vir die betekenis van die antwoord, wat soms op verskillende maniere aangebied kan word. Opskrif. lle illustrasies (soos diagramme, tekeninge, grafieke, tabelle, ens.) moet van 'n opskrif voorsien word. 18. Vermenging van amptelike tale (terme/konsepte). Slegs 'n enkele woord of twee in enige ander amptelike taal anders as die leerder se assesseringstaal waarin die meeste van sy/haar antwoorde aangebied word, moet gekrediteer word, indien dit korrek is. 'n Nasiener wat in die relevante amptelike taal vaardig is, behoort geraadpleeg te word. Dit geld vir alle amptelike tale Geen veranderinge mag aan die goedgekeurde memorandum aangebring word nie. In uitsonderlike gevalle sal die Provinsiale Interne Moderator, met die nasionale Interne Moderator beraadslaag (en die Eksterne Moderator waar nodig). Slegs memorandums wat die handtekeninge van die Nasionale Interne Moderator en UMLUSI-moderatore bevat en deur die Departement van asiese Onderwys via die provinsies versprei word, mag gebruik word tydens opleiding en tydens die nasienperiode.

18 Lewenswetenskappe/V2 4 DE/2015 Memorandum FDELING VRG C C / (8 x 2) (16) Onvolledige dominansie /(kodominansie) Geslagsgekoppelde Homoloë chromosome minosure Kodominansie Stamselle /(meristematiese) Oorgangs(fossiel) Resessiewe Monohibriede (9 x 1) (9) Geen Slegs Slegs eide en (4 x 2) (8) (a) RrTT (b) rrtt RT rt (a) Rooi vrugte, kort (b) Rooi vrugte, hoog RRTT Profase II /Telofase I (a) D - sentriool /sentrosoom (b) - chromosoom (c) E - sentromeer (a) 4 (b) 2 (8) (9) TOTL FDELING : 50

19 Lewenswetenskappe/V2 5 DE/2015 Memorandum FDELING VRG 'n Groep organismes van dieselfde spesie wat kan kruisteel om vrugbare nakomelinge te produseer - Oorkruising - Ewekansige rangskikking van chromosome - Onafhanklike sortering / ewekansige segregasie/ Meiose ewekansige sortering - Mutasies - Toevallige bevrugting /ewekansige bevrugting - Ewekansige paring (Sien slegs eerste VIER na) (Enige 4) (a) Spesiasie (b) - Die rotsagtige eiland* / geografiese versperring - het die visse in twee bevolkings verdeel - met verskillende omgewingstoestande aan elke kant - elke groep ondergaan onafhanklik natuurlike seleksie - en ontwikkel verskillend - Elke groep word genotipies - en fenotipies verskillend - wat kruisteling tussen hulle voorkom wat lei tot die vorming van 'n nuwe spesie *1 verpligte + enige 5 (4) (6) (13)

20 Lewenswetenskappe/V2 6 DE/2015 Memorandum 2.2 P 2 Fenotipe Grys mannetjie x lbinowyfie Genotipe Gg x gg Meiose G/gamete G, g x g, g evrugting F 2 Genotipe Gg; Gg; gg; gg Fenotipe 2 grys konyne : 2 albinokonyne Fenotipiese verhouding van nageslag is *1 : 1 P 2 en F 2 Meiose en bevrugting *1 verpligte + enige 6 P 2 Fenotipe Grys mannetjie x lbinowyfie Genotipe Gg x gg Meiose Gamete G g evrugting g Gg gg g Gg gg OF 1 punt vir korrekte gamete 1 punt vir korrekte genotipe F 2 Fenotipe 2 grys konyne : 2 albinokonyne Fenotipiese verhouding van die nageslag is *1 : 1 P 2 en F 2 Meiose en bevrugting *1verpligte + enige 6 (7) (a) DNS/DN -molekule (b) minosuur Transkripsie - Die volgorde van die stikstofbasisse op molekule W/DNS/DN sal verander - Dit sal 'n ooreenstemmende verandering op die molekule X /mrns/mrn - Die aminosuur wat deur die trns/trn gebring word sal verskil - En 'n ander proteïen word gevorm (a) UCU (b) rginien ; Metionien ; Glisien (Moet in korrekte volgorde wees) (4) (3) (11)

21 Lewenswetenskappe/V2 7 DE/2015 Memorandum Die gebruik/nie gebruik van DNS/DN-bewyse verhoog/verlaag die getal persone wat skuldig bevind word aan misdade OF Die gebruik/nie gebruik van DNS/DN-bewyse het geen effek op die skuldig- bevinding van persone aan misdade nie Getal persone skuldig bevind/gevang = 19 - Meer kriminele word skuldig in die ondersoek bevind wanneer DNS/DN-bewyse gebruik word - DNS/DN gevind op die misdaadtoneel - kan vergelyk word met die DNS/DN-databasis - wat dit makliker /vinniger - maak om verdagtes vir die misdaad te identifiseer enige (4) (9) [40]

22 Lewenswetenskappe/V2 8 DE/2015 Memorandum VRG Predatore kan dit verwar - met. ochlea - wat n slegte smaak het - Daar was variasie tussen H. deceptor vlinders - Sekere vlinders het nie dieselfde vertoon as. ochlea nie - Die wat nie dieselfde gelyk het as. ochlea nie is deur die predatore geëet /sterf - Sommige het dieselfde voorkoms as. Ochlea vlinder gehad - Minder van hierdie vlinders is deur predatore geëet - en meer van hulle het oorleef - Die geen is oorgedra na hulle nageslag - Meer vlinders het in die volgende geslag dieselfde voorkoms as. ochlea gehad Enige 6 - In natuurlike seleksie is die omgewing/natuur die dryfkrag/seleksiekrag terwyl in kunsmatige seleksie is die mens die dryfkrag - Natuurlike seleksie vind plaas in reaksie op aanpasbaarheid by die omgewing terwyl kunsmatige seleksie 'n reaksie is op die bevrediging van menslike behoefte - Natuurlike seleksie vind plaas binne in 'n spesie terwyl kunsmatige seleksie een of meer spesies kan insluit (Sien slegs eerste EEN na) (Enige 1 x 2) Filogenetiese stamboom (a) 2 (b) 7 -. boisei en. robustus deel 'n meer onlangse - gemeenskaplike voorouer Homo habilis Taung-kind. africanus Mev. Ples Karabo /. sediba Little foot /. prometheus (Sien slegs eerste TWEE na) Enige 2 - Die oudste fossiele van Homo /Homo habilis/homo erectus - word slegs in frika gevind - Die jonger fossiele van Homo /Homo erectus - is gevind in frika en ander dele van die wêreld - Dit impliseer dat die vroegste Homo sp. in frika geëvolueer het /Homo erectus het uit frika gemigreer Enige 3 (3) (6) (11) (3) (11)

23 Lewenswetenskappe/V2 9 DE/2015 Memorandum en D (Sien slegs eerste TWEE na) - Die pelvis is wyd /bekervormig - Om die gewig van die organisme wat regop loop te ondersteun Diagram - Die foramen magnum is sentraal geleë /meer vorentoe geposisioneer onder die skedel - sodat die werwelkolom onder die skedel uitkom - vir tweevoetigheid enige 2 Diagram - Die foramen magnum is geleë aan die agterkant van die skedel - sodat die werwelkolom van agter die skedel uitkom - vir viervoetige beweging enige 2 Diagram Diagram Geleidelike buiging /Cvormige Reghoekige /U-vormige kaak kaak Klein kake Groot kake Klein slagtande /(tande) Groot slagtande /(tande) Geen diastema/minder spasies tussen die tande Diastema teenwoordig/groter spasies tussen die tande Tabelformaat 1 (Sien slegs eerste DRIE na) Enige 3 x 2 = 6 Vrylik roterende arm Rotasie rondom die elmbooggewrig Rotasie rondom die handgewrig Kaal vingerpunte/naels in plaas van kloue Lang boarms Opponerende duime Vyf vingers (Sien slegs eerste DRIE na) Enige 3 TOTL FDELING : (4) (7) (3) (18) [40] 80

24 Lewenswetenskappe/V2 10 DE/2015 Memorandum FDELING C VRG 4 Mutasies 'n Mutasie verwys na 'n vinnige verandering in die genetiese samestelling van 'n individu 'n Geen mutasie veroorsaak 'n verandering in die struktuur van die DNS/DN in 'n geen 'n Chromosoomafwyking veroorsaak 'n verandering in die normale struktuur/getal chromosome Skadelike/dodelike mutasie veroorsaak genetiese afwykings /kenmerke wat die oorlewing van 'n organisme verlaag Enige 5 (5) Genetiese afwykings Hemofilie loed stol nie Omdat die proteïen vir bloedstolling nie gevorm word nie Kleurblindheid Die persoon kan nie tussen verskillende kleure onderskei nie s gevolg van die afwesigheid van die proteïen in die fotoreseptore lbinisme Die afwesigheid van pigment in die vel as gevolg van die afwesigheid van die proteïen wat melanien vervaardig Down-sindroom Die persoon het 'n ekstra kopie van chromosoom 21 as gevolg van nie-verdeling gedurende meiose. (4 x 3) Inhoud: Sintese: (12) (17) (3) (20)

25 Lewenswetenskappe/V2 11 DE/2015 Memorandum RING VN DIE NIEDING VN DIE OPSTEL Kriteria Relevansie (R) Logiese volgorde (L) Volledigheid (C) lgemeen lle inligting voorsien is relevant aan die onderwerp Idees is in 'n logiese/oorsaak-effek volgorde lle aspekte is voldoende aangespreek In die opstel Slegs inligting aangaande mutasies en die verwante genetiese afwykings is gegee. (geen irrelevante inligting). Inligting aangaande mutasies en verwante genetiese afwykings is logies verduidelik. Minstens twee tipes mutasie; en twee genetiese afwykings is ten volle bespreek. Punt TOTL FDELING C: 20 GROOTTOTL: 150