Projectplan Bevrijdingstoerisme

Transcriptie

1 Projectplan Bevrijdingstoerisme t.b.v. 6 juni 2012 Werkbijeenkomst Bevrijdingstoerisme Denk en doe mee met Bevrijdingstoerisme (Regiocontract RFV ) Projectplan Bevrijdingstoerisme 1

2 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding Algemeen Aanleiding Uniciteit van het project 5 2. Logisch projectkader Projectdoel Maatschappelijke effecten Projectresultaten Activiteiten Afbakening Risico s en maatregelen Krachtenveldomschrijving SWOT-analyse Risico s en maatregelen Uitvoering Benodigde middelen Organisatie en uitvoering Activiteitenplanning Budget en financieringsbronnen Toekomstbestendigheid Voortgangsbewaking en evaluatie Voortgangsbewaking Evaluatie Rapportage 21 Bijlagen 22 Annex 1 Logisch projectkader Bevrijdingstoerisme 23 Annex 2 Afkortingen en namen 26 Annex 3 Budget 27 Annex 4 Nieuwsbrief Regio Foodvalley, 1 februari Annex 5 Overzicht Regio Foodvalley 30 Projectplan Bevrijdingstoerisme 2

3 1. Inleiding 1.1 Algemeen De vier gemeenten, Ede, Renkum, Rhenen en Wageningen, voelen zich door hun WO2- historie met elkaar verbonden. De Grebbeberg in Rhenen, waar in de meidagen van 1940 het Grebbenoffensief plaatsvond en Nederland capituleerde voor de Duitsers en de capitulatie van Duitsland op 5 mei in Hotel de Wereld in Wageningen liggen nog geen 10 kilometer bij elkaar vandaan. De opmaat van de bevrijding werd ingezet met de Slag om Arnhem/Market Garden, waarvan de luchtlandingen op de Ginkelse Hei in september 1944 onderdeel zijn. Het WO2-erfgoed leeft meer dan ooit. Jaarlijks zijn er een groot aantal WO2-gerelateerde activiteiten die door een groot aantal vrijwillige en professionele organisaties en individuen georganiseerd wordt. Een greep uit het aanbod: herdenkingen, reenactment, defilé, film, boeken, bevrijdingsfestival, arrangementen, monumenten, monumentadopties, musea, erevelden, toeristische routes (wandel, fiets, auto, Layar), educatie/lespakketten, etc. Dit betekent dat de aandacht voor ons WO2-erfgoed een enorme omvang heeft: meer dan bezoekers komen jaarlijks naar het bevrijdingsfestival op 5 mei in Wageningen, meer dan deelnemers lopen de Airborne Wandeltocht in september, meer dan bezoekers komen naar de herdenking van de luchtlandingen op de Ginkelse Hei en jaarlijks tienduizenden bezoekers aan het ereveld in Rhenen en begraafplaats in Oosterbeek. Veel initiatieven worden door de gemeenten Ede, Wageningen, Rhenen en Renkum (financieel) ondersteund. En de aandacht voor WO2-historie groeit nog steeds. Er zijn ook veranderingen in de soort aandacht te bemerken. Er is een groeiende behoefte om deze dramatische historie tussen 40 en 45 een positieve maatschappelijke impact te laten hebben. Er is een maatschappelijk tendens om het WO2-erfgoed ten dienste te brengen van de toekomst; de historie te verzilveren, iets positiefs mee doen en niet blijven hangen in de dramatische gebeurtenissen. Deze tendens wordt onder andere gevoed door gebeurtenissen sinds de Tweede Wereld oorlog. Door (militaire) inzet in vredesmissies hebben we nieuwe veteranen en blauwhelmen. Maar ook ontwikkelingen waar wij (als Nederlanders) niet direct bij betrokken zijn, zoals de Arabische lente, genereert aandacht voor onze regionale WO2-historie. Wat hebben we geleerd van ons eigen verleden? Dit projectplan maakt ruimte om aan dit nieuwe (her)denken vorm te geven. Het creëert ruimte om het WO2-historisch erfgoed in te zetten voor een positieve toekomst. Het totale Projectbudget is 3.7 mln. euro. Hiervan ligt 2.7 mln. vast in financiering van voortzetting van bestaande WO2-gerelateerde activiteiten en programma s van de gemeenten Wageningen, Renkum, Ede en Rhenen. Een mln. euro is nieuw geld, beschikbaar gesteld door de provincie Gelderland in het Regiocontract Regio FoodValley (besluit PS, 25 april 2012) voor nieuwe WO2-erfgoed activiteiten. Projectplan Bevrijdingstoerisme 3

4 1.2 Aanleiding In deze paragraaf wordt beschreven waarom het juist nu een goed moment is om dit project uit te voeren. Het project Verdediging, Bevrijding, Vrijheid (uit het Regiocontract Regio de Vallei ) nadert zijn afronding. VBV heeft een aantal positieve producten/resultaten opgeleverd die de moeite waard zijn om verder uit te bouwen. Met name twee producten bieden veel perspectief in het kader van het nieuwe (her)denken : de webportal De webportal is HET (digitale) platform waarin alles en iedereen die met het regionale WO2-erfgoed te maken heeft, een plek heeft. Het is DE ruimte waarin alles en iedereen bij elkaar gebracht en verbonden wordt. de Layar Apps waarin verhalen en beeldmateriaal op locatie te downloaden zijn via smartphones. Het is een digitaal belevingsnetwerk op locatie. De Layar-app is een geschikt middel om alle doelgroepen, en jeugd en jongeren in het bijzonder te bereiken. Tijdens de twee werkconferenties over de toekomst van VBV in 2011, hebben een groot aantal stakeholders aangegeven wat zij vinden dat er moet gebeuren om meer te kunnen bereiken. Dit projectplan is het antwoord van de samenwerkende gemeenten. Naast de producten heeft VBV , en met name de werkconferenties in 2011, ook het inzicht opgeleverd dat er meer nodig is om het WO2-historisch erfgoed positief te gebruiken. De ontwikkeling van het bestaande herdenken naar het nieuwe (her)denken heeft, naast het doorgaan van bestaande activiteiten, nieuwe en vernieuwende activiteiten nodig. WO2, ook al is het ruim 65 jaar na dato, heeft sinds jaar en dag aandacht van velen om te eren, te herdenken, te herbeleven. De regio kent, juist vanwege haar eigen WO2-historie, een heel groot maatschappelijk draagvlak voor WO2-gerelateerde activiteiten. Er is een enorme hoeveelheid energie onder de bevolking, bewoners, en drive om iets met WO2 te doen. Deze grote maatschappelijke betrokkenheid wordt al jaar en dag gehonoreerd door de gemeenten. Dit verdient blijvende ondersteuning van de overheid. Het projectplan voorziet in deze ondersteuning. Betrokkenheid van Nederland bij oorlogen middels ondersteunings- en vredesmissies haakt hierbij aan. Ook wereldontwikkelingen zoals de Arabische Lente haken hierbij aan. Zelfs de instabiliteit van Europa op dit moment - is Europa niet begonnen vanwege nooit meer oorlog? - haakt aan. De WO2-historie staat allang niet meer op zichzelf. De WO2-historie heeft de regio geleid naar maatschappelijke betrokkenheid bij onderwerpen als vrede, vrijheid en veiligheid. Deze betrokkenheid is de kans voor nieuw en vernieuwend (her)denken. Hierop is de naam van het project gebaseerd: WO2-erfgoed educatie en toerisme: Bevrijdingstoerisme. Projectplan Bevrijdingstoerisme 4

