LANDBOUW EN VOEDING IN

Transcriptie

1 LANDBOUW EN VOEDING IN VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST Joris Relaes Kabinetschef Landbouw Kabinet minister-president Kris Peeters Agribex, Brussel 6 december 2013

2 De Vlaamse landbouw aan de vooravond van de W.O.I De Vlaamse landbouw heeft zich aangepast aan de globalisering die zich heeft voorgedaan aan het eind van de 19 e eeuw. In de literatuur ook aangeduid als de Agricultural Invasion (Cfr. Leven van het land, Boeren in België , Yves Segers en Leen Van Molle)

3 De Agricultural Invasion (vanaf 1870) West-Europa wordt overspoeld met de invoer van goedkoop graan uit de Verenigde Staten, Canada, Rusland, ton in ton in ton in ton in 1913

4 De Agricultural Invasion Aan de basis van de Agricultural Invasion ligt de sterke daling van transportkosten Introductie stoomschepen / expansie spoorwegennet Overzeese transportkost Chicago Liverpool halveert tussen 1870 en 1890

5 De Agricultural Invasion Positieve gevolgen voor de consument Prijs brood Prijs tarwebrood in 1880 => 0,50 frank in 1895 => 0,25 frank Massale hongersnoden verdwijnen van het toneel in West-Europa.

6 De Agricultural Invasion Negatieve gevolgen voor de Vlaamse landbouwer Positie van de Vlaamse landbouw verslechtert als gevolg van de daling van de afzetprijzen en daarmee gepaard gaande daling van het landbouwersinkomen Overheid snelt ter hulp en sector organiseert zich: Oprichting Ministerie van Landbouw 1884 Oprichting Belgische Boerenbond 1890

7 De Agricultural Invasion Globalisering zorgt voor een ingrijpende structuurwijziging van de Vlaamse landbouw (productiewaarde in % van het totaal) Akkerbouw Veeteelt Tuinbouw ,0 46,0 8, ,0 60,0 8, ,0 65,0 7, ,4 60,4 27,2

8 De Agricultural Invasion Het landbouwersinkomen herstelt aan de vooravond van WOI, als gevolg van deze structuurwijziging daling landbouwinkomen (-17%) stijging landbouwinkomen (+50%) Wel zeer grote verschillen tussen de bedrijven onderling (keuterboerderijen herenboerderijen)

9 De Vlaamse landbouw na WOI Na W.O.I Snel herstel van het landbouwpotentieel Sterke prestaties in de jaren 20 Crisis in de jaren 30 Na W.O. II Modernisering, mechanisering, gebruik chemische hulpmiddelen Opstart GLB: productiviteitsverhoging wordt institutioneel aangemoedigd

10 De Vlaamse landbouw na WOI 1962 : start Europees landbouwbeleid Protectionisme Open grenzen 1995 : start WTO (Wereldhandelsorganisatie) start van de geïnstitutionaliseerde globalisering

11 Landbouw in Vlaanderen vandaag De Vlaamse landbouw past zich aan aan de WTO-globalisering Maar ook aan verdere: Transportglobalisering Internetglobalisering

12 Landbouw in Vlaanderen vandaag VÓÓr WOI vooral globalisering granen Vandaag: globalisering alle producten Ook globalisering van de inputs (grondstoffen, olie, soja) Vlaamse landbouw zeer sterk exportgericht (globalisering als kans) Landbouw als onderdeel van een ganse agrovoedingsketen die meer en meer mondiaal actief is

13 Landbouw in Vlaanderen vandaag Veel parallellen met situatie voor WOI Landbouwinkomens onder druk als gevolg van globalisering Grote verschillen tussen de landbouwbedrijven Reële risico s nemen af, worden wereldwijd uitgevlakt Hongersnood worden vermeden wereldwijd Perceptierisico s nemen toe (EHEC, paardenvleesschandaal,..)

14 Landbouw in Vlaanderen vandaag Nieuwe uitdagingen Nieuwe dimensies bovenop het economische worden belangrijk: Milieu Biodiversiteit Dierenwelzijn Klimaat Nieuwe uitdagingen hebben hun plaats nog niet gevonden in de globalisering, wel reeds binnen het GLB

15 Landbouw in de toekomst Bedrijven en sector moeten zich aanpassen aan de nieuwe situatie: 1/grotere concurrentie 2/meer maatschappelijke eisen en 3/afnemende ondersteuning vanuit de overheid Periode vóór WOI :aanpassing is gebeurd door over te schakelen naar productietakken met een hoge toegevoegde waarde: veeteelt, groenten en fruit en sierteeltproducten

16 Landbouw in de toekomst Om aan de uitdagingen tegemoet te komen moet maximaal ingezet worden op innovatie: niet alleen technische innovatie maar vooral socio-economische innovatie Innovatie Nieuwe vormen van samenwerking tussen bedrijven Samenwerkingsvormen binnen de keten Samenwerking met andere sectoren Samenwerking met de burgers Samenwerking met onderzoeksinstellingen CONNECTIVISME

17 Landbouw in de toekomst Connectivisme: Belang van het opereren in netwerken Ik sla mijn kennis op in mijn vrienden Gestoeld op vertrouwen, actieve participatie

18 Landbouw in de toekomst De Vlaamse overheid helpt de sector bij het voortdurende aanpassingsproces Vlaamse overheid zet in op innovatie: nieuwe mogelijkheden in het kader van PDPO III: demonstratieprojecten, investeringssteun voor innovatieve projecten, vorming en opleiding Blijvende ondersteuning toegepast (ILVO) en praktijkgericht onderzoek (praktijkcentra) Europa zet ook sterk in op innovatie in de land- en tuinbouw: Horizon 2020, European Innovation Partnerships,

19 Dank U