Goed leven met astma

Transcriptie

1 Goed leven met astma Tips kunnen op geen enkele manier professioneel medisch advies, zorgen of aandacht vervangen. Als u twijfelt of het advies op u van toepassing is, praat dan met uw gezondheidszorgbeoefenaar.

2 Wat is astma? A Normal A Normal 1,2 Astma is een langdurige (chronische) stoornis Airways van de luchtwegen. Airways A Normal Airways Mensen met astma hebben ontstoken luchtwegen. Door de ontsteking zijn de B Narrowed 1-3 B luchtwegen gezwollen, vernauwd en extra gevoelig. Airways B Narrowed Er kan zich ook kleverig slijm of flegma opstapelen. 1-3 Airways De spieren Crond Airways narrowed de and with mucus build-up C Airways 3 narrowed luchtwegen worden aangespannen. and with Het mucus wordt moeilijk om lucht naar binnen build-up en buiten te brengen. 1-3 Er is een nauw verband tussen hooikoorts (allergische rinitis) en astma. 6 90% van de astmapatiënten hebben allergische rinitis. 8 Artistic rendition Artistic rendition De symptomen van hooikoorts behandelen, kan ook het risico op astma-aanvallen verkleinen. 6 Narrowed Airways De symptomen van astma De gebruikelijke symptomen van astma zijn: Kortademigheid 1,3 Piepende ademhaling 1,3 Hoesten 1,3 Een benauwd gevoel op de borst 1,3 Moeite met het inademen/ uitblazen van lucht in en uit de longen 3 A Normale luchtwegen B Vernauwde luchtwegen C Vernauwde luchtwegen met slijmvorming Artistieke voorstelling Het is mogelijk dat u niet al deze symptomen vertoont of dat u er slechts nu en dan last van hebt. 1 Zeer vaak treden deze symptomen s nachts of in de vroege ochtend op. 1 Het is mogelijk dat u alleen symptomen hebt op bepaalde tijdstippen in het jaar, door sport/activiteit of doordat u met iets in contact komt (een uitlokkende/ risicofactor) waardoor uw astma opflakkert. 1-3

3 Samenwerken met uw arts of astmaverpleegkundige Astma hoeft uw leven niet te storen er zijn heel wat dingen die u kunt doen om uw astma te helpen beheersen en controleren. 1 Nauw samenwerken met uw arts of astmaverpleegkundige kan een groot verschil maken. 1 Een persoonlijk actieplan opstellen Een persoonlijk actieplan helpt u te weten hoe en wanneer u uw behandeling moet aanpassen wanneer uw astmacontrole verandert. 1 U moet uw persoonlijk actieplan schrijven samen met uw arts of astmaverpleegkundige. 1 U vindt een persoonlijk actieplanformulier aan de achterzijde van deze brochure. Regelmatige astmacontroles Regelmatig uw aandoening herbekijken samen met uw arts of astmaverpleegkundige is aanbevolen. 1 Zaken die u moet bespreken met uw arts of astmaverpleegkundige op uw controlebezoeken zijn: Eventuele problemen die u ondervindt 1 De geneesmiddelen die u neemt 1 De factoren die uw astma uitlokken en hoe u die kunt vermijden 1 Hoe u moet omgaan met astma op lange termijn 1 Uw geneesmiddelen nemen Om uw astma onder controle te houden, is het belangrijk dat u uw geneesmiddelen neemt zoals voorgeschreven. 1 Als u geneesmiddelen voor inhalatie gebruikt, zal uw arts of astmaverpleegkundige u uitleggen hoe u de inhalator correct moet gebruiken. 1 Zorg ervoor dat u begrijpt welke geneesmiddelen waarvoor dienen, d.w.z. de verschillen tussen snelwerkende noodmedicatie en preventieve geneesmiddelen. 1

