Begrazing voor biodiversiteit
|
|
|
- Mathilda Lemmens
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Begrazing voor biodiversiteit In terrestrische ecosystemen Chris Smit Community and Conservation Ecology University of Groningen 1
2 2
3 Begrazing in NL Hoofddoel Vergroten heterogeniteit en biodiversiteit Grote variatie tussen gebieden Abiotiek, biotiek, begrazingsvormen Variatie in resultaten Mechanismen? 3
4 Vandaag Recente studies in vier gebieden: Junner Koeland Oostvaardersplassen (OVP) Noard-Fryslân Bûtendyks (NFB) Kwelders Schiermonnikoog Nieuwe inzichten Toekomst 4
5 Natuur vs cultuur begrazing natural grazing Vergroten natuurlijke processen en geassocieerde heterogeniteit & biodiversiteit Invloed van mens minimaal cultural grazing Restaureren en beschermen van bepaalde cultuur habitats Invloed van mens essentieel Smit & Putman 2011 (Ungulate Management in Europe) 5
6 Olff et al 1999 (Plant Biol) Vb. 1 Junner Koeland 6
7 Relative seedling growth Belang van ruigten grazed exclosure 200% 160% 120% 80% 40% a b b c Bescherming tegen herbivoren Beter groeimilieu 0% Open grassland Sward Smit & Ruifrok 2011 (JVS) 7
8 Rol van muizen 1 Scheper & Smit 2011 (Acta Oec) 8
9 Rol van muizen 2 Smit & Verwijmeren 2010 (Plant Ecol) 9
10 total ramet volume (cm3) Rol van konijnen 3000 no rabbit cattle/rabbit 2000 a 1000 b b Smit et al (BAAE) 10
11 Samenvattend JK Cyclische successie (shifting mosaics) Belang van ruigten Rol kleine herbivoren (niet alleen grote herbivoren!) Natural & cultural grazing (+ overstromingen) Pure natural grazing op kleine schaal mogelijk? 11
12 Vb. 2: Oostvaardersplassen Nat gedeelte 38 km 2 Droog gedeelte 20 km 2 Runderen Paarden Edelherten 3,300 (170 km -2 ) 360 (18 km -2 ) 1,150 (58 km -2) 12
13 Exclosure studie Ruigte Grasland 3 levels begrazing bodemverstoring 6 houtige soorten Wilg, Vlier, Meidoorn, Roos, Eik, Es Effecten op overleving en groei? 13
14 Eind 2012 Foto s: Jasja Dekker 14
15 Sapling survival % Ruifrok et al (in prep) Resultaten OVP Sambucus Salix Rosa Crataegus Quercus Fraxinus 10 0 Soil disturbance: Exclosure type: half full half full lawn sward 15
16 Vegetatie hoogte [cm] Ruifrok et al (in prep) Effecten vegetatie Ruigte Grasland 100 Binnen exclosure Buiten exclosure 50 0 Sward Vegetatie type Lawn 16
17 Samenvattend OVP Verjonging lastig zonder refugium Indirect positief effect herbivoren (grasland) Stekelstruiken hoogste overleving Bodemverstoring voor pioniers (zwijn?) Refugia & heterogeniteit Meer dynamiek herbivoren dichtheid? 17
18 Voorbeeld 3: FBD Effecten 5 regimes op diversiteit paard, rund (0.5 & 1 GVE), rotatie (1 GVE) Vegetatie, sedimentatie, geleedpotigen, vogels, muizen ( roofvogels) Gestuurd vanuit beheersvraag: optimaal beheer hoge diversiteit kwelder? Ook wetenschappelijk uniek 18
19 Planten Minste structuur bij paard intensief, meest bij rund extensief Minste bloeiene planten bij paard intensief (zeeaster) Paarden bewegen en eten meer (en lagere kwaliteit, bijv. zeekweek) Opslibbing lager bij paard dan rund (compactie) Rotatiebeheer, langere termijn patronen, diversiteit? Nolte et al 2013 (in prep)
20 Vogels Nestvertrapping (nepnesten) door paarden het hoogst Tureluurs en Scholekster: nestplekken met veel structuur Vooral bij begrazing runderen Graspiepers: spinnen & rupsen Overwinteraars, nestpredatie, broedsucces langere termijn (na vegetatie verandering)? Mandema et al 2013
