Wat valt er te kiezen?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat valt er te kiezen?"

Transcriptie

1 Marijn Nijssen Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Begrazing Wat valt er te kiezen?

2 Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Wat valt er te kiezen? Marijn Nijssen Bart Wouters Herman van Oosten Joost Vogels e.v.a Chris van Turnhout Jasja Dekker Michiel Wallis de Vries Ingo Jansen

3 kalkrijk Ree Natura 2000 stabiel paard vermesting Haas schaap droog recreatie verzuring kalkarm reliëf Damhert exoten drinkwater verdroging rund vochtig Konijn veiligheid PAS geit dynamisch nat zandsuppletie wisent

4 Duinbegrazing de keuzes Ja / Nee Graasdruk Graasperiode - Jaar rond - Zomer - Winter - Buiten bloei- en broedseizoen - Tijdelijke druk Type grazer - Rund - Paard - Schaap - Geit - Wisent - Combinatie

5 Aantal nieuwe terreinen Duinbegrazing de feiten Meest toegepaste beheermaatregel in de duinen Omvang Inmiddels ± ha 30 % totale duinareaal ± 60 % van (half)open duin ± 90 begrazingseenheden

6 graasdruk GVE Duinbegrazing de feiten Gemiddelde graasdruk nu 0,14 GVE / Ha / Jaar Neiging naar grotere eenheden en lagere graasdruk 0,80 0,70 0,60 0,50 0,40 0,30 0,20 0,10 0, startjaar

7 Duinbegrazing de praktijk Probleem voor effectmeting Op de Waddeneilanden is eerder met begrazing begonnen, met hogere dichtheden en andere (combi s van) soorten dan op het vasteland In de loop der jaren is vaker gekozen voor meerdere soorten grazers in plaats van één soort grazer. De graasdruk van klein+groot is hoger dan single groot en die is hoger dan mix groot

8 Duinbegrazing de doelen Van dit.

9 Duinbegrazing de doelen Foto: Sovon Foto: Natuurpunt.be Naar dit. Foto: Sovon Foto: Zoogdieratlas.nl

10 Duinbegrazing de doelen - Tegengaan verruiging (hoog gras en struweel) - Afwisselende vegetatiestructuur - Instandhouding habitattype Grijze duinen - Afname hoog gras / toename kruiden - Toename bloemaanbod - Warmer microklimaat op/in de bodem - Faciliteren konijn - Toename faunadiversiteit (soorten/dichtheid/biomassa) - Toename karakteristieke duinsoorten

11 Duinbegrazing vegetatie - hoge grassen en strooisel neemt af - mos en open zand neemt (licht) toe - Vegetatiehoogte neemt overal af - Variatie in structuur duingrasland neemt overal af - Kruiden nemen toe in Renodunaal, maar niet in Wadden - Bloemaanbod neemt (licht) toe in Reno, maar niet in Wadden

12 Duinbegrazing broedvogels Ontwikkelingen in onbegraasd open duin alleen Konijn lijkt hersteld

13 populatietrend Duinbegrazing broedvogels Ontwikkelingen in niet begraasde duinterreinen 1,08 open duin laag struweel hoog struweel 1,06 1,04 1,02 1,00 0,98 0,96 0,94 0,92

14 effect van begrazing (1 = geen effect) Duinbegrazing broedvogels Effecten van begrazing 1,08 open duin laag struweel hoog struweel 1,06 1,04 1,02 1,00 0,98 0,96 0,94 0,92

15 effect van type grazer (1 = geen effect) vogels Duinbegrazing van open duin broedvogels rrond rund zomer combi jaarrond overig vogels van laag struweel vogels van hoog struweel rrond rund zomer combi jaarrond overig 1,20 1,15 rund jaarrond rund zomer combi jaarrond overig 1,10 1,05 1,00 0,95 0,90 0,85 0,80

16 Duinbegrazing vegetatie Vertaling naar (variatie in) microklimaat voor fauna!

17 Duinbegrazing Zandhagedis Populatietrend Zandhagedis geen verschil begraasd/onbegraasd

18 Duinbegrazing Zandhagedis Case study Zandhagedis grote verschillen in structuur zelfde (hoge) dichtheden VHS / N-dep begrazing Foto: René krekels

