NVMT- Symposium 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NVMT- Symposium 2013"

Transcriptie

1 NVMT- Symposium 2013 State of art lage rugpijn Tekst: Huub Vossen, redacteur NVMT Impressie van het NVMT Symposium 13 april 2013, Back to the future Het NVMT symposium Back to the future werd dit jaar op een bijzondere lokatie gehouden namelijk de Van Nelle Ontwerpfabriek in Rotterdam. Deze bijzondere ambiance, in combinatie met een bijzondere selectie aan topsprekers, maakte dit congres tot een groot succes. De congresbezoekers kregen een eigentijds symposium aangeboden van internationale allure met sprekers uit Canada en Australië. De congresbezoekers, maar ook degene die dit evenement gemist hebben, kunnen met vertrouwen naar de future kijken met deze nieuwe impuls van het NVMT-bestuur. De voorzitter van de NVMT, Dr. Annelies Pool, opent het congres, na een spektakulaire openingsact. 1

2 Dagvoorzitter Dr. Maarten Schmitt Maarten Schmitt, dagvoorzitter gaf deskundig leiding aan het gehele dagprogramma inclusief de forum discussie met binnen komende Twitterberichten. Inhoudelijk was het programma ijzersterk daar het zelden voor komt dat vier sprekers van wereldformaat op een dag spreken in een programma. Zo was de wetenschappelijk top vertegenwoordigd door Paul Hodges, Jacek Cholewicki, Jaap van Dieën en Lieven Daneels. Op een zeer inspirerende wijze werd de state of art op gebied van spinal control en revalidatieaspecten uit de doeken gedaan voor de ruim 570 congresgangers. Tot slot kon het publiek mee discussiëren in een forumdiscussie. Deze discussie kon ook worden gevoerd via Twitter. Sprekers Lage rugpijn en postural controle Prof. dr. Jaap H. van Dieën, MOVE Research Institute Amsterdam, Faculty of Human Movement Sciences, VU University Amsterdam, The Netherlands Prof. van Dieën gaf een uiteenzetting, van een theoretisch model, over hoe houding en beweging van de wervelkolom beinvloed kunen worden. De complexiteit van informatieverwerking van het brein kwam aan bod. Daarbij spelen een aantal aspecten een belangrijke rol zoals visuele, vestibulaire en proprioceptieve prikkels (sensorische informatie), die van invloed zijn op de houding van de wervelkolom. Tevens werd toegelicht hoe ook nog eens omgevingsfactoren van invloed kunnen zijn hierop. Wat heeft dit nu voor consequenties voor de testen die we los laten op patiënten of de taakeisen die we aan ze stellen? Deze benadering heeft namelijk consequenties voor het interpreteren van de interactie die er is tussen deze ongevingsfactoren enerzijds en het verwerken van sensorische informatie als feedback-controle van romphouding, anderzijds. Jaap van Dieën legt verder uit dat de nociceptische informatie in staat is om de propriocepsis te verstoren. Hierdoor kan de controle over romphouding verminderen, anderzijds kunnen angst voor pijn en verhoogde arousal door pijn de co-contractie doen toenemen en daarmee de controle beïnvloeden. Deze interacties moeten in diagnostiek van stoornissen van de posturale controle bij LRP worden verdisconteerd, aldus van Dieën. Er is nog weinig onderzoek gedaan naar hoe deze factoren ook invloed kunnen hebben op de symptoom rapportage van diagnostische testen van bijvoorbeeld stoornissen van de posturale controle bij lage rugppijn. Er ligt dus nog heel wat in het verschiet voor het fundamenteel onderzoek naar al deze werkings mechanismen. Op de VU te Amsterdam wordt er onderzoek gedaan naar al deze facetten op het bewegingslab (MOVE Reseach Institute) en is de NVMT nauw betrokken bij de benoeming van de MSG-musculoskeltale hoogleraar op de VU. 2

3 De lumbale multifidus: de barometer voor de gezondheid van onze wervelzuil? Prof.dr.Lieven Danneels Department of Physical therapy and motor rehabilitation, IPVK-Institute for Postgraduate Activities in Physiotherapy, Gent University, Belgium Prof. Danneels ging in zijn betoog in op de functionele stabiliteit tijdens de statische en dynamische belasting. Hierbij werden de morfologische aspecten besproken die een rol spelen bij disfuncties van het musculaire systeem zoals verandering van vetinfiltratie, atrofie en vezeltypering. Hoe zit dat met deze morfologische verandering na behandeling en als de patiënt na en poos weer klachten vrij is? Lieven Danneel gaf aan dat vervetting ook in de klachtenvrij episose na een training nog steeds kan worden aangetoond. Mogelijk liggen hier volgens Danneels verklaringen op gebied van verhoogde kans op rugklachten. Verder ging Danneels in op recente inzichten in metabole veranderingen die zijn aangetoond met spierfunctionele MRI. Bijzonder interessant was de uitleg over de relatie tussen perifere spierdisfuncties en reorganisatie hiervan ter hoogte van de motorische cortex (brain mapping). Volgens Danneels is er evidentie voor een relatie tussen corticale veranderingen en behandeleffecten (pijnvrij en functioneel herstel van de rugspieren met name de multifidus). Vanwege de kardinale rol van de lumbale multifidus, t.a.v. sensorimotorische controle van de wervelkolom en de functie van de lumbo-pelvische musculatuur, zou je de multifidus kunnen beschouwen als de barometer voor de gezondheid van onze wervelkolom, aldus Danneels Internationale sprekers. Op het podium verschenen sprekers die we kennen van internationale congressen en we komen ze veelvuldig tegen in de literaruur als we die raadplegen over spinal control. Prof. Jacek Cholewicki uit Australië. 3

4 The future of motor control training for back pain Prof. Dr. Paul Hodges, NHMRC Centre of Clinical Research Excellence in Spinal Pain, Injury and Health, The University of Queensland, Australia Prof. Hodges beprak de samenhang tussen het motor control system van de lage rug in relatie tot bekkenpijn. Hoe diagnostiseren wij deze patiënten en welke klinische implicaties heeft dit dan voor de manueel therapeut? Ook liet Paul Hodges de consequenties voor behandeling niet onbelicht bij nieuwe inzichten over veranderingen van the nervos sysytem in relatie tot biomechanische effecten van oefeningen. Recent onderzoek t.a.v. veranderingen van de spinal chord, the motor and sensory regions of the brain, and higher cognitive functions, geeft richting aan het denken van de manueel therapeut en heeft consequenties voor de keuze van de therapie, volgens Hodges. 'Spinal Control Prof. Jacek Cholewicki, Associate Professor of Orthopaedics and of mechanical Engineering, University of Waterloo, Canada Cholewicki, die samen publiceerde met Hodges en van Dieën, ging in op de klinische implicaties van het spinal control-system ofwel het extreem complexe, dynamische, feedback-gecontrolleerde, neuro-musculoskeletale systeem zoals hij dat in een zin verwoord. Zoveel woorden achter elkaar geeft al aan vanuit hoeveel invalshoeken deze topspreker zijn de state of art uit de doeken deed t.a.v. diagnostische en behandelstrategiën bij lage rugklachten. 4

5 Take home messages. Hoe nu verder? Tijdens het IFOMPT-congres in Quebec-city, waar het NVMT-bestuur aanwezig was, werd duidelijk dat de vermeende houvast die we dachten te hebben aan classificatiemodellen, op losse schroeven werd gezet. De academische exercities van de topsprekers op dit NVMT-congres laten ook nog eens zien dat er vele factoren uitgezocht moeten worden die van invloed kunnen zijn op de diagnostiek, alswel de training van lage rugklachten zoals bijvoorbeeld de interactie tussen omgevingsfactoren en taakeisen. Deze nieuwe inzichten zorgen er voor dat het diagnostiseren en behandelen van rugklachten een bredere aanpak zal gaan vergen voor de manueel therapeut in de toekomst. Tijdens het congres werd ook duidelijk gemaakt dat het percentage recidief rugklachten nog erg hoog ligt (60-71 %) en 10 % wordt chronisch (Hoogen 1997). Hier ligt een heel grote uitdaging voor de manueel therapeut. Tevens blijft dit een actueel maatschappelijk thema gezien de hoge prevalentie van rugklachten. De vraag aan Prof. Danneels, of low back training ook het brein weer kan veranderen in positieve zin, werd zeker mogelijk geacht door Danneels. Dat is in ieder geval een zeer duidelijke take home message, dat na de vele factoren die van invloed zijn op de diagnostiek en op het beloop van de rugklachten, we in ieder geval moeten blijven oefenen en dat we ons brein er steeds meer moeten gaan betrekken bij het benaderen van rugklachten. Er gebeurt tijdens het vergroten van de spinal control meer met het lijf dan alleen op spier-skelet niveau. Bestuurslid Stefan Buikema (rechts) bedankte alle aanwezigen en een ieder die op enigerlei wijze heeft bijgedragen aan dit succes. 5

6 Onze collega en cartoonist, Bert Mutseart, kon zijn creatief brein weer geheel uitleven en de cabarettier aan het eind zette, via het brein, de lachspieren aan het werk. Onder het genot van een drankje en een hapje werd er gezellig nagepraat. Stefan Buikema overhandigt Maarten Schmitt de cartoon. Beeldmateriaal : Marloes Thoomes 6

NVMT- symposium 2014

NVMT- symposium 2014 NVMT- symposium 2014 Datum: vrijdag 25 april Plaats: Het Stadion de Kuip Rotterdam Painless Tekst: Huub Vossen, redacteur NVMT Sprekers: Prof. Dr. Jo Nijs, Prof. Dr. Mira Meeus, Prof. Dr. Paul van Wilgen,

Nadere informatie

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk TRANSCARE-pijn www.transcare.nl Transcare-pijn en de internationale onderzoeksgroep Pain in Motion organiseren een Symposium Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten

Nadere informatie

2nd BBS Newsletter. Geachte collega s,

2nd BBS Newsletter. Geachte collega s, 2 februari2016 2nd BBS Newsletter Geachte collega s, De Belgian Back Society (BBS) verheugt zich om u allen een prachtig nieuw jaar toe te wensen. U vindt in deze tweede nieuwsbrief vooral informatie betreffende

Nadere informatie

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn.

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn. Rugpijn? Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen die

Nadere informatie

Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki

Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki 24 oktober 2015 Evidence based medicine proof oefentherapie voor lage rugpijn Prof. Dr. Ulrike Van Daele Vakgroep Movant opleiding Revaki 2 Lifetime prevalentie LRP: 84% Prevalentie chronische LRP: 23%

Nadere informatie

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn

Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn Onderzoek naar de oorzaak van (chronische) lage rugpijn In de laatste 13 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de oorzaak van lage rugpijn. Voornamelijk het veelvuldig voorkomen van lage rugpijn en het

Nadere informatie

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Fysiotherapie na acceleratie

Nadere informatie

Niets aan de hand toch

Niets aan de hand toch Niets aan de hand toch (Kinder-) Manuele Therapie Psychologie Nek- en hoofdpijn bij kinderen en jongeren met NAH Presentatie BAW 'Niets aan de hand toch' Opbouw van de Presentatie Verzoek aan jullie Vraagstelling

Nadere informatie

Een pijnwetenschappelijk perspectief op schouderpijn

Een pijnwetenschappelijk perspectief op schouderpijn Een pijnwetenschappelijk perspectief op schouderpijn Dr. Lennard Voogt [email protected] Onderzoek naar pain-motor interactions and shoulder pain! Pijnfysiologie! Relatie tussen pijn en bewegen! Fysiologie

Nadere informatie

Welkom op de implementatie cursus KNGF-richtlijn Manuele Therapie bij Lage-rugpijn

Welkom op de implementatie cursus KNGF-richtlijn Manuele Therapie bij Lage-rugpijn Welkom op de implementatie cursus KNGF-richtlijn Manuele Therapie bij Lage-rugpijn Samengesteld door: Marcel Heijmans, MSc Leo Hagenaars Dr. Erik Hendriks Prof.dr. Rob Oostendorp 2 Opzet van de cursus

Nadere informatie

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE

HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE HET WERKEN met GEZONDHEIDSPROFIELEN in de MANUELE THERAPIE Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Vrije Universiteit Brussel UMC St Radboud, Nijmegen NPi, Amersfoort 1 NVMT 4e LUSTRUM VAN HARTE PROFICIAT 2 WAAROM

Nadere informatie

Pijn. Wat is pijn 1,2,3? Hoe ontstaat pijn 1,3?

Pijn. Wat is pijn 1,2,3? Hoe ontstaat pijn 1,3? Pijn Wat is pijn 1,2,3? Pijn is een natuurlijk beschermingsmechanisme. Pijn geeft aan dat er een mogelijke beschadiging is van een deel van het lichaam. Denk maar eens aan het vastpakken van een te hete

Nadere informatie

Informatiebrochure.

Informatiebrochure. Informatiebrochure Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen

Nadere informatie

Relatie nekpijn en hoofdpijn

Relatie nekpijn en hoofdpijn Relatie nekpijn en hoofdpijn dr. René Castien, manueel therapeut, onderzoeker Paramedisch Behandelcentrum Hoofdpijn, Gezondheidscentra Haarlemmermeer, Hoofddorp Faculty of Behavioural and Movement Sciences

Nadere informatie

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID

Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Programma Stichting Educatie Atrium Innovations GEZONDHEID Groeien in gezondheid door kennis Onze gezondheid is ons belangrijkste bezit. Daarom is het goed dat we ons er steeds meer van bewust worden dat

Nadere informatie

1981-2011. Nederlandse Vereninging voor Manuele Therapie

1981-2011. Nederlandse Vereninging voor Manuele Therapie 1981-2011 Nederlandse Vereninging voor Manuele Therapie 30-jarig jubileumfeest Door het grondig laten onderzoeken van haar verleden wil de NVMT niet alleen een wetenschappelijk onderbouwd beeld van de

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Voor u ligt de domeinbeschrijving manuele therapie. Deze beschrijving vormt de uitkomst van het project domeinbeschrijving manuele therapie dat door het bestuur

Nadere informatie

Fysiotherapie en Benigne Pijn: Welke vraag?

Fysiotherapie en Benigne Pijn: Welke vraag? Fysiotherapie en Benigne Pijn: Welke vraag? Prof. dr. Rob A.B. Oostendorp Nederlands Paramedisch Instituut Amersfoort UMC St Radboud, Nijmegen Werkgroep Onderzoek Kwaliteit AANDACHTSPUNTEN doel conventionele

Nadere informatie

Victor Niemeijer Sportarts SMA Elkerliek

Victor Niemeijer Sportarts SMA Elkerliek Victor Niemeijer Sportarts SMA Elkerliek Onderzoek lage rug en heup core stability The Fifa 11 + Epidemiologie - 60-90% van alle mensen maakt een keer een episode van aspecifieke lage rugpijn door - Incidentie

Nadere informatie

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten in de 1e lijn Ingrid Arnold LUMC Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde Huisarts te Leiderdorp Uw spreekuur Moeheid Pijnklachten Buikpijn Hoofdpijn

Nadere informatie

13 en 14 maart 2009 in de Koningshof te Veldhoven. Een Impressie van het jaarlijkse NVMT-congres. Inleiding

13 en 14 maart 2009 in de Koningshof te Veldhoven. Een Impressie van het jaarlijkse NVMT-congres. Inleiding Een Impressie van het jaarlijkse NVMT-congres 13 en 14 maart 2009 in de Koningshof te Veldhoven Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie (NVMT) organiseert jaarlijks een twee-daags congres

Nadere informatie

Whitepaper aspecifieke lage rugpijn. Martijn Groot, orthopedisch manueel therapeut Daniel Righard, master manueel therapeut i.o.

Whitepaper aspecifieke lage rugpijn. Martijn Groot, orthopedisch manueel therapeut Daniel Righard, master manueel therapeut i.o. Whitepaper aspecifieke lage rugpijn Martijn Groot, orthopedisch manueel therapeut Daniel Righard, master manueel therapeut i.o. (co-writer) Inhoud Inleiding De praktijk Het trainingsprogramma De ervaringen

Nadere informatie

ADDENDUM 1: HAND-OUTS I

ADDENDUM 1: HAND-OUTS I ADDENDUM 1: HAND-OUTS I Functionele syndromen Biomedisch en biopsychosociaal model Begrippenkaders ICF Patroonherkenning / patiëntprofiel Vlaggenparade Functionele syndromen Geen goede (medische) verklaring

Nadere informatie

Symposium. Werken met een lichaam dat moeilijk doet. zaterdag 27 april 2013 ǀ universiteit Hasselt ǀ gebouw D, Agoralaan ǀ 3590 Diepenbeek

Symposium. Werken met een lichaam dat moeilijk doet. zaterdag 27 april 2013 ǀ universiteit Hasselt ǀ gebouw D, Agoralaan ǀ 3590 Diepenbeek Symposium Werken met een lichaam dat moeilijk doet zaterdag 27 april 2013 ǀ universiteit Hasselt ǀ gebouw D, Agoralaan ǀ 3590 Diepenbeek PHYSICAL THERAPY IN BELGIUM Werken met een lichaam dat moeilijk

Nadere informatie

25 jaar whiplash in Nederland

25 jaar whiplash in Nederland 25 jaar whiplash in Nederland Vanuit een fysiotherapeutisch perspectief Maarten Schmitt M.Sc 1 2 Fysiotherapeut & manueeltherapeut Hoofd van de Divisie Onderwijs Stichting Opleidingen Musculoskeletale

Nadere informatie

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen

Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen Chronische pijn, een benadering vanuit de neurowetenschappen maar het zit toch niet tussen mijn oren John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor

Nadere informatie

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda.

Ruggespraak. Ruggespraak. Presentatie Ariette Sanders - Netwerkbijeenkomst Platform Gedeelde Besluitvorming - Maart 2013 RUGPIJN? agenda. agenda Ruggespraak Kennismaking Achtergrond van het onderzoek Methode Resultaten Discussie Conclusie A.R.J. Sanders1, W.Verheul2, T.Magneé2, H.M.Pieters, P. Verhaak2, N.J. de Wit1,, J.M. Bensing2 RUGPIJN?

Nadere informatie

Symposium Anno 2014: kansen en uitdagingen. Balans in het biopsychosociaal model

Symposium Anno 2014: kansen en uitdagingen. Balans in het biopsychosociaal model Symposium Anno 2014: kansen en uitdagingen Balans in het biopsychosociaal model Prof dr. J. Devulder Multidisciplinair pijncentrum UZ Gent Het Pand, 10 oktober 2014 Balans in het biopsychosociaal model

Nadere informatie

MENS EN ROBOT IN BEWEGING

MENS EN ROBOT IN BEWEGING MENS EN ROBOT IN BEWEGING Een kwestie van continu aanpassen, leren en optimaliseren MENS IS ONOVERTROFFEN IN LEREN EN AANPASSEN Lezing voor Voorjaarsconferentie sectie revalidatie NIP 19 april 2013, Nijmegen

Nadere informatie

COGNITIEVE REVALIDATIE THERAPIE VOOR KINDEREN, ADOLESCENTEN EN VOLWASSENEN

COGNITIEVE REVALIDATIE THERAPIE VOOR KINDEREN, ADOLESCENTEN EN VOLWASSENEN VOOR KINDEREN, ADOLESCENTEN EN VOLWASSENEN CURSUS VOOR ERGOTHERAPEUTEN OPLEIDING TOT CPCRT-GECERTIFICEERD THERAPEUT De cursus richt zich op de ergotherapeutische diagnostiek, benadering en behandeling

Nadere informatie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie

23-1-2014. Classificeren en meten. Overzicht van de officiële definities van de meter sinds 1795. Raymond Ostelo, PhD. Klinimetrie Raymond Ostelo, PhD Professor of Evidence-Based Physiotherapy Dept. Health Sciences EMGO+ Institute for Health and Care Research VU University Amsterdam, the Netherlands [email protected] 1 Classificeren

Nadere informatie

Weten is doen en doen is weten

Weten is doen en doen is weten Dr. Annette van der Putten Department of Special Needs Education and Child Care, University of Groningen, the Netherlands s Heeren Loo Weten is doen en doen is weten Kennis mbt motorische activering bij

Nadere informatie

Stabiliteitstraining van de lage rug

Stabiliteitstraining van de lage rug Stabiliteitstraining van de lage rug De sleutel tot succes bij stabiliseren is het doelgericht trainen van de juiste spieren. Buik- en rugspieroefeningen worden veelvuldig toegepast in de behandeling bij

Nadere informatie

UITNODIGING: Hogescholen dag Opleiding Fysiotherapie

UITNODIGING: Hogescholen dag Opleiding Fysiotherapie UITNODIGING: Hogescholen dag Evidence-based Onderwijs Geachte collegae, De opleiding Fysiotherapie van de nodigt U van harte uit voor hogescholen dag naar aanleiding van haar 100 jarig bestaan op vrijdag

Nadere informatie

BREATHWORKS.BE. Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid. Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn

BREATHWORKS.BE. Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid. Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn BREATHWORKS.BE Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn Onderzoeksresultaten november 2011 Inleiding Dit document bevat een aantal

Nadere informatie

Evy Dhondt, Jessica Van Oosterwijck, Barbara Cagnie, Rahmat Adnan, Stijn Schouppe, Jens Van Akeleyen, Tine Logghe, Lieven Danneels

Evy Dhondt, Jessica Van Oosterwijck, Barbara Cagnie, Rahmat Adnan, Stijn Schouppe, Jens Van Akeleyen, Tine Logghe, Lieven Danneels VK Symposium + Colloquium Topsport & Wetenschap 2015 Predictoren van therapietrouw en respons op een ambulant multimodaal revalidatieprogramma voor patiënten met chronische lage rugpijn: een cohort studie

Nadere informatie

Rugschool. hoe kan je jouw rug Minder belasten? Tips voor verbetering van jouw houding! s Herenbaan Rumst

Rugschool. hoe kan je jouw rug Minder belasten? Tips voor verbetering van jouw houding! s Herenbaan Rumst Rugschool s Herenbaan 172 2840 Rumst tel: 03 880 90 11 (algemeen) tel: 03 880 91 90 (afspraken) e-mail: [email protected] www.azheiligefamilie.be hoe kan je jouw rug Minder belasten? Tips voor verbetering van

Nadere informatie

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT

Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Domeinbeschrijving manuele therapie NVMT Voor u ligt de domeinbeschrijving manuele therapie. Deze beschrijving vormt de uitkomst van het project domeinbeschrijving manuele therapie dat door het bestuur

Nadere informatie

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch VII 1 Inleiding SOLK in de huisartsenpraktijk: begrippen en epidemiologie... 1 H.E. van der Horst 1.1 Wat is SOLK?... 2 1.2 Andere (veel)gebruikte termen.... 3 1.3 Relatie tussen SOLK en somatisatie....

Nadere informatie

KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp

KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp KNGF-richtlijnen bij Lage-rugpijn: Fysiotherapie of Manuele therapie? Dr. Erik J.M. Hendriks Prof. Dr. Rob A.B. Oostendorp 1 2 Met dank aan de auteurs KNGF-richtlijn Manuele therapie (2003) Heijmans M,

Nadere informatie

Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy

Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy Gebruik van meetinstrumenten bij whiplash: een casestudy Wendy Scholten-Peeters Arianne Verhagen Karin Neeleman-vd Steen Rob Oostendorp 1 Doel Inzicht geven in bruikbaarheid vragenlijsten Hoe Wat Waarom

Nadere informatie

LETSELS BIJ TOPHOCKEY EN DE IMPACT OP PRESTEREN

LETSELS BIJ TOPHOCKEY EN DE IMPACT OP PRESTEREN LETSELS BIJ TOPHOCKEY EN DE IMPACT OP PRESTEREN Evert Verhagen Amsterdam Collaboration on Health & Safety in Sports, Department of Public and Occupational Health Amsterdam Public Health research institute,

Nadere informatie

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld

Rugmanagement. Hoe kun je rugklachten in de hand houden. Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut. Medisch Centrum Aarveld Rugmanagement Hoe kun je rugklachten in de hand houden Mark Vongehr, Fysio-/Manueeltherapeut Rugmanagement Inleiding Anatomie en functie van de wervelkolom Belastingen van de wervelkolom tijdens houdingen

Nadere informatie

Lage rugklachten en de hernia

Lage rugklachten en de hernia Lage rugklachten en de hernia Inhoudsopgave De hernia... 1 Wat is een hernia?... 1 Een hernia verdwijnt vaak vanzelf... 1 Specialistisch onderzoek... 2 Behandeling van de hernia... 2 Wat kan de patiënt

Nadere informatie

Nieuwjaarsdebat Casemanagement

Nieuwjaarsdebat Casemanagement Nieuwjaarsdebat Casemanagement Speciaal voor de leden van de NVMT, TNVFS EN NVOF werd op 12 januari 2009 in Utrecht een nieuwjaarsbijeenkomst georganiseerd met een debat over casemanagement. De veranderende

Nadere informatie

Dr. Stuart M. McGill professor of spine biomechanics at the University of Waterloo (Waterloo, ON, Canada. In edit board van:

Dr. Stuart M. McGill professor of spine biomechanics at the University of Waterloo (Waterloo, ON, Canada. In edit board van: 1 Dr. Stuart M. McGill professor of spine biomechanics at the University of Waterloo (Waterloo, ON, Canada In edit board van: 2 Persoonlijk veilig ruggebruik is de belangrijkste weg naar de preventie van

Nadere informatie

Prikkelverwerking. Problemen met (sensorische) informatieverwerking bij kinderen en adolescenten CONGRES DINSDAG 11 OKTOBER 2016 ANTROPIA DRIEBERGEN

Prikkelverwerking. Problemen met (sensorische) informatieverwerking bij kinderen en adolescenten CONGRES DINSDAG 11 OKTOBER 2016 ANTROPIA DRIEBERGEN Prikkelverwerking Problemen met (sensorische) informatieverwerking bij kinderen en adolescenten CONGRES DINSDAG 11 OKTOBER 2016 ANTROPIA DRIEBERGEN Prikkelverwerking Een goede prikkelverwerking is van

Nadere informatie

Manueel therapie. Wat is Manueel therapie?