21 Geleedpotigen Intensieve beweiding (paard) minst optimaal Onbeweide percelen (rotatie) gunstig, kolonisatie vandaaruit Sommigen profiteren van beweiding, anderen van stoppen beweiding Rotatie & langere termijn effecten? Van Klink 2013 (in prep)
22 Muizen Begrazing stuurt vegetatiestructuur muizen roofvogels Zelfde trend als andere groepen? Preliminary results: PI < PE < RI < RE < Rotatie
23 Samenvattend NFB Paard intensief minst gunstig Structuur verdwijnt (grazen/vertrappen) Rund extensief & rotatiebeheer meest gunstig, maar. Rotatiebeheer te kort voor evaluatie Doorschieten naar zeekweek? 23
24 Nieuwe inzichten (Schier) Niet alleen grazen Ook bodemcompactie! Afh. van textuur Op klei (niet op zand) minder zuurstof lagere decompositie < macro-bodemfauna feedbacks naar vegetatie Schrama et al 2012 (Oecologia), 2013 (PPEES) 24
25 Biocompactie vs bioturbatie Processen kwelders Schier ~ savannas Zuid-Afrika? Feedbacks betreding bodem macrofauna vegetatie Howison et al (in prep) 25
26 Verwijmeren et al 2012 (Oikos) Droogte en begrazing 26
27 Samenvattend Grote variatie tussen gebieden, dus ook in resultaten Doelen? Rol van kleine grazers Dichtheden en dynamiek (rotatie) Bodemcompactie Begrazing is geen panacee! 27
28 Toekomst Fluctuaties herbivoren dichtheden, soms onbegraasd laten (rotatie) Interactie begrazing met macro-bodemfauna (& kleine herbivoren) processen & feedbacks vegetatie bodemtypen / abiotiek aanwezige heterogeniteit & schaaleffect Meerwaarde combinatie grazers? Belang van (experimenteel) onderzoek! 28
29 Dank U! NWO SBB Waddenfonds It Fryske Gea Natuurmonumenten Begrazing voor biodiversiteit In terrestrische ecosystemen Chris Smit: Community and Conservation Ecology University of Groningen 29
Effecten van grote grazers: resultaten van lange termijn onderzoek in NL. Chris Smit Conservation Ecology Group Rijksuniversiteit Groningen 1
Effecten van grote grazers: resultaten van lange termijn onderzoek in NL Chris Smit Conservation Ecology Group Rijksuniversiteit Groningen 1 Outline The basics begrazing vs. maaien, mechanismen, natuurlijk
Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries,
Zijn effecten van begrazing te voorspellen? Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Ingo Jansen,
Effecten van begrazing in kustduinen
Effecten van begrazing in kustduinen een wereld van verschil Marijn Nijssen Stichting Bargerveen Geschiedenis van begrazing in kustduinen Huidige kustduinen ontstaan tussen 1100-1600 n.chr. Natuurlijke
EFFECTEN VAN GRAZERS OP BELANGRIJKE KWELDER PROCESSEN
Samenvatting INTRODUCTIE Een groot deel van het landoppervlak op aarde is bedekt met graslanden en deze worden doorgaans door zowel inheemse diersoorten als door vee begraasd. Dit leidt vaak tot een zeer
De effecten van begrazing op de diversiteit van grassen en sprinkhanen in een Zuid-Afrikaanse savanne. Fons van der Plas & Han Olff
De effecten van begrazing op de diversiteit van grassen en sprinkhanen in een Zuid-Afrikaanse savanne Fons van der Plas & Han Olff Afrikaanse savannes en grazers Zeer soortenrijke grazer gemeenschap Grote
Wat valt er te kiezen?
Marijn Nijssen Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Begrazing Wat valt er te kiezen? Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Wat valt er te kiezen? Marijn Nijssen Bart Wouters Herman van
Beheren met oog voor Insecten. Michiel Wallis de Vries
Beheren met oog voor Insecten Michiel Wallis de Vries Groot en Klein bijten elkaar soms Thomas et al. (2004) Science 303, 1791-1796 Insecten vs. Planten bij Begrazing Insecten wetsbaarder voor begrazing
De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.
Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders
De rol van kleine zoogdieren
Verschuivende mozaïeken Begrazing Verschuivende mozaïeken Veldexperimenten Kleine grazers De rol van kleine zoogdieren Volgens het conceptuele model van de verschuivende mozaïeken (Olff et al., 1999) stuurt
Begrazing van natuurgebieden
Begrazing van natuurgebieden Jan Van Uytvanck Knokke 07/12/2017 Thema s 1. Grote grazers in natuurbehoud en beheer 2. Begrazing in de duinen en het Zwin 3. Begrazingsonderzoek Grote herbivoren in natuurbehoud
Rewilding De invloed van grote grazers op de plantendiversiteit en het landschap. Robbert van Gool S begeleider: Chris Smit
Rewilding De invloed van grote grazers op de plantendiversiteit en het landschap Robbert van Gool S2576953 begeleider: Chris Smit Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Rewilden, definities... 4 Rewilden met
Millingerwaard. -landbouw stopt -ruimte voor rivierprocessen -introductie natuurlijke begrazing (grote grazers) + economische partners,
Millingerwaard 1989: RWS stopt zandwinning Millingerduin, dankzij Ooievaar 1990: start natuurontwikkeling, Landinrichtingsproject 1993: samenwerking SBB, WNF, ARK/FREE -landbouw stopt -ruimte voor rivierprocessen
Natural processes, animal welfare, moral aspects and management of the Oostvaardersplassen
Natural processes, animal welfare, moral aspects and management of the Oostvaardersplassen Report of the second International Commission on Management of the Oostvaardersplassen (ICMO2) November 2010 Natural
Limoniet. Natuurstudietijdschrift van de Natuurpunt regio Vlaamse Ardennen plus. Jaargang 1 nummer 1 2008 1 ISSN 2030-0069
ISSN 2030-0069 Limoniet Natuurstudietijdschrift van de Natuurpunt regio Vlaamse Ardennen plus Jaargang 1 nummer 1 2008 1 Limoniet 2008, 1: 3-9 Grote grazers en bosontwikkeling: een overzicht van lopend
Grasland en Heide. Hoofdstuk 2.2 en 2.4
Grasland en Heide Hoofdstuk 2.2 en 2.4 Planning Grasland Voedselweb opdracht Heide Voedselweb opdracht Grasland Grasland is een gebied van enige omvang met een vegetatie die gedomineerd wordt door grassen
Op zoek naar het Porseleinhoen. Handreikingen voor inrichting en beheer
Op zoek naar het Porseleinhoen Handreikingen voor inrichting en beheer Een duistere ontmoeting. Huidige Verspreiding (max per atlasblok, bron Sovon) Porseleinhoen A&W 31 januari 2015 Trend en aantal in
Begrazing in kustduinen Marijn Nijssen & Annemieke Kooijman
Begrazing in kustduinen Marijn Nijssen & Annemieke Kooijman Herman van Oosten Bart Wouters Chris van Turnhout Jasja Dekker Arnold van den Burg Stichting Bargerveen Ontwikkelen van ecologische kennis voor
Bodems in een veranderend(natuur) landschap
Bodems in een veranderend(natuur) landschap door de ogenvan eengeograaf Erik Meijles Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen& Kenniscentrum Landschap [email protected] Foto: Koopman
Verjonging van eilandstaarten. Alma de Groot, Albert Oost, Evert Jan Lammerts, Willem van Duin, Roos Veeneklaas, Bregje van Wesenbeeck
Verjonging van eilandstaarten Alma de Groot, Albert Oost, Evert Jan Lammerts, Willem van Duin, Roos Veeneklaas, Bregje van Wesenbeeck Aanleiding Probleem: Ecologische veroudering, m.n. vergrassing van
Steenmeel in de praktijk: Van bodem via planten ook effecten op dieren?