19 Duinbegrazing Zandhagedis Hoe functioneel is variatie? - Geen verandering gemiddelde kwaliteit - Wel verschuivingen van hotspots VHS / N-dep begrazing

20 Duinbegrazing Dagvlinders SOORT Habitat generaties Waardplant overwintering Zwartsprietdikkopje halfopen duin 1 brede grassen grasbladen Groot Dikkopje struweel 1 brede grassen grasbladen Koevinkje struweel 1 brede grassen graspol Hooibeestje open duin 1 of 2 grassen grassen Oranjetipje halfopen duin 1 kruiden rijk middelvegetatie Kleine Vos struweel 2 kruiden rijk holen Aardbeivlinder open duin 1 dauwbraam strooisel Heivlinder open duin 1 smalle grassen graspol Kommavlinder open duin 1 smalle grassen losse graspollen Atalanta struweel 1 kruiden rijk buitenland Bruine Eikenpage struweel 1 struweel struweel Citroenvlinder struweel 1 struweel struweel Dagpauwoog struweel 1 kruiden rijk holen Oranje Zandoogje struweel 1 grassen graspol Icarusblauwtje halfopen duin 2 kruiden mid strooisel Bruin Blauwtje open duin 2 kruiden arm strooisel Gehakkelde Aurelia struweel 2 kruiden mid holen Landkaartje struweel 2 kruiden rijk vegetatie Boomblauwtje struweel 2 struweel strooisel Groot Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Geaderd Witje struweel 3 kruiden mid vegetatie Bruin Zandoogje halfopen duin 1 grassen graspol Duinparelmoervlinder halfopen duin 1 kruiden arm lage veg Eikenpage struweel 1 struweel struweel Argusvlinder halfopen duin 2 grassen lage veg Kleine Vuurvlinder halfopen duin 3 kruiden arm lage veg en strooi Kleine Parelmoervlinder open duin 3 kruiden arm lage veg Bont Zandoogje struweel 3 brede grassen vegetatie

21 Duinbegrazing Dagvlinders SOORT Habitat generaties Waardplant overwintering Zwartsprietdikkopje halfopen duin 1 brede grassen grasbladen Groot Dikkopje struweel 1 brede grassen grasbladen Koevinkje struweel 1 brede grassen graspol Hooibeestje open duin 1 of 2 grassen grassen Oranjetipje halfopen duin 1 kruiden rijk middelvegetatie Kleine Vos struweel 2 kruiden rijk holen Aardbeivlinder open duin 1 dauwbraam strooisel Heivlinder open duin 1 smalle grassen graspol Kommavlinder open duin 1 smalle grassen losse graspollen Atalanta struweel 1 kruiden rijk buitenland Bruine Eikenpage struweel 1 struweel struweel Citroenvlinder struweel 1 struweel struweel Dagpauwoog struweel 1 kruiden rijk holen Oranje Zandoogje struweel 1 grassen graspol Icarusblauwtje halfopen duin 2 kruiden mid strooisel Bruin Blauwtje open duin 2 kruiden arm strooisel Gehakkelde Aurelia struweel 2 kruiden mid holen Landkaartje struweel 2 kruiden rijk vegetatie Boomblauwtje struweel 2 struweel strooisel Groot Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Geaderd Witje struweel 3 kruiden mid vegetatie Bruin Zandoogje halfopen duin 1 grassen graspol Duinparelmoervlinder halfopen duin 1 kruiden arm lage veg Eikenpage struweel 1 struweel struweel Argusvlinder halfopen duin 2 grassen lage veg Kleine Vuurvlinder halfopen duin 3 kruiden arm lage veg en strooi Kleine Parelmoervlinder open duin 3 kruiden arm lage veg Bont Zandoogje struweel 3 brede grassen vegetatie

