Tijd voor een stopadvies?

Transcriptie

1 Tijd voor een stopadvies? Silvia Hiep, longarts Tergooi Keten COPD Terugkomdag Dinsdag 29 september 2015

2 Tijd voor een stopadvies? - stand van zaken in NL anno 2015: kwis - belemmeringen / kansen - stoppen met roken voor operatie - stoptober

3 Korte Kennis Kwis Hoeveel procent van de Nederlanders rookt? 23% of 29%? Hoeveel mensen overlijden jaarlijks door roken? Ca of mensen? Waar of niet waar : er sterven 15x meer mensen door tabaksgebruik dan in het verkeer?

4 Korte kennis kwis Hoeveel procent van de 18 jarigen in Nederland rookt? 25% of 34%? Hoeveel sigaretten rookt de gemiddelde roker per dag? 9 of 14 sigaretten? Hoeveel stoppogingen heeft een roker gemiddeld nodig om van de verslaving af te komen? 4 of 7 pogingen?

5 Roken is slecht voor de gezondheid dat weet toch iedereen?

6 Wie bespreekt stoppen met roken?

7 Belemmeringen: Weinig tijd tijdens spreekuur Patiënt is al zo gestrest ivm komende OK Bagatelliseren van nuttig effect SMR Eigen verantwoordelijkheid patiënt Onderschatting effect van het stopadvies

8 Roken geeft 2 x!!! verhoogd risico op complicaties postoperatief Slechtere wondgenezing en botheling door: wondinfecties verminderde weerstand verhoogde stollingsneiging verhoogde vaatweerstand verminderd zuurstof aanbod Pulmonale complicaties Cardiovasculaire complicaties Urineweginfecties Verlengde opnameduur

9 Effect stoppen met roken pre- en post-ok

10 Risicoreductie op postoperatieve complicaties Hoe langer gestopt hoe groter de risicoreductie Minimaal 4-6 weken geadviseerd Ca. 19% risicoreductie per week Risicoreductie tot wel 50% m.n. goed onderzocht in orthopedische setting maar ook bij niet-orthopedische operaties Extra winst: Reactie op chemotherapie Na één jaar nog 22% gestopt t.o.v. 3% in controlegroep

11 Belemmeringen: Weinig tijd tijdens spreekuur Patiënt is al zo gestrest ivm komende OK 6 weken is overzichtelijk Bagatelliseren van nuttig effect SMR Eigen verantwoordelijkheid patiënt mits goed geïnformeerd Onderschatting effect van het stopadvies

12 Oktober 2014 Een compliment voor de verpleegafdeling LS, Ik wil de afdeling longziekten heel hartelijk danken voor al hun goede zorgen. Ik ben opgenomen geweest van woensdag 31 juli tm donderdag 7 augustus. Omdat ik ernstige ademhalingsproblemen had. Iedereen die ik tijdens mijn herstel op de IC en op de afdeling longziekten trof vond ik vriendelijk, betrokken en professioneel. Één longarts die ik niet met name zal noemen heeft mij, tegen zijn gewoonte in, een ''preek'' gegeven terwijl ik nog op de IC was. Dit ging over roken. Ik wil graag melden dat ik sindsdien een ex-roker ben en blijf. Nogmaals heel hartelijk dank,

13 Het advies SMR gegeven: dan klaar? Stoppen met roken is moeilijk! Van de rokers: Is 78% van plan ooit te stoppen Doet 65% ooit een serieuze stoppoging Doet jaarlijks 27% een stoppoging Daarvan is dan 1-7% succesvol na 1 jaar Met hulp lukt stoppen 4 maal vaker Heeft men gemiddeld al 2,2 stoppogingen gedaan Rookt 60% sigaretten en 40% shag Gemiddeld 7 stoppogingen nodig om definitief te stoppen 1958: 60% van de bevolking rookt (wel eens een sigaret) 2011: 28% van de bevolking rookt in 2015: 23%

14 DSM V Stoornissen in het gebruik van middelen (VERSLAVING) Vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd Craving Disfunctioneren Blijven gebruiken ondanks dat het problemen meebrengt in het relationele vlak Door gebruik opgeven van hobby s, sociale activiteiten of werk Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt Voortdurend gebruik ondanks weet hebben dat het gebruik lichamelijke of psychische problemen met zich mee brengt of verergert Tolerantieontwikkeling Onthoudingsverschijnselen

15 Farmacokinetische eigenschappen nicotine nicotine geeft geen duidelijke intoxicatie (i.t.t. drugs en alcohol) zeer potent verslavend middel werkt zeer snel, bereikt na 7 seconden de hersenen werkt kort (afhankelijk genetische factoren!) resultaat: vaak doseren, 20 sigaretten per dag en 10 inhalaties per sigaret: minimaal 200 doses p.d.

16 (let op: genetische verschillen) Figuur Uit A. Goldstein Addiction. De nicotine spiegel in het bloed na het roken van één sigaret per uur. De bloedmonsters werden iedere 15 minuten genomen. (Nicotinespiegel gegeven in ng/ml bloed).

17 Nicotine: perifere effecten Stimulatie afgifte adrenaline bijnier: bloeddruk perifere vasoconstrictie hartfrequentie ademfrequentie glucosespiegel Parasympatische stimulatie: gastro-intestinale systeem tonus en motiliteit Passeert de placenta ongeboren vrucht kans op astma en COPD bij kinderen 1 sigaret geeft 4 uur vertraging op wondgenezing!

18 Nicotine-onthouding volgens de DSM: kan minstens 3 weken duren! (veel langer dan bij andere drugs en alcohol) dysfore of depressieve stemming slapeloosheid prikkelbaarheid, frustratie of woede angst concentratieproblemen rusteloosheid vertraagde hartfrequentie toegenomen eetlust en/of gewichtstoename

19 Daarnaast kans op tijdelijke hyperreactiviteit longen (hoesten ) obstipatie verergering psychiatrische co-morbiditeit CRAVING craving na stoppen met roken kan maanden tot jaren duren! (veel langer dan bij alcohol of drugs)

20 Als je stopt met roken: 20 minuten: de bloeddruk en hartritme is genormaliseerd 8 uur: zuurstofgehalte is genormaliseerd 24 uur: longen gaan zich schoonmaken je krijgt meer slijm Alle CO is al uit je lichaam waardoor alle weefsels meer zuurstof krijgen 48 uur: alle nicotine is uit je lichaam: je ruikt en proeft beter 72 uur: ademen gaat makkelijk omdat er al veel slijm uit is. Meer energie 2-12 weken: doorbloeding verbetert waardoor je gemakkelijker beweegt, je voelt je fitter 4 weken: rokershoestje verdwijnt 3-9 maanden: ademhalingsproblemen zoals hoesten/bronchitis/piepen verminderen 1 jaar: GEFELICITEERD je bent definitief gestopt! Risico op hart en vaatziekten is gehalveerd en na 3 tot 4 jaar zelfs vrijwel normaal

21 Stoppogingen 78% vd rokers is van plan ooit te stoppen 25% vd rokers doet een stoppoging (zelf of met hulp) Totaal rokers per jaar 17% 8% Stopt zelf Stopt met hulp Stopt niet 75%

22 Succespercentages gedragstherapie + farmacotherapie Behavioural Support plus Medication Medication on prescription NRT over-the-counter No medication or support (reference) Sign. better than no aid adjusting for confounding variables, p< ,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 Odds ratio (relative to no aid) Slide Prof. Dr. R.West, University College London. Data from Infobased on smokers who tried to stop in past year who report still not smoking at survey adjusting for predictors of success (age, dependence, time since quit attempt, social grade, recent prior quit attempts, abrupt vs gradual cessation): N=7,939

23 Stoppen met roken poli Tergooi Groepstraining O.l.v. Ditta Roukens Ruim 10 jaar ervaring Zo nodig met farmacologische hulpmiddelen Ca 75 patiënten per jaar Follow-up minimaal 1 jaar 40% is na een jaar nog gestopt! (vs 25% landelijk gemiddelde) Inclusief X-thorax, longfunctie en eenmalig consult longarts Financiering via DOT 5 groepsbijeenkomsten in 5 weken (10-15 mensen) + 4 telefonische contacten Aanmelden: [email protected]

24 Succespercentages stoppogingen Tergooi (groep+med) Prostop lasertherapie Telefonische coaching* 32% 40% 50% 50% 60% 75% Begeleiding + medicatie Begeleiding + NVT Groepsbegeleiding Individuele begeleiding Op eigen kracht met NVT Op eigen kracht 14% 13% 11% 5-8% 5-8% 30% Na 1 jaar Na 3 mnd Direct na interventie *) Smokefree met z.n. hulpmiddelen en/of laser

25 Wie bespreekt hulpmogelijkheden? Wie verwijst naar de POH of naar de Stoppen met roken poli?

26 Slotconclusie: Stop Roken! en tot 50% risicoreductie op postoperatieve complicaties. U weet het! Nu de patiënten nog! Trudi Tromp-Beelen, Verslavingsarts KNMG Jellinek / Arkin 23 oktoberhilversum : Symposium Tergooi

27 Samenvatting en conclusies roken is een verslaving de ziektelast is enorm stoppen is altijd zinvol er is grote kans op terugval terugval wordt veroorzaakt door craving terugval hoeft geen mislukking te zijn maar kan een leerzame ervaring zijn medicatie beschikbaar als onderdeel van de behandeling naast gedragstherapie!! medicamenteuze ondersteuning kan de slagingskans verhogen Herhaling van de boodschap vergroot de kans op stoppen

28 Ideaalsituatie: Bespreken: stoppen met roken vóór de OK door huisarts, POH, specialist, proponmedewerkers Verwijzen: naar de stoppen met roken poli of POH Belemmeringen: Patiënt is al zo gestrest ivm komende OK Bagatelliseren van nuttig effect SMR Eigen verantwoordelijkheid patiënt Onderschatting effect van het stopadvies Weinig tijd tijdens spreekuur

29 KLOK-campagne Doelstelling: Binnen Tergooi het stoppen met roken stimuleren en faciliteren. Samenwerking rookstop-poli en potentiële verwijzers op moment dat patiënt hiervoor openstaat. Andere betrokken partijen: afdeling Communicatie, VMS, RvB, Tergooi Gezondheidsstudio

30 Wie en waar? Longartsen, (vaat)chirurgen, orthopeden, anesthesisten/ proponmedewerkers, cardiologen, internisten,.wie niet? Poliklinieken, verpleegafdelingen, openbare ruimtes Huisartsen / POHers

31 Ondersteunende materialen:

32 Poster

33 Take Home Messages Een roker is een patiënt die verslaafd is. Nicotine is net zo verslavend als heroïne Binnen 8 seconden zit het in je hersenen Deze patiënt heeft recht op informatie en hulp Uw patiënten helpen te stoppen met roken is één van de belangrijkste dingen die u kunt doen om de gezondheid van uw patiënten te verbeteren. Zoek bij elke roker naar het window of opportunity Zoals een operatie (net als een zwangerschap).

34 Stoppen met roken pre-operatief: Informeren Ondersteunen Herhaling van de boodschap

35 STOPTOBER Nederland gooit de peuk erin! In oktober met z n allen 28 dagen stoppen met roken Aangemoedigd door bekende en onbekende Nederlanders via nationale en sociale media (twitter / facebook) Een periode van 28 dagen is overzichtelijk en maakt het voor rokers aantrekkelijk om mee te doen Als je 28 dagen stopt is dit misschien de eerste stap naar helemaal stoppen

36 STOPTOBER Landelijke Kick-Off (Martin van Rijn en Gijs Staverman) Regionale Kick-Off Waar: op de markt in Hilversum Tijd: Wie: Stefan Stasse (radioverslaggever en acteur) Arjo Klamer (wethouder VWS), GGD Longfonds, Gezondheidsstudio, Tergooi Camper van stoptober, Trimbos

37 STOPTOBER info

38 Deadly bij Design Aantrekkelijke smaakjes, die verslaving en gezondheidsschade verergeren Pakjes en marketing gericht op jongeren Verkoop bij supermarkten is helft tabaksverkoop Rokers die stoppen of overlijden moeten vervangen worden. Dat zijn in Nederland 100 kinderen per dag Filmpje stichting rookpreventie jeugd over AH

39

40 Invulkaartje patiënt

41 Invulkaartje patiënt Bel: Poli longziekten, Ditta Roukens of ga naar de POH van uw huisarts