Steenmeel in de praktijk: Van bodem via planten ook effecten op dieren? De bodemverzuringscascade Zure depositie Bekalken Besteenmelen Toename H + In de bodem Verlies basische kationen Verlies verweerbare
Wisenten in het Kraansvlak ecologisch onderzoek door de jaren
Wisenten in het Kraansvlak ecologisch onderzoek door de jaren Yvonne Kemp ARK Natuurontwikkeling & PWN 6 november 2015 Overveen Van oudsherre ook voorkomend in West Europa Wisent op Rode Lijst IUCN ( vulnerable
Drukbegrazing en Chopperen als Alternatieven voor Plaggen van Natte heide
Drukbegrazing en Chopperen als Alternatieven voor Plaggen van Natte heide Effecten op middellange termijn: Fauna De Vlinderstichting Stichting Bargerveen B-Ware Experimenteel onderzoek Abiotiek: ph, buffercapaciteit,
Biodiversiteit, ecosysteemfuncties, en ecosysteemdiensten
Biodiversiteit, ecosysteemfuncties, en ecosysteemdiensten Luc De Meester Lab. Aquatische Ecologie en Evolutiebiologie KULeuven Laboratorium Aquatische Ecologie en Evolutiebiologie Biodiversiteit: : en
Grote (inheemse) grazers in natuurbeheer
Grote (inheemse) grazers in natuurbeheer ervaringen en wat levert het op voor biodiversiteit? ANKONA 14/02/2015 Geert De Blust & Jan Van Uytvanck Grote vragen over grote grazers in de natuur 1. Grote grazers
Ecosysteemdiensten op akkers met houtkanten en grasstroken
Ecosysteemdiensten op akkers met houtkanten en grasstroken Laura Van Vooren, Bert Reubens, Kris Verheyen, Steven Broekx CriNglooP Collectief studienamiddag 5 oktober 2017 Beurs: Partners: Ecosysteemdiensten
Grote grazers in het Kotterbos en Oostvaardersbos
Grote grazers in het Kotterbos en Oostvaardersbos Effecten van het openstellen van de bossen rondom de Oostvaardersplassen voor rund, paard en edelhert op de Bosvitaliteit. Oktober 2012 Y,G. Klomberg¹²,
Monitoring bodemdaling Ameland. Grote rapportage 2011
Monitoring bodemdaling Ameland Grote rapportage 2011 Voorspellingen Geomorfologie, Wad, Kwelders en Duinen Geschiedenis vanaf 1986 Luchtfoto van centrum bodemdalingsgebied Prognoses Bodemdaling Prediction
De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke kwelders. Peter Esselink
De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke kwelders Peter Esselink workshop vastelandkwelders 28 okt 2015 Stap 1 Terminologie De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke
Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen. Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen
Biobouwers Het fundament onder kustecosystemen Tjisse van der Heide Radboud Universiteit Nijmegen & Rijksuniversiteit Groningen Een biobouwer is een organisme dat zijn omgeving sterk verandert Jones
Hoe groot is het aanpassingsvermogen. van de Waddenzee?