5 1.3 Uniciteit van het project Wat maakt het project Bevrijdingstoerisme onderscheidend van andere initiatieven en projecten? Regionaal WO2-erfgoed Er zijn in Nederland, lokaal, regionaal, nationaal en internationaal veel initiatieven gebaseerd op het WO2-erfgoed. Bevrijdingstoerisme, neemt bewust en specifiek het regionale WO2-erfgoed als uitgangspunt. Omdat het regionale WO2-erfgoed dicht bij de leer- en leefomgeving van jeugd, jongeren en bewoners staat. Toekomstgericht Het gaat in Bevrijdingstoerisme om het verzilveren van de regionale WO2-historie. Daarmee is de tijd rijp om naast oud herdenken te werken aan nieuw (her)denken. Vernieuwende activiteiten worden toegevoegd aan het bestaande scala van activiteiten. Met de ambitie om op basis van een historie van oorlog naar een toekomst van vrede, vrijheid en veiligheid te gaan. Volgens Bevrijdingstoerisme heeft de regio, juist door deze dramatische regionale historie, een opdracht voor de toekomst gegeven. Tastbaar vs. niet-tastbaar Bevrijdingstoerisme legt, meer dan tot nog toe gebruikelijk is in bestaande initiatieven, nadruk op niet-tastbaar erfgoed (verhalen van gebeurtenissen, biografie van het landschap, e.d.) Eigentijds/modern Het accent van Bevrijdingstoerisme op jeugd en jongeren stelt eisen aan de activiteiten. Het gebruik van eigentijdse technieken en producten zoals een digitaal belevingsnetwerk, Layar, het gebruik van social media e.d. zijn producten en middelen die het bestaande aanbod van defilés, herdenkingen, kransleggingen, taptoes, luchtlandingen, e.d. aanvullen. Verbindend Het project biedt d.m.v. de webportal ( een platform voor alle doelgroepen die iets met regionale WO2-historie en VVV willen. Bottum-up Bevrijdingstoerisme producten en activiteiten zijn bottum-up: alles wat ontwikkeld wordt is, zoveel als mogelijk, door de doelgroepen aangereikt. Complementair Het project is complementair aan al bestaande initiatieven en projecten. Projectplan Bevrijdingstoerisme 5

6 2. Logisch projectkader In dit hoofdstuk is de projectlogica beschreven. Deze bestaat uit meetbare doelen en resultaten die zich op een logische manier tot elkaar verhouden. Bijlage 1 geeft in een overzicht het gehele project weer. 2.1 Projectdoel Het realiseren van het projectdoel is de verantwoordelijkheid van het projectteam. Het is het eindresultaat wat geleverd moet worden als het project ten einde is. Het projectdoel luidt: Doelgroepen maken diverser gebruik van het regionale WO2-erfgoed, zowel het tastbare als het niet-tastbare, aansluitend bij regionale, provinciale, landelijke en internationale vergelijkbare initiatieven. Toelichting bij dit doel: Tastbaar WO2-erfgoed is: musea, militaria, (lid)tekens uit de oorlog, monumenten n.a.v. de oorlog, e.d. Niet-tastbaar WO2-erfgoed is: biografie van het landschap, de verhalen die WO2 in de regio markeren, beeldmateriaal uit e.d. Met diverser gebruik wordt bedoeld: Naast het gebruikelijke omgaan met het WO2-erfgoed, wordt de WO2-historie meer toekomstgericht gebruikt. Vernieuwende activiteiten worden toegevoegd aan het bestaande scala van activiteiten, met als ambitie om naar een toekomst van vrede, vrijheid en veiligheid te gaan. Van oud herdenken naar nieuw herdenken. Het project heeft een aantal doelgroepen. De directe doelgroepen zijn: jeugd en jongeren (6-20 jaar) uit de regio, bewoners van de regio, toeristen en bezoekers (incl. zakelijke bezoekers van FoodValley). De instrumentele doelgroepen zijn: het regionale basis-, middelbaaronderwijs, hoger en wetenschappelijk onderwijs, maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties (lokaal, regionaal en internationaal), marktpartijen, zowel primair (horeca, verblijfsrecreatie etc.) als dienstverlenend organisaties/bedrijven, in de toerismesector in de regio. Kenmerkend voor het project is de grote doelgroep: werkelijk bijna iedereen die maar iets op dit gebied (WO2) en in dit gebied (regio) te maken heeft. Projectplan Bevrijdingstoerisme 6

7 Het project heeft een looptijd van drie jaar: vanaf mei 2012 tot mei De afronding/ verantwoording verloopt volgens Regiocontractvoorwaarden. Het project vindt, bij aanvang in 2012, plaats (locatie) in drie gemeenten van regio FoodValley: Wageningen, Ede, en Rhenen. Deze drie regiogemeenten werken samen met de gemeente Renkum. De gemeente Renkum is geen lid van Regio FoodValley maar van de Stadsregio Arnhem Nijmegen. In 2012 wordt aansluiting gezocht bij de gemeente Arnhem en Overbetuwe. 2.2 Maatschappelijke effecten Er zijn diverse maatschappelijke effecten van Bevrijdingstoerisme te benoemen als gevolg van het behalen van het projectdoel. Bevrijdingstoerisme heeft de volgende effecten: De projectregio (in Regio FoodValley) is binnen en buiten Nederland (Europa, Canada en VS, Indonesië) bekend vanwege haar WO2-historie in relatie met Vrede, Vrijheid en Veiligheid. Het draagt bij aan het vergroten van de zichtbaarheid van Regio FoodValley (sluit aan bij thema 4 van het Regiocontract (RC): Zakelijk Toerisme. Daarin past versterking van het imago van Wageningen, als Stad der Bevrijding, de Airbornegeschiedenis/Market Garden en het Grebbenoffensief. Economische groei door WO2 / VVV gerelateerd toerisme. (sluit aan bij thema 4 RC: Zakelijk Toerisme) Het maatschappelijk besef, dialoog en debat over Vrede Vrijheid en Veiligheid is gegroeid. Het besef onder jeugd en jongeren over Vrede Vrijheid en Veiligheid is toegenomen (sluit aan bij thema 5 RC: de gezonde jeugdige mens). Het toekomstgerichte gebruik van WO2-erfgoed is verankerd in het maatschappelijk middenveld en marktpartijen. Het woon- en leefklimaat is aantrekkelijker en waardevoller (sluit aan bij thema 3 RC: een aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat). Het projectteam is verantwoordelijk voor het leveren van een substantiële bijdrage van het project aan de maatschappelijke effecten. Praktisch is het lastig om dit aantoonbaar te maken. Daarom wordt in het project gemeten wat gemeten kan worden. In het plan van aanpak worden indicatoren hiervoor nader uitgewerkt. 2.3 Projectresultaten Om het projectdoel te behalen, is het nodig dat het project de volgende resultaten realiseert: 1 Doelgroepen zijn bekend met de regionale WO2-historie 2 Marktpartijen bieden toeristische activiteiten op basis van WO2 erfgoed aan via webportal 3 Maatschappelijke WO2 organisaties zetten kennis in voor webportal en digitaal museum 4 Onderwijs- en kennisinstellingen zetten leren in webportal en digitaal museum in 5 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en onderwijs/kennisinstellingen ondernemen vernieuwende en toekomstgerichte (WO2-erfgoed gerelateerde) activiteiten. Projectplan Bevrijdingstoerisme 7