4 Welke behandelingen zijn er beschikbaar? Er bestaan twee grote types van behandelingen die worden gebruikt bij astma. 1 Het is mogelijk dat u één of beide types behandeling voorgeschreven krijgt. Snelwerkende noodmedicatie wordt gebruikt wanneer u ze nodig heeft. 1 Ze werken snel, maken de luchtwegen open en verminderen symptomen. 1 Snelwerkende noodmedicatie (relievers) omvat: Snelwerkende geïnhaleerde ß2-agonisten 1 Voor meer informatie over geneesmiddelen tegen astma kunt u terecht bij uw arts of apotheker. Preventieve medicatie (controllers) wordt dagelijks op langdurige basis genomen. 1 Deze medicatie kalmeert de ontsteking van de luchtwegen en helpt symptomen te voorkomen. 1 Controllers zijn: Inhalatie glucocorticosteroïden 1 Langwerkende inhalatie-ß2- agonisten in combinatie met inhalatie glucocorticosteroïden 1, Leukotriënen receptor antagonisten Opvoeren en verminderen Als uw aandoening verandert, kan een stapsgewijze benadering van de behandeling uw astma onder controle helpen houden. 1,2 Behandeling opgevoerd of afgebouwd dosisverhoging veranderen of toevoegen van behandeling dosisverhoging Astmamedicatie kan op verschillende manieren worden genomen: Inhalators (tussenstukken en vernevelaars) Medicines Tabletten House-d Injecties mites Initiële behandeling Tijd Uw behandeling kan worden opgevoerd (een verhoging van de dosis en/of het aantal geneesmiddelen) als uw astma op een bepaald moment niet goed onder controle is. 1,2 Als u bijvoorbeeld hersteld bent van een astma-aanval, kan uw behandeling worden verminderd (afgebouwd) (een verlaging van de dosis en/of het aantal geneesmiddelen). 1,2

5 Wat zijn de doelstellingen van behandeling? Het doel van de astmabehandeling is om klinische controle te verkrijgen en te handhaven. 1 Klinische controle betekent Geen symptomen overdag, d.w.z. tweemaal of minder per week 1 Geen beperking van de dagelijkse activiteiten, met inbegrip van lichaamsbeweging 1 Geen nachtelijke symptomen of ontwaken door astma 1 Geen behoefte aan noodmedicatie, d.w.z. tweemaal of minder per week 1 Normale of bijna normale longfunctie 1 Geen astma-aanvallen 1 Uitlokkende factoren vermijden en astma-aanvallen beheersen Astma-aanvallen of exacerbaties zijn episodes waarin u meer last hebt van ademnood, hoesten, een piepende ademhaling of benauwd gevoel op de borst, of een combinatie van deze symptomen. 1 Astma-aanvallen kunnen worden uitgelokt door factoren die uw luchtwegen irriteren. 4,5 De uitlokkende factoren verschillen van persoon tot persoon. 4,5 Er kunnen zeer grote verschillen zijn in hoe ernstig mensen reageren. 5 Enkele veel voorkomende astma-uitlokkende factoren (triggers) 1 : Weather Air Vervuilende pollutants stoffen Het weer in de lucht Moulds and fungi/pollen Schimmels/stuifmeel Emotions Emoties Reflux/maagzuur Colds and Verkoudheden en viral virale infections infecties Exercise Lichaamsbeweging/sport Smoking Roken Food Voedsel Koude lucht Geneesmiddelen Medicines House-dust Huisstofmijten mites Hormones Hormonen Animals Dieren Obesitas U bewust zijn van de triggers waarvoor u gevoelig bent en die vermijden, kan helpen om uw astma onder controle te houden. 1,3 Het kan ook de hoeveelheid medicatie die u nodig hebt verminderen. 1,2

