Evaluatie ervaringen implementatie ZEN

Transcriptie

1 EvaluatieervaringenimplementatieZEN ZENdoordeogenvanprofessionalsencliënten mr.drs.ezravanzadelhoff dr.albinemoser mw.moniquebessemsbeks dr.ingeduimelpeeters Hetisbelangrijkdatiedereenweetdatereengrootplaniswaarmetzijnallenaangewerkt wordt,endepatiëntook.patiëntdoetiets,familiedoetietsenzorgverleners.metelkaardelen hoejedieupdatehoudt.datiswatzen,zelfmanagementis.(r.2,43b) juni2014

2 Onderstaande organisaties waren vertegenwoordigd (werkgroepleden) binnen het ZEN-project

3 Inhoud Inhoud Samenvatting Inleidingenleeswijzer Inleiding Aanleidingenrelevantie Opbouwvanhetrapport;leeswijzer Doelstelling,vraagstellingenonderzoeksmethode Doelstelling Vraagstelling Onderzoeksmethoden Deelnemers Dataverzameling Dataanalyse Ethiek Resultatenprofessionals Individueelniveau Bevorderendefactoren Belemmerendefactoren Randvoorwaarden Team Bevorderendefactoren Randvoorwaarden Organisatie Belemmerendefactoren Randvoorwaarden Keten Bevorderendefactoren Belemmerendefactoren Randvoorwaarden Maatschappij,overheid Bevorderendefactoren Belemmerendefactoren Randvoorwaarden Beantwoordingonderzoeksvragen Uitkomstenbelevingcliënten...23 Bevorderendefactoren...23 Belemmerendefactoren...24 Randvoorwaarden Conclusies Aanbevelingen Bibliografie...30 Bijlage1 Overdrachtformulier...31 Bijlage2 Beschrijvingdeelnemendeorganisaties...33 Bijlage3 ChronicCareModelinschema...34 Bijlage4 Interviewvragen...35 Bijlage5 ScholingenZEN...36 Hoofdstuk:Inhoud

4 1 Samenvatting DeregioMaastricht/HeuvellandrichtzichbinnenhetprojectIntegratedSeniorServices (verdertp4genoemd),eentransitieprojectgehonoreerdbinnendevierderondevanhet NationaalProgrammaOuderenzorg(NPO)ophetonderzoeknaardeimplementatieen effectenvanhetzelfmanagementempowermentnetwerkprogramma(zen). HetbasisprincipevanZENisomorthopediepatiëntenteondersteunenbijhun zelfmanagementomhunkwaliteitvanleventekunnenverbeterenoftehandhaven. HetZENprogrammaiseenopmaatgemaaktecliëntgecentraliseerdeinterdisciplinaire interventiedieprimairistoegepastbij75plussersdievanuithetziekenhuiswerdenverwezen naarazmherstelzorg,eengeriatrischerevalidatieinstelling. HetdoelvanhetZENprogrammaisalsvolgt:(1)Hetzelfmanagementvandeoudere vergroten,(2)deoudereempowereninzijneigenziektebeeldenkennisinzicht,inzijn beperkingenenvooralinresterendemogelijkhedenen(3)deoudereempowereninhet versterkenvanzijneigenpersoonlijksociaalnetwerk. EriseenkwalitatiefonderzoekverrichtominzichtteverkrijgenhoehetZENprojectis gerealiseerd.decentralevraagstellingluidtalsvolgt:hoeervarendestakeholdersde implementatievanhetzenprogramma? OmteevaluerenhoehetZENprojectisgerealiseerdentoepasbaarheidiservaren,isnaasteen kwantitatiefonderzoekeenkwalitatieveprocesevaluatieuitgevoerd.hiervoorzijndemensen deeldiebetrokkenzijnbijdevoorbereidingen/ofuitvoeringvanhetzenprojectgeïnterviewd. Daarnaastzijndeelnemendecliëntengeïnterviewd.Hieronderwordendevragenafzonderlijk behandeld. Uithetonderzoekblijktdatdevolgendeconclusieskunnenwordengetrokken.Ouderen wordenveelalnietbetrokkenindebesluitendiegenomenwordenoverhunzorg.binnende zorgstaatvooralhetaanbodcentraalinplaatsvandevraagenhetperspectiefvandepatiënt. HetZENprojectheeftalsdoelomdekwaliteitvanzorgteverbeterendoordebehandeldoelen indegeriatrischerevalidatiezorgsamenmetdeouderecliëntendemantelzorgeroptestellen. Voormanagersenmedewerkersindezorgbetekenteenanderewijzevanzorgverleneneen cultuuromslag.weconcluderendatdebasisvanhetzenprogramma,hetchroniccaremodel terugtezienisinderesultatenvandezeevaluatie.totslot,weconcluderendatderesultaten vandezeevaluatieduidelijkdesituatievandegezondheidszorglaatzien:detransitievan zorgstaattotparticipatiemaatschappij. Totslotwordtinderapportageeenaantalaanbevelingengedaan,voornamelijkophetvlak vaninterneenexternecommunicatieenhetcreërenvandraagvlak. Hoofdstuk:Samenvatting

5 2 Inleidingenleeswijzer Indithoofdstukwordtverantwoordingafgelegdoverdeopzetenaanpakvanhetkwalitatief onderzoekdatdebasisvormtvoorhetrapport.besprokenwordtdeaanleidingomde procesevaluatietelatenuitvoeren.totslotwordtdeopbouwvanditrapportbeschreven. 2.1 Inleiding DeregioMaastricht/HeuvellandrichtzichbinnenhetprojectIntegratedSeniorServices (verdertp4genoemd),eentransitieprojectgehonoreerdbinnendevierderondevanhet NationaalProgrammaOuderenzorg(NPO)ophetonderzoeknaardeimplementatieen effectenvanhetzelfmanagementempowermentnetwerkprogramma(zen). HetbasisprincipevanZENisomorthopediepatiëntenteondersteunenbijhun zelfmanagementomhunkwaliteitvanleventekunnenverbeterenoftehandhaven. ZorgverlenersuitdeeersteentweedelijnvolgdeneentrainingdiespeciaalvoorZEN ontwikkeldwerd.zijleerdenmetcliënteningesprektegaanoverhunmogelijkhedenente denkeninoplossingenen(rest)mogelijkhedenvoorhunspecifiekesituatieinplaatsvan begrenzingen. BinnenhetZENprogrammaisnadrukkelijkpreventiefaandachtvoormantelzorgers.Zij ontvangenvoorlichtingenbegeleidingopdatzijophunbeurtzorgenondersteuningkunnen blijvengeven.hetideehierachterisdatmantelzorgershierdoordezorgbeteraankunnenen volkunnenhouden.uiteindelijkgaatheteromdatouderenzelfstandiginhuneigenomgeving kunnenblijven. 1 HetZENprogrammaiseenopmaatgemaaktecliëntgecentraliseerdeinterdisciplinaire interventiedieprimairistoegepastbij75plussers 2 dievanuithetziekenhuiswerdenverwezen naarazmherstelzorg,eengeriatrischerevalidatieinstelling.vantevorenisbekenddatzij binneneenkorteperiodenaardethuissituatieterugkunnenkeren.naterugkeerinde thuissituatiezijndezendoelstellingennagestreefdenkanondersteuningvandeeerstelijn hierinnoodzakelijkzijnomdezedoelstellingenindethuissituatieverderterealiseren.deze werkwijzehoeftechternietinallegevallenopdiewijzetezijningericht.hetkaninbepaalde gevallengebeurendatcliëntenbijthuiskomstdoordeeerstelijnhulpverlenergeenhulp wensen,omdatmantelzorgersdebenodigdehupbiedenendesituatievolgenszowelde ouderealsdemantelzorgersnaartevredenheidverloopt.ditmaaktdeinschakelingvande hulpverleninguitdeeerstelijnnietaltijdnoodzakelijk. HetdoelvanhetZENprogrammaisalsvolgt:(1)Hetzelfmanagementvandeoudere vergroten,(2)deoudereempowereninzijneigenziektebeeldenkennisinzicht,inzijn 1 PersberichtZENenOpWegNaarHerstel. 2 MetgoedkeuringvanZonMWishalverwegehetprojectdeleeftijdsgrensverlaagdnaar70+tenvoordelevande Hoofdstuk:Inleidingenleeswijzer inclusie.

6 beperkingenenvooralinresterendemogelijkhedenen(3)deoudereempowereninhet versterkenvanzijneigenpersoonlijksociaalnetwerk. 1. Tijdensdeopnameopdeherstelafdelingachterhalenwatdeoudereen/ofdiens mantelzorger(s)zelfwensenc.q.nodigdenkentehebbenmethetoogopdeterugkeer naardezelfstandigewoonsituatie,enhethierbijvervolgensstimulerenvanhet zelfmanagementomdezewensentekunnenuitenengewensteactiesmedeteinitiëren. Totophedenwordteronvoldoendeuitgegaanvandeeigenbehoeftenvanoudereninde ouderenzorg; 2. Hettijdigaanbiedenvanrelevanteinformatiegerichtopdewensen,vragenenbehoeften vandeoudereen/ofdiensmantelzorger(s);en 3. Dezorgvoordeouderenuitderegioherontwerpenopdathiermeeopsystematischewijze tegemoetwordtgekomenaandebehoeftenenmogelijkhedenvandeouderenzelf.dit gebeurtmeteenindividueelzorgplandatleidendisvoorhetgezamenlijkeaanbodvan zorgdoordiversezorgverleners,welkewordtgecoördineerdeneventueelwordtbijgesteld doordezzc sinsamenspraakmetdeouderen. Samenhangendmetbovenstaandedriedoelenwordteenverbeteringbeoogdvande overdrachttussenverschillendeorganisatiesvoorgeriatrischerevalidatiezorg,de samenwerkingtussenzorgverlenersteverbetereneneensterkeverbindingtussenzorgen welzijntebewerkstelligentenbehoevevansocialiseringenhetvoorkomenvansociaal isolement. DeinvoeringvandefunctievanZZCalscentralecontactpersoonvoordeoudereen/ofdiens mantelzorgerdientdeeerdergenoemdedoelen. 3 BinnenhetZENprogrammaligtdefocusop hetactiefbetrekkenvandecliëntbijzijnherstelenopderesterendemogelijkheden. Eenaantalbelangrijksteverschillentussenderegulierezorgenzorgmetinbeddingvan zelfmanagementluidenalsvolgt.opeenherstelafdelingwordtdezorguitgevoerddooreen multidisciplinairteam,terwijlerbinnenhetzenprogrammameerwordtsamengewerktmet allehulpverleners(zowelintramuraalalsextramuraal).daarnaastwordtdecliëntproactief betrokkenbijdevaststellingvanbehandeldoelendoorgesprekkenmetdezzc.ditin tegenstellingtotderegulierewijzevanwerkenopdeherstelafdeling,waardebehandeldoelen inhetmultidisciplinairoverleg(mdo)vastgesteldwordenenvervolgensteraccordering voorgelegdaandecliënt.erisnadrukkelijkaandachtvoorderesterendemogelijkhedenvande cliëntmetbetrekkingtotzijnpsychosocialewelzijnenderelatietussenhetklinischeaspecten hetpsychosocialewelzijnvandecliëntismedebepalendvoordebehandelplannen.ditin tegenstellingtotdehuidigesituatie,waardeaandachtvoorhetpsychosocialewelzijnvan ondergeschiktbelangisbijhetbepalenvanbehandeldoelengedurendederevalidatie.eris weinigtijdomdewensenomtrenthetzelfmanagementvandecliëntinkaarttebrengen, 3 IndriestappennaarmeerzelfmanagementbijdetijdelijkopgenomenoudereinazMherstelzorg,opwegnaareninde Hoofdstuk:Inleidingenleeswijzer thuissituatie.beleidsregelca427aanvraag/implementatiezenprogramma

