SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN

Transcriptie

1 Trainershandleiding Cursus SAMEN-WERKEN MET DE MENSEN OM JOU HEEN SAMEN-WERK BOEK Ontwikkeld in opdracht van het project Er samen voor staan door Pauline Rosendaal, trainer Zozijn School

2 Inhoud 1. Inleiding De cursus Samen-werken met de mensen om je heen Waarom deze cursus? Wat leert de cursist in deze cursus? Opzet van de cursus Tijdspad van de cursus Instructies voor het invullen van het Samen-Werk-Boek Inleiding Samenwerken met de mensen om jou heen/ wat gaan we doen in deze cursus? Jezelf voorstellen De mensen om je heen Met iedereen heb je een andere relatie Ik help? Wie helpt mij? Samenwerken Invulblad: Hoe ziet jou driehoek eruit? Overleggen hoe doe je dat? Jij en je woning, werk en vrije tijd Mijn wensen, plannen en acties Tot slot Opdrachten die je thuis kan maken Bronnen Interessante internetsites en flyer

3 1. Inleiding Veranderende samenleving De samenleving verandert. De overheid treedt verder terug en cliënten moeten vaker een beroep doen op hun eigen netwerk. Mantelzorgers en zorgorganisaties zijn in toenemende mate op elkaar aangewezen. Zo zal de gemeente bij het toekennen van een maatwerkvoorziening voor haar burger altijd eerst onderzoeken wat de familie, netwerk of buurt voor hem of haar kan betekenen. Een goede relatie tussen cliënt, mantelzorger en medewerker van Zozijn is nodig voor het leveren van kwalitatief verantwoorde zorg en welzijn. Het is onze ambitie om hier een integere en vindingrijke invulling aan te geven. Er samen voor staan Met het project: Er samen voor staan, zetten we een beweging in gang waarbij we de relatie tussen de cliënt, professional en mantelzorg verstevigen. Een beweging waarbij we de krachten van de cliënt, mantelzorg en professionele zorg bundelen vanuit de overtuiging dat we samen nodig zijn. Vanuit de ervaringen in de praktijk zijn er handvatten en lesmateriaal ontwikkeld, zodat het geleerde gedeeld en doorgegeven wordt. In onze ondersteuning streven we er naar om de cliënten zoveel als mogelijk regie te geven op hun eigen leven. Dit is verankerd in onze bedrijfsopleiding, in het methodisch handelen en in de zorgplannen. De veranderende rol van de mantelzorger hierin dient nog een bestendige plek te krijgen. De Zozijn School heeft voor cliënten de cursus: Samen-Werken met de mensen om jou heen, ontwikkeld en Unit opleiden heeft voor mantelzorgers en medewerkers het opleidingstraject Samenwerken in de Driehoek ontwikkeld. 3

4 2. De cursus Samen-werken met de mensen om je heen De cursus is bedoeld voor cliënten die samenwerken met mantelzorgers, familie, vrijwilligers en ondersteuners. 2.1 Waarom deze cursus? In deze cursus wordt de cliënt zich bewust van wat hij wil en leert hij in gesprek te gaan met zijn ondersteuners, mantelzorgers en andere directbetrokkenen. Daarnaast is het van belang om van elkaar te weten wat ieders mogelijkheden/ wensen zijn en waar ieders grenzen liggen. Hierover met elkaar in gesprek gaan en blijven is een belangrijk onderdeel in de samenwerking. Door het invullen van het Samen-Werk-Boek wordt het netwerk voor de cliënt meer inzichtelijk. Het netwerk is nodig om zijn wensen uit te kunnen voeren. Hij zal daarvoor altijd in dialoog moeten zijn met zijn netwerk. Dat kan zijn met zijn mantelzorger, collega's, vrienden, en/ of begeleiders. 2.3 Wat leert de cursist in deze cursus? Aan de hand van verschillende onderwerpen uit het Samen-Werk-Boek wordt er gepraat over wat de persoon zelf wel of niet wil. Wat zijn de wensen en mogelijkheden van de cliënt. Wat zijn de wensen en mogelijkheden van de mensen in zijn omgeving en netwerk. De cursist krijgt inzicht in: Wat hij leuk vindt Wat hij niet leuk vindt Wat hij graag wil Wat er mogelijk is Of hij hiervoor hulp nodig heeft Of hij iemand anders kan helpen Wie zijn netwerk is Hoe hij in zijn netwerk staat 4