8 6 Aansluiting bij regionale, provinciale, landelijke en internationale initiatieven is gevonden 7 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en marktpartijen zijn versterkt 8 Organisatie van uitvoering van Bevrijdingstoerisme is projectmatig sterk vormgegeven: sturing, communicatie, afstemming en inbedding. Deze resultaten zijn meetbaar op basis van de volgende indicatoren: Resultaat 1 Doelgroepen zijn bekend met de regionale WO2-historie Indicatoren: Aantal keren dat de webportal is bezocht groeit exponentieel PoIs in 3 talen Aantal keren dat de Layar Apps is gebruikt Resultaat 2 Marktpartijen bieden toeristische activiteiten op basis van WO2 erfgoed aan via webportal Indicatoren: Aantal links met eigen organisaties (webportal) Aantal WO2-erfgoed-arrangementen door marktpartijen aangeboden Aantal Hyves, Twitter en Facebook vrienden Resultaat 3 Maatschappelijke WO2 organisaties zetten kennis in voor webportal en digitaal museum Indicatoren: Aantal keren dat verhalen op de Layar Apps zijn gepost Aantal Hyves, Twitter en Facebook vrienden Resultaat 4 Onderwijs- en kennisinstellingen zetten leren in webportal en digitaal museum in Indicatoren: Aantal keren dat verhalen op de Layar Apps zijn gepost Aantal Hyves, Twitter en Facebook vrienden Resultaat 5 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en onderwijs/kennisinstellingen ondernemen vernieuwende en toekomstgerichte (WO2-erfgoed gerelateerde) activiteiten. Indicatoren: Aantal bezoekers dat deelneemt aan activiteiten Aantal samenwerkende partners is toegenomen Aantal activiteiten wat je in gezamenlijkheid organiseert Aantal verhalen op de Layar App gepost vanuit het onderwijs Resultaat 6 Aansluiting bij regionale, provinciale, landelijke en internationale initiatieven is gevonden. Indicatoren: Places of Peace heeft eigen Layar App Aansluiting bij culture of peace van Unesco en vergelijkbare initiatieve Projectplan Bevrijdingstoerisme 8

9 Resultaat 7 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en marktpartijen zijn versterkt Indicatoren: Maatschappelijke organisaties leggen intensiever internationale contacten Maatschappelijke organisaties zoeken aansluiting bij elkaar Maatschappelijke organisaties werken efficiënter (Randvoorwaarden Geld, Tijd Kwaliteit (GTK) worden beter benut) Resultaat 8 Organisatie van uitvoering van Bevrijdingstoerisme is projectmatig sterk vormgegeven Indicatoren: Levendig platform voor uitwisseling en afstemming (Community of Practise) Aantal tevreden partnerorganisaties Interne projectorganisatie werkt volgens standaard Project matig Creëren Uitkomst van het project nodigt uit tot meer ontwikkeling 2.4 Activiteiten Om de projectresultaten te kunnen leveren worden meerdere initiatieven (programma s en activiteiten) door het project uitgevoerd. Alle initiatieven zijn doelgroep specifiek. Belangrijk is dat de bestaande maatschappelijke organisaties hun WO2-gerelateerde activiteiten blijven ondernemen. Een opsomming van de activiteiten, per resultaat. Resultaat 1 Doelgroepen zijn bekend met de regionale WO2-historie 1.1 Webportal als hét verbindingsinstrument voor WO2-erfgoed door ontwikkelen (onderhoud, actualiseren, forumfunctie, social media, platformfunctie). 1.2 Digitaal belevingsnetwerk op lokatie (Layar) uitbouwen: POIs, 3 talen. 1.3 Informatie om webportal en digitaal museum te voeden uit de doelgroepen halen. 1.4 Promotie webportal en digitaal belevingsnetwerk voor alle doelgroepen. Resultaat 2 Marktpartijen bieden toeristische activiteiten op basis van WO2 erfgoed aan via webportal 2.1 Regionale WO2-historie aansprekend en op maat maken voor de doelgroepen. 2.2 Ruimte bieden voor marktpartijen (webportal) om WO2 gerelateerde activiteiten te ondernemen. 2.3 Mobiliseren en ondersteunen van marktpartijen t.b.v. vermarkten regionale WO2- historie. Resultaat 3 Maatschappelijke WO2 organisaties zetten kennis in voor webportal en digitaal museum 3.1 Regionale WO2-historie aansprekend en op maat maken voor digitaal museum 3.2 Ruimte bieden voor maatschappelijke organisaties (webportal en digitale museum), om Projectplan Bevrijdingstoerisme 9

10 WO2 gerelateerde activiteiten te ondernemen. Resultaat 4 Onderwijs- en kennisinstellingen zetten leren in webportal en digitaal museum in 4.1 Regionale WO2-historie aansprekend maken voor onderwijs 4.2 Ruimte bieden voor onderwijs- en kennisinstellingen om activiteiten te ondernemen Resultaat 5 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en onderwijs/kennisinstellingen ondernemen vernieuwende en toekomstgerichte (WO2-erfgoed gerelateerde) activiteiten 5.1 Organiseren van conferenties over Vrede, Vrijheid en Veiligheid: bv. food, fair trade, water, energie. 5.2 (Internationale) Uitwisseling tussen jongeren creëren. 5.3 Aansluiten bij VVV-netwerken (bv Places of Peace, Mayors for Peace). 5.4 Europese places of peace wordt in digitaal belevingsnetwerk vertegenwoordigd (lijst van DL op PoP). 5.5 Onderwijs speelt een actieve rol in het invullen van het digitaal belevingsnetwerk. Resultaat 6 Aansluiting bij regionale, provinciale, landelijke en internationale initiatieven is gevonden 6.1 Aansluiten bij gemeenten Overbetuwe en Arnhem. 6.2 Aansluiten bij provinciale projecten: Liberation Route en Beleef mijn Gelderland/ Spannende Geschiedenis. 6.3 In kaart brengen vergelijkbare landelijke en internationale initiatieven. 6.4 Contacten en aansluiting zoeken met deze initiatieven (regionaal verbreden door uitbreiding met gemeenten en global door aansluiten met internationale netwerken). 6.5 Eigen stakeholders motiveren voor aansluiting bij landelijke en internationale vergelijkbare initiatieven. Resultaat 7 Maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties en marktpartijen zijn versterkt 7.1 Informeren marktpartijen en maatschappelijk middenveld over aanbod van WO2- gerelateerde activiteiten (webportal). 7.2 Marktpartijen stimuleren, motiveren toeristisch aanbod te ontwikkelen. 7.3 Ondersteuning bieden aan marktpartijen over bedrijfsvoering. 7.4 Ruimte bieden aan maatschappelijke organisaties om vernieuwende activiteiten uit te voeren (financiën). 7.5 Podium bieden voor niet-tastbare WO2-erfgoed. 7.6 Technisch advies voor organisatieversterking van maatschappelijk middenveld (capaciteitsopbouw, samenwerken). 7.7 De kans bieden aan bestaande initiatieven en programma s vernieuwend te maken. Resultaat 8 Organisatie van uitvoering van Bevrijdingstoerisme is projectmatig sterk vormgegeven 8.1 Activiteitenplanning Bevrijdingstoerisme uitwerken op basis van dit projectplan. 8.2 Activiteiten opzetten met betrokken/ gemotiveerde partners. 8.3 Participatief plannen, werken, voortgangbewaken en evalueren. 8.4 Aandacht voor alle belanghebbenden van Bevrijdingstoerisme. 8.5 Projectleider bewaakt de omgevingsfactoren (mogelijke risico s) en speelt daarop in. 8.6 Er is 1 opdrachtgever met wie de projectleider afstemt. Projectplan Bevrijdingstoerisme 10