22 Duinbegrazing Dagvlinders SOORT Habitat generaties Waardplant overwintering Zwartsprietdikkopje halfopen duin 1 brede grassen grasbladen Groot Dikkopje struweel 1 brede grassen grasbladen Koevinkje struweel 1 brede grassen graspol Hooibeestje open duin 1 of 2 grassen grassen Oranjetipje halfopen duin 1 kruiden rijk middelvegetatie Kleine Vos struweel 2 kruiden rijk holen Aardbeivlinder open duin 1 dauwbraam strooisel Heivlinder open duin 1 smalle grassen graspol Kommavlinder open duin 1 smalle grassen losse graspollen Atalanta struweel 1 kruiden rijk buitenland Bruine Eikenpage struweel 1 struweel struweel Citroenvlinder struweel 1 struweel struweel Dagpauwoog struweel 1 kruiden rijk holen Oranje Zandoogje struweel 1 grassen graspol Icarusblauwtje halfopen duin 2 kruiden mid strooisel Bruin Blauwtje open duin 2 kruiden arm strooisel Gehakkelde Aurelia struweel 2 kruiden mid holen Landkaartje struweel 2 kruiden rijk Vegetatie Boomblauwtje struweel 2 struweel strooisel Groot Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Koolwitje halfopen duin 3 kruiden mid vegetatie Klein Geaderd Witje struweel 3 kruiden mid vegetatie Bruin Zandoogje halfopen duin 1 grassen graspol Duinparelmoervlinder halfopen duin 1 kruiden arm lage veg Eikenpage struweel 1 struweel struweel Argusvlinder halfopen duin 2 grassen lage veg Kleine Vuurvlinder halfopen duin 3 kruiden arm lage veg en strooi Kleine Parelmoervlinder open duin 3 kruiden arm lage veg Bont Zandoogje struweel 3 brede grassen vegetatie

23 Duinbegrazing effecten Konijn: (+) Vogels van open duin: -- tot + Broedvogel diversiteit: -- tot + Zandhagedis: 0 Duinvlinders: (+) Vlinderdiversiteit: 0 Rund jaarrond / zomer meestal negatief Mix begrazing iets positiever Graasdruk gemiddeld? Opluchting / Berusting / Gemiste kans?

24 Duinbegrazing de keuzes De praktijk Grootschaliger extensiever - gevarieerd óf Lokale drukbegrazing (geiten en schapen) Is er méér met begrazing te bereiken? of zijn hiervoor andere maatregelen beter?

25 Duinbegrazing de keuzes Als optimalisatie gewenst is dan Meer variëren en experimenteren met begrazing Rouleren, variatie in graasdruk en vorm Meet de effecten in een veldexperiment voorbeelden in kwelders, hellingschraallanden heide,

26

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries,

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Zijn effecten van begrazing te voorspellen? Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Ingo Jansen,

Nadere informatie

Effecten van begrazing in kustduinen

Effecten van begrazing in kustduinen Effecten van begrazing in kustduinen een wereld van verschil Marijn Nijssen Stichting Bargerveen Geschiedenis van begrazing in kustduinen Huidige kustduinen ontstaan tussen 1100-1600 n.chr. Natuurlijke

Nadere informatie

Begrazing in kustduinen Marijn Nijssen & Annemieke Kooijman

Begrazing in kustduinen Marijn Nijssen & Annemieke Kooijman Begrazing in kustduinen Marijn Nijssen & Annemieke Kooijman Herman van Oosten Bart Wouters Chris van Turnhout Jasja Dekker Arnold van den Burg Stichting Bargerveen Ontwikkelen van ecologische kennis voor

Nadere informatie

Waarnemingen dagvlinders in Waasland-Noord in 2016

Waarnemingen dagvlinders in Waasland-Noord in 2016 Waarnemingen dagvlinders in Waasland-Noord in 2016 Koevinkje en Bruin Zandoogje foto Marc Gevers @ Steengelaag Waarnemingen dagvlinders in Waasland-Noord in 2016 waarnemingen.be 2016: 3383 waarnemingen

Nadere informatie

Jaarverslag 2009 Samenstelling: Henk Wagenaar

Jaarverslag 2009 Samenstelling: Henk Wagenaar Jaarverslag Samenstelling: Henk Wagenaar Dagvlinders in Zeeland Jaarverslag Vlinder en Libellenwerkgroep Zeeland Met medewerking van : Vlinderwerkgroep West Zeeuws-Vlaanderen ( w erkgroep van Natuurbeschermingsver.