5 2.4 Opzet van de cursus Tijdens de cursus werk je met de cursist(en) aan het Samen-Werk-Boek. Elke cursist heeft een eigen Samen-Werk-Boek. Cursisten kunnen zelf bepalen hoe hun Samen-Werk-Boek eruit komt te zien. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van foto s en tekeningen. De volgorde van de hoofdstukken moeten als dusdanig aangehouden worden. Enkele werkbladen hebben een invulblad. Vul deze samen met de cursist in of laat het blad door de cursist thuis invullen. Per bladzijde worden er lesstoftips gegeven. De cursus bestaat uit 6 lessen van 2 uur. Groepsgrootte minimaal 5 personen - maximaal 8 personen. In deze trainershandleiding wordt per hoofdstuk uit het Samen-Werk-Boek voor de cursist beschreven wat je als trainer kan doen. Tevens worden lesstoftips gegeven. 5

6 2.5 Tijdspad van de cursus (Let op Dit tijdspad is een indicatie.) Bijeenkomst Trainer Cursist Netwerk 1. Uitleg van de cursus: Bespreken: Inleiding Wat gaan we doen in deze cursus. De mensen om je heen. Bespreek en vul in: Met iedereen heb je een andere relatie. Jezelf voorstellen en samen invullen. Huiswerk: Bespreek met je netwerk het Samen-Werk-Boek Geef uitleg over blad: De mensen om je heen. Samen invullen van: De mensen om je heen. 2. Terugkoppeling vorige bijeenkomst en huiswerk bespreken. Geef uitleg over: Ik help en Wie helpt mij? Uitleg geven over: Samenwerken Invulblad: Hoe ziet jou driehoek eruit. Invulblad elkaar helpen? Overleggen hoe doe je dat? 3. Terugkoppeling vorige bijeenkomst en huiswerk Maken en bespreken: Jij en je woning Jij en je werk Leg de diagrammen uit Huiswerk: Neem met je netwerk de ingevulde bladzijdes door. Vertelt over zijn ervaringen Maakt samen met de trainer: Hoe ziet jou driehoek eruit? Elkaar helpen. Overleggen hoe doe je dat? Vertelt over de onderwerpen en oefent met de schema s. Doornemen van ingevulde bladzijdes. Bekijkt de driehoek van de cursist. Maakt eventueel nog een driehoek. Cursist bespreekt met het netwerk de schema s 4. Terugkoppeling: Maken en bespreken: Jij en je vrije tijd Oefent met de diagrammen Vult samen met de trainer de invulbladen in. Invullen van blz.18, 21 of 24 6

7 5. Terugkoppeling huiswerk. Verder werken aan de onderwerpen. Oefenen met de diagrammen. Vertelt over de onderwerpen. Oefent met de diagrammen. Doornemen van de ingevulde bladzijdes. 6. Samengevat. De trainer vat alles nog een keer samen Welke wensen, plannen en acties Hoe kan dat aangepakt worden. Invullen van de wensen, plannen en acties Invullen evaluatie 7

8 3. Instructies voor het invullen van het Samen-Werk- Boek 3.1 Inleiding Samenwerken met de mensen om jou heen/ wat gaan we doen in deze cursus? Inleiding en opzet van de cursus. Leg de bedoeling uit van het Samen-Werk-Boek. Vertel de cursist dat hij opdrachten kan krijgen, die hij thuis kan maken samen met iemand vanuit zijn netwerk. Vraag de cursist wie hem daarbij kan helpen. Informeer over de huiswerkopdrachten, wie vanuit het netwerk kan de cursist helpen? Kom daar later op terug bij het geven van de opdrachten. Lesstof tips: Vragen waarom ze deelnemen aan de cursus. Vertellen over de opzet van de cursus. Vragen wat de verwachtingen zijn en wat ze willen leren. Vraag wie de cursist thuis kan helpen met het maken van de opdrachten. 8

9 3.2 Jezelf voorstellen. Invulblad om inzicht te krijgen in het dagelijkse doen en laten van de cursist. Vragen die je de cursisten kunt stellen: Hoe ziet jou familie eruit? Heb je broers zussen, zussen enz?. Waar woon je? Waar werk je en wat doe je in je vrije tijd? Vul dat samen in. Lesstof tips: Maak een dobbelsteen, plak daarop de woorden: vrienden, familie, werk, wonen en vrije tijd. Gooi de dobbelsteen en laat de cursist erover vertellen. Vul daarna het blad in. Het invullen kan ook door alleen foto s te gebruiken. Kijk op Google Earth naar de verschillende woon- en werkplekken. Laat de cursisten erover vertellen. Leer jezelf kennen middels handspel (Spel met je vingers.) Cursisten vertellen over zichzelf n.a.v. hun vijf vingers. Koppel aan iedere vinger een vraag: 1. Duim (Waar ben je goed in?) 2. Wijsvinger (wat zou je willen?) 3. Middelvinger (Wat vind je echt vervelend?) 4. Ringvinger (Wie vind je tof?) 5. Pink (Waarin ben je klein/ minder goed?) Laat iedere cursist tijdens het beantwoorden van de vragen daadwerkelijk zijn hand opsteken. Laat de cursist zijn hand omtrekken en het invullen. Je kunt ook de lege hand gebruiken. 9