11 Voor een overzicht van activiteiten in relatie tot doelen en resultaten, zie bijlage 1 het logisch kader. 2.5 Afbakening Bevrijdingstoerisme is geen oude wijn in nieuwe zakken. Bevrijdingstoerisme financiert geen (bestaande) programma s die niet passen in het nieuwe (her)denken en financiert geen promotie van afzonderlijke maatschappelijke organisaties. Bestaande maatschappelijke organisaties die voorheen ondersteuning ontvingen vanuit de afzonderlijke gemeenten kunnen doorgaan op die ondersteuning. Bevrijdingstoerisme gaat niet op de stoel van bestaande initiatieven van maatschappelijke organisaties en projecten zoals Liberation route, Spannende geschiedenis en Gelders Erfgoed zitten. Bevrijdingstoerisme streeft naar: maximale/optimale afstemming met bestaande projecten en initiatieven maximale synergie met bestaande initiatieven/maatschappelijke organisaties. Dit doet Bevrijdingstoerisme door alle activiteiten te starten vanuit een CoP (platform) waarin elke partner die vindt dat hij/zij daar een plaats in heeft uit te nodigen. Projectplan Bevrijdingstoerisme 11

12 3. Risico s en maatregelen Om te komen tot een inventarisatie van de risico s is een krachtenveldomschrijving en een SWOT-analyse tijdens twee werksessies met belanghebbenden Bevrijdingstoerisme gedaan. 3.1 Krachtenveldomschrijving In de krachtenveldomschrijving gaan we uit van vier groepen belanghebbenden (stakeholders): Gebruikers: zij die iets gaan doen met de projectresultaten Uitvoerenden: zij die een aandeel hebben in het realiseren van de projectactiviteiten Leveranciers: zij die een input hebben in de realisatie van de projectresultaten Strategie en aansturing: zij die eindverantwoordelijk, sturend zijn aan het project Gebruikers Jeugd & jongeren Bezoekers & toeristen Bewoners Marktpartijen Maatschappelijke organisaties Lokaal basisonderwijs Regionaal, lokaal middelbaar onderwijs Uitvoerenden SG WUR Wageningen SG Universiteit van Utrecht SG Radboud universiteit Nijmegen Musea (voor zo ver VVV-gericht) Regionale WO2-gerelateerde maatschappelijke organisaties (zie voor overzicht opmerkingen onder tabel) Vrede van Utrecht 2013 (project) Nationaal comité herdenking capitulaties NCHC Eureopean Network Places of Peace and members ENPP Leveranciers Edu-Art WUR/Geo-informatie Gemeenten Renkum, Rhenen, Ede en Wageningen Gemeenten Overbetuwe en Arnhem Ben Schoonhein design Bewoners (leveranciers van informatie voor het digitale museum) Maatschappelijke organisaties (leveranciers van informatie voor het digitale museum Marktpartijen (horeca arrangementen) RBT/KAN ism VBT (dienstverlening voor toerisme) 2B in Business/Sobit (communicatie management systeem) Ypsilon communicatie Gelders Erfgoed (cultuur historie) Stichting Vernieuwing Gelderse Vallei Grebbelinie Liberation Route (project) Spannende geschiedenis (project) Strategie/aansturing Provincie Gelderland Provincie Utrecht Bestuur van Regio Food Valley (vanuit het Regiocontract) Stuurgroep Bevrijdingstoerisme Projectplan Bevrijdingstoerisme 12

13 Opmerkingen bij dit krachtenveld: De gemeenten Overbetuwe en Arnhem kunnen wellicht aansluiting zoeken bij Bevrijdingstoerisme; De gemeenten Renkum, Rhenen, Ede en Wageningen dragen ieder financieel bij aan WO2-erfgoed gerelateerde activiteiten in de eigen gemeenten. Hiermee worden de reeds bestaande activiteiten bedoeld. Dit is de 2.6 mln euro cofinanciering in het budget. De Provincie Utrecht is op dit moment nog niet actief betrokken, maar zij zou in de loop van Bevrijdingstoerisme wel een actieve partner kunnen worden. Maatschappelijke organisaties zijn nu leveranciers voor Bevrijdingstoerisme. Zij leveren kennis, ervaring met vergelijkbare activiteiten en een netwerk. In de loop van Bevrijdingstoerisme zullen zij mogelijk een rol in de uitvoering van activiteiten hebben. Dit zal eind 2012, als het activiteitenplan, gebaseerd op kwaliteiten van partners, in detail is uitgewerkt, helder zijn. De maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties, die in 2011 actief waren, zijn: Stichting Airborne Herdenkingen met de volgende partners en adviseurs: Airborne Forces Security Fund Airborne museum Air Despatch Association Arnhem 1944 Veterans Club Stichting Lest we forget Stichting Driel-Polen PSV-Renkum Airborne International Youth Conference Comité 4en5 mei Wageningen (C45W) Nationaal Comité Herdenking Capitulaties (NCHC) Secretariaat door C45W) Stichting Nationaal Erfgoed Hotel de Wereld Stichting De Greb Airborne Feelings Casteelse Poort Airborne Museum Hartenstein: Projectplan Bevrijdingstoerisme 13

14 3.2 SWOT-analyse In de aanloop naar het schrijven van dit projectplan is een gezamenlijke SWOT-analyse gedaan. In een beknopt overzicht volgen hieronder de belangrijkste Sterkten en Zwakten binnen het project en Kansen en Bedreigingen van het project t.o.v. haar omgeving. Sterkte Verbinding maatschappelijk organisaties: in netwerk en onder webportal Aansprekend voor jongeren Vernieuwende activiteiten Zwakte Onduidelijke werkafspraken, waardoor moeizame communicatie. Er is geen duidelijk profiel. En voor buitenstaanders is de werkstructuur onduidelijk. Discontinuïteit in coördinatie van pilot /VBV project. Kansen Groot maatschappelijk draagvlak; zowel van individuen als organisaties. Aanvankelijk maatschappelijk draagvlak door veteranen gedragen en accent op herdenken en herbeleven. Bewustwording, dialoog, debat, conflictbeheersing komen daarvoor in de plaats. Vanwege het grote maatschappelijke draagvlak voor het onderwerp verdient Bevrijdingstoerisme ondersteuning van de provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft Structuurversterking als sleutelstrategie. Groot potentieel onder marktpartijen tbv vermarkten van regionale WO2-historie. Regionaal WO2-historie is geografisch groter dan de 4 huidige gemeenten. Er is belangstelling (openheid) van andere gemeenten om samen te werken met zelfde doel. Tot ver buiten de landsgrenzen is bekend dat de ondertekening van de capitulatievoorwaarden in Wageningen heeft plaatsgevonden. Wens van internationale organisaties en buitenlandse organisaties contacten met deze regio te versterken en samen te werken voor zelfde thema. Mogelijkheid gebruik te maken van bestaande marketing. Moderne media: veel mogelijkheden voor communicatie. Bedreigingen Competitie tussen samenwerkende partners. Waardoor er weinig uitwisseling en contacten zijn tussen maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties. Een te grote betrokkenheid maakt blind voor anderen en andere initiatieven Op basis van de krachtenveldomschrijving, de SWOT-analyse en de projectbeschrijving, zijn de volgende risico s en bijbehorende maatregelen in beeld. Projectplan Bevrijdingstoerisme 14

15 3.3 Risico s en maatregelen De hieronder genoemde risico s zijn een opsomming en zijn in willekeurige volgorde genoemd. Risico 1 Op het moment van aanvang van het project is 2.7 mln Euro cofinanciering door de vier gemeenten toegezegd. Tegelijkertijd leven we in economisch onzekere tijden, waarin overheden achtervolgd worden door de noodzaak te bezuinigen. Het zou zich in de loop van Bevrijdingstoerisme voor kunnen doen dat de totale cofinanciering minder wordt. Maatregelen: de cofinanciering is zekerder doordat er meerdere gemeenten in betrokken zijn; de maatschappelijke steun voor het project is groot; de politieke steun dus ook, een vermindering van de cofinanciering zou kunnen stuiten op maatschappelijke weerstand; Zoeken naar uitbreiding van de financieringsbronnen (Unesco, EU). Dit neemt niet weg dat de totale cofinanciering in geen geval minder dan 1 mln Euro mag bedragen. Risico 2 Kritische kijk op en zelfs verzet tegen de werkorganisatie (structuur en werkverdeling) bij maatschappelijke organisaties. Maatregelen: Deelnemers en maatschappelijke organisaties de kans geven hun stem te laten horen middels Comunity of Practice (CoP); Structureel aandacht van Stuurgroep en projectleider voor werkorganisatie. Risico 3 Bij maatschappelijke organisaties is het maatschappelijke doel regelmatig belangrijker dan het gemeenschappelijke Bevrijdingstoerisme projectdoel. Door te grote betrokkenheid kan de profesionaliteit van de maatschappelijke organisaties te lijden krijgen. Maatregelen: Helder communiceren over werkorganisatie en werkverdeling; rol, taak en verantwoordelijkheid van alle stakeholders; goede afspraken maken over waardering van inzet / incentives. Risico 4 Onbalans tussen professionals en vrijwilligers. Werken met professionals is gemakkelijk (als er voldoende geld is). Tegelijkertijd is de inzet van vrijwilligers/maatschappelijke organisaties het bestaansrecht van Bevrijdingstoerisme. Het project moet als steun ervaren worden door vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. Maatregelen: in de uitvoering moet voldoende ruimte zijn voor maatschappelijke (vrijwilligers) Projectplan Bevrijdingstoerisme 15

16 organisaties om aansluiting te vinden en zodoende Bevrijdingstoerisme als versterking van hun activiteit te zien; activiteiten in vroeg stadium bespreken met maatschappelijke organisaties (n.b. de werkconferenties uit VBV hebben geleid tot dit Projectvoorstel). Risico 5 Er moet iets komen ter oplossing van het kennislevering-knelpunt. Maatschappelijke organisaties voelen zich soms gebruikt. Wat krijgen de organisaties terug voor het leveren van kennis? Maatregelen: 50 euro vergoeding voor aanleveren van rechtenvrije en door historici goed gekeurde tekst (1 minuut leestekst / xx woorden); 10 euro vergoeding voor aanleveren van foto/beeldmateriaal voor digitaal belevingsnetwerk. Projectplan Bevrijdingstoerisme 16

17 4. Uitvoering 4.1 Benodigde middelen De benodigde middelen zijn: Maatschappelijk draagvlak. Dit uit zich door inzet van vrijwilligers, al dan niet georganiseerd in het WO2-gerelateerd maatschappelijk middenveld. Ondersteuning door gemeenten (ambtelijk en financieel) van bestaande maatschappelijke organisaties; de cofinanciering. Sturingsinstrument: Stuurgroep en CoP Bevrijdingstoerisme. Uitvoerende (ambtelijke) projectorganisatie Bevrijdingstoerisme. Financiering. 4.2 Organisatie en uitvoering De projectorganisatie bestaat uit: Een Stuurgroep. Daarin zijn de vier colleges vertegenwoordigd. Voorzitter is het bestuurslid van gemeente Wageningen (vanwege veruit grootste aandeel in cofinanciering) Projectorganisatie (ambtelijk) ambtelijke werkgroep met een vertegenwoordiger per gemeente. Gemiddeld 150 uur per jaar. Bijdrage valt onder cofinanciering voor Bevrijdingstoerisme Taken leden ambtelijke werkgroep advies/ondersteuning coördinator Bevrijdingstoerisme; advies eigen stuurgroeplid werkrelatie met collega s uit de (gemeentelijke) cofinancieringprojecten werkrelatie met door eigen gemeente ondersteunde maatschappelijke organisaties coördinator/projectleider voor 0,8 fte gedurende drie jaar. Financiering uit Bevrijdingstoerisme Taken coördinator: ambtelijk secretaris van de Stuurgroep coördinatie uitvoering projectleiding aantal activiteiten facilitator Community of Practice Community of Practice (CoP) Bevrijdingstoerisme: dit is een zelforganiserende groep van alle belanghebbenden. Het is een platform wat op uitnodiging van het project 2x/jaar met elkaar brainstormt, concrete projecten aandraagt, toetst, advies geeft. Bovendien wordt de CoP ingezet bij de participatieve voortgangsbewaking van het project. Projectplan Bevrijdingstoerisme 17

18 4.3 Activiteitenplanning Een van de eerste activiteiten (najaar 2012) is een nog concreter en meer uitgewerkt activiteitenplan. Hierbij betrekt Bevrijdingstoerisme andere organisaties (oude en nieuwe partners). Dit is met het oog op behoud en zo mogelijk vergroten van de betrokkenheid van partners bij Bevrijdingstoerisme en optimaal benutten van ideeën en creativiteit. In december 2012 wordt het definitieve activiteitenplan en stappenplan vastgesteld. Andere concrete activiteiten in de tweede helft van 2012 zullen zijn: Doorgaan met uitbouwen van het digitaal belevingsnetwerk (uitbouwen resultaat VBV) onderhouden en doorontwikkelen webportal (verdiepen resultaat (VBV) promotie van het webportal en digitaal belevingsnetwerk voor alle doelgroepen (voortzetten van promotie 1 ste helft 2012). 4.4 Budget en financieringsbronnen Begroting: 3,7 miljoen euro Dekking: 2,7 mln financieringsbijdrage door de gemeenten Wageningen, Renkum, Ede en Rhenen. (3 jaar x euro.) Dit is bestaande financiering van WO2-gerelateerde activiteiten, instellingen en projecten. Deze financiering is tevens de cofinanciering door de gemeenten voor Bevrijdingstoerisme. Over deze financiering heeft Bevrijdingstoerisme dus geen zeggenschap. Deze cofinanciering moet minimaal 1,0 mln zijn (dus 1 mln van 2,7 miljoen is minimum) vanwege de contractvoorwaarden van het RC. 1,0 mln bijdrage / (co-)financiering door de provincie Gelderland via het Regiocontract Regio FoodValley. Indien Arnhem en Overbetuwe aansluiten wordt het Bevrijdingstoerisme-projectgebied en budget uitgebreid. Projectplan Bevrijdingstoerisme 18

19 5. Toekomstbestendigheid Ieder project heeft als kenmerk dat het eindig is. Ook het Bevrijdingstoerisme project heeft een einddatum. Vanaf het begin zullen de activiteiten erop gericht moeten zijn hoe zij in de toekomst bestendigd kunnen worden. Dit zal in het activiteitenplan nader worden uitgewerkt. Het wordt uitgewerkt in lijn met de volgende EU-sustainability factors: Eigenaarschap Alle resultaten leveren afgeronde producten op of producten die een eigen leven leiden en dus een nieuwe eigenaar hebben gevonden. Een mogelijke uitzondering is de webportal Liberationregion.nl. De webportal dient altijd actueel gehouden te worden om als platform voor alle toeristische activiteiten te kunnen blijven bestaan. Dit vereist, naar inschatting, een inzet van maximaal 1 dag per week. Gedurende de projectperiode zal de toekomstbestendigheid van de portal aandacht krijgen en naar mogelijkheden voor een nieuwe eigenaar worden gezocht. Een mogelijke optie is verkoop vanwege de commerciële waarde of overdracht aan een mogelijk opgericht platform. Beleidsondersteuning Het project zoekt in hoeverre de overheid en/of de bredere organisatie rondom haar deze steunt met haar eigen beleid. Anders gezegd, past het project in de langere termijn visie voor het projectgebied en de doelgroep? Institutionele en managementcapaciteit Bevrijdingstoerisme voert haar activiteiten uit met aandacht voor de mate waarin de organisatie in staat is het projectresultaat te kunnen beheren en uitvoeren, nadat de projectorganisatie is opgehouden te bestaan. Is zij voldoende georganiseerd, heeft ze voldoende kennis, vaardigheden en motivatie? Economische en financiële capaciteit De economische en financiële kant blijven aandacht krijgen. Wanneer het project beëindigd is, moet de doelgroep in staat zijn de geleverde projectresultaten economisch en financieel voort te zetten. Aangewende technologie De gebruikte techniek (Layar en website) is geschikt zijn voor de plaatselijk geldende omstandigheden. Het gaat erom dat apparatuur en technieken gebruikt en onderhouden kunnen worden. Milieubescherming Bij alles wat het project doet wordt voldoende rekening gehouden met mogelijke milieubelastende effecten ervan. Projectplan Bevrijdingstoerisme 19

20 Sociaal culturele aspecten Het project zoekt naar harmonie met de in haar omgeving geldende normen en waarden. Je kunt hierbij denken aan de organisatiecultuur of de mate van maatschappelijke aanvaarding van het project. Projectplan Bevrijdingstoerisme 20

21 6. Voortgangsbewaking en evaluatie 6.1 Voortgangsbewaking Gedurende de uitvoer van het Bevrijdingstoerisme wordt de voortgang richting het behalen van de doelen voortdurend bewaakt. De basis van de voortgangsbewaking is dit projectplan. In eerdere hoofdstukken worden indicatoren genoemd. Deze dienen als basis voor het resultaatgericht bewaken van de voortgang van dit project. De overige indicatoren worden verder uitgewerkt in het activiteitenplan van het project. Sturing vindt plaats op basis van verantwoordelijkheden. De projectleider en de financierders hebben hierin ieder hun eigen kerntaken. Ieder heeft een eigen informatiebehoefte en zal al naar gelang handelen om zijn verantwoordelijkheid in het project goed te kunnen uitvoeren. De informatieverzameling, verwerking en rapportage zal hierop gericht zijn. De Community of Practice Bevrijdingstoerisme zal een belangrijke rol vervullen in het participatieve voortgangsbewakingsproces (zie par. 4.2). 6.2 Evaluatie Een interne eindevaluatie wordt eind 2014 gepland. 6.3 Rapportage Rapportageverplichtingen verlopen volgens de subsidievoorwaarden van het Regiocontract Projectplan Bevrijdingstoerisme 21

22 Annexen Annex 1 Logisch projectkader Bevrijdingstoerisme 22 Annex 2 Afkortingen en namen 25 Annex 3 Budget 26 Annex 4 Nieuwsbrief Regio Foodvalley, 1 februari Annex 5 Overzicht Regio Foodvalley 29 Projectplan Bevrijdingstoerisme 22

23 Annex 1 - Logisch Projectkader Bevrijdingstoerisme Project logica Maatschappelijke Effecten De projectregio (in Regio FoodValley) is binnen en buiten Nederland (Europa, Canada, VS, Indonesië) bekend vanwege haar WO2- historie in relatie met Vrede, Vrijheid en Veiligheid. Het draagt bij aan het vergroten van de zichtbaarheid van Regio FoodValley. Daarin past versterking van het imago van Wageningen, als Stad der Bevrijding, de Airbornegeschiedenis/Market Garden en het Grebbenoffensief. Economische groei door WO2 / VVV gerelateerd toerisme. Het maatschappelijk besef, dialoog en debat over Vrede Vrijheid en Veiligheid is gegroeid. Het besef onder jeugd en jongeren over Vrede Vrijheid en Veiligheid is toegenomen Structuurversterking van de bevrijdingstoeristische sector: het maatschappelijk middenveld en marktpartijen als geheel zijn beter georganiseerd. Het woon- en leefklimaat is aantrekkelijker en waardevoller Projectdoel Doelgroepen maken diverser gebruik van het regionale WO2-erfgoed, zowel het tastbare als het niet-tastbare, aansluitend bij regionale, provinciale, landelijke en internationale vergelijkbare initiatieven. Indicatoren Tastbaar WO 2-erfgoed is: musea, militaria, (lid)tekens uit de oorlog, monumenten n.a.v. de oorlog. Niet-tastbaar WO 2-erfgoed is: biografie van het landschap, de verhalen die in de regio markerend zijn geweest, beeldmateriaal uit De directe doelgroepen zijn: jeugd en jongeren (6-20 jaar) uit de regio, bewoners van de regio, toeristen en bezoekers (incl. zakelijke bezoekers van FoodValley). De instrumentele doelgroepen zijn: het regionale basis-, middelbaaronderwijs, HBO en WO, maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties Zie voor overzicht van op dit moment actieve organisaties: par. 3.1, krachtenveldomschrijving marktpartijen. Tijdsduur: mei 2012-mei 2015 Projectlocatie: regio Renkum, Ede, Wageningen, Rhenen Projectplan Bevrijdingstoerisme 23

24 Resultaten 1. Doelgroepen zijn bekend met de regionale WO2- historie Indicatoren # keren dat webportal is bezocht groeit exponentieel POIs in 3 talen # keren dat Layar Apps is gebruikt 2. Marktpartijen bieden toeristische activiteiten op basis van WO2 erfgoed aan via webportal # links met eigen organisaties (webportal) # WO2- erfgoedarrangementen door marktpartijen aangeboden # Hyves, Twitter en Facebook vrienden 3. Maatschappelijke WO2 organisaties zetten kennis in voor webportal en digitaal belevingsnetwerk # keren dat verhalen op Layar Apps zijn gepost # Hyves, Twitter en Facebook vrienden 4. Onderwijs- en kennis instelllingen zetten leren in webportal en digitaal belevings - netwerk in # keren dat verhalen op Layar Apps zijn gepost # Hyves, Twitter en Facebook vrienden 5. Maatschappelijke WO2- gerelateerde organisaties en onderwijs- en kennisinstellingen ondernemen toekomst gerichte activiteiten # bezoekers dat deelneemt aan activiteiten # samen werkende partners is toegenomen # activiteiten wat je in gezamenlijkheid organiseert # verhalen op de Layar App gepost vanuit het onderwijs 6. Aansluiting bij regionale, provinciale, landelijke en internationale initiatieven is gevonden Places of Peace heeft eigen Layar App Aansluiting bij culture of peace van Unesco en vergelijkbare initiatieven 7. Maatschappelijke WO 2- gerelateerde organisaties en marktpartijen zijn versterkt Maatschappelijke organisaties leggen intensiever internationale contacten Maatschappelijke organisaties zoeken aansluiting bij elkaar Maatschappelijke organisaties werken efficiënter (Randvoorwaarden Geld, Tijd Kwaliteit (GTK) worden beter benut) 8. Organisatie en uitvoer Bevrijdings - toerisme is projectmatig sterk vorm gegeven Levendig platform voor uitwisseling en afstemming (Community of Practise) # tevreden partnerorganisaties Interne projectorganisatie werkt volgens standaard Project matig Creëren Uitkomst van het project nodigt uit tot meer ontwikkeling Projectplan Bevrijdingstoerisme 24

25 Activiteiten 1.1 webportal, als het verbindingsinstrument voor WO2 erfgoed doorontwikkelen 1.2 Digitaal belevingsnetwerk op locatie uitbouwen 1.3 Informatie om webportal en digitaal belevingsnetwerk te voeden uit doelgroepen 1.4 Uitgebreide promotie webportal en digitaal belevingsnetwerk voor alle directe doelgroepen 2.1 Regionale WO2- historie aansprekend en op maat maken voor de bewoners en toeristen en bezoekers. 2.2 Ruimte bieden aan marktpartijen om WO2 gerelateerde activiteiten te ondernemen. 2.3 Mobiliseren en onder steunen van marktpartijen tbv vermarkten regionale WO2-historie. 3.1 Regionale WO2- historie aansprekend en op maat maken voor digitaal belevingsnetwerk 3.2 Ruimte bieden aan maatschappelijke organi saties om activiteiten te ondernemen 4.1 Regionale WO2- historie aansprekend maken voor onderwijs 4.2 Ruimte bieden aan onderwijs- en kennis-instellingen om activi teiten te ondernemen. 5.1 Organiseren van confe renties over Vrede, Vrijheid en Veiligheid. 5.2 (Internationale) Uitwisseling tussen jongeren creëren. 5.3 Aansluiten bij VVV-netwerken. 5.4 Europese places of peace in digitaal belevingsnetwerk vertegenwoordigd. 5.5 Onderwijs speelt een actieve rol in het invullen van het digitaal belevings-netwerk 6.1 Aansluiten bij gemeenten Overbetuwe en Arnhem. 6.2 Aanslui ten bij provinciale projecten: Liberation Route en Beleef mijn Gelderland/ Spannende Geschiedenis 6.3 In kaart brengen vergelijk bare landelijke en inter-nationale initiatieven. 6.4 Contac ten en aansluiting zoeken met deze initiatieven. 6.5 Eigen stakeholders motiveren voor aanslui ting bij landelijke en inter nationale vergelijkbare initiatieven. 7.1 Informeren marktpartijen en maatschappelijk middenveld over aanbod van WO2-gerelateerde activiteiten. 7.2 Marktpartijen stimuleren, motiveren toeristisch aanbod te ontwikkelen. 7.3 Ondersteuning bieden aan marktpartijen over bedrijfsvoering. 7.4 Ruimte bieden aan maatschappelijke organisaties om vernieuwende activiteiten uit te voeren (financiën). 7.5 Podium bieden voor niet-tastbare WO2-erfgoed. 7.6 Technisch advies voor organisatieversterking van maatschappelijk midden-veld. 7.7 De kans bieden aan bestaande initiatieven en programma s vernieuwend te maken. 8.1 Activiteitenplan Bevrijdingstoerisme uitwerken op basis van dit projectplan. 8.2 Activiteitenplan Bevrijdingstoerisme uitwerken op basis van dit projectplan. 8.3 Activiteiten opzetten met betrokken / gemotiveerde partners. 8.4 Participatief plannen, werken, voortgangbewaken en evalueren. 8.5 Aandacht voor alle partners in Bevrijdingstoerisme. 8.6 Project-leiding/ -organisatie bewaakt de omgevingsfactoren (mogelijke risico s) en speelt daar op in. 8.7 Er is 1 opdrachtgever met wie de projectleider afstemt. Projectplan Bevrijdingstoerisme 25

26 Annex 2 - Afkortingen en Namen WO2, WOII RFV SA RFV RC RFV UP RFV WGR VVV RBT KAN VBT VBV Edu-ART Gelders Erfgoed Spannende Geschiedenis Liberation Route MDF SG WUR Radbout Universiteit UU Openbare bibliotheken BBLTK SVGV-Grebbelinie CoP ENPP/PoP Tweede Wereld Oorlog Regio FoodValley Strategische Agenda Regio FoodValley Regiocontract Regio FoodValley Uitvoeringsprogramma Regio FoodValley Wet Gemeenschappelijke Regeling Vrede, Vrijheid en Veiligheid Regionaal Bureau voor Toerisme, Stadsregio Arnhem-Nijmegen Veluws Bureau voor Toerisme, Verdediging, Bevrijding, Vrijheid. Management for Development Foundation, Ede Studium General Wageningen Universiteit en Research Universiteit Utrecht Openbare Bibliotheek Wageningen. Stichting Vernieuwing Gelderse Vallei Community of Practice European Network Places of Peace www. Placesofpeace.eu; In 2011 actieve maatschappelijke WO2-gerelateerde organisaties waarmee contact/ samenwerking in Verdediging, Bevrijding, Vrijheid (VBV):: Stichting Airborne Herdenkingen met de volgende partners en adviseurs: Airborne Forces Security Fund Airborne museum Air Despatch Association Arnhem 1944 Veterans Club Stichting Lest we forget Stichting Driel-Polen PSV-Renkum Airborne International Youth Conference Comité 4en5 mei Wageningen (C45W) Nationaal Comite Herdenking Capitulaties (NCHC) Secretariaat door C45W) Stichting Nationaal Erfgoed Hotel de Wereld Stichting De Greb Airborne Feelings Casteelse Poort Airborne Museum Hartenstein: Projectplan Bevrijdingstoerisme 26