Nadere informatie

Dagpauwoog Hoe ziet hij eruit? Wanneer vliegt hij? Waar kun je hem vinden? Waar leven de rupsen? Atalanta

Dagpauwoog Hoe ziet hij eruit? Wanneer vliegt hij? Waar kun je hem vinden? Waar leven de rupsen? Atalanta Je hebt vast wel eens een vlinder gezien. Maar heb een vlinder wel eens goed bekeken? Weet je welke planten een rups lekker vindt? En weet je het verschil tussen dagvlinders en nachtvlinders? De vlinders

Nadere informatie

Dagvlinders vouwen in rust hun vleugels verticaal, recht boven hun lijf samen (met één uitzondering: de dikkopjes).

Dagvlinders vouwen in rust hun vleugels verticaal, recht boven hun lijf samen (met één uitzondering: de dikkopjes). 1 Vlinders herkennen Er zijn veel meer nachtvlinders dan dagvlinders; in Nederland leven 53 soorten dagvlinders en zo n 2000 soorten nachtvlinders. Nachtvlinders zie je echter veel minder omdat veel soorten

Nadere informatie

Resultaat vlinder monitoring Juli 2013

Resultaat vlinder monitoring Juli 2013 Resultaat vlinder monitoring Juli Algemeen In Juli is het wisselend weer geweest. Toch hebben we het Vreewater 3x en de Ravenvennen plus Heideverbindingsroute 2x gelopen (begin aug bij Juli geteld) Bij

Nadere informatie

Witjes in Waasland Noord

Witjes in Waasland Noord Witjes in Waasland Noord 1 klein geaderd witje Sp 45mm 2 klein koolwitje Sp 50mm 3 groot koolwitje groter witje Vvl punt zwart, klein recht afgesneden Vvl punt zwart, klein niet recht afgesneden, kartels

Nadere informatie

Cursus Dagvlinders van bij ons. Samenstelling : Nobby Thys, Bewerking: Joeri Cortens

Cursus Dagvlinders van bij ons. Samenstelling : Nobby Thys, Bewerking: Joeri Cortens Cursus Dagvlinders van bij ons Samenstelling : Nobby Thys, Bewerking: Joeri Cortens Warmtehuishouding Eikenpage Kop Antennen: verdikt uiteinde Facetogen: 3.000-18.000 -> mozaïek (blauw, groen, [rood])

Nadere informatie

Resultaten Tuinvlindertelling

Resultaten Tuinvlindertelling Resultaten Tuinvlindertelling 2013 Aantal tellers In totaal telden 7747 Vlaamse gezinnen op 3 & 4 augustus de vlinders in hun tuin. Maar liefst 202.851 vlinders van 41 verschillende soorten werden in Vlaanderen

Nadere informatie

Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2012

Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2012 Vlinder en Libellenwerkgroep t Gooi Monitor routes 9 mei 2013 Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2012 Rapportage van tellingen op monitorroutes Samengesteld door Pascal Huybers Inhoudsopgave 1. Routeoverzicht

Nadere informatie

Kick-off TEEB Stad. Biodiversiteit bij groene investeringen

Kick-off TEEB Stad. Biodiversiteit bij groene investeringen Kick-off TEEB Stad Biodiversiteit bij groene investeringen Meer kleur in stedelijk groen Niet alleen kwantiteit groen, Maar ook (bio)kwaliteit telt! Groen Meer kleur in het groen: meer biodiversiteit Drie

Nadere informatie

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen

Fauna in de PAS. Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen Fauna in de PAS Hoe kunnen we effecten van N-depositie op Diersoorten mitigeren? Marijn Nijssen Stichting Bargerveen De Programatische Aanpak Stikstof Natuurdoelen en economische ontwikkelingsruimte 1600

Nadere informatie

Vlinders volgen voor betere bescherming

Vlinders volgen voor betere bescherming Vlinders volgen voor betere bescherming Chris van Swaay Colofon Vrijwel alle gegevens die in het proefschrift en dit boekje gebruikt zijn, zijn verzameld door vrijwilligers. Het belang van hun inzet voor

Nadere informatie

TUINMEETNET. BC Molsbroek Lokeren Project dagvlinders Durme- en Scheldegebied. VVE WG DV - project tuinmeetnet