10 Stel jezelf voor d.m.v. je vingers 10

11 Lege hand om in te vullen door cursist, wanneer hij niet zelf zijn hand kan of wil omtrekken. 11

12 3.3 De mensen om je heen Met iedereen heb je een relatie Om bewust te worden dat je altijd met anderen te maken hebt (de mensen om de cursist heen), is het belangrijk om te weten met wie de cursist te maken heeft. Vul daarbij het blad de mensen om je heen in. Ik woon met. Op mijn woning ga ik om met. Vul het ook in voor werk en vrije tijd. Lesstof tips: Laat vertellen over wonen, werken en vrije tijd. Laat de week beschrijven. Wat doe jij allemaal in een week? Stel gerichte vragen, vraag ook naar waarom iets leuk of juist niet leuk is. Let daarbij op dat er geen oordeel gegeven mag/ moet worden. 12

13 3.4 Met iedereen heb je een andere relatie Vul samen met de cursist de ballonnen in. Op deze bladzijde ga je in op het feit dat je met iedereen een andere relatie hebt. Benadruk vooral dat je nooit alleen bent. Je hebt altijd met anderen te maken. Van de een word je blij. Met de ander kun je goed praten. Hoe is dat bij jou? Door er over te praten en in te vullen wordt dit inzichtelijk. Lesstof tips: Emoticon spel. Rollenspel, moeder / zoon - oma / kleinkind - jij en je partner. Laat in het rollenspel naar voren komen, dat de relatie met iedereen anders is. Van je moeder verwacht je andere dingen, dan van bijvoorbeeld de buurvrouw. Aan je broer durf je eerder iets te vragen, dan aan je. 13

14 3.5 Ik help? Deze bladzijde maakt duidelijk dat ook de cursist mensen helpt. Wie helpt de cursist en wat doet hij? Helpen neem je in de ruimste zin van het woord. Helpen in huis is ook helpen, maar ook vrijwilligerswerk is helpen. Benadruk vooral wat er gedaan wordt. Gebruik het invulblad: Ik help? om in te vullen. Lesstof tips: Praat erover: Wat is elkaar helpen? Waarom help je een ander? Wat is jullie ervaring ermee? Wat kom je tegen als je een ander helpt? Vind je het leuk om anderen te helpen? In de praktijk: Elkaar helpen door bijvoorbeeld koffie te zetten, cake te snijden en uit te serveren. 14

15 3.6 Wie helpt mij? Door wie én waarbij wordt de cursist geholpen? Hoe ervaart de cursist deze ondersteuning? Ook hier is belangrijk om in te gaan op wat er precies voor de cursist gedaan wordt. Gebruik het invulblad: Wie helpt mij? om in te vullen. Lesstof tips: Laat vertellen waarbij men geholpen wordt. Dat zal heel divers zijn. Waarom word je geholpen? Vind jij dat fijn? Maak kaartjes met opdrachten om elkaar te helpen. Trek een kaartje en doe de opdracht bij de ander. Bespreek daarna hoe beide partijen dit ervaren hebben. 15

16 3.7 Samenwerken Samenwerken in de driehoek De cursist staat centraal en is altijd in dialoog met familie, begeleiders en andere mensen om hem heen. Jij Familie Begeleider Jij Familie Begeleider Lesstof tips: Teken de driehoek en zet de personen er alvast in. Vraag aan de cursist hoe de samenwerking kan zijn. Maak groepjes van twee personen, zodat ze kunnen overleggen en samenwerken met elkaar. 16

17 3.8 Invulblad: Hoe ziet jou driehoek eruit? Vul samen met de cursist zijn driehoek in. Lesstof tips: Kopieer de driehoek en vul deze meerdere keren in. Plak de driehoek met tape op de grond en ga ermee oefenen. 17

18 3.9 Overleggen hoe doe je dat? Je helpt nooit iemand zomaar, daar gaat altijd een overleg aan vooraf. Ook als jij geholpen wordt, moet men eerst met jou overleggen. Hier gaat het met name over de ervaringen hierin. Laat de cursist de cirkels invullen. Lesstof tips: Speel een rollenspel, waarbij je elkaar helpt. Een blad om samen te brainstormen, zodat je goed leert overleggen. Lesstof tips: Teken het blad Overleggen hoe doe je dat? op een groot vel, zodat je dit gezamenlijk kan invullen. Noem allerlei woorden die met overleggen te maken hebben. Maak kaartjes met woorden erop die wel/ niet met overleggen te maken hebben. Hoe kun je goed met elkaar overleggen? Een vraag stellen, hoe doe je dat? Wanneer stel je een vraag? Gebruik hiervoor ook materialen uit andere cursussen: vraag stellen / luisteren / antwoord geven. Kwartetten. 18

19 3.10 Jij en je woning, werk en vrije tijd Om veranderingen te willen in de cursist zijn leven (woon, werk of vrije tijd) moet hij kunnen benoemen: wat er al heel goed gaat waar hij heel tevreden over is wat hij heel leuk vindt Praat daarover en vul daarna de schema s in. Aan de hand van deze schema s kan er gekeken worden of er wensen tot veranderingen zijn. Als die er zijn, doorloop je de stappen ( zie diagram links) om tot een goede samenwerking te komen. Hierdoor is er een duidelijk houvast en komt er duidelijkheid wie jou kan helpen of dat je het wellicht alleen kan doen. Voorbeelden van vragen: Wonen Heb jij het er naar je zin? Hoe is je kamer, huis? Wie helpt jou? Wat doe je zelf? Werk Heb jij leuk werk? Wat doe je de hele dag? Is het veel hetzelfde of heel wisselend? Heb je één of meerdere werkplekken? Wie helpt jou? Wat doe je zelf? Vrije tijd Wat doe jij in je vrije tijd? Wat zou jij nog willen in je vrije tijd? Wie helpt jou? Wat doe je zelf? 19

20 Gebruik dit blad om alles in te vullen Lesstof tips: Laat cursisten (als ze een mobiel hebben) foto s maken van wat ze leuk / niet leuk vinden op de woning, werk en vrije tijd. Laat ze hierover vertellen. Print het eventueel uit. 20

21 3.11 Mijn wensen, plannen en acties Gebruik deze bladzijde om de wensen, plannen en acties in te vullen, die zijn ontstaan vanuit het Samen-Werk-Boek. Lesstof tips: Visualiseren: Stel je voor dat je naar bed gaat en dat je de hele nacht slaapt. En dat je dan in de ochtend wakker wordt en dat alles dan anders is. De zon straalt, iedereen is aardig en jij wordt daar heel blij van. Wat zou er dan anders zijn? Wat zou jij dan wensen? Wat ga jij dan doen? Wat zijn jou plannen? 21

22 3.12 Tot slot Evaluatie Evaluatieblad over de cursus. De cursist kan dit invullen, al dan niet samen met de trainer. Doel hiervan is, dat je de cursus nog een keer in zijn geheel kunt doornemen. En de cursus kan a.d.h.v. de opmerkingen bijgesteld worden. 22

23 3.13 Opdrachten die je thuis kan maken In het Samen-Werk-Boek staan verschillende opdrachten die de cursist (ook) thuis kan maken. Op deze bladzijde kan de cursist na iedere les schrijven wat het huiswerk is en met wie hij het huiswerk kan maken. 23

24 4. Bronnen Projectplan Er samen voor staan Cursus Weet wat je kan, in gesprek over LVB. Goed voor elkaar, magazine ter afsluiting van goed voor elkaar. Cursus sociale netwerken, auteur onbekend. Toolkit voor beroepskrachten, zorg beter met vrijwilligers, Vilans. Werken aan sociale netwerken, Vilans. Aan het werk met sociale netwerken, M. Tuinder H. Maas, drs. W Arts. Aan de slag met sociale netwerken, 44 meest bekende methoden verzameld, Vilans. 24

25 5. Interessante internetsites en flyer Toolkit Familieparticipatie Vilans. Toolkit Familieparticipatie - Expertisecentrum Mantelzorg. Toolkit familieparticipatie - In voor zorg! Nursing - Gratis downloaden: nieuwe toolkit familieparticipatie. Samenspelscan. flyer Jaargesprek, Zozijn School, wanneer tijdens de cursus het jaargesprek komt. Kun je als trainer de flyer erbij pakken en uitdelen. Hierop staat een beknopte uitleg wat een jaargesprek is. Een kalender om in te vullen wanneer het jaargesprek plaatsvindt. Het is tevens een voorbereidingsblad voor het jaargesprek. 25

26 26