27 Annex 3 - Budget Bestaande ondersteuning 3 jaar voortzetting (3x ) Gemeente Wageningen (gem. RFV) Gemeente Ede (gem. RFV), Gemeente Rhenen (gem. RFV) Gemeente Renkum (derden) Totaal Wageningen, Ede, Rhenen en Renkum Nieuw Programma Bevrijdingstoerisme Resultaat 1 Resultaat 2 Resultaat 3 Resultaat 4 Resultaat 5 Resultaat 6 Resultaat 7 Resultaat 8 Totaal Indien Arnhem en Overbetuwe aansluiten wordt het Bevrijdingstoerisme-projectgebeid en budget uitgebreid. In het werkplan wordt een sluitende begroting ( euro) opgenomen. De bijdragen van gemeente Rhenen en Ede zijn gebaseerd op raming/voorstel. Projectplan Bevrijdingstoerisme 27

28 Annex 4 - Nieuwsbrief Regio FoodValley, 1 februari 2012 Verzilveren van de regionale WO2-historie met Bevrijdingstoerisme woensdag, 01 februari 2012 QR-code Bevrijdingstoerisme is een onderdeel van het uitvoeringsprogramma dat in aanmerking komt voor gelden uit het Regiocontract FoodValley. De gemeenten Ede, Renkum, Rhenen en Wageningen werken nauw samen in dit project om de regionale WO2-historie te verzilveren. Als ik het in een zin samenvat, zegt ambtelijk coördinator Liesbeth de Jong, dan stellen we ons WO2-erfgoed ten dienste van de toekomst door kennis, educatie en toerisme over vrede, vrijheid en veiligheid te versterken. Bij het onderwerp tweede wereldoorlog denken de meeste mensen aan de Capitulatie in Wageningen in Hotel De Wereld, de Airborne wandeltocht en Market Garden. Het ligt minder voor de hand na te denken over hoe onze regionale WO2-historie kan bijdragen aan een economisch sterke regio in de agrofoodsector, meent Liesbeth. Toch gaat dat voor Bevrijdingstoerisme tussen nu en 2015 lukken. Moderne technieken Kern van het project is het verzilveren van de regionale WO2-historie, waardoor deze bijdraagt aan het vergroten van het maatschappelijk besef en debat over vrede, vrijheid en veiligheid.de dramatische WO2-historie inzetten voor een betere toekomst. En dan in het bijzonder onder jongeren. Om deze doelgroep te bereiken maakt het project gebruik van moderne technieken zoals Layar-apps en social media. De Layertechniek fungeert als een digitaal belevingsnetwerk op locatie via mobiel netwerk en QR-code. De Layerroute Oorlog en Vrede bevat bijvoorbeeld 30 plekken tussen Rhenen en Wageningen waar gebruikers op hun smartphone foto s kunnen bekijken en verhalen kunnen horen die op die plekken hebben afgespeeld. Het zijn altijd boeiende verhalen die tot bespiegelen aanzetten. Marktpartijen in de toeristische branche kunnen deze belevingsverhalen gebruiken voor het promoten van activiteiten voor bewoners en bezoekers. Maar ook voor de zakelijke markt, bijvoorbeeld voor bezoekers van Food Valley, is dit historisch erfgoed van de regio Projectplan Bevrijdingstoerisme 28

29 aantrekkelijk. Wageningen is niet voor niets wereldwijd bekend, stelt Liesbeth. Niet alleen als kloppend hart van Food Valley maar ook als Stad der Bevrijding waar de capitulatie heeft plaatsgevonden. En de Ginkelse hei is vanwege Operatie Market Garden zéér de moeite waard om te bezoeken. Maatschappelijk draagvlak Belangrijk voor de samenwerking tussen de vier gemeentes is dat het onderwerp WO2 als historisch erfgoed maatschappelijk breed gedragen wordt, vervolgt Liesbeth. Het zou mij niet verbazen als dit onderwerp de meeste inzet van vrijwilligers genereert. Niet alleen maatschappelijke organisaties willen iets met onze regionale WO2-historie. Bijna alle basisen middelbare scholen in de regio hebben programma s om kinderen en leerlingen iets over WO2 te leren. Het gaat dan vooral om het bijbrengen van besef en bewustzijn over de waarde van vrede en vrijheid. Het brede maatschappelijke draagvlak wordt in het project Bevrijdingstoerisme gehonoreerd met een pakket aan (nieuwe) activiteiten bovenop de bestaande inzet. Gedeputeerde Traag van de provincie Gelderland pleit ervoor dat de regio voor bevrijdingstoerisme aanhaakt bij al bestaande initiatieven, zoals Liberation route. Dit voorkomt dat dingen dubbel worden gedaan. Omdat de activiteiten nu gezamenlijk worden uitgevoerd, versterkt dit de structuur van de (Bevrijdings)toerismesector, aldus Liesbeth de Jong. Regio FoodValley heeft als ambitie top een in Europa en top vijf in de wereld te worden in de agrofoodsector. Agrofood en WO2 zijn beide mondiale onderwerpen. Deze twee worden tussen nu en 2015 nauw met elkaar verbonden. In het nieuwe project is reikwijdte en internationalisering dan ook een topic. Projectplan Bevrijdingstoerisme 29

30 Annex 5 - Overzicht Regio FoodValley Regio FoodValley bestaat uit 8 samenwerkende gemeenten waaronder Ede, Wageningen en Rhenen. Deze drie gemeenten werken in Bevrijdingstoerisme samen met de gemeente Renkum, die op haar beurt deel uitmaakt van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen. Het WO2-erfgoed waarop Bevrijdingstoerisme zich vestigt betreft de historie in deze regio. Regio FoodValley is een WGR samenwerking die in 2011 van start is gegaan. RFV heeft ondersteuning van de provincie Gelderland in het Regiocontract Bevrijdingstoerisme is een project inhet Regiocontract met de gemeente Renkum als derde partij. - Uitvoeringsprogramma ( ) - Opgave & Programma s - 5 Versterking Zakelijk Toerisme - Programma 5.5 Bevrijdingstoerisme Het Uitvoeringsprogramma van RFV heeft het project Bevrijdingstoerisme gehonoreerd gezien in het Regiocontract Het programma beoogt op basis van bekendheid met WO2-historie, economische groei door toerisme in de regio bevorderen, en bewustzijn over de waarde van vrede, vrijheid en veiligheid te vergroten. Dit wordt bereikt door gestructureerd samen te werken. Onderwerpen als vrede, vrijheid en WO2-gebieden zijn kansen bij uitstek om het woon-, werk- en leeefklimaat in de regio te verbeteren. Ook biedt bevrijdingstoerisme een kans voor activiteiten in het kade3r van zakelijk toerisme (zakelijke of FoodValley bezoekers). Over de landsgrenzen heen ligt een gezamenlijke historie (WO2) die benut wordt als trekpleister voor (bevrijdings-)toerisme. Er is veel aandacht voor (inter)nationaal samenwerken en afstemmen. Basis voor bevrijdingstoerisme is samenwerking met maatschappelijke- en vrijwilligersorganisaties. Hiertoe is de afgelopen jaren een sterke aanzet gegeven. Er ligt een boven(regionale) en inhoudelijke relatie met de Grebbelinie en met projecten Liberation Route en Spannende Geschiedenis. Internationale relaties zijn reeds aan de orde: Normandie, ENPP, Canada en Polen. Projectplan Bevrijdingstoerisme 30