Manueel therapie. Wat is Manueel therapie? Manueel therapie Fysio De Kolk Sociaal Medisch Centrum De Kolk E.G.M. Bos en R.H.F. Eggink Zuideinde 80 1511 GH Oostzaan Telefoon: 075-684 5573 E-mail: [email protected] Manueel therapie Wat is Manueel

Nadere informatie

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners

Hart voor de Zorg Programma. Hartcoherentie training voor zorgverleners Hart voor de Zorg Programma Hartcoherentie training voor zorgverleners HeartMath Hart voor de Zorg Programma De hedendaagse hectische, steeds veranderende en veeleisende zorgomgeving vraagt veel energie

Nadere informatie

Wat leren sjoelen door kinderen met CP kan betekenen voor meedoen in sport

Wat leren sjoelen door kinderen met CP kan betekenen voor meedoen in sport Wat leren sjoelen door kinderen met CP kan betekenen voor meedoen in sport John van der Kamp Faculteit Bewegingswetenschappen, VU Amsterdam Institute of Human Performance, University of Hong Kong inhoud

Nadere informatie

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Presentatie door Elvira van Daal Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Wat is McKenzie therapie? Robin McKenzie is een fysiotherapeut uit Nieuw- Zeeland. Zijn therapie wordt wereldwijd

Nadere informatie

DOK h Stichting Deskundigheidsbevordering

DOK h Stichting Deskundigheidsbevordering Hoe gebruik je centrale sensitisatie bij de uitleg van SOLK Hoe gebruik je centrale sensitisatie bij de uitleg van SOLK Carine den Boer, huisarts, onderzoeker, kaderarts GGZ Dag van de eerste lijn 17-1-2018

Nadere informatie

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies

Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Neurowetenschappen als inspiratiebron voor nieuwe pijninterventies Dr. Ben van Cranenburgh, neurowetenschapper Stichting ITON: www.stichtingiton.nl Symposium KNGF Scheutig met pijn 15 april Alkmaar, 20

Nadere informatie

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton.

Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg. Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011. www.stichtingiton. Instituut voor toegepaste Neurowetenschappen Faculteit der Bewegingswetenschappen Het kan ook anders! Over individueel maatwerk in de zorg Dr Ben van Cranenburgh HGZO Congres Lunteren 24/25 Maart 2011

Nadere informatie

Inhoud. inleiding de schouder 1 9. Redactie 1 0. Auteurs 1 1. Voorwoord 1 6

Inhoud. inleiding de schouder 1 9. Redactie 1 0. Auteurs 1 1. Voorwoord 1 6 Redactie 1 0 Auteurs 1 1 Voorwoord 1 6 inleiding de schouder 1 9 1 Patiënten met schoudersyndromen in de huisarts- en fysiotherapiepraktijk 2 1 Inleiding 2 2 Patiënten met schoudersyndromen in de huisartspraktijk

Nadere informatie

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten

ALS Onderzoek. ALS biobank en database. ALS Onderzoek. Onderzoeksprojecten ALS Onderzoek ALS Centrum Nederland doet onderzoek naar ALS, PLS en PSMA met als doel om zo snel mogelijk een behandeling voor deze ziektes te vinden. We verzamelen gegevens van zoveel mogelijk patiënten.

Nadere informatie

VOORDRACHT HUISARTSEN 20 MAART VOORSTELLING + DANKWOORD aan Dr Van der Poel Dr Embrechts

VOORDRACHT HUISARTSEN 20 MAART VOORSTELLING + DANKWOORD aan Dr Van der Poel Dr Embrechts VOORDRACHT HUISARTSEN 20 MAART 2014 VOORSTELLING + DANKWOORD aan Dr Van der Poel Dr Embrechts Is dit het zoveelste verhaal rond preventie van rugklachten? Ik hoop dat ik u met deze voordracht kan overtuigen

Nadere informatie

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen SAMENVATTING Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen klinische populaties, waaronder ook de Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD). Ook al wordt

Nadere informatie

Tjallingahiem en Jonx Lentis organiseren in samenwerking met de brancheorganisaties

Tjallingahiem en Jonx Lentis organiseren in samenwerking met de brancheorganisaties Tjallingahiem en Jonx Lentis organiseren in samenwerking met de brancheorganisaties Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg, Vereniging Orthopedagogische Behandelcentra en het

Nadere informatie

Ontspanning met de Occiflex

Ontspanning met de Occiflex Ontspanning met de Occiflex Nekpijn.. dr. Jan-Paul van Wingerden Bestuurder SJC Behandelprofiel A Nekpijn Prognose en beloop Nekpijn is wereldwijd de op drie na grootste categorie van klachten van het

Nadere informatie

Arbeidsongeschiktheid & Somatisch on(voldoende) verklaarde lichamelijke klachten (SOLK)

Arbeidsongeschiktheid & Somatisch on(voldoende) verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) Arbeidsongeschiktheid & Somatisch on(voldoende) verklaarde lichamelijke klachten (SOLK) Kristel Weerdesteijn Kringbijeenkomst 1-10-2018 Disclosure Affiliaties Afdeling Sociaal Medische Zaken (SMZ), UWV

Nadere informatie

Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey. Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg

Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey. Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Wat is dementie, wat is Alzheimer?! En wat komt er op ons af?! Prof Frans Verhey Maastricht University Medical Center Alzheimer Centrum Limburg Dementie Veel meer dan een geheugenprobleem Toenemende afhankelijkheid

Nadere informatie

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk

Workshop Spiegeltherapie in de praktijk Workshop Spiegeltherapie in de praktijk vrijdag 15 april 2011 Erasmus MC, Rotterdam a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a

Nadere informatie

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN

LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN LICHTE COGNITIEVE STOORNISSEN Wel of geen diagnostiek? Wel of geen diagnose? BrainAgingMonitor Hoe oud is jouw brein? Donderdag 26 april 2012 www.brainagingmonitor.nl Toelichting PAO Heyendael organiseert

Nadere informatie

INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE EN CHRONISCHE PIJN KLACHTEN

INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE EN CHRONISCHE PIJN KLACHTEN INFORMATIEFOLDER FYSIOTHERAPIE EN CHRONISCHE PIJN KLACHTEN WAT IS PIJN? PIJN HOE EN WAT Pijn is een ontzettend complex en belangrijk mechanisme in ons lichaam. De definitie van pijn is: Een onplezierige

Nadere informatie

HBO: Opleiding Fysiotherapie Utrecht, diploma 1976. Kinderfysiotherapie Avans Breda, diploma januari

HBO: Opleiding Fysiotherapie Utrecht, diploma 1976. Kinderfysiotherapie Avans Breda, diploma januari Curriculum Vitae Personalia: Geboren: Burgerlijke staat: Simone Radema 02-08-1955, Groningen Gehuwd, 1 kind MO: MMS te Utrecht, diploma 1972 HBO: Opleiding Fysiotherapie Utrecht, diploma 1976 Specialisatie:

Nadere informatie

De patiënt als partner in de zorg: gaat dat echt lukken?

De patiënt als partner in de zorg: gaat dat echt lukken? De patiënt als partner in de zorg: gaat dat echt lukken? Prof. dr. Jany Rademakers NIVEL Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg CAPHRI Maastricht University Vakgroep Huisartsgeneeskunde,

Nadere informatie

Stress Reductie Programma

Stress Reductie Programma Stress Reductie Programma HeartMath Stress Reductie Programma Het programma is gebaseerd op jarenlang onderzoek van het Heartmath Instituut (gevestigd in Californië, USA) in samenwerking met neurologen

Nadere informatie

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online?

Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Nationale en klinische ontwikkelingen in de psycho-oncologie; kunnen we online? Mecheline van der Linden Afdeling medische oncologie VU medisch centrum 2011 1 Kanker: incidentie en prevalentie Incidentie:

Nadere informatie

On the Move! Cognitietour door Nederland

On the Move! Cognitietour door Nederland On the Move! Cognitietour door Nederland 1 Mei, 2016 2 Prof. Bernard Uitdehaag Prof. Jeroen Geurts Prof. Vincent de Groot Dr. Hanneke Hulst Dr. Brigit de Jong Dr. Menno Schoonheim 3 WAT GAAN WE DOEN? Wat

Nadere informatie

Diagnostiek en Preventie bij lage rugpijn en nekpijn

Diagnostiek en Preventie bij lage rugpijn en nekpijn Diagnostiek en Preventie bij lage rugpijn en nekpijn M.J. Vongehr Fysiotherapeut Manueel therapeut McKenzietherapeut (MDT) Doelstelling Diagnostiseren en objectiveren van herstelbelemmerende factoren bij

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2012. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl [email protected] Rabobank: NL44RABO0143176986

JAARVERSLAG 2012. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG 2012 Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl [email protected] Rabobank: NL44RABO0143176986 JAARVERSLAG STICHTING OPEN 2012 1 INHOUDSOPGAVE 1. VOORWOORD...

Nadere informatie

De effecten van MRI gerelateerde magneetvelden op cognitieve functies en houdingsevenwicht

De effecten van MRI gerelateerde magneetvelden op cognitieve functies en houdingsevenwicht Faculty of Veterinary Medicine Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) De effecten van MRI gerelateerde magneetvelden op cognitieve functies en houdingsevenwicht Lotte van Nierop NVvA symposium,

Nadere informatie

Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie. Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven.

Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie. Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven. * Cerebrale parese en de overgang naar de adolescentie Beloop van het functioneren, zelfwaardering en kwaliteit van leven In dit proefschrift worden de resultaten van de PERRIN CP 9-16 jaar studie (Longitudinale

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. Artrose is een chronische progressieve gewrichtsaandoening. Men schat dat de hoge prevalentie wereldwijd verder zal toenemen vanwege de stijgende

Nadere informatie

De Lage Rugpijn. 20 januari. De Gids naar een snel herstel van lage rugpijn!

De Lage Rugpijn. 20 januari. De Gids naar een snel herstel van lage rugpijn! De Lage Rugpijn 20 januari 2015 Lage rugpijn is de meest voorkomende klacht in het bewegend functioneren. Dit beknopte boek over lage rugpijn geeft je alle basis informatie met betrekking tot wat het inhoud,

Nadere informatie

Stress Reductie Programma

Stress Reductie Programma Stress Reductie Programma HeartMath Stress Reductie Programma Het programma is gebaseerd op jarenlang onderzoek van het Heartmath Instituut (gevestigd in Californië, USA) in samenwerking met neurologen

Nadere informatie

De indeling van de sector Gezondheidszorg

De indeling van de sector Gezondheidszorg De indeling van de sector Gezondheidszorg Elke sector is opgedeeld in vijf tot acht subsectoren. Deze sector is ingedeeld in zeven subsectoren: 1 Geneeskunde 2 Verlos- en verpleegkunde 3 Tandheelkunde

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting proefschrift Renée Walhout. Veranderingen in de hersenen bij Amyotrofische Laterale Sclerose

Nederlandse samenvatting proefschrift Renée Walhout. Veranderingen in de hersenen bij Amyotrofische Laterale Sclerose Nederlandse samenvatting proefschrift Veranderingen in de hersenen bij Amyotrofische Laterale Sclerose Cerebral changes in Amyotrophic Lateral Sclerosis, 5 september 2017, UMC Utrecht Inleiding Amyotrofische

Nadere informatie

Paramedisch OnderzoekCentrum

Paramedisch OnderzoekCentrum Manueeltherapeutische classificaties voor lage-rugpijn: uitdaging voor de toekomst. Prof.dr. Rob A.B. Oostendorp Prof.dr. Janusz Bromboszcz Opbouw Relevantie van classificaties voor MT Profielen KNGF-richtlijn

Nadere informatie

Overprikkeling bij NAH en het ASITT-protocol

Overprikkeling bij NAH en het ASITT-protocol Overprikkeling bij NAH en het ASITT-protocol Marinka Jansen, ergotherapeut Ergotherapie Gouda Hoofddocent post hbo cursus sensorische integratie bij volwassen (ASITT) Inhoud van de presentatie Definitie

Nadere informatie

De rol en positie van passief segmentaal bewegingsonderzoek binnen het klinisch redeneren

De rol en positie van passief segmentaal bewegingsonderzoek binnen het klinisch redeneren Abstractprogramma vrijdag 13 maart en zaterdag 14 maart 2009 De rol en positie van passief segmentaal bewegingsonderzoek binnen het klinisch redeneren Emiel van Trijffel MSc Afd. Klinische Epidemiologie,

Nadere informatie

Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief

Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief Patiënt-gerapporteerde uitkomstindicatoren vanuit patiënt perspectief Mr. Heleen Post,Team manager Kwaliteit, NPCF Dr. Ildikó Vajda, Beleidsmedewerker zeldzame aandoeningen, VSOP Dr. Philip van der Wees,

Nadere informatie

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma

Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma 26 Verklaring voor chronische pijnaandoeningen Patiënten ervaren minder pijn met pijneducatieprogramma Tekst: Sanne van der Poel Voor mensen met chronische pijnklachten is het vaak lastig en frustrerend

Nadere informatie

16/06/2014. Academic year 2013-2014 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE. examen

16/06/2014. Academic year 2013-2014 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE. examen Academic year 201-20 Hasselt University DEFINITE EXAM SCHEDULE examen 16/06/20 1rst Master in Rehabilitation 2 nd Master in Rehabilitation for neurological disorders 2nd Master in Rehabilitation in Mental

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

WORKSHOP: Competentiegericht opleiden

WORKSHOP: Competentiegericht opleiden Praktijkopleidersmiddag 15 november 2012 RINO Groep WORKSHOP: Competentiegericht opleiden Prof. dr. Theo K. Bouman & Drs. Valerie A. Hoogendoorn Hoofdopleider GZ & Praktijkcoördinator Opleidingsinstituut

Nadere informatie

Developmental Coordination Disorder DCD & CP. Cerebral Palsy Congres

Developmental Coordination Disorder DCD & CP. Cerebral Palsy Congres Developmental Coordination Disorder DCD & CP Cerebral Palsy Congres Congres 28 mei 2019 Op een stoel zitten. Aan- en uitkleden. Veters strikken. Fietsen. Uit je woorden komen. Een bal gooien. Tekenen.

Nadere informatie

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom

SENSITISATIE. Chronische pijn is een aandoening 23-10- 14. Pijn! Abe Lenstra AGENDA. Acute pijn is een symptoom PIJNEDUCATIE IN TRANSDISCIPLINAIRE ZORG IN DE EERSTE LIJN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE PIJN? Pijn! Prof. Dr. C. Paul van Wilgen Fysiotherapeut, Gezondheidspsycholoog, Epidemioloog AGENDA Abe Lenstra Hoe

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn

Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn Heleen Boven Voorzitter HNN Eerste lijn, manueeltherapeut Tweede lijn, diagnostisch fysiotherapeut hoofdpijncentrum MZH Lid werkgroep Hoofdpijn eerste lijn MZH De twee hoofd vragen: Waarom de nek behandelen

Nadere informatie

Lage rugpijn naar snellere en effectieve therapie. Pijnbehandeling door pijnspecialist. 24-4-2015 Aart Jan Teunissen, Anesthesioloog-pijnspecialist

Lage rugpijn naar snellere en effectieve therapie. Pijnbehandeling door pijnspecialist. 24-4-2015 Aart Jan Teunissen, Anesthesioloog-pijnspecialist Lage rugpijn naar snellere en effectieve therapie. Pijnbehandeling door pijnspecialist 24-4-2015 Aart Jan Teunissen, Anesthesioloog-pijnspecialist 2 Probleem: 3 Probleem: 4 De Uitdaging Dermatologie COPD

Nadere informatie