TUINMEETNET. BC Molsbroek Lokeren Project dagvlinders Durme- en Scheldegebied. VVE WG DV - project tuinmeetnet TUINMEETNET Project dagvlinders Durme- en Scheldegebied BC Molsbroek Lokeren 218-2-17 Aanwezig Katy Beke Koenraad Bracke Sandra Cassier Jurgen Couckuyt Nico Cougé Sylvain Cuvelier Jan De Coninck Beau De

Nadere informatie

Inventarisatie Aardbeivlinder Schiermonnikoog 2014

Inventarisatie Aardbeivlinder Schiermonnikoog 2014 Inventarisatie Aardbeivlinder Schiermonnikoog 2014 Wilfred Alblas Judith Bouma Mireille de Heer Joost Uittenbogaard 1 Inventarisatie Aardbeivlinder Schiermonnikoog 2014 In opdracht van Natuurmonumenten,

Nadere informatie

Vlinders in de vogelakkers van de gemeente Eersel In vergelijking met de regulier verpachte akkers

Vlinders in de vogelakkers van de gemeente Eersel In vergelijking met de regulier verpachte akkers Vlinders in de vogelakkers van de gemeente Eersel In vergelijking met de regulier verpachte akkers Bruin blauwtje Samenstelling Wim Deeben Uitgave: Vogelwerkgroep De Kempen Oktober 2018 Inhoud 1. Inleiding...

Nadere informatie

Trends voor de vlinders van Zuid-Kennemerland

Trends voor de vlinders van Zuid-Kennemerland Trends voor de vlinders van Zuid- Trends voor de vlinders van Zuid- Tekst: Michiel Wallis de Vries Met medewerking van: Vlinderwerkgroep Zuid- Rapportnummer: VS2004.02 Productie: De Vlinderstichting Postbus

Nadere informatie

VERSLAG DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS VLINDERROUTE boomblauwtje

VERSLAG DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS VLINDERROUTE boomblauwtje VERSLAG DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS VLINDERROUTE 2015 boomblauwtje Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT [email protected] www.knnv.nl/afdelingdelfland

Nadere informatie

Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg

Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg Monitoring Ecocorridor Zwaluwenberg Nieuwsbrief Versie: oktober 2014 Inhoud 1. Inleiding 2. Zoogdieren 3. Herpetofauna 4. Vlinders 5. Overig 6. Colofon Wat dragen de ecoducten bij de Zwaluwenberg bij aan

Nadere informatie

Begrazing van natuurgebieden

Begrazing van natuurgebieden Begrazing van natuurgebieden Jan Van Uytvanck Knokke 07/12/2017 Thema s 1. Grote grazers in natuurbehoud en beheer 2. Begrazing in de duinen en het Zwin 3. Begrazingsonderzoek Grote herbivoren in natuurbehoud

Nadere informatie

SOORTEN DIE GEBRUIKT ZIJN VOOR DE BEPALING VAN DE LIVING PLANET INDEX IN NOORD-HOLLAND

SOORTEN DIE GEBRUIKT ZIJN VOOR DE BEPALING VAN DE LIVING PLANET INDEX IN NOORD-HOLLAND SOORTEN DIE GEBRUIKT ZIJN VOOR DE BEPALING VAN DE LIVING PLANET INDEX IN NOORD-HOLLAND Vlinder Bont zandoogje Sterke toename Vogel Lepelaar Sterke toename Vogel Kolgans Sterke toename Vogel Appelvink Sterke

Nadere informatie

Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2016

Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2016 Dagvlinders in t Gooi 2008 t/m 2016 Rapportage van tellingen op monitorroutes Samengesteld door Egbert Leijdekker Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 2 2. Route overzicht en aantal bezoeken... 3 3. Beheeradvies...

Nadere informatie

Voorwoord. We zijn ervan overtuigd dat iedereen die het vlinderleerpad volgt veel zal bijleren en zal kunnen genieten van een prachtig stukje Lokeren.

Voorwoord. We zijn ervan overtuigd dat iedereen die het vlinderleerpad volgt veel zal bijleren en zal kunnen genieten van een prachtig stukje Lokeren. Vlinderleerpad Voorwoord De zomer is één en al uitbundigheid! Bomen, struiken, bloemen, gewassen, laten zich van hun aantrekkelijkste kant zien. Met hun fantastische kleurenpracht en hun zoete geuren

Nadere informatie

Dagvlinders van de Strabrechtse Heide

Dagvlinders van de Strabrechtse Heide Dagvlinders van de Strabrechtse Heide Roel van den Heuvel Inhoud Dikkopjes 4 Grote Pages 5 Witjes 6 Blauwtjes, Kleine Pages en Vuurvlinders 9 13 Inleiding 3 Dankwoord 21 Inleiding Dit rapport geeft een

Nadere informatie

DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP. dagpauwoog

DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP. dagpauwoog DAGVLINDERS ABTSWOUDSE BOS 2015 VLINDERMONITOR-VLINDERBIOTOOP dagpauwoog Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT [email protected] www.knnv.nl/afdelingdelfland

Nadere informatie

Vlinders kijken en herkennen

Vlinders kijken en herkennen Vlinders kijken en herkennen Vlinders kijken en herkennen In deze bijlage, die je kunt gebruiken voor de 'Buiten vlinders kijken' serie, schrijven we in het kort wat over de meest voorkomende dagvlinders

Nadere informatie

Overzicht van de beschreven dagvlinders:

Overzicht van de beschreven dagvlinders: 1 Overzicht van de beschreven dagvlinders: SOORT Blz. Atalanta 2 Bont dikkopje 3 Bond zandoogje 4 Boomblauwtje 5 Citroenvlinder 6 Dagpauwoog 7 Distelvlinder 8 Eikenpage 9 Gehakkelde aurelia 10 Groot dikkopje

Nadere informatie

Verslag Dagvlindermonitoring

Verslag Dagvlindermonitoring Verslag Dagvlindermonitoring 23-24 KNNV DAGVLINDERWERKGROEP ZUID-KENNEMERLAND Joop Mourik Heemstede, april 25 KNNV DAGVLINDERWERKGROEP ZUID-KENNEMERLAND doet onderzoek naar dagvlinders en enkele dagactieve

Nadere informatie

Drukbegrazing en Chopperen als Alternatieven voor Plaggen van Natte heide

Drukbegrazing en Chopperen als Alternatieven voor Plaggen van Natte heide Drukbegrazing en Chopperen als Alternatieven voor Plaggen van Natte heide Effecten op middellange termijn: Fauna De Vlinderstichting Stichting Bargerveen B-Ware Experimenteel onderzoek Abiotiek: ph, buffercapaciteit,

Nadere informatie

Beheren met oog voor Insecten. Michiel Wallis de Vries

Beheren met oog voor Insecten. Michiel Wallis de Vries Beheren met oog voor Insecten Michiel Wallis de Vries Groot en Klein bijten elkaar soms Thomas et al. (2004) Science 303, 1791-1796 Insecten vs. Planten bij Begrazing Insecten wetsbaarder voor begrazing

Nadere informatie

E17- parking (= sec2e van vlinderroute): aantallen + soort dagvlinders per telbeurt 2007

E17- parking (= sec2e van vlinderroute): aantallen + soort dagvlinders per telbeurt 2007 E17- parking (= sec2e 12 + 13 van vlinderroute): aantallen + soort dagvlinders per telbeurt 2007 dagvlindersoorten 24/4/ 27/4/ 6/5/ 13/5/ 3/6/ 8/7/ 15/7/ 21/7/ 28/7/ 4/8/ 11/8/ 18/8/ 26/8/ 2/9/ 8/9/ 13/9

Nadere informatie

Het Grote Vlinderweekend

Het Grote Vlinderweekend Het Grote Vlinderweekend Tel de vlinders in je tuin Resultaten www.vlinderweekend.be 1g&u2stus au 015 2 BEDA NKT VO OR DEEL JE NAM E 12.087 tellers 8 3 5 8.388 ontvangen tellingen Aantal tellers 2015 was

Nadere informatie

Dagvlinders tellen: populatietrends en implicaties voor terreinmonitoring. Michiel Wallis de Vries De Vlinderstichting i.s.m. Arco van Strien CBS

Dagvlinders tellen: populatietrends en implicaties voor terreinmonitoring. Michiel Wallis de Vries De Vlinderstichting i.s.m. Arco van Strien CBS Dagvlinders tellen: populatietrends en implicaties voor terreinmonitoring Michiel Wallis de Vries De Vlinderstichting i.s.m. Arco van Strien CBS Argusvlinder Van Data naar Monitoring Wat willen we weten?