7 terwijlmiddelshetzenprogrammadezzcextratijdterbeschikkingheeftomteachterhalen inhoeverredecliëntinstaatisomzijnsituatiete(willenenkunnen)managen.hierbijwordt geprotocolleerdgewerktenzijnermogelijkhedentothetuitvoerenvaneenhuisbezoekvoor cliënten,waarvoorwoninginventarisatievanmeerwaardekanzijn.binnenhetregulieretraject vindenerincidenteelhuisbezoekenplaats,inderegelgeengeprotocolleerdemethodiek voorhandenomdecliëntteondersteunenenisernietaltijdtijdenruimteomeenhuisbezoek teplannenenafteleggen.omuiteindelijkeautonoomindethuissituatieteverblijvenworden afsprakenmetprofessionalsindeeerstelijninsamenspraakmetdecliëntgeregeld.decliënt wordtnadrukkelijkgefaciliteerdinhetzelfzoekenenvragenvanhulp.binnendezenmethode volgtnahetontslageengesprekmetdemeestaangewezeneerstelijnszorgprofessional(veelal eenthuiszorgverpleegkundigeofouderenadviseur)endezzcenvindtoverdrachtplaatsmet behulpvaneenzenoverdrachtsformulier. 4 DeZZCneemtindiennodigcontactopmetandere eerstelijnsprofessionalsomzorgenbehandeldoelenopelkaaraftestemmen.ditin tegenstellingtotdehuidigezorgwaarindevoorbereidingvanhetontslagendeoverdracht aandeeerstelijnschriftelijkgebeurt.hierbijwordtgeenzelfmanagementprogrammadanwel ondersteuningaangebodenenwordtdoorgaansmonodisciplinairgewerkt. HetzelfmanagementprogrammaisgebaseerdophetChronicCareModel(CCM). 5 Hetdoelis omdezorgteverbeterendoorinteractietussenpatiënt 6 enzorgverleners.hetmodelis ontwikkelddooredwardwagner(wagner,1996a,b)opbasisvandegedachtedatmensen meteenchronischeziektehunhoudingengedragingaanpassenalszijeenrichtinggevendeen leidenderolaannemen.dithoudtindatdecliënteenactiefparticiperenderolspeeltinhet zorgverleningsproces.voordezorgpraktijkbetekenthetdatdezorgverlenersmeer geïntegreerddenkenenhandeleneneenproactieveopstellingaannemen.hetccmbestaat uitzescomponenten,teweten:afstemmingopdemaatschappij,gezondheidszorgsysteem, ondersteuningvanzelfmanagement,ontwerpvanhetzorgproces, 7 besluitvormingsondersteuningenklinischeinformatiesystemen.dezeelementenzijnvan invloedopdeuitkomstmatenvandezorgvoordecliënt Aanleidingenrelevantie DeaanleidingvanhetonderzoekishetverkrijgenvaninzichthoehetZENprojectis gerealiseerd.binnenhetnpolerendeuitvoerdersvanelkaarsprojecten.hetuiteindelijkedoel 4 Ziebijlage1. 5 Ziebijlage3. 6 InhetCCRmodelwordtgesprokenoverpatiënt.BinnenZENovercliënt. 7 DeonderstreeptecomponentenzijndeelementendiedeeluitmakenvanZEN. 8 Hoofdstuk:Inleidingenleeswijzer Het_Chronic_Care_Model_in_Nederland.pdf

8 vandeprocesevaluatieisomtelerenvanhetzenprojecttenaanzienvande implementeerbaarheidenpraktischzelfmanagementintransitie.hetkwalitatieveonderzoek resulteertinaanbevelingen,tipsoverrandvoorwaardenenhaalbaarheid.vandeopgedane ervaringenkunnendeandereregio sbinnenhetnpovervolgensleren. 2.3 Opbouwvanhetrapport;leeswijzer Ditrapportisalsvolgtopgebouwd.Inhoofdstuk1isdesamenvattingopgenomen.Ernavolgen deinleidingenleeswijzerinhoofdstuk3.inhethiernavolgendehoofdstukwordende doelstelling,vraagstellingenonderzoeksmethodebehandeld.vervolgenswordeninhoofdstuk 4deresultatenprofessionalsbeschreven.Inhoofdstuk5wordendeuitkomstenbeleving cliëntenbeschreven.hoofdstuk6behandeltdeconclusies.totslotwordeninhoofdstuk7de aanbevelingengedaan. Hoofdstuk:Inleidingenleeswijzer

9 3 Doelstelling,vraagstellingenonderzoeksmethode 3.1 Doelstelling Hetdoelishetverwervenvaninzichtenindeervaringenenperceptievandeverschillende stakeholdersbinnenzen.omditgoedinkaarttebrengen,isindeprocesevaluatieonderzocht hoedeafsprakenzijngemaakt,hoedesamenwerkingwasenwelkeinterneenexterne factorenbijdeuitvoeringeenrolhebbengespeeld. 3.2 Vraagstelling Devraagstellingluidtalsvolgt: HoeervarendestakeholdersdeimplementatievanhetZENprogramma? Binnendeprocesevaluatiewordendevolgendedeelvragenbeantwoord: 1. HoeisdepraktischebruikbaarheidvandeZENmethodiekervarendoordezorgverleners encliënten? 2. Watzijnbevorderendeenbelemmerende,interneenexternefactorenvanhetZEN programma? 3. WelkerandvoorwaardenzijnnodigomZENteimplementeren? 3.3 Onderzoeksmethoden OmteevaluerenhoehetZENprojectisgerealiseerdentoepasbaarheidiservaren,isnaasteen kwantitatiefonderzoekeenkwalitatieveprocesevaluatieuitgevoerd.hiervoorisgekozen omdatwedevariëteitinervaringenvandestakeholdersinzichtelijkwillenmakenenzo dieptekenniskunnenkrijgen Deelnemers Aandezeprocesevaluatienamenmensendeeldiebetrokkenzijnbijdevoorbereidingen/of uitvoeringvanhetzenproject,tewetendebetrokkenprofessionalsbinnenazmherstelzorg, StichtingTrajekt,GroeneKruisDomicura(GKD)enHuisvoordeZorgdiedeledenvande werkgroepzenleverde. 9 Intotaalhebben22deelnemersmeegedaan. DedeelnemerszijngeselecteerdaandehandvanvariëteitinervaringmetZENen verschillendeorganisaties.deverschillendedeelnemers,tewetendemanagers(n=4)zzc s (n=(3),hoofdfysiotherapie(1),arts(n=1),nursepractitioneri.o.(n=1),beleidsmedewerkers (n=3),docentenscholingzen(n=2),ouderenadviseur(n=1),kwaliteitsmedewerker(n=1), interviewercliëntenpanel(n=1)encliënten(n=4)hebbenervaringenmetzen.zijzijnvia sleutelpersonenbenaderdommeetewerkenaanhetonderzoek. Hoofdstuk:Doelstelling,vraagstellingenonderzoeksmethode 9 Ziebijlage2vooreenomschrijvingvandeorganisaties

10 3.3.2 Dataverzameling Degegevenswerdenverzameldvanjuli2013totfebruari2014.Intotaalzijnerzeventien individueleinterviewsgehouden.metdezzc szijntweegroepsinterviewsgeorganiseerd omdatertussenderespondenteninteractiekanontstaanwaardoorermeerinformatietot standkomtdanineenindividueelinterview.ookkunnendezzc sverschillendeperspectieven naarvorenbrengenwaaropdeanderweerkanreageren,welkevervolgensuitgedieptkunnen worden.alleinterviewszijnopsemigestructureerdwijzeafgenomen.dithoudtindater voorafbepaaldevragenzijnopgesteld(openvragen),maardatindeloopvanhetgesprek ruimteisomdevolgordewaaropdevragenwordengesteldaantepassenenvragentoete voegen.dithangtafvandewijzewaarophetinterviewverloopt.devragenhebbenzich gerichtopdeervaringenvanrespondentenmetdeimplementatievandezenmethode.voor debeantwoordingvandevragenzijn18professionalsenviercliëntengeïnterviewd.devragen waren:kortbenoemen.eeninterviewduurdegemiddeld75minutenenperinterviewiseen uitgebreidverslag,ookweltranscriptgenoemd,gemaakt.dezewerkzaamhedenzijnverricht dooreenhoofdonderzoekerinsamenwerkingmeteenonderzoekermetexpertiseop kwalitatiefonderzoek.ervondregelmatigoverlegplaatsmeettweeanderezen onderzoeksmedewerkers Dataanalyse Detekstenzijnvolgenseenconventionelecontentanalyse(Hsueg&Shannon,2005) geanalyseerd.ditgebeurtalsvolgt:deverslagenwordengelezenomeenalgemeenbeeldte krijgen.relevantetekstfragmentenwordengemarkeerd.vervolgenswordendeze tekstfragmentenopengecodeerd,datbetekendbegrippenwordentoegekenddiedekernvan hettekstfragmentbeschrijven.deopencodeswordenmetelkaarvergelekenentegenelkaar afgezetenin(sub)categorieëngegroepeerd,gelabeldenvoorzienvancitaten.ditgebeurt binneneentranscriptentussendetranscripten,zodatrelevante(sub)categorieën geïdentificeerdworden Ethiek Hetonderzoekisgoedgekeurddoordemedischethischetoetsingscommissie(ondernummer 01METC114012).Deanonimiteitvandeelnemersisgewaarborgd.Degegevensworden anoniemopgeslagenennaeenbewaartermijnvanvijfjaarvernietigd.de gesprekkenzijn opgenomenopeenvoicerecordernatoestemmingvanderespondent.vervolgenszijnde gesprekkenuitgewerktindevormvaneenuitgebreidverslag.dezeverslagenzijn teruggekoppeldaanderespondentenomtecheckenofdeanalysesherkenbaarwaren (membercheck). Deinterviewszijnmettoestemmingvandedeelnemersopbandopgenomenenvervolgens uitgewerktindevormvanuitgeschreventranscriptenentotsamenvattendeverslagen. Inderapportageisveelvuldiggebruikgemaaktvancitaten.Decitatenzijnafkomstiguitde gesprekkenmetcliëntenenprofessionals.tenbehoevevandeanonimiteitzijnalle respondentengenummerd.hetnummerachterhetcitaatverwijstnaareenspecifieke respondent.deonderzoekerswetenwelkerespondentbijwelkeuitsprakenhoren. Hoofdstuk:Doelstelling,vraagstellingenonderzoeksmethode