Hoe groot is het aanpassingsvermogen van de Waddenzee? Han Olff Rijksuniversiteit Groningen Photo: Han Olff Foto Ruben Smit Meer uitstoot CO 2 en Mondiale Vermesting verzuring van de opwarming en vervuiling
Symposium Op reis op de Boschplaat, 30 mei 2017 Over (broed)vogels in veranderende landschappen
Symposium Op reis op de Boschplaat, 30 mei 2017 Over (broed)vogels in veranderende landschappen Kees Koffijberg Sovon Vogelonderzoek Nederland 2 / 23 Boschplaat op reis, 30.05.2017 Vogels zijn belangrijke
Vogels en vraat in eutrofe rietmoerassen. Ruud P.B. Foppen
Vogels en vraat in eutrofe rietmoerassen Ruud P.B. Foppen Begrazing moeras en vogels????? Begrazing door wat? - Grote herbivoren (koeien, paarden, herten) - Vogels (ganzen, zwanen) - Evertebraten Vogels
Vegetatie en grote modderkruiper in de verlandingsbiotoop. Jeroen van Zuidam
Vegetatie en grote modderkruiper in de verlandingsbiotoop Jeroen van Zuidam [email protected] Grote modderkruiper Moeras en verlandingswateren Proces van verlanding belangrijk Isolatie Zuurstoftolerant
Begrazing in beekdalen
Begrazing in beekdalen Verslag veldwerkplaats Beekdallandschap, De Slokkert, Westervelde 25 april en 10 juni 2008 Inleiders: Roel Douwes en Johan van der Wal, Natuurmonumenten In het veld een inleiding
Schraal schraler schraalst
Schraal schraler schraalst Van landbouwgrond naar natuur. Maakt het uit hoe we dit aanpakken? Rudy van Diggelen Camiel Aggenbach Matty Berg Jan Frouz Tjisse Hiemstra Leo Norda Jan Roymans 2 Voorwaarden
Neonicotinoïden: opnieuw een dode lente op het boerenland? Frank Berendse Wageningen University
Neonicotinoïden: opnieuw een dode lente op het boerenland? Frank Berendse Wageningen University Veranderingen in de dichtheid van vogelsoorten van het boerenland in Eemland en Gelderse Vallei tussen
Schraal schraler schraalst
Schraal schraler schraalst Van landbouwgrond naar natuur. Maakt het uit hoe we dit aanpakken? Rudy van Diggelen Camiel Aggenbach Matty Berg Jan Frouz Tjisse Hiemstra Leo Norda Jan Roymans Opmerking vooraf:
Verspreiding en foerageergedrag van grote grazers (Konikpaard en Gallowayrund) in de Millingerwaard
Verspreiding en foerageergedrag van grote grazers (Konikpaard en Gallowayrund) in de Millingerwaard Auteurs: Bart Beekers (ARK Natuurontwikkeling, Coördinator Zoogdierenstudiegroep Floraen Faunawerkgroep
Begrazing op kwelders
Begrazing op kwelders Wat voor positieve en negatieve effecten brengt begrazing op kwelders met zich mee? Auteur: Opleiding: Vera Odijk Kust & Zee Management Van Hall Larenstein Datum: Februari 2011 Begeleider:
Cursus Bosbeheer en biodiversiteit WELKOM
Cursus Bosbeheer en biodiversiteit WELKOM Programma Voorstelrondje Presentatie Bosbeheer en biodiversiteit (Patrick) Bosbeheer en mossen (Klaas van Dort) Pauze Bosbeheer en vlinders (Kars Veling) Lunch
Ontwikkeling van beek- en oevervegetatie na innovatief beekherstel
Ontwikkeling van beek- en oevervegetatie na innovatief beekherstel Rob Fraaije Ecologie en Biodiversiteit groep Universiteit Utrecht J.T.A. Verhoeven & M.B. Soons FLORON-dag 10 december 2016 Overzicht
Onderzoek-natuur. natuurdoeltypen
Onderzoek-natuur natuurdoeltypen Inhoud Algemeen Opbouw handboek Opdracht SynBioSys Wat handige links Een natuurdoeltype is een in het natuurbeleid nagestreefd type ecosysteem dat een bepaalde biodiversiteit
Landschapsecologie. Cursus Natuurgids
Landschapsecologie Cursus Natuurgids 2. Ecologische processen en patronen in het landschap 4. Historische ecologie Deze les is te beschouwen als een basishandleiding voor de biotoopstudie! 2 1 1. Planten
Bermenplan Assen. Definitief
Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595
Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel)
Thema: ecosysteem consequenties van het verlies van biobouwers (en mogelijkheden voor herstel) ZKO project (gefinanc. door NWO): experimenteel onderzoek naar interactie tussen wadpieren, garnalen, schelpdieren
Ooibossen zijn bossen die op natuurlijke wijze zijn ontstaan en langs rivieren groeien.