Nadere informatie

Dagvlinders van De Maashorst. Nico Ettema

Dagvlinders van De Maashorst. Nico Ettema Dagvlinders van De Maashorst Nico Ettema Kommavlinder Colofon Uitgegeven door: Auteur: Foto s voorpagina: Rapport: Soortkaart: Opmaak: Redactie: Wijze van citeren: Natuur- en milieuverenigingen De Maashorst,

Nadere informatie

Planten voor Vlinders en Rupsen

Planten voor Vlinders en Rupsen Bont zandoogje Rups (gestreepte) witbol Groot dikkopje Rups (gestreepte) witbol Bruin zandoogje Rups (rood) zwenkgras Distelvlinder Rups akkerdistel Bruin zandoogje Rups algemene grassoorten Groot dikkopje

Nadere informatie

Een onderzoek naar de herpetofauna, vissen, dagvlinders, libellen en sprinkhanen op golfbaan De Hooge Vorssel te Nistelrode

Een onderzoek naar de herpetofauna, vissen, dagvlinders, libellen en sprinkhanen op golfbaan De Hooge Vorssel te Nistelrode 1 Een onderzoek naar de herpetofauna, vissen, dagvlinders, libellen en sprinkhanen op golfbaan De Hooge Vorssel te Nistelrode Bruine vuurvlinder H. Cuppen Adviesbureau Cuppen September 2011 2 1. Inleiding

Nadere informatie

Oevers 2x maaien Oever 2

Oevers 2x maaien Oever 2 Oevers 2x maaien Oever 2 De vegetatie is rijk aan diverse soorten kruiden, zoals kattenstaart, grote waterweegbree en zwanebloem en behoort tot het Watertorkruidverbond (Oenanthion aquaticae). De vegetatie

Nadere informatie

Verslag veldtocht insectenwerkgroep naar Nationaal Park de Hoge Veluwe

Verslag veldtocht insectenwerkgroep naar Nationaal Park de Hoge Veluwe Verslag veldtocht insectenwerkgroep naar Nationaal Park de Hoge Veluwe Landschap Hoge Veluwe; gebied Eikehoutbergen Op 15 juli 2017 zijn we met de 7 leden van de insectenwerkgroep naar het Nationale Park

Nadere informatie

Nr. 5 Jaargang 4 VLINDERNIEUWS. Vlinderwerkgroep HESPERIA Nieuwsbrief mei 2015 Nr. 5 Jaargang 4

Nr. 5 Jaargang 4 VLINDERNIEUWS. Vlinderwerkgroep HESPERIA Nieuwsbrief mei 2015 Nr. 5 Jaargang 4 Nr. 5 Jaargang 4 VLINDERNIEUWS Vlinderwerkgroep HESPERIA Nieuwsbrief mei 2015 Nr. 5 Jaargang 4 Een woordje vooraf. Beste vlindervrienden, Zondag 12 april hebben we onze eerste wandeling van het nieuwe

Nadere informatie

25 jaar Landelijk Meetnet Vlinders

25 jaar Landelijk Meetnet Vlinders 25 jaar Landelijk Meetnet Vlinders 25 Jaar vlinders tellen Tekst Chris van Swaay, Kars Veling, José Kok en Arco van Strien Foto s Tenzij anders vermeld: Chris van Swaay Rapportnummer VS2015.002 De Landelijke

Nadere informatie

MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN

MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN Op 12 augustus ging de Vlinderwerkgroep van Ken en Geniet samen op excursie naar de Heemtuin in Rucphen. De ruim 2 hectare grote wilde bloementuin is aangelegd

Nadere informatie

Een onderzoek naar het gebruik van Natuurbrug Zanderij Crailoo door verschillende dagvlindersoorten.