11 4 Resultatenprofessionals Zelfmanagementgaatnooitzonderhobbels.Hetisklussensamen.EndatwashetookbijZEN. Zorgverlenersvindendatzijhunwerkalheelgoeddoen.Hebbenhetideedatzijalheelveelaan zelfmanagementdoenbijpatiënten.(r.2,30) Alsresultaatvandeprocesevaluatiezalindithoofdstukeenoverzichtwordengegevenvan ervaringenvandeprofessionalsoverzen.indithoofdstukwordtderijkdomvanhun ervaringeninbeeldgebracht,doortalrijkecitatentegebruikendieillustratiefzijnvoorde ervaringen.decitatenzijnbedoeldomhetinsidersperspectiefvanderespondentente illustreren.erissteedsgekozenvoorhetmeestpassendecitaat.doordatermetrespondenten uitverschillendeberoepsgroepen,vanverschillendeafdelingenbinnendiverseorganisatiesis gesproken,zijnderesultatenookdivers.iedererespondentheeftzijneigeninvalshoeken ervaringoverenmethetzenproject.ditverklaartdevariëteitvanresultatenenleidtin enkelegevallentot(schijnbaar)tegengesteldeuitspraken. Deresultatenzijngeordendopverschillendeniveaus,tewetenhetindividueelniveau,team, organisatieenketenniveauenophetniveauvanmaatschappelijkefactoren.peronderdeel wordendebevorderendeenbelemmerendefactorentenaanzienvanadequate implementatieenuitvoervanzen,enrandvoorwaardenhiervoorbeschreven. 4.1 Individueelniveau Bevorderendefactoren Professional BijprofessionalswordenvooraldeZZC senfysiotherapeutenbedoelt.binnenhetzen programmaligtdefocusophetactiefbetrekkenvandecliëntbijzijnherstelenopde resterendemogelijkheden:eigenkrachtenhetvermogentotzelfmanagement.decliëntwordt proactiefbetrokkenbijdebepalingvandebehandeldoelendoordegesprekkenmetdezzc. DeZZCheefthierineencentralerol.Zijwordtdanookvaakgenoemdindegesprekken. DeZZCachterhaaltsamenmetdecliënt,indeindividuelegesprekkeninhoeverredecliëntin staatisomzijnsituatiete(willenenkunnen)managen.zijhelpttevensbijhet bewustwordingsprocesvandecliënttenaanzienvandeinvloeddiehijheeftopwatergebeurt inheteigenleven. DeZZCfaciliteertdecliëntinhetzelfzoekenenvragenvanhulp,zodatdiegenezichopeen efficiëntemanierkanvoorbereidenopdethuissituatie. ( )hetgaatookomkritischkijkenhoebetrekjeiemanderbij,watwiliemandnugoedzelf,dat begintalbijeenintake.ikdenkhetmoetindehaarvatenzittenominjemethodiekomopeen anderemaniereencliënttebenaderenüberhauptvanwatwiliemandnogzelf,watkaniemand zelf( ) R.5,157) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

12 DeZZCbouwteenvertrouwensrelatieopmetdecliënt,waarinzijvoldoendetijdvoorde gesprekkenneemt.zijheeftaandachtvoorhetverhaalvandecliënt,dieinkortetijdvaakveel heeftmeegemaaktendebehoefteheeftomzichhieroverteuiten. DoordiverserespondentenisaangegevendatdeZZCindefunctieisgegroeid.Dituitzich ondermeerinhuncoördinerenderoltijdenshetmdo. Dehelesituatievandecliënt,alsjekijktnaardeZZCnaarhethelewelzijnsaspect.Ende meerwaardezit minhetmdo.dezzczaldehelesituatiebekijken,hoeisdeafgelopenperiode geweest,eenstukjeverwerkingvanhetzijdefractuurdiezehebbenopgelopen,deperiodeinhet ziekenhuis,doorditsamentebrengenkrijgjewelhetcompleteplaatje.ikdenknietdateen disciplinedatheeft.eninhetmdoheeftdezzczekerhaarmeerwaarde. (R.9,341). Veelpratenmetmensen:hoezitje,watbenjeaanhetdoen,hoeleefje,inwatvoorbuurtleef je,watkomjedaartegen,welkeproblemenlevendaar.endanpaszeggen,inhaken:ikgametu meelopenendanhelpikustrakszodatudatookbeteraankunt.endanisdatgoed.(r.12,422a) DeZZCbrengtdegehelesituatievandecliëntinkaartenheefthierbijaandachtvoorde individuelecontextvandecliënt.ditbetrefthetomgaanmetdesituatiewaarindecliëntzich opdatmomentbevindtinhetkadervanzelfmanagement(nuennaarverwachtingindenabije toekomst),dewoonsituatie,aldannietaanwezigzijnvanhulpbronneneneigen mogelijkhedenvandecliënt(aldannietmethulpvaneenmantelzorger).vervolgenswordtde relevantekennisinhetmdosamengebrachtendoordeverschillendedisciplinesbesproken. Hetiseenmeerwaardedatvanuitalleinvalshoeken(multidisciplinariteit)dezorgvraagbelicht wordtenereencompleetbeeldontstaatvandecliënt. DeZZCzorgtsamenmetdecliëntdatdebenodigdehulp(middelen),inclusiefhet welzijnsaspectvoordethuissituatie,geregeldzijn. WatikweleenpositiefuitvloeiselvanZENvind,isdatdeZZCdaarineencentralepositiein hebbenkunnennemen.diebegeleidingvandecliëntvanditiswaarunumeebezigbentenwat straks,datzijgoedkunneninspelenopstraks,datcliëntendaarnietteveelinblijvenhangen,van ikwordnuverzorgd,hebnueenbedje,ofikhebnudiekamer,hebnuteeten,straksmoetikhet allemaalzelfdoen.diebewustwording,datvindikeenhelepositievegoedeontwikkeling.(r8, 307) DaarnaastdraagtdeZZCdeZENvisieuitinhaarwerk,bijvoorbeeldinhetcontactmet betrokkendisciplines(professionals)inhetzorgprocesmetfamilieen/ofmantelzorgersvan cliënten. (..)enzijnerfamilieleden( )diezichoveralmeebemoeien,diewillenhetgraagovernemenen danzegt( )uhoefthetnietovertenemendatkanmevrouwzelfwelregelen.ikherkenhetdat zeditooknaardeverplegingaangeeft,diezijnvaakgoedbedoelendendiewillenzaken overnemenendanzegt( )jongens,dathoefjenietovertenemen,wantdatkanmeneerof mevrouwzelfwel.(r.13,402) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

13 DoordatdeZZCvanafhetmomentvanopnameeenintensiefcontactheeftmetdecliënt, wordendeleefomstandighedenendeeventueleproblematieksnellerinkaartgebrachtin vergelijkingmetderegulierewerkwijze,waarinergeenvastecontactpersoonis.bijgevolgkan doordezzchieraltijdensopnameduuraangewerktworden. ( )dezzcheeftruimteenzichtophettrauma( )komteerderaanhetlicht.nuhebjeinhet eerstemdoeenredelijkbeeldvandezecliëntmoetgemotiveerdwordenofwezulleniets motiveren,dethuissituatiewaarbijdepartnerallesuithandennam,dusdiemoetenwe motiverenvanhaalnietallesuithandenendatkomtsnelleraanboddanvroeger.( )Nuheeftde zzcdetijdomhetheletrajecteraantewerken,enandershadjehetheletrajectnodigomhet bovenwatertekrijgenendanmoestdecliëntnaarhuis.(r.10,351b) BinnenZENwordtgewerktaandeassertiviteitenempowermentvandecliëntdoorduidelijk temakenwathijwélnogkan,enwatermogelijkis.ditgebeurtingesprekken,maarindien nodigwordtookeenrollenspelgespeeldzodatdecliëntaandenlijveervaarthoehetisom eenanderehoudingaantenemen.ditwerktvolgenseenaantalrespondentendoorinde handelwijzevancliëntennaardezorgverlenersofnaarfamilietoe. ( )Ja,dingenzeggenwaarzehetnietmeeeenszijnofmedicatieineigenbeheerhènormaal wordtmedicatiemeteendoordezorgovergenomenmaarerzijnmensendiezeggenneeikheb datthuisokaltijdgedaan,ikwildatnuook.danziejedatmensenregieineigenhandenwillen nemen. (Resp.1,6). NaastdeZZCwordtdoorrespondentendeafdelingfysiotherapievaakgenoemd.Ookde fysiotherapeutenpassendezenvisieindepraktijktoe.ditisterugtevindeninzowelde handelwijzealsindegesprekstechniekendiedebetreffendeprofessionalshanteren. ( )binnenonzemogelijkhedenisdecliëntbewusttemakenvanwathijzelfallemaalalkanen wathijbelangrijkvindt (R.7,238) Belemmerendefactoren Professional NietalleprofessionalshebbendeZENtraininggevolgd.Descholingbestaatuittweedelen(zie bijlage6).inheteerstedeellerenparticipantenbinneneendagdeeleenmotiverende gespreksstijlaan(motivationalinterviewing). 10 ZENistevensgeïntroduceerdbijondermeer 10 Dezegespreksstijlistegelijkdirectiefencliëntgericht.Motiverendegespreksvoeringiseengidsende,doelgerichte stijlvancommunicatie,waarbijdecliëntcentraalstaatenvanuitsamenwerkingdeintrinsiekemotivatievoor veranderingvangedragwordtuitgedaagdenversterkt.inhettweededeelvandescholingkwamzelfmanagement aandeorde.zoisdetermzelfmanagementbesprokenenwatditbetekentvoordepraktijk.hetformulerenvan SMART(specifiek,meetbaar,acceptabel,realistischentijdgebonden)doelstellingenendetoepassingvaneigen Hoofdstuk:Resultatenprofessionals casusvoorbeeldenvormdeeenanderonderdeelvandecursus.daarnaastisborgingindepraktijkeenbelangrijk aspectvandetraining.

14 teamoverleggen,nieuwsbriefinsamenwerkingmethetonderzoek OpwegnaarHerstel, factsheetseninformatiebijeenkomsten.daarnaastheeftzen,behalvebijdezzc s,dienade scholingookeen learningonthejob trainingontvingen,voordeprofessionalsgeen initiatievengekendvoordeborgingindepraktijk.medehierdoorhebbensommige professionalsminderzichtopdezenvisieendetakendiedezzcuitvoert. Daarnaastspeeltmeedatzorgprofessionalsdecliëntzorgwillengevenenhetsomslastig vinden omdezeuithandentegeven. Watikmoeilijkvindishetwaaromwaarvoorteblijvenvragenommensenteblijvenprikkelen, omdatinmijnsysteemookzitommensenadviestegeven.hetiseenheelanderemaniervan( ). (R.1,15) Jebentalsverzorgendenietopgevoedvan:umoethetzelfdoen,nee,jebentopgevoedomte helpen.letterlijktehelpen.jevergeetdaarbijdathetnietalleenjehandenaanbiedenis,ikdoe datevenvoorumaarhelpenisookeenstapterugnemenvanmeneerofmevrouwzokuntudat zelfdoen.datisookhelpen.nietdirect,maarwelvoorstraks.endieomslagdaarmoetenzezich meerbewustvanwordenomdietemaken. (R.9,302) Alsbelemmerendefactorenwordendebeperkingintijdenfinanciëlerestrictiesaangegeven. ProfessionalsgevenaandatzijhetliefstdebegeleidinginhetkadervanZENnogmeeropde individuelesituatievandecliëntzoudenwillenafstemmen.bijvoorbeeldopdespecifieke situatieindeeigenwoningthuis. Dusdatjeinhetbeginaldewoninghebtgezien.Datisfinancieelniethaalbaar.Maardanzouje eigenlijkeenfotomakenvanhethuis.danzoujeeigenlijkdatjeweetdatisdietrap,datzijnde treetjesendankanikhetoefenprogrammanogmeerafstemmenopthuisendanzouikinhet laatstestuk,alsdevoorwaardelijkecapaciteitnietmeezoutellendatdeconditieende spierkrachthettoelaat,ofandereomstandigheden,datjehetlaatstestukjedanniethierte oefenenmaarthuis,nietdiebredetrap,maardeeigentrap.enniethierhettrappetjeinenuit. Maarthuis.Thuisdetuininlopen.Stapeensinjeeigenbed,gaeensophettoiletzitten.Gainje luiestoelzitten,komeruit.datzouhetmooistezijn.(r.4,249b) Nogmeerafstemmenophetindividuinplaatsvan( )Hetallermooistezouzijn Alsjezoukunnendoenwatjewilde,financieeljadatjeeigenlijkvoordatjebegintdatjenaarhuis zougaandatjeweethoeheterthuisuitzietendatjedelaatsteeenoftweewekenthuiszou kunnenoefenenmetdecliënt. (R.7,251) Voorcliëntenisdetijd[opnameduurindeherstelkliniek]kortomdeomslagnaarzelfregiete maken.daarnaasthebbencliënteninhunsituatieveelanderezakenaanhethoofd,zoalshun gezondheid,hetomgaanmetde(tijdelijke)lichamelijkebeperkingendezorgendiezijzich makenhoehetindetoekomstverdermoet.totslotwordtdoorprofessionalsaangegevendat Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