6 Bijkomende Food manieren Voedselom uw astma onder controle te houden Colds and Verkoudheden en viral virale infections Exercise infecties Koude lucht Lichaamsbeweging/sport Mensen met astma hebben vaak allergieën die hun symptomen verergeren. 6 Deze allergieën kunnen bijvoorbeeld worden getriggerd door contact met dieren, stuifmeel, schimmels of huisstofmijten. 6 S Air Vervuilende pollutants stoffen Animals in de lucht Dieren Moulds and fungi/pollen Geneesmiddelen Schimmels/stuifmeel MedicinesObesitas Emotions House-dust Huisstofmijten mites Emoties H Exercise Lichaamsbeweging/sport Mijn astmaactieplan House-dust Huisstofmijten mites Smoking Roken Food Voedsel Het is aangetoond dat een geschreven, persoonlijk actieplan een doeltreffende manier is om astma onder controle te helpen houden. 1 U moet dit persoonlijke astma-actieplan opstellen samen met uw arts of astmaverpleegkundige. 1,2 Op de rechter pagina ziet u een voorbeeld van een actieplan. Door u aan uw aangepast actieplan te houden en uw astma regelmatig Hormones te Hormonen laten controleren, kunt Animals u uw astma Dieren onder controle helpen houden. 1

7 Uw regelmatige behandeling 1. Dagelijks neem ik Voor het sporten neem ik... Wanneer de behandeling opvoeren Beoordeling van uw astmacontroleniveau Hebt/bent u de voorbije week: Meer dan 2 keer astmasymptomen overdag gehad?...ja/neen Beperkt in uw activiteiten of het sporten door astma?...ja/neen s Nachts wakker geworden door astma?...ja/neen Uw (noodmedicatie) meer dan 2 keer moeten gebruiken?...ja/neen Als u uw piekstroom controleert, een piekstroom gehad van minder dan...?ja/neen Als u JA hebt geantwoord op drie of meer van deze vragen, is uw astma niet onder controle en moet u uw behandeling mogelijk opvoeren. Hoe de behandeling opvoeren VOER uw behandeling als volgt OP en beoordeel de verbetering elke dag:... [hier de volgende behandelingsstap opschrijven] Houd deze behandeling... dagen aan [aantal dagen vermelden] Wanneer contact opnemen met de arts/het ziekenhuis Neem contact op met uw arts/het ziekenhuis:...[telefoonnummers vermelden] Als u niet reageert binnen... dagen aan [aantal dagen vermelden] [optionele lijnen voor bijkomende instructies] Noodgevallen/ernstig controleverlies Als u zeer kortademig bent en enkel kunt praten in korte zinnen Als u een zware astma-aanval hebt en bang bent Als u uw noodmedicatie meer dan elke 4 uur nodig hebt en uw toestand niet verbetert 1. Neem 2 tot 4 pufjes... [noodmedicatie] 2. Neem mg... [oraal glucocorticosteroïde] 3. Zoek medische hulp: Ga... naar... Adres Telefoonnummer Blijf uw.... gebruiken... [noodmedicatie] tot u in staat bent om medische hulp in te roepen Uit Global Strategy for Asthma Management and Prevention, 2012, gebruikt met toestemming van het Global Initiative for Asthma (GINA),

8 01/2014 RESP Referenties 1. Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention. Updated Available at Last accessed 8 October Global Initiative for Asthma (GINA). Pocket Guide for Asthma Management and Prevention (for adults and children older than 5 years). Updated Available at guidelines-pocket-guide-forasthma-management.html. Last accessed 17 October Global Initiative for Asthma (GINA). Q&A: What is Asthma? General information about asthma. org. Available at Last accessed 17 October The World Health Organization (WHO) May What triggers an asthma attack? Available at html. Last accessed 8 October MSD Belgium BVBA Lynx Binnenhof Brussel België 5. Global Initiative for Asthma (GINA). Q&A: What is Asthma? Causes of asthma and trigger factors. org. Available at org/q-a-causes-of-asthma-and-trigger-factors.html. Last accessed 17 October Bousquet J, Khaltaev N, Cruz AA, et al. Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) 2008 Update. Allergy 2008: 63 (Suppl. 86): Global Initiative for Asthma (GINA). Q&A: What is asthma? Asthma symptoms. org. Available at html. Last accessed 17 October Virchow et al. A Subgroup Analysis of the MONICA Study: A 12-Month, Open-Label Study of Add-On Montelukast Treatment in Asthma Patients. Journal of Asthma 2010;47: