Herstellend handelen in onderwijs. Programma. Programma

Transcriptie

1 Herstellend handelen in onderwijs Dag van de opvoeder Kortrijk Februari 2012 Lieve Windels / Stijn Deprez Programma Situering Ligand (vzw Oranjehuis) Centrum voor herstel / preventie (om uitsluiting te voorkomen) 1. Onderwijspraktijk 2. Ontwikkeling / innovatie vanuit expertise 3. Vorming Programma Herstel in diverse sectoren: Evolutie van de laatste 10 jaar Meer en meer vraag Herstel in onderwijs & welzijn Herstel in justitie Herstel in lager onderwijs: Vanuit praktijkervaring merken nood aan preventie Kwetsingen vaak vanuit lager onderwijs Leeftijd van de time-outs daalt Meer en meer vragen voor tussenkomsten in LO 1

2 Programma Introductie in herstelvisie: Continuüm herstellend handelen Voorstelling Pro-actieve cirkel met oefening Casus Koen & Abdel hoe reageren op normoverschrijdend gedrag? Uitgangspunten & condities herstel. Proces herstelgericht werken. Herstel in onderwijs pedagogisch beleid. Effecten herstelgericht werken. Uitsluiting voorkomen: een continuüm van herstelgericht werken INFORMEEL FORMEEL Proactief (1) Herstellend handelen (2) Restoratief (3) Werkvormen: Proactieve cirkel (1) Herstellend gesprek/herstelgerichte klastussenkomst (2) Hergo (herstelgericht groepsoverleg) (3) Pro-actieve cirkel Gestructureerde manier van communiceren Communicatie als basis voor preventie en herstel Oorsprong bij de Maori-gemeenschap Bruikbaar overal waar mensen samen leven, werken, wonen 2

3 Pro-actieve cirkel Regels 1. Iedereen krijgt het woord. 2. Geen feedback op feedback. 3. Kernachtig verwoorden. 4. Je krijgt het woord, het wordt niet genomen. 5. Bedanken voor iedere tussenkomst. Pro-actieve cirkel Bruikbaar? Waar zie je mogelijkheden? Uitsluiting voorkomen Voorbeelden van uitsluiting Hoe is daar op gereageerd? 3

4 Casus Situatieschets - Koen & Abdel Hoe zou je reageren als leerkracht? Hoe zou je reageren als directeur? Drie benaderingen om normoverschrijdend gedrag aan te pakken => Diverse manieren van reageren! 1.Sanctionerende benadering leed toevoegen. 2.De begeleidende benadering ondersteunend / zorgend 3.De herstellende benadering (verbinden door) focus op de verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. Social discipline window Mate van structuur (begrenzen, discipline) weinig steun veel structuur aan bestraffen veel steun veel structuur met herstellen weinig steun weinig structuur niet verwaarlozen veel steun weinig structuur voor toelaten Bron: International Institute for Restorative Practices (VS) Mate van zorg (aanmoedigen, steunen) 4

5 Uitgangspunten herstel Richt zich op de aangerichte schade/ kwetsing Is een interactief proces. Bevat altijd een rechtvaardigheidsaspect. Spreekt de verantwoordelijkheid & inzet aan van alle betrokkenen. Vb. brand in toiletten Condities voor herstel Er is nood aan herstel. Vrijwillig proces (dader, so en betrokkenen). Duidelijk omschreven incident. Dader neemt verantwoordelijkheid. Deelname: iedereen die geraakt is. Goede voorbereiding d.m.v. assessments. Veiligheid voor de deelnemers - nagaan in voorbereidingsfase. Mandaat als hergo-moderator. Proces herstellend handelen - Fasen in proces: voorbereiding bijeenkomst (verkenning, herstel, afsluit, opvolging) - Structuur - vier kernvragen: - Wat is het feit? De kwetsing? - Hoe heeft het je geraakt? - Wat is uw verantwoordelijkheid? Wat kan je inzet zijn? - Wat verwacht je van de ander? 5

6 Proces - voorbereidingsfase Individuele gesprekken met alle betrokkenen: Informatie. Overeenstemming in de feiten. Bereidheid tot opnemen van verantwoordelijkheid. Proces - bijeenkomst Eerste Fase: Verkennen van de beleving Verkennen van de gevoelens die gepaard gaan hiermee Verkennen van de gevolgen Tweede fase: Wat is nodig om verder te kunnen? Derde fase: Informeel moment + afsluit Herstel in onderwijs Pedagogisch beleid: complementariteit sanctie zorg herstel. Normoverschrijding als een uitdaging en een kans om jongeren verantwoordelijkheid te laten opnemen. 6

7 Traditioneel/sanctiegericht vs herstelgericht Traditionele /sanctiegerichte aanpak -Welke regel is overtreden? -Wie heeft het gedaan? -Welke straf verdienen ze? Herstelgerichte aanpak -Wat is er gebeurd? -Wat is (ieders) aandeel? -Wie is benadeeld? -Wat is nodig voor herstel? Opgelegd van bovenaf Samen met alle betrokkenen De stroom van het leven een weg vol hindernissen kansen levensniveau klein delict zwaar materieel niveau emotioneelpsychisch niveau ethisch-existentieel niveau levensloop/levensstroom tijd een stop in de levensstroom -> vrijheidsverlies Herstel: het terug verwerven van vrijheid (Johan Deklerck KU Leuven) Effecten herstelgericht werken Direct contact met gevolgen gedrag Sterke leerervaring Volgt ook behoeften van slachtoffers Constructief/lost problemen op Bevordert integratie en/of gemeenschaps-vorming 7

8 tot herstelgericht groepsoverleg. Zelfde principes als proactieve cirkels. Voorbereiding d.m.v. individuele assessments. Formeel kader Over een ernstig incident Dader(s) en slachtoffer(s) Aanwezigheid van steunfiguren Één of twee getrainde hergo-moderatoren Binnen een vaste structuur Op zoek naar constructieve oplossing (herstelplan) Hergo: herstelgericht groepsoverleg Soc. Netwerk slachtoffer Ouders/familie slachtoffer 4. Informeel contact/ ondertekenen herstelplan 3. Werken aan overeenkomst/ herstelplan 2. gedachten en gevoelens over gebeurde familie ouders Slachtoffer(s) 1. intro/ spelregels Co/ procesbegeleider Dader(s) Herstel: is spreken vanuit het hart Oefening 1 Spreken vanuit je hart = je gevoel durven weergeven Oefengesprek over persoonlijke kwetsing 1. Wat is het feit? De kwetsing? 2. Hoe heeft het je geraakt? 3. Wat is uw verantwoordelijkheid? Wat kan je inzet zijn? 4. Wat verwacht je van de ander? 8

9 Herstelgesprek Oefening 2 Casus Liesje Casus Bart / Tom 1. Wat is het feit? De kwetsing? 2. Hoe heeft het je geraakt? 3. Wat is uw verantwoordelijkheid? Wat kan je inzet zijn? 4. Wat verwacht je van de ander? 9