15 decliëntendiehetnodighebben,misschiennietzijngeïncludeerd.redenendiehiervoor wordengegevenzijn:bewustekeuzesvancliënten:dezecliëntenvoelenzichteziekommee tekunnendoen,hebbennaarhunmeningal(te)veelaanhunhoofden/ofzijn onderzoeksmoe.naardeervaringvanrespondentenzoudenmeer,zonietallecliënten, geïncludeerdmoetenworden.nuleefthetideedatdemeestkwetsbareouderen,degenendie mindervoorzichzelfdurvenenkunnenopkomen,nietgeïncludeerdzijninzen. Entenminste50%vandemensendieaankomen,includeren.Alsdatnietgebeurt,onmiddellijk vragenwateraandehandisenkunnenwehetandersdoen.jemistdebreedte.juistde kwetsbaremensenbereikjeniet.jeincludeertdemensendieophogerniveaukunnenkijkennaar ditsoortdingenenkunnenpratenhierover.diehetinteressantvindenomhierovertepraten.dus jeselecteertalindedoelgroep.demeestkwetsbaregroepbereikjeniet.alsjemensenvraagt: wezijnmeteenprojectbezighoeuleertombeterbinnenuweigenthuissituatiebeteruwleven kunnenvormgeven.ohnee,datmoetikniet.(r.1,24aenb). TotslotheeftnaardeervaringvanenkelerespondentendeZZCminderervaringmetde specifiekethuissituatie.vooralinhetbeginwasdevisieenwerkwijzenogteveelgericht vanuitdeintramuralesetting.hiermeewordtbedoelddatdeomstandighedenvandecliëntin dethuissituatieteweiniginbeeldisbijdezzc Randvoorwaarden Professional Voordegehelegroepprofessionalsishetbelangrijkdatzijaltijdensdeopleidingkennis kunnenmakenmetdezenvisie.hierbijwordtgedoeldopvaardighedenalshetstellenvan openvragen,hetkunnenluisteren,hetomgaanmetstiltes,samenvattenenhetreflecteren. Omditwerkteverrichtendientzijtebeschikkenovereenzekerabstractieniveau,naarde perceptievanmeerdererespondenten.hiermeeverondersteltmenhbowerkendenkniveau. Belangrijkhierbijisdatzijlerendecliëntindegelegenheidtestellenomzelfkeuzestemaken opbasisvangefundeerdeafwegingen. Vervolgensisherhaaldelijkeentrainingnodigzodatmotivationalinterviewtechniekeninde praktijkkanbeklijven.eenbelangrijkuitgangspunthierbijisdatdetrainingaansluitbijhet kennisniveauvandeprofessional.eenandererandvoorwaardeisdatdenieuwemaniervan werkenindepraktijkdienttewordengeborgd,zodatdezealshetware ingelijfd wordtinhet dagelijksewerk.hiervooristijdnodigopdatmedewerkerskunnenwennenaandezewijzevan werken. Eenvolgenderandvoorwaardediegenoemdis,betreftdeZZC.Decoachdienttijd,ruimteén vertrouwenvandeorganisatietekrijgenomnaderindefunctietegroeien. Hoofdstuk:Resultatenprofessionals ( )Ikzoubenedenbeginnenenzeggen:hoezienjulliedatenwatzoudenjulliewillenleren.Envan daaruitverder.(r.6,175)

16 Alsergeenborgingis,danishetdevolgendedagalweggezakt.Jehebtgeenmotivatie,eris niemanddieeroplet.(r.6,182). Respondentengevenaandatnaastdeprofessionalookdecliëntgeleerdkanwordenomzich opeenzenmanieroptestellen,bijvoorbeelddoortelerenvragentestellen. Aandiekant[vandecliënt]isookveeltedoen.Wezijnnietgewendomvragentestellen. (R.6,199) 4.2 Team Bevorderendefactoren Professional DeZENvisieistastbaargemaaktdoordeopstelling,werkwijzeenuitstralingvandeZZC.Mede hierdoorzijnderollenvandecoachesindeteamsduidelijker,zowelinhetalgemeenals specifiekinhetmdo. Als( )verschillendedisciplinesafstemmenopdecliënt[en]datjeindegatenblijfthouden[dat] decliëntmetzijnomgevingmetzijnmogelijkhedenenbeperkingencentraalstaat.en( )niet( ) vanjemoetditstukje( )[en]nouditdoen.nee,loslatenenkijkenwatheeftdecliëntnodig.(r. 7,241) Eenanderebevorderendefactorisdatervolgenseen motivationalinterviewing methodiek gesprekkengevoerdwordeninplaatsvanzelfteinterpreteren.hierdoorwordtdoordezzc eenzelfdegespreksvoeringtenuitvoergebracht. 1. Belemmerendefactoren Professional Alsbelemmerendefactorisgenoemddateenvandeleidinggevendenniethelemaalachterde ZENvisiestonden.Dezeleidinggevendeheeftnietdeelgenomenaandetrainingengafinde praktijkminderaandachteninvullingaandeimplementatievandezenvisie.ookhet managementheeftnietvolledigdeelgenomenaandetraining. DaarbijkomtdatniethetheleteamvanmedewerkersdeZENwerkwijzeuitstraalt.Een consequentiehiervanisdatdezenvisieminderleefdebijmedewerkersenopde werkvloer teweinigaandachtisvoordeimplementatie. Eriswelruimtenodigomvoorinvesteringtedoenmethetteam,omlastigecasuïstiekte bespreken:dingenwaarjetegenaanloopt.hieropisbeknibbeld.erwordenweinig teambesprekingengehouden.hetisbelangrijkdateriemandbijzitdiedebesprekingengoed leidt.ditkandekartrekkerzelfmanagementzijn.(r.2,43c) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

17 Daarnaastwordtgenoemddatereentegrootteamrondomdecliëntstaat.Dooreengroot aantalzorgmedewerkers,wordtermindersneleen(vertrouwens)bandopgebouwdmetde cliënt.nietalleverzorgendenenverplegendenzijnaanwezigbijhetmdo.debenodigde informatiebereikthierdoornietaltijddewerkvloerenbijgevolgnietallemedewerkersde cliëntenzijnvoorkeurenkennen Randvoorwaarden Derandvoorwaardendiegegevenzijnliggenvooralophetdomeinvancommunicatie.Ten eerstevanuithetmanagementbinnendeorganisatienaarmedewerkerstoezoalsdeuitleg waaromergekozenisvoordezenmethodiek,hoedezetoegepastkanwordenenwatditin depraktijkbetekentenoplevertvoordecliëntendeverschillendeprofessionalsbinnenazm herstelzorg.hierdoorwordendemedewerkersalshetwaremeegenomenindevisieende wijzevanzenwerken. Tentweedewordtdecommunicatietussendedisciplinesintramuraalgenoemd.Doormet elkaartesprekenoverdewijzewaaropzijzenindepraktijkbrengenwordtdezenvisie tastbaar,vooralindemdo s. Totslotwordtinditkaderdecommunicatiebinnendeteamsgenoemd;demultidisciplinaire communicatie.hetmetelkaarsprekenoverzenenhoedeteamledendezenvisieinde praktijkdaadwerkelijkimplementeren.professionalskunnenelkaarondersteunenomopeen ZENwijzetewerken. Ikdenktochdatdeonderlingecommunicatiealtijdbeterkan.( ).Datjealertblijftvanhoekun jenogbeteropelkaarafstemmenendatjeweetwaardeandermeebezigisenkijktofhetnog welmatchtenhoehetnogbeterkan( )endatteblijvenzoekennaarhetoptimaalafstemmen naarwatdecliëntopdatmomentnodigheeft,nogmeerfinetunenenvooralintijdenvandrukte ofonrust,vakantiestochdecliëntnietopdeautomatischepilootgaanenterugvallenopoude gewoontesmaardecliëntblijvenzien.(r.7,260) Mensenvallensnelteruginhunoudegedragspatroon.Ermoetruimtegemaaktwordenwaarin jeexplicietverkenthoejezenziethoejepraatover hoedoejedat,enwaaropgajeelkaar aanspreken.gajeelkaarookhelpen.elkaarcorrigerenenbevragen.hebjedatgezien?( ).Je hebtelkaarnodigomzentedoen.(r.2,43a) 4.3 Organisatie Belemmerendefactoren Professionals Alseenbelemmerendefactorwordtgenoemddatmanagers,zowelopstrategisch,tactischen operationeelenprofessioneelniveau,demeerwaardevanzenniet(altijd)uitdragen.het werktbelemmerendalsnietalleprofessionalsvanbeginafaanbijdezenvisiebetrokken worden.zijkunnengeenkennisnemenvandezemaniervandenkenenwerken.bijsommige medewerkersisdezenmethodieknietofonvoldoendebekend.doordatzijhunideeënniet kunnengeven,ontbreektdedialoogovereennieuwewijzevanwerken. Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

18 Professionalsaanhetbeginvanhetprocesnietmeelatendenkeninhetgedachtegoeden vertalinginpraktijk.(r.8,273a) Dathetophoog,abstractieenbeleidsniveauwordtuitgesprokenvanzogaanwedatdoenmaar dathetnietisdoorgewerktindeheleorganisatie.(r.3,54) EenanderebelemmerendefactorisalsergeenstructureelvervolgaandeZENtrainingwordt gegeven.hierdooriserhetgevaardatdezenvisienietwordtgeborgdbijdeprofessionalsin dewijzevandenkenenwerken. Jemaakt[tijdensdeZENtraining]wezenlijkietslosenernaishetzwemmen.(R.15,444) Verderzoudencliëntensomsovereenkomstighetbehandelplandingenmoetendoendiezij nietwillen.eenvoorbeeldhiervanisdoorcliëntenbenoemd:hetverplichtgezamenlijkgebruik makenvandewarmemaaltijd.hierinwordtdezenvisienietaltijdindepraktijkgebracht, omdatcliëntenhierinzelfgeenkeuzewordtgegevenenzichondergeschiktmoetenmaken aanafdelingsprocessen. Eenanderebelemmerendefactorisdatcliëntenopdeeerstedagalmoetenbesluitenwelk trajecterzalwordendoorlopen. 11 Ditzijntweestandaardtrajectenenlatenteweinigruimte voordetoespitsingopdeindividuelesituatievandecliënt.deoorzaakisgelegeninde structuurenopzetvandevergoeding:dedbc s(diagnosebehandelcombinaties). Totslotwordtgenoemddatnietallebelangrijkezakennadeopnamevoordecliëntin behandelingisgenomenvoordeterugkeernaardethuissituatie.eenvoorbeeldhiervaniseen aanpassingrondomhethuis. ( )ikkonmijneigentrapnietopwanterontbrakeenleuning,terwijlzethuiswarenkomenkijkenen dusdoordewijkverplegingisditsnelopgepikt( )dathadalmoetengebeurenvanuitherstel.(r.x 359) Randvoorwaarden Professionals EenrandvoorwaardeisdatdeZENvisiedoorhetmanagementaanmedewerkerswordt uitgelegdendatervervolgensookmetentussenallemedewerkersopeenzenwijzewordt omgegaan.hiervoorisnodigdatmeneerstzelfgeschooldmoetwordenindevisiec.q.de meerwaardevanzen. Datis[dewijze]eenhelemaniervanomgaanmetelkaar.Enalsjijvoelthoeprettighetiszoals jebenaderdwordt,datisfijn,datkanikookbijanderen,diezullenhetookwelfijnvinden.dan wordthetietsvanjezelf.danvoeljewathetkanbetekenenalsjewelcontactmaakt.(r.6,189) 11 Erzijntweetrajecten:hetintensieveenhetregulieretraject.Binnenhetregulieretrajectontvangtdecliëntdrie Hoofdstuk:Resultatenprofessionals maalperweekfysiotherapie.binnenhetintensievetrajectwordtnaastdevijfregulieretherapiebijeenkomstenen nogeengroepsbijeenkomstinhetweekendgeorganiseerd.