Ooibossen Definitie Ooibossen zijn bossen die op natuurlijke wijze zijn ontstaan en langs rivieren groeien. Ooi is een oud woord voor nat terrein nabij een rivier Deze bossen worden voortdurend blootgesteld
Natuurherstel in Duinvalleien
Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? [email protected] 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,
De Staart in kaart. 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers
De Staart in kaart 4 jaar bosontwikkeling op voormalige akkers Esther Linnartz Juli 2008 Inleiding De Staart is een natuurgebied van 24 hectare aan noordoost kant van Oud-Beijerland en ligt aan de oevers
module 2 ECOLOGISCHE & BEHEERPRINCIPES
ECOLOGISCHE & BEHEERPRINCIPES Hoofdstuk 2 Inhoudsopgave: Wat is ecologie? Wat is biodiversiteit? Wat is natuurbeheer? Boerennatuur op en rond het erf Wat is ecologie? Wat is ecologie? Wat is ecologie?
s ta a l k a a rt e n b e p l a n t i n g s p l a n r e g g e da l E n t e r 22 maart 2017, definitief
reggedal Enter s ta a l k a a rt e n b e p l a n t i n g s p l a n r e g g e da l E n t e r 22 maart 2017, definitief o v e r z i c h t Bos: Vogelkers - Essenbos (VE) 3 Eiken - Essenbos (EE) 4 Singels
Ontwikkeling en beheer van natuurgraslanden in Utrecht: Kruiden- en faunarijk grasland
Provincie Utrecht, afdeling FLO, team NEL, 5 februari 2015 is het basis-natuurgrasland. Het kan overal voorkomen op alle grondsoorten en bij alle grondwaterstanden, maar ziet er dan wel steeds anders uit.
WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD
WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214 Er is goed nieuws en er is slecht nieuws WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214: ER IS GOED NIEUWS EN ER IS SLECHT NIEUWS Sinds 211 telt DNatuur voor ANV Lopikerwaard hoeveel Grutto
Een gezonde bodem. Dr. Marianne Hoogmoed Wetenschappelijk medewerker afdeling Kennis & Ontwikkeling
Een gezonde bodem Dr. Marianne Hoogmoed Wetenschappelijk medewerker afdeling Kennis & Ontwikkeling 1 Introductie Afdeling Kennis en Ontwikkeling Precisielandbouw Bodem en Bemesting Vergroening en Gewasbescherming
De Oostvaardersplassen, deel 2. Forum. 40 jaar op zoek naar de gewenste mate van sturing
De Oostvaardersplassen, deel 2 Forum 40 jaar op zoek naar de gewenste mate van sturing Binnen het natuurbeheer is volop discussie over hands off versus soortbeheer. Ook bij de Oostvaardersplassen is dit
Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder
Natuurontwikkeling op de de Volgermeerpolder Presentatie voor het Burgerkomitee 1 november 2011 Kennismaking Piet-Jan Westendorp Geboren en getogen in Scherpenzeel (Gld) Huidige woonplaats Zwolle Vrouw
Biodiversiteit in Zundert Korte samenvatting
Biodiversiteit in Zundert Korte samenvatting Wij hopen dat het rapport "Biodiversiteit in Zundert" en deze korte samenvatting u zullen inspireren tot het nemen van maatregelen om de biodiversiteit in Zundert
grazers helpen de natuur.