Een onderzoek naar het gebruik van Natuurbrug Zanderij Crailoo door verschillende dagvlindersoorten. [Onderzoeksrapport ] Een onderzoek naar het gebruik van Natuurbrug Zanderij Crailoo door verschillende dagvlindersoorten. Afbeelding 1 Oranje Luzernevlinder F. van Doormaal L. van Turnhout Afbeelding 2

Nadere informatie

Meertje De Waal en Strypsche Wetering

Meertje De Waal en Strypsche Wetering Meertje De Waal en Strypsche Wetering - 2011. KNNV afd. Voorne: Inventarisatierapportage dag- en nachtvlinders + libellen en juffers. Overzicht van de geïnventariseerde gebiedjes. Gebiedsomschrijving:

Nadere informatie

Verslag Dagvlindermonitoring

Verslag Dagvlindermonitoring Verslag Dagvlindermonitoring 2015-2016 KNNV DAGVLINDERWERKGROEP ZUID-KENNEMERLAND Joop Mourik Heemstede, maart 2017 KNNV DAGVLINDERWERKGROEP ZUID-KENNEMERLAND doet onderzoek naar dagvlinders en enkele

Nadere informatie

Vlinderstand. Inclusief het jaarverslag 2013 van De Vlinderstichting

Vlinderstand. Inclusief het jaarverslag 2013 van De Vlinderstichting Vlinderstand 2014 Inclusief het jaarverslag 2013 van De Vlinderstichting 2 Icarusblauwtje. In 2013 bestond De Vlinderstichting dertig jaar. Het was een mooi jaar met veel hoogtepunten. De vlinders lieten

Nadere informatie

SNL-monitoring met vrijwilligers. Diverse gebieden in Gelderland 2016

SNL-monitoring met vrijwilligers. Diverse gebieden in Gelderland 2016 SNL-monitoring met vrijwilligers Diverse gebieden in Gelderland 2016 SNL-monitoring met vrijwilligers Diverse gebieden in Gelderland 2016 Tekst en beeld Gerdien Bos-Groenendijk & Kim Huskens Met medewerking

Nadere informatie

KUIPERSVEER. Jaarverslag 2013. FREE nature Esther Linnartz-Nieuwdorp februari 2014. In opdracht van

KUIPERSVEER. Jaarverslag 2013. FREE nature Esther Linnartz-Nieuwdorp februari 2014. In opdracht van KUIPERSVEER Jaarverslag 2013 FREE nature Esther Linnartz-Nieuwdorp februari 2014 In opdracht van Inleiding Aan de noordkant van de Hoeksche Waard ligt aan de oever van de Oude Maas het gebied Kuipersveer.

Nadere informatie

Fauna in het rivierengebied: morfodynamiek in de Millingerwaard biedt kansen voor veel diersoorten. 1 juni 2013, Marieke de Lange

Fauna in het rivierengebied: morfodynamiek in de Millingerwaard biedt kansen voor veel diersoorten. 1 juni 2013, Marieke de Lange Fauna in het rivierengebied: morfodynamiek in de Millingerwaard biedt kansen voor veel diersoorten 1 juni 2013, Marieke de Lange Met dank aan Projectteam Jinze Noordijk Marijn Nijssen Gilbert Maas Sabine

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006 Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 26 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL COMPEX Deze bijlage bevat informatie. 613-1-589b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden.

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk Life+/Blues in the Marshes, actie A-4 Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk DE GROOT ECOLOGISCH ADVIES EN INRICHTING Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Nadere informatie

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

Fladderen langs it Canterlân

Fladderen langs it Canterlân Fladderen langs it Canterlân Verslag Vlinderberm 1991-2010 Wielenwerkgroep 2013 Deze rapportage is uitgevoerd door Bureau N in opdracht van de Wielenwerkgroep Bureau N Canterlandseweg 18 9061 CC Gytsjerk

Nadere informatie

Begrazing voor biodiversiteit

Begrazing voor biodiversiteit Begrazing voor biodiversiteit In terrestrische ecosystemen Chris Smit Community and Conservation Ecology University of Groningen 1 2 Begrazing in NL Hoofddoel Vergroten heterogeniteit en biodiversiteit

Nadere informatie