19 Volgensrespondenteniseenbelangrijkerandvoorwaardedatertijdwordttoegekendomook cliëntenalshetware meetenemen indezenvisie. Enhetkosttijd,kijkhetisgemakkelijkomiederemorgendiespuittegevenendekousenaantedoen, dandatjeeenhalfuurofdriekwartierbezigbentomiemandteinstruerenomhetzelftedoen.(r.5, 161). 4.4 Keten Bevorderendefactoren Professionals Eenbevorderendefactorenindeketenzijndegezamenlijke(lunch)bijeenkomstenvande ketenpartners.dezebijeenkomsten,waarcasuïstiekbesprekingplaatsvindt,hebbentotgevolg datereensamenwerkingindeketentotstandkomt.ditkomtteneerstedoordaterinzicht komtinelkaarswerkententweededoordebesprekingenterugkoppelingvanconcreteen specifiekesituatiesdoordeaanwezigeprofessionals.medehierdoorlerenprofessionals elkaarstaalbeterverstaanwaardoorereengezamenlijkzengerichtereferentiekader ontstaat.doordatprofessionalselkaarlerenkennen,looptookhetvervolgcontact gemakkelijker.ookontstaaninformelecontacten.hierdoorisdezorgindeketenbeterop elkaarafgestemd. ( )iemandmeteenheupoperatiemagalleenmaaropeenbepaaldemanierdetraplopenofop eenbepaaldemanierhetbeduitkomen.endatwordtbeoordeelddoordefysiotherapie.maarde fysiokomteen,tweekeerenalsjegelukhebtdrie[keer]indeweek.indepraktijkstaatdieman ofvrouwdagelijksop.enkrijgthijeventueelnoghulpvandeverpleging.maarinhoeverrezijnzij geïnstrueerdhoedatmoetmetdatbeddaterstaatmetwelofniethethulpmiddeldateris.( ) dusjemoetdenkikdandieverbindingleggen.(r.4,139). Erzijnverschillendemanierentoegepastomhet totaalplaatje vandeketentelerenkennen. Eengeopperdideeisdatmedewerkerstijdelijkineenandereorganisatievandeketen meelopenzodatzijdievan binnenuit lerenkennen.eenanderemanierishetafleggenvan eengezamenlijkhuisbezoekdoorbijvoorbeelddeprofessionaluitdeeersteentweedelijn. Mensenzijngewendbinnenhethelekwaliteitsverhaalsysteemgerichttezijn,productgerichtte zijn,maarketensamenwerkingverondersteltdusketengerichtheid (R.3,54) OmzorgtedragenvooreenstructureleinbeddingvandeZENvisienahetontslagbijde herstelkliniek,iseengoedecommunicatienodigtussencliënt,zijnomgevingmetnamede mantelzorgersenandere(f)actoren)endeprofessionalsuitzoweldeeerstealsdetweedelijn. DeZZCwordtinditkadermeerderemalengenoemdalsbindendefactor,juistomdatdeze functieeenschakelvormttussendeintramuralesettingendethuissituatieendeeerstelijn. Datishetwezenskenmerkvanketensamenwerking.Weetweldatiemandtochvanuiteigen organisatiebelangookwerktenhoudtdaarrekeningmee.(r.3,53a) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

20 EenbevorderendefactorisdatZENvervolgheeftvoordecliëntdienaderevalidatieperiode naardethuissituatiegaat.eriseenoptimaleoverdrachtnaardeeerstelijn.ditkomtomdater eenprofessionalvandethuiszorg,voordateencliëntnaarhuisgaat,bijdeoverdracht aanwezigis.eenbijkomendvoordeelisdatdezzc,dieditgesprekbegeleidt,kennisvande werkwijzevandeeerstelijnkrijgt.alsgevolgiserbijdeterugkeernaarhuisinderegel maatwerkindethuissituatieaanwezig.gedoeldwordtopaanpassingeninenrondomhet huis,thuiszorgenwelzijn,specifiekopdesituatieenbehoeftevandecliënt Belemmerendefactoren Professionals Eenbelemmerendefactorisdaternietaltijdfrequentoverlegindeketenis.Eenanderefactor diegenoemdwordt,isdateronvoldoendegeluisterdwordtnaarelkaarsinzichtenenkennis. Ikdenkdaterverschilistussentherapeutendieintramuraalwerken( )Misschienmoeter contactzijntussendefysiotherapeutdievandeherstelkliniekisendefysiodiedefollowupdoet thuis.enofdatcontactmeteenhuisbezoekmoetofanderszins.delijnenendeverbindingtussen deverpleegkundigefysiohuisartsetceteraisdenkikteweinig.(r.4,126) Hetverschilinwijzevanwerkenisondermeertemerkenbijdeverpleegkundigenvande thuiszorgendeverpleegkundigenenzzcvanherstelzorg.zijhebbenregelmatigeenverschil vaninzichtoverdezorgdiealdannietnodigisvoordecliënt.demedewerkersuitdetweede lijnkennendeleefwereldvandecliëntindethuissituatieonvoldoende.hierdoorzoudenzij mindergoedinkunnenschattenwelkezorgthuisnodigis. Eenanderebelemmerendefactordieregelmatiggenoemdwordt,isdatbepaalde voorzieningennietoptijdaanwezigzijnalscliëntennaarhuisgaan,indeketennogontbreken omzentewerken.bijvoorbeeldhetvervoeropmaat.dezevoorzieningkanpasworden aangevraagdalsdecliëntthuisis.vervolgensduurttoekenninglang.omzelfmanagementvan cliëntentebevorderen,zoudezevoorzieningmeteennathuiskomstingezetmoetenkunnen worden. Verderiseenbelemmerendefactorvoordecliëntdathij stapelsbrievenmeenaarhuiskrijgt enhierdoor dewegkwijtkanraken.ditbetekentdatcliëntennietaltijdkunnenoverzienwat zijkunnenofmoetenregelenzodrazijthuiszijn Randvoorwaarden Professionals Eenbelangrijkerandvoorwaardeisdatdeprofessionalsindeketenelkaarsorganisatie,elkaars cultuurkennen.bijvoorbeeldhoebinnendediverseorganisatiesdezenvisieindepraktijk wordtgebracht. Hetkannietzozijndatdeeenmetdecliëntaanhetoefenenisomeeneigenregie,eigenkeuzeste maken,waarbijjealshulpverlenereenstapachteruitmoetdoen,mensenvaardighedenaanlerenom dingenaantenemen,terwijleenanderepartijgaatzeggenikneemhetover.daaromishetessentieel datjehetheelbreedentransmuraaldoordeorganisatiesheendoet.(r.5,146) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

21 Alseenbelangrijkelementwordtdebeschikkingvanhandelingsruimtevandeprofessional genoemd.indeketenmoetendeprofessionalsderuimtevindenomdezenvisietotstandte brengenenindepraktijktoetepassen.hierindientdecliëntopdevoorgrondgeplaatstte wordeninplaatsvanhetbelangvandeorganisatiewaaraanmenverbondenis. 4.5 Maatschappij,overheid Bevorderendefactoren Wetgeving Indemaatschappijwordtmeeruitgegaanvandeeigenkrachtenverantwoordelijkheidvande burgerendesamenleving.ermoetefficiënterwordenomgegaanmetmensenenmet middelen.deoverheidneemtinitiatievenvoorzelfmanagementdoorburgers/cliënten.dit wordthetmeestduidelijkindewetmaatschappelijkeondersteuning(wmo).hetdoelvande WMOis meedoen :hetisdebedoelingdatmensenzolangmogelijkzelfstandigkunnen blijvenwonenenkunnenmeedoenindesamenleving. Indepraktijkbetekentditdatdeoverheidervanuitgaatdatdeburgerbekijktwathijzelfkan doenenwatdeomgevingenhetsociaalnetwerkvoorhemkanbetekenen. Alsjehethebtovermensenzosnelmogelijkterugbrengeninhuneigenomgevingwaarzevanuit huneigenkrachtweerverderkunnen.enzonodigmetondersteuningvanuitdesocialeomgeving, metwellichtinformeleenformelehulpstructuren.(r.3,40) DeZENvisieendewijzevanfinancierenvandegezondheidszorgsluitaanbijhet zelfmanagementprincipevanzenvolgenseenaantalrespondenten Belemmerendefactoren Financiëlevergoeding Belemmerendefactorenzijndatertegenstrijdigebelangenkunnenzijntussende (samenwerkende)organisaties.ditkanhetgevalzijnophetgebiedvanfinanciën.ditgaat vooraloverdewerkzaamhedendiedediverseorganisatiesbinnenhetzenprogrammagaan verrichtenenwelkevergoedingenhiervooraldannietwordentoegekend. DaarnaastwordtalsbelemmerendefactorgenoemddatbinnenhetDBCiedereminuutmoet wordenverantwoord,terwijlprofessionalsmeercliëntgerichtzoudenwillenwerkenwatniet binneneendbcvergoedwordt. Altijdindegatenblijvenhoudendaterverschillendebelangenzijndatjedienaarelkaarmoet uitsprekenenrekeningmetallebelangenmoethouden.[ditophet]gebiedvanverantwoording, financiering.sommigeorganisatieskunnenalleengeïndiceerdezorgleveren,ineenketenwordt somsweleensgevraagdjemoetookevenietsdoenendaarhebbenwenoggeenindicatievoor. (R.3,50a) Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

22 4.5.3 Randvoorwaarden Overheidsbeleid Alsdeoverheidmeeruitgaatvaneigenregieenverantwoordelijkheid,danzijndevolgende elementenhierbijvanbelang.alseerstedatderegering,depolitiekzichbewustmoetzijnvan demogelijkhedeneneventueelverantwoordelijkhedenvaneenorganisatieenvanburgersen waardezeeindigen.endusbespreekbaarmoetmakenwanneerzelfmanagementen mogelijkhedenvanendoorburgersdaartoenietmeermogelijkzijn. Opleidenvanprofessionals Eenandererandvoorwaardegaatoverkennisvanzelfmanagementenzelfregiedoor professionals.naardeervaringvanrespondentendienendezeonderwerpenaleenbelangrijke plaatsindeopleidingvoorgezondheidszorgprofessionalsintenemen. 4.6 Beantwoordingonderzoeksvragen 1.HoeisdepraktischebruikbaarheidvandeZENmethodeervarendoordezorgverlenersen cliënten? DoorhetmanagementisZENgeïntroduceerdenzijnmedewerkersuitgenodigdomeen scholingtevolgen.hierinwerdondermeergeoefendmetmotivationalinterviewing.voorde ZZC svolgdenadiennogeentrainingonthejob.echterheeftnietiedereendetraining gevolgd.hierdooriszennietvoorallemedewerkersvanazmherstelzorgenbelangrijkste eerstelijnsprofessionalsgaanleven.ookindeteamsisditnietaltijdhetgeval.bovendienis volgensstakeholdersdoorhetmanagementnieteenfollowupgegevendoorbijeenkomsten ofdoordewijzevanomgaandoorhetmanagementmetmedewerkers. BinnendeherstelkliniekspelendeZZC seencentralerolbinnenzen.teneerstemetcliënten, metwiezijvanafhetmomentvanopnameeenvertrouwensrelatieopbouwen.hieraanhelpt demotivationalinterviewingtechniek.doorhuncollega sbinnenazmherstelzorgeninde eerstelijn,wordendezzc salsdecentralefiguurgezien.teneerstezijndezzc sdegenendie vanafdeeerstedagvanopnamecontacthebbenmetdecliënt.dezzcdraagtdezenvisieuit incontactenmetcollegaprofessionals,bijvoorbeeldinhetmdo,waarderelevantekennis wordtsamengebrachtendoordeverschillendedisciplinesbesprokenendesituatieen mogelijkhedenvandecliëntvanverschillendekantenwordtbelicht.ookdefysiotherapeuten speleneenbelangrijkerol.zijhebbentenminstedriemaalperweekcontactmetdecliënt.de ZENvisiewordtdoorhenzowelinhandelwijzealsingesprekstechniekentoegepast. DoorcliëntenisvooralhetcontactmetdeZZC sendefysiotherapeutenbijgebleven.zij hebbenditintensieveenvertrouwelijkecontactalsergwaardevolervaren,zekerineen kwetsbarepositiewaarinzijzichopdatmomentbevonden. 2.Watzijndebevorderendeenbelemmerende,interneenexternefactorenvanhetZEN programma? Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

23 Alsbevorderendefactorenwordtdeontmoetingtussenprofessionalsindeeersteentweede lijngenoemd.indegezamenlijkelunchbijeenkomstenwaarcasuïstiekwordtbesproken,leren zijelkaarswereldentaalkennen. Alsbelemmerendefactorenwordtondermeeraangedragendatnietalleleidinggevendenen professionalsdezentraininghebbengevolgd.dezenvisiewordtdooreenleidinggevende niet(altijd)uitgedragen.daarnaastisdeperiodeindeherstelkliniekvoorcliënten(te)kortom zichzelfregieeigentemaken.ookzoudezzcminderervaringhebbenmetdespecifieke thuissituatievandecliënt.decliëntdientvanafhetmomentvanopnamealsneleenkeuze moetenmakenoverhet(fysiotherapie)traject.voorsommigecliëntengebeurteralveelenis ditnaopnamewattesnel.ophetmomentdatzijnaarhuisgaan,hebbenzezoveelinformatie [krijgenstapelsbrievenmee],dathetvoorhenlastigisomoverzichttekrijgen. 3.WelkerandvoorwaardenzijnnodigomZENteimplementeren? Derandvoorwaardenliggenvooralindecommunicatietussenhetmanagementende professionals,alsookbijdeprofessionalsonderlingentussenverschillendedisciplines.omte beginnenmeteenuitlegdoorhetmanagementoverzenenomwelkeredenenvoordeze aanpakisgekozen.daarbijiseenrandvoorwaardedathetmanagementdezenwijzeindie contactenuitdraagt.kennisvanzelfmanagementenzelfregiebijprofessionalsisonontbeerlijk. Daarnaastiserbehoefteaanoverlegindeketenwaardoorinzichtinelkaarscultuur,werkwijze enkenniswordtgegeven.ditisbevorderlijkennoodzakelijkvoordeoverdrachtvande herstelklinieknaardeeerstelijn.totslotiseenrandvoorwaardedatdeoverheidzichbewust isvandemogelijkhedenenverantwoordelijkheidvaneenorganisatieendeburgermaarook waardezeeindigen. Hoofdstuk:Resultatenprofessionals

24 5 Uitkomstenbelevingcliënten Indithoofdstukwordendeervaringenvancliëntenweergegeven.Eerstwordtbeschrevenhoe zijdeperiodetijdensdeopnamehebbenervaren.debevindingenzijngesplitstin bevorderendeenbelemmerendefactoren.tenslottewordenenkelerandvoorwaarden genoemd. Bevorderendefactoren InzijnalgemeenheidwordtderevalidatieperiodebinnenazMHerstelzorgdoordecliëntenals positiefbeoordeeld. NagenoegallegeïnterviewdecliëntenhebbenhetcontactmetdeZZCalswaardevolervaren. DitligtinhetfeitdatdeZZC stijdenaandachthaddenvoordecliënten.indegesprekkenis aandachtvoordebelevingvandecliëntenwathijallemaalheeftdoorgemaaktvanafde aanleidingvanhettraumaofdegeplandeoperatietotenmetdeopnameindeherstelkliniek. Degesprekken( )gaveneenveiliggevoelindesituatie.( )Zijhadeenluisterendoorenwas ergbetrokken (R.19,448). OokhetfeitdatdeZZCregelmatiglangskwamwordtopprijsgesteld. ( )kwambijnaelkedag.datwasheelleuk.(r.21,461) DeZZC shebbenzakengeregeldvoorcliënten.bijvoorbeeldthuiszorg,alarmeringen begeleidingvaneenpsycholoog.opvallendwasookdatdecliëntenzichdenaamvandezzc herinnerden. Defysiotherapeutenwordenindegesprekkenmetcliëntenaltijdgenoemd.Denaamvande fysiotherapeutendeomstandighedenkunnenzezichnoggoedherinneren. Cliëntenhebbeneenvastetherapeut,datalsprettigwerdervaren. Erwarenverschillendetherapeuten.Iederhadzijneigentherapeut.Maarikhadertwee.( )En danhadikdieendanhadikdie.maaraltijdtweevasten,he.warenookleuk,behulpzaam. Decliëntensprekenpositiefoverdefysiotherapietenaanzienvandecontinuïteitenwat tijdensdetherapiegebeurde. Achterafgezienstimuleerdendeoefeningenenhielpengoedomvooruittekomen.(R.20,451). Ikkreegiederedagtherapie.Jaeendagindeweekhadzijvrijmaarpraktischiederedaghadje therapie(r.22,463). Hoofdstuk:Uitkomstenbelevingcliënten

25 Belemmerendefactoren EenenkelecliëntkanzichvandegesprekkenmetdeZZC snietveelherinneren. Ikhebhiernietspeciaalaangehad (R.20,455) CliëntenherkennenhetwoordendeuitlegoverZENniet.Zijhebbennietzozeerhetgevoel datzijgestimuleerdzijninzelfregieenzelfmanagement.welnoemenzijhetwoord zelfstandigheid. Nee,erwerdgezegdwatjezelfkuntdatmoetjezelfdoen.(R.22,465). Ja,datjeleertomalleszelfstandigtedoen.(R.22,477). Hierwordtvaakdefamiliegenoemddiezakenvoorhenregelen.Ineenenkelgevalzijzelf. Somskoneencliëntzichditnietpreciesherinneren. Nou,thuisisallesgeregeld,mijnzoonheeft(.)gezorgden( )datergenoegetenendrinkenin huisis.endankanikeenpaardingenopeenrijtjezetten.(r.22,481). Ikhebzelfdingengeregelddatiknaarhuiskon.(R.20,454). Randvoorwaarden DeaanleidingomteparticipereninZENeninhetbijzonderinhetonderzoekligtvooralaande manierwaaropdezzcdevraagsteltenwelkbanddecliëntmetdezzcheeft. Erisiemandnaarmetoegekomenmetdevraagofikmeewildedoenaaneenonderzoekvande Universiteit.Ikweethoebelangrijkdatisvoorhem,dusdaarwildeikmijnmedewerkingwelaan verlenen.erzijnzo nbeetjedingetjesgezegddoordecoach.r.20,453). [Deboekjes]hebikgelezen,ofikdatwildeinvullenenikzeg:Ja,kommaarhier (R.22,472). Naardeervaringvandecliënthebbenzijgeenkeuzegemaaktindematevanbehandeling.Dit werdvoorhengedaandoordefysiotherapeutenzonderinbrengvandecliënt. Deoefeningenvandefysiotherapeutstimuleerdenenhielpenomgoedvooruittekomen.Naeen paardagenzeidefysiotherapeut:ikgauinhetversneldprogrammazetten (R.20,452). Tot slot is de door professionals gebruikte terminologie niet altijd helder voor de cliënt. Zo zegt een aantal cliënten geen behandelplan gezien te hebben, terwijl zij dit ondertekend hadden en in het dossier was toegevoegd. Een belangrijke randvoorwaarde is om qua taalgebruik aan te sluiten bij de cliënt. Hoofdstuk:Uitkomstenbelevingcliënten

26 Tabel1 Resultaten Resultaten Individueel Groepsniveau Professional Team Organisatie Keten Maatschappij Bevorderende ZZC ZENistastbaardoorZZC Gezamenlijkebijeenkomsten Meerkrachten factoren Actiefbetrekkencliënt Samenwerkingrondom inorganisatieeninmdo professionalsvandeelnemende organisaties.inzichteninelkaars verantwoordelijkheidaande burger Vertrouwensrelatiemet cliënt Gesprekkenvoerenop motivationalwijze werk.verschillende perspectievenlerenkennen Wijzevanfinancierenvande zorgsluitaanbijprincipevan Aandachtspecifieke situatieen mogelijkhedencliënt Assertiviteit& empowermentcliënt ZZCCoördinerenderol MDO. Fysiotherapeutpast ZENvisietoe Elkaarsorganisatieenwijzevan werkenlerenkennen Goedecommunicatietussen cliënt,zijnomgeving Handelingsruimtevoor professionals Optimaleoverdrachtnaareerste lijn Meermaatwerkvoorcliëntthuis ZEN Hoofdstuk:Uitkomstenbelevingcliënten

27 Vervolg Tabel1 Resultaten Resultaten Individueel Groepsniveau Professional Team Organisatie Keten Maatschappij Belemmerende Nietalleprofessionals Leidinggevendeniet Nietallemedewerkersvanbeginaf Onvoldoendeoverlegenzichtop Mogelijkbelangenvan factoren trainingzengevolgd achterzenvisie aanbetrokkenbijzenproject elkaarswerkindeketen afzonderlijkeorganisaties Beperkingintijden Nietalleteamleden Geenvervolgoptraining Sommigevoorzieningenzoals financiëlerestricties Tijdiskortvoor omslagnaarzelfregie stralendezenvisieuit Tegrootteamrondom decliënt Contractvraagtdingendiecliënt somsnietwil&geenzenvisie Opdag1keuzemakenvooreen vervoeropmaatpasthuis aanvragen.ditbelemmertde mobiliteitenzelfstandigheidvan decliënt Randvoorwaarden Inopleidingaandacht voorzenvisie ZZCmogelijkheidom infunctiegroeien BeklijvenZENin praktijk:training, learningonthejob Clientlerenomvragen Communicatiedoor managementoverzen visie Communicatietussen disciplines Communicatiebinnen teams behandeltrajectbeperktekeuzein behandeltrajectfysiotherapie Nietallezakenzijngeregeldinde thuissituatie UitlegZENvisiemedewerkers, managementzelfgeschoold TijomcliëntenmeenemeninZEN visie Clientheeftveelteverwerkenals hijnaarhuisgaat Opdehoogtevanwijzevan werkenenimplementerenzen binnenandereorganisaties Regering,politiekuitspraak doen/bewustzijnoverwaar zelfmanagementeindigt (nietmeermogelijkis) ZENvisiebeginnenbinnen opleidingprofessionals Hoofdstuk:Uitkomstenbelevingcliënten testellen

28 6 Conclusies Indithoofdstukwordendeconclusiesvanonderhavigeprocesevaluatiebeschreven. Dedrieonderzoeksvragen,zoalsbeschrevenin 3.2,waren: (1) HoeisdepraktischebruikbaarheidvandeZENmethodiekervarendoorde zorgverlenersencliënten? (2) Watzijnbevorderendeenbelemmerende,interneenexternefactorenvanhetZEN programma? (3) WelkerandvoorwaardenzijnnodigomZENteimplementeren? Destructuurvanhetrapportiszovormgegevendatbijelkestakeholderexpliciet bevorderendeenbelemmerendefactorenwordenbeschreven(i.e.onderzoeksvraag2), Tabel1vatditallessamenmetdaarbijookaandachtaandederdeonderzoeksvraagte besteden,i.e.debenodigderandvoorwaarden.deeersteonderzoeksvraagisvolledig verwevendoorheenhetgehelerapport. Aandehandvanbovenstaandeonderzoeksvragen,onderzochtindeprocesevaluatie concluderenwevolgendebevindingen. Overallkangeconcludeerdwordendatalleinterviewees,elkvanuithuneigen perspectief,zenalseenbruikbaarenrelevantinstrumentbeschouwen.hetnutvaneen dergelijketoolombijcliënten,enzorgverleners,eenbewustwordingsprocesingangte zettendiedaadwerkelijkop(lange)termijnkanleidentoteengedragsverandering,die opzijnbeurtleidttoteenmeerproactievecliëntgerichteaanpakendaaraaninherentde gewensteparticipatiemaatschappijstaatdanooknietterdiscussie.hetvoorheteerst implementerenvandergelijkemethodiekineenbestaandeorganisatiestructuuris echterpionierswerk,waarmeemenbepaaldevastenormenenregelswensttewijzigen. Gesteunddoorliteratuur(Grolet.al)hoefthetdanooknietteverbazendathierbijeen aantalkanttekeningendientgemaaktteworden.eenaantalhobbelsopdeweg bemoeilijktendeimplementatie,maarzijnbelangrijkeleermomentengeweest,én bovendienmetdenodigeaandachthiervoorteondervangen. BinnenhetZENprogrammaligtdefocusophetactiefbetrekkenvandecliëntbijzijn herstelenopderesterendemogelijkheden,ditvanuitzijneigenkrachtenhetvermogen totzelfmanagement.decliëntwordtproactiefbetrokkenbijdebepalingvande behandeldoelendoordegesprekkenmetdezzc.dezzcspeelthierineencentralerol. In 4.1.1wordtbovenstaandesterkgeponeerdalseenbevorderendefactormet betrekkingtotdeimplementatiedanwelborgingvandezenmethodiek.dezenvisieis metnametastbaargemaaktdoordeopstelling,werkwijzeenuitstralingvandezzc. Medehierdoorzijnderollenvandecoachesindeteamsduidelijker,zowelinhet algemeenalsspecifiekinhetmdo( 4.2.1). Hoofdstuk:Conclusies

29 MiddelsZENblijktdatoudereninonvoldoendematewordenbetrokkenindebesluiten diegenomenwordenoverhunzorg.hunpersoonlijke(zorgen/ofwelzijns)vraagkomt nogteweinigaandeorde.enerzijdsomdathetactiefbetrekkenvaneencliënteen wijzigingvraagtindenkenendoenvandezorgprofessional(dieveelalzonietis opgeleid),anderzijdsomdateenbepaaldegeneratieouderenhierooknietmee vertrouwdisen/ofsomsbewustberustinhetnietactiefmoetenmeedenken.erzijn echterindicatiesdatdegezondheidenkwaliteitvaneenchronischziekeoudere beduidendverbetertalsereengezamenlijkpersoonlijkzorgplanwordtopgesteld.de professionalsgevenaandatzehetliefstdebegeleidinginhetkadervanzennogmeer opdeindividuelesituatievandecliëntzoudenwillenafstemmen. Binnendezorgstaatvooralhetaanbodcentraalinplaatsvandevraagenhet perspectiefvandepatiënt.hetbevorderenvanzelfmanagementvraagtechtereen anderebenaderingvandezorgprofessionalszodatdezewordtafgestemdopde behoeftenenmogelijkhedenvandeouderenzelf. HetZENprojectheeftalsdoelomdekwaliteitvanzorgteverbeterendoorde behandeldoelenindegeriatrischerevalidatiezorgsamenmetdeouderecliëntende mantelzorgeroptestellen.tijdensdeherstelperiodewordtingezamenlijkheidgewerkt aanhetvergrotenvanzelfmanagementvandecliënt.hiervoorwordtsamengewerkt metdeeerstelijnendiversedisciplines,waarbijdezzc seencentralerolspelen. Voormanagersenmedewerkersindezorgbetekenteenanderewijzevanzorgverlenen eencultuuromslag.hetgebruikvaneigenkrachtsluitinhetalgemeenaanbij omstandighedenenbehoeftenvandecliënt.medewerkersophunbeurthebbende mogelijkhedenomhieropintespelen.eencultuuromslagvergttijd.langerdandeduur vaneengemiddeldnpoproject. WeconcluderendatdebasisvanhetZENprogramma,hetCCMterugtezienisinde resultatenvandezeevaluatie.metnamedevolgendeaspectenkomenterug:ontwerp zorgproces(diagnose,patiëntbetrekken)enzelfmanagementondersteuning (partnerschap,adequateinformatieenadequateondersteuning). Totslot,concluderenwedatderesultatenvandezeevaluatieduidelijkdesituatievan degezondheidszorglaatzien:detransitievanzorgstaattotparticipatiemaatschappij. Veeluitsprakenweerspiegelendezetransitie,zowelbijdebevorderendeen belemmerendefactorenalsbijderandvoorwaarden. Hoofdstuk:Conclusies

30 7 Aanbevelingen Webeveleneentopdownenbottomupbeleidaan. WebevelenaandathetmanagementopstrategischniveauvanazMHerstelzorg medewerkersinformeertoverdevisieendeimplementatievanzen.dooreen bottomupbenaderingkandemethodiek ietsvandeverzorgendeworden en hiermeeinhaarvatenvandeorganisatiekomen. Ditkangebeurendoordevisietebesprekenenvervolgensdemedewerkersnaarhun meningtevragenenhenmeelatendenkenoverhetbeleidendeuitvoeringhiervan. NaeengoedeintroductievandeZENvisiekangewerktwordenmeteenaantal kartrekkers alsvoorbeeldbinnendeorganisatie. WebevelenaandatdecommunicatiebinnenazMHerstelzorg breed opgepakt wordt.naastdecommunicatievanuithetmanagementbinnendeeigenorganisatie aanmedewerkersendecommunicatiezowelbinnenalstussendeverschillende disciplinesentotslotdecommunicatiebinnendeteams.ditgeldtzowelbinnenazm Herstelzorgalsookvoordeaanpalendeorganisatiesextern.Degemeentekanhierin eenbelangrijkerolspelenomdezeaanbevelingindeketengoedtelatenverlopen. WebevelenaandatdeZZC sbinnenenbuitendeorganisatiewordengeïntroduceerd waarbijdetaken,bevoegdhedenenverantwoordelijkhedenbekendwordengemaakt zodateeniederweetwatdezzcdoetenzijeenechtmandaatkrijgen. Webevelenaandaterregelmatiginformatieencommunicatieisvanuithet managementvoorintroductiebijnieuwemedewerkerenborging,zodatookzijbij binnenkomstmeegenomenwordenindebeoogdewerkenbenaderingswijze. HiervoorisondermeernodigdatZENeenvastagendapuntwordttijdens vergaderingenenbijeenkomsten,bijvoorbeelddeteamvergaderingenende bijeenkomstenorganisatiebreed. Webevelenaandaterregelmatiggezamenlijkeactiviteitendoordeketenheen wordengeorganiseerd.hiervoorzoudenregelmatig(lunch)bijeenkomstenkunnen wordengeorganiseerdwaarinmenelkaarswereldentaalkunnenleertkennen. Degezamenlijkelunchbijeenkomstenmetcasuïstiekbesprekingwordenalseensucces beschouwd.ditzouvastgehoudenmoetenworden.dezebijeenkomstenhebbentot gevolgdatereensamenwerkingindeketentotstandkomtdoordaterinzichtkomtin elkaarswerkdoorbesprekingenterugkoppelingvanspecifiekesituaties.organisaties indeketenwordengezamenlijkeigenaarvanzen. Hoofdstuk:Aanbevelingen

31 8 Bibliografie Hsueg,H.F.andS.E.Shannon,Threeapproachestoqualitativecontentanalysis. QualitativeHealthResearch, (9):p Lincoln,Y.S.andE.G.Guba,NaturalisticInquiry.1985,NewburyPark,CA:Sage PublicationsInc. Miller,W.R.(2000).Motivationalinterviewing:IV.Someparallelswithhorsewhispering. BehaviouralandCognitive Psychotherapy,28, Patton,M.R.,Qualitativeresearchandevaluationmethods.3rded.2002,Thousand Oaks,CA.:Sage. WagnerEH,AustinBT,VonKorffM.Improvingoutcomesinchronicillness.Managed CareQuarterly1996a;2:1225 WagnerEH,AustinBT,VonKorffM.Organizingcareforpatientswithchronicillness. MillbankQuarterly1996b;74:51144 Beleidstukken: BeleidsregelCA427.Indriestappennaarmeerzelfmanagementbijtijdelijkopgenomen oudereinazmherstelzorg,opwegnaarenindethuissituatie.aanvraagimplementatie ZENprogramma. Websites: Het_Chronic_Care_Model_in_Nederland.pdf (ingezienop29mei2014) Hoofdstuk:Bibliografie

32 Bijlage1 Overdrachtformulier Hoofdstuk:Bijlage1 Overdrachtformulier

33 Overdrachtformulier Zelfzorgcoach azm Herstelzorg naar eerstelijnszorg Overdracht van: Overdracht naar: Naam cliënt: Verzekering: Polisnummer: Geboortedatum: Adres: Contactpersoon (indien van toepassing) -- (straat) (postcode-gemeente) (telefoonummer) (telefoonnummer) Huisarts: (telefoonnummer) Opnamedatum azm Herstelzorg: -- Reden van opname: Ontslagdatum azm Herstelzorg: -- Aandachtspunten vanuit de doelen die cliënt zichzelf gesteld heeft tijdens opname azm Herstelzorg Mobiliteit: Participatie: Thuissituatie: Motivatie: Cognitie: Stemming: Aandachtspunten voor thuissituatie: Wensen van de cliënt: Advies zelfzorgcoach: ZEN is een project binnen het Nationaal Programma Ouderenzorg 1

34 Datum overdracht: -- Bij eventuele vragen kunt u contact opnemen met: : Ingrid George Zelfzorgcoaches azm Herstelzorg: [email protected] ZEN is een project binnen het Nationaal Programma Ouderenzorg 2

35 Bijlage2 Beschrijvingdeelnemendeorganisaties azmherstelzorgiseengespecialiseerdcentrumvoorgeriatrischerevalidatie.azm Herstelzorgverleentvooralzorgaankwetsbarepersonendiedoorhunleeftijdof aandoeningkwetsbaarzijnenlangerdetijdnodighebbenomteherstellen.cliënten kunnenbijazmrevaliderenomzosnelmogelijkhersteldweernaarhuistegaan. TrajektisdewelzijnsondernemingvoorMaastrichtenhetHeuvelland.Trajektstreeft naareenvolwaardiglevenvoordeinwonersvandezeregio.zijwerkensamenmeten dichtbijdemensen,vanuitdevelegemeenschapshuizenenanderebuurtvoorzieningen voormensenvanalleleeftijden. GroeneKruisDomicura(GroeneKruisDomicuraheetnadefusiemetVivreEnvida). Envidabiedtdienstenaanophetgebiedvanwonen,welzijnenzorgaancliënten,vooral chronischziekenenouderen,inzuidlimburg. HetHuisvoordeZorgiseenonafhankelijkeorganisatie,diezichinzetvoordebelangen van(potentiële)zorgvragersinlimburg.deinzetisaltijdgerichtophetvergrotenvande 'verantwoordelijkheidenzeggenschap'vangebruikersvanzorg. Hoofdstuk:Bijlage2 Beschrijvingdeelnemendeorganisaties