grazers helpen de natuur. Begrazing vroeger en nu Lang geleden kwamen in Vlaanderen allerlei soorten grazers voor: mammoeten, wisenten, oerrunderen, elanden... Die grazers zorgden ervoor dat Vlaanderen
Stroomdalgraslanden. PowerPointpresentatie nieuwe P.C. Schipper. Met dank aan Karle Sykora
Stroomdalgraslanden PowerPointpresentatie nieuwe P.C. Schipper Met dank aan Karle Sykora Veel variatie in een klein gebied Van Waterplanten tot Hardhout-Ooibossen Heel veel overgangen Bas Kers Stroomdalgraslanden
Kleinschalige verstuiving/dynamiek
Kleinschalige verstuiving/dynamiek Bas Arens, Bureau voor Strand en Duinonderzoek m.m.v. Tessa Neijmeijer, Luc Geelen, Marc van Til Veldwerkplaats Begrazing en Kleinschalige Dynamiek 5 september 2014 Grootschalig
natuurbeheer Jens Verwaerde Natuurpunt CVN
natuurbeheer Jens Verwaerde Natuurpunt CVN indeling inleiding: voorstelling a geschiedenis van het natuurbeheer b - biotopen en soorten en hun beheer pauze c - beheer richt zich op de omgeving d - natuurbeheer
Biodiversiteit, levende bodem in relatie tot plantengroei
Biodiversiteit, levende bodem in relatie tot plantengroei Biodiversiteit 3 Principes: A) Repertoire: Organismen werken stap voor stap. (Kaas Houtstof) B) Interacties: Anderen zijn nodig (zetmeel afbreken
Vraag 1. Geologie en Sedimentatie
Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Geef korte antwoorden op onderstaande vragen (gebruik volgend vel papier), ca. 5 min. per vraag. Noordzee Waddenzee zee niveau zee niveau ca. 1 km 1 m Figuur 1. Schematische
Bodembescherming binnen duurzaam bosbeheer
Bodembescherming binnen duurzaam bosbeheer Martijn Boosten (Nunspeet, 14 maart 2018) Sylvicultura oeconomica eine solche Conservation und Anbau des Holzes anzustellen, dass es eine continuirliche beständige
Regionaal Landschap Groene Corridor vzw
Regionaal Landschap Groene Corridor vzw Geen drempels voor Agrarisch natuurbeheer Wat is RLGC? Gït Geïntegreerde projecten Doelstellingen cursus Waarom dit initiatief? Wat willen we bereiken? Uitgangssituatie
Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren
Biobouwers als kustbeschermers: groene fantasie of fantastisch groen? Luca van Duren 23 maart 2011 Wat zijn biobouwers? Organismen die direct of indirect hun omgeving zo veranderen dat ze hiermee het habitat
Samenvatting 203 Klimaatverandering leidt volgens de voorspellingen tot een toename van de mondiale temperatuur en tot veranderingen in de mondiale waterkringloop. Deze veranderingen in de waterkringloop
Insecten in grasbermen: kansen, maar geen wonderen. Jinze Noordijk, Theo Zeegers EIS Kenniscentrum Insecten (Naturalis)
Insecten in grasbermen: kansen, maar geen wonderen Jinze Noordijk, Theo Zeegers EIS Kenniscentrum Insecten (Naturalis) Variatie in bermen grazige berm op klei berm met heide berm met bomen Schrale berm
Kruidenrijk Grasland in de melkveehouderij
Kruidenrijk Grasland in de melkveehouderij Dr. Ir. Wiepk Voskamp-Harkema Lector Duurzame melkveehouderij Leeuwarden, 11 juni 2018 Met dank aan Goaitske Iepema Hoe denk je over kruidenrijk grasland? Hoe
2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium
2.1.6 Grasland zonder klaver: Natrium Het natriumadvies voor grasland is niet gericht op verhoging van de opbrengst, maar wordt uitsluitend gegeven met het oog op de gezondheidstoestand van het rundvee
Kleine schorseneer aan het infuus voortgang herstelplan in Drenthe
Kleine schorseneer aan het infuus voortgang herstelplan in Drenthe WFD-dag, 28 februari 2015 Edwin Dijkhuis Dit project wordt uitgevoerd en mogelijk gemaakt door: Foto: Peter Meininger Portret: Kleine
Trosbosbes Effecten op het ecosysteem en mogelijkheden voor bestrijding
Trosbosbes Trosbosbes Effecten op het ecosysteem en mogelijkheden voor bestrijding GertJan van Duinen Vraagstelling Hoe beïnvloedt Trosbosbes ecosysteem? Peelvenen: veenontwikkeling, biodiversiteit Factoren
Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht
Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht i o o o o o ii A&W-rapport 1448 o o o Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht iii Weidevogels
1. Biotische factoren (zijn afkomstig van andere organismen) - voedsel - soortgenoten - ziekteverwekkers - vijanden
Ecologie De wetenschap die bestudeert waarom bepaalde planten en dieren ergens in een bepaalde leefomgeving (milieu) voorkomen en wat de relaties zijn tussen organisme en hun milieu 1. Biotische factoren
Natuurontwikkeling op akkers sturen door bodemtransplantaties
Natuurontwikkeling op akkers sturen door bodemtransplantaties Jasper Wubs [email protected] Veldwerkplaats Heischraal grasland 4 Oktober 2017 Natuurherstel op voormalige landbouwgronden Natuurherstel
Heide als landschap: historie, bodem en ontwikkeling. Rienk-Jan Bijlsma & Rein de Waal
Heide als landschap: historie, bodem en ontwikkeling Rienk-Jan Bijlsma & Rein de Waal 1953 Nieuwe functies vragen om nieuwe beheermethoden Evenwicht tussen hei en gras wanneer ontwikkeling ongestoord verloopt
Heidebeheer en fauna. Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009
Heidebeheer en fauna Verslag veldwerkplaats Droog Zandlandschap Strabrechtse Heide, 4 juni 2009 Inleiders: Jap Smits (Staatsbosbeheer) en prof. dr. Henk Siepel (Alterra-WUR) De Strabrechtse Heide is een
Velt presenteert: de ecotuin
Velt presenteert: de ecotuin Behoefte aan duidelijkheid over ecotuin Begrip ecotuin niet altijd voor iedereen duidelijk verwarring over begrip ecotuin onduidelijkheid onder collega s begrip wordt niet
Schaapskuddes in het natuurbeheer Wim Meulenkamp ROM3D Research Opbouw Inleiding Knelpunten Aanbevelingen Vragen Inleiding Onderzoek Wageningen UR: Schaapskuddes in het natuurbeheer Wat is ecologische
Robuuste ecosystemen kunnen tegen een stootje
Robuuste ecosystemen kunnen tegen een stootje CoP Beheer en Onderhoud Maaibeheer: zwarte bak of groene wildernis? 3 juni 2015 Edwin Peeters Evenwicht 2 Bron: http://www.zazzle.nl/ Weerstand Resistance
Motivaties in het beheer van de duinen
Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud
Waterplanten en Waterkwaliteit
Waterplanten en Waterkwaliteit Leon van den Berg Moni Poelen Monique van Kempen Laury Loeffen Sarah Faye Harpenslager Jeroen Geurts Fons Smolders Leon Lamers Platform Ecologisch Herstel Meren Vrijdag 11
Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee
Kennis inventarisatie natuurlijke klimaatbuffer Zeegrasherstel Waddenzee Januari 2014 Contacten Josje Fens, [email protected], t. 0517 493 663 Luca van Duren, [email protected], t. 088 3358
Oevers 2x maaien Oever 2
Oevers 2x maaien Oever 2 De vegetatie is rijk aan diverse soorten kruiden, zoals kattenstaart, grote waterweegbree en zwanebloem en behoort tot het Watertorkruidverbond (Oenanthion aquaticae). De vegetatie
Langs het wandelpad vind je allerlei verschillende struiken, zoals meidoorn, sleedoorn, kornoelje, distel, berenklauw en vogelwikke.
Rondje Molenplas 5.8 km wandelen Maak een fraaie wandeling rond de Molenplas. Geniet van het uitzicht over het water, breng een bezoekje aan de Hompesche Molen en sta eens stil bij het bijzondere bomenmonument!
Titel. Opdrachtgever. Adviesbureau. Landschappelijke inpassing Versterstraat 4 en 4a, Gilze gemeente Gilze Rijen. Vexpro Horst BX, Gilze
Adviesbureau Opdrachtgever Titel Landschappelijke inpassing Versterstraat 4 en 4a, Gilze gemeente Gilze Rijen Vexpro Horst 26 5126 BX, Gilze MILON bv Huygensweg 24 5482 TG Schijndel 1 Titel: Landschappelijke
Werkblad Naut Thema 2: Planten en dieren
Werkblad Naut Thema 2: Planten en dieren 2.1 Eten en gegeten worden Schrijf op wat het dier eet in deze voedselketen De ijsbeer eet De zeehond eet De vis eet De krill eet Dit zijn algen, algen zijn heel
Bodemleven & bodemindicatoren - Effecten van grondbewerking-
Bodemleven & bodemindicatoren - Effecten van grondbewerking- Mirjam Pulleman Vakgroep Bodemkwaliteit Wageningen Universiteit 3 september 2013 Inhoud 1. Duurzaam bodemgebruik - waarom interesse in bodemleven?