36 Bijlage3 ChronicCareModelinschema Hoofdstuk:Bijlage3 ChronicCareModelinschema

37 Bijlage4 Interviewvragen HoeervaartudeimplementatievandeZENmethode? Wat,welkeonderdelenzijnvolgensugoedgeïmplementeerd? Kuntuhierovermeervertellen?Reden,omstandigheden(doorvragen) Kuntuhiervanvoorbeeldengeven? Welkeonderdelenzijnnaaruwmeningmindergoedgeïmplementeerd? Kuntuhierovermeervertellen?Reden,omstandigheden(doorvragen) Kuntuhiervanvoorbeeldengeven? Watzijnbevorderendeenbelemmerendeinterneenexternefactorennaaruw mening? Kuntuhierovermeervertellen?Reden,omstandigheden(doorvragen) Kuntuhiervanvoorbeeldengeven? Hoofdstuk:Bijlage4 Interviewvragen

38 Bijlage5ScholingenZEN Hoofdstuk:Bijlage5ScholingenZEN

39 SCHOLINGEN ZEN In drie stappen naar meer zelfmanagement bij de tijdelijk opgenomen oudere in azm Herstelzorg, op weg naar én in de thuissituatie.

40 SCHOLING MOTIVATIONAL INTERVIEWING (door Daemen Trainingen) Cursusleider: Mw. Lianne Daemen Daemen Motivatie en Training Heukelplein DE Maastricht M: E: [email protected] I: 1. Inleiding Minder drinken, op tijd de voorgeschreven pillen slikken, gezond eten, beter luisteren, meer activiteiten ondernemen, oefeningen doen om angst te overwinnen, vaker ontspannen, meer bewegen, betere hygiëne, je spraakoefeningen doen, enz.: daar gaat het vaak over in de gezondheidszorg. Paramedici, medici, verpleegkundigen, praktijkondersteuners e.d. houden zich steeds vaker bezig met het gedrag van hun cliënten. Heel vaak lukt het niet om het gedrag te veranderen. Hulpverleners weten wel wat hun cliënten anders moeten doen, maar niet hoe ze hen zover kunnen krijgen. Dat komt vooral omdat ze weinig aandacht besteden aan de motivatie tot verandering. Ze zouden meer motiverende gespreksstijl (Motivational Interviewing) moeten toepassen. (Gerard M. Schipper & Jannet de Jonge, 2002) 2. Wat is Motivational Interviewing? Een definitie: Motiverende gespreksvoering is een gidsende, doelgerichte stijl van communicatie, waarbij de persoon centraal staat en vanuit samenwerking de intrinsieke motivatie voor verandering van gedrag wordt uitgedaagd en versterkt. Motivational Interviewing is een gespreksstijl die directief en tegelijkertijd cliëntgericht is. Het helpt cliënten hun ambivalentie ( ik wil wel.en ik wil niet ) ten aanzien van gedrag te onderzoeken en op te lossen. Motivational Interviewing is een stijl van samenwerken, gebruik makend van verschillende principes en vaardigheden (Miller, 2002). Hierbij is het van groot belang dat het vertrouwen wordt opgebouwd, de weerstand wordt verminderd en dat men zich richt op het verhogen van de fase van gedragsverandering (Prochaska & Diclemente, 1986). Principes van Motivational Interviewing zijn: Het nauwkeurig begrijpen van wat de cliënt zijn standpunt is, het vermijden van discussies, het meeveren met weerstand, het verhogen van het vertrouwen dat de cliënt in zichzelf heeft (zelf-effectiviteit) en het ontwikkelen van discrepantie tussen het huidige en het mogelijke toekomstige gedrag. De essentie van Motivational Interviewing is dat de motivatie tot verandering vanuit de cliënt zelf komt (intrinsieke motivatie) en niet van buitenaf wordt opgelegd. Het is de taak van de cliënt en niet van de hulpverlener om uitdrukking te geven aan en oplossingen te zoeken voor de eigen ambivalentie (de bereidheid tot gedragsverandering is niet een vaststaande eigenschap van de cliënt, maar een wisselend product van de interactie tussen cliënt en hulpverlener). Iemands ambivalentie oplossen door te overtuigen is hierbij geen goede strategie. De sfeer tijdens een gesprek met een cliënt is dan Scholingen ZEN in kader van de pilot ZEN (juli-augustus-september 2011) 2

41 ook kalm en uitnodigend. Er is sprake van gelijkwaardig partnerschap tussen beiden (Miller, 2002; Rollnick, 1999; Te Lintel Hekkert, 2003). Andere kernpunten van Motivational Interviewing zijn: De stijl is gericht op zelfsturing/zelfmanagement (!). De hulpverlener is directief met betrekking tot het de cliënt zelf laten ontdekken van eigen beweegredenen tot verandering. Confrontatie komt niet van buitenaf. De cliënt moet zichzelf realiseren hoe tegenstrijdige wensen/gedragingen voor haar/hem een rol spelen. De hulpverlener zoekt aansluiting bij de dagelijkse praktijk van de cliënt en zijn/haar sterke/zwakke kanten. De hulpverlener stelt samen met de cliënt een of meerdere doelstellingen op, waarbij de cliënt degene is die werkt aan het realiseren van deze doelen. De hulpverlener stimuleert en ondersteunt. De wederzijdse communicatie tussen beiden is gelijkwaardig van karakter. Twee deskundigen zijn in gesprek met elkaar. De hulpverlener is de deskundige op zijn gebied en de cliënt is de deskundige op het gebied van zijn/haar leven met de (on-)mogelijkheden en de wensen. Naarmate de kwaliteit van het contact tussen de cliënt en de hulpverlener toeneemt, neemt de kans op gedragsverandering toe (door afwezigheid van weerstand in de communicatie wordt de kans op veranderingsuitspraken vergroot). 3. Stages of change (Prochaska) Het doel van dit model is eigenlijk om hulpverleners meer inzicht te geven in welke fase van gedragsverandering mensen zich bevinden, zodat de begeleiding hier beter op afgestemd kan worden. Het model laat zien welke fases mensen doorlopen en welke stappen ze zetten om te komen tot verandering van gedrag (Brug, 2002). Voorbeeld: als iemand nog niet eens overweegt om zijn werkeloos thuiszitten te veranderen dan heeft het geen zin om die persoon informatie te geven over hóe hij/zij dat zou kunnen doen. 4. (Bij)Scholing in Motivational Interviewing Er zijn vele manieren om iets te leren en zeker voor Motivational Interviewing geldt dat er geen vaststaand stramien is waaraan voldaan moet worden. Immers, het aanleren van de gespreksstijl dient natuurlijk wel consistent te zijn met de methode zelf, dus klantgericht en flexibel, op maat. Ervaring en onderzoek in het laatste decennium naar de effectiviteit van verschillende formats om Motivational Interviewing in training, workshops en coaching aan te leren, hebben binnen het internationale netwerk van Motivational Interviewing trainers (MINT, Motivational Interviewing Network of Trainers) geleid tot het formuleren van een aantal algemene richtlijnen. Deze richtlijnen hebben tot doel een realistisch beeld te scheppen van wat deelnemers mogen verwachten van verschillende vormen van bijscholing en om inkopers van bijscholing alert te maken op onrealistisch hoge verwachtingen van verschillende doses van bijscholing op het kennis- en competentieniveau van uitvoerende professionals. Scholingen ZEN in kader van de pilot ZEN (juli-augustus-september 2011) 3

42 Binnen ZEN kiezen we voor: 1. Introductie in Motivational Interviewing (een middagcursus van 4h) 1 : Een workshop van 4h kan de deelnemers enige bekendheid en vertrouwelijkheid bieden met de basisconcepten van Motivational Interviewing maar het is hoogst onwaarschijnlijk dat in een dergelijke tijd enig effect op de praktische vaardigheden van de deelnemers te zien zal zijn. Doordat de deelnemersgroep uit maximaal 15 personen bestaat kan de trainer eenvoudige oefensituaties aanbieden die de deelnemer(s) een indruk kan geven van de stijl, de sfeer en de praktijk van Motivational Interviewing. Een workshop als deze geeft deelnemers de kans om te bepalen hoe geïnteresseerd zij zijn om méér van Motivational Interviewing te leren. De workshop bestaat uit een mix van theorie, interactie, oefeningen, rollenspellen en plenaire discussies om met de basisvaardigheden van Motivational Interviewing kennis te maken. De deelnemers aan deze workshop zijn afkomstig van: azm Herstelzorg (activiteitenbegeleiding, verzorgende, verpleegkundige), GroeneKruis Domicura, Steunpunt Mantelzorg, eerstelijns fysiotherapie, eerstelijns ergotherapie, Stichting Trajekt (ouderenadviseurs). 2. Theorie en praktijk van Motivational Interviewing Met 16 tot 24 uur workshoptijd is het mogelijk om deelnemers zowel begrip als inzicht te geven in de spirit en de theorie van Motivational Interviewing, alsmede ze enige praktijksimulaties te bieden om deze stijl van werken uit te proberen. Ook deze workshop bestaat uit een mix van theorie, interactie, DVD-analyses, oefeningen, rollenspellen en plenaire discussies om de basisvaardigheden van Motivational Interviewing te leren. 3. Per kwartaal een intervisiebijeenkomst tussen de deelnemers om van elkaar te leren aan de hand van praktijkvoorbeelden. 1 Deze scholing vond inmiddels plaats op maandag 20 juni 2011, van 13h tot 17h. Deelnemers waren afkomstig van: azm Herstelzorg, GroeneKruis Domicura, Steunpunt Mantelzorg, Stichting Trajekt, en eerstelijns fysio- en ergotherapie. Scholingen ZEN in kader van de pilot ZEN (juli-augustus-september 2011) 4

43 SCHOLING ZELFMANAGENT (door Vilans) Cursusleider: Mw. drs. Jeanny Engels Senior medewerker Programma Chronisch Zieken T: (030) M: E: Werkdagen: maandag t/m donderdag Vilans, kenniscentrum langdurende zorg Catharijnesingel 47 Postbus RE Utrecht Workshop 1: Herstelzorg en zelfmanagement Inleiding: In het kader van het onderzoek Zelfmanagement Empowerment Netwerk Programma (ZEN) vinden twee workshops over zelfmanagement plaats (d.d. 28/06/2011 en 16/08/2011). Het doel van het onderzoek ZEN is drieledig: 1. het zelfmanagement van de oudere vergroten; 2. de oudere empoweren in zijn eigen ziektebeeld en kennisinzicht, in zijn beperkingen en vooral in resterende mogelijkheden; 3. de oudere empoweren in het versterken van zijn eigen persoonlijk sociaal netwerk. De eerste twee workshops vinden plaats in het kader van de pilot van ZEN. Voorbereidende opdracht: Ter voorbereiding op de workshop vragen we je om drie dingen te doen: 1. Lees het artikel Zelfmanagement helpt de zieke vooruit van Engels & Kistemaker uit Medisch Contact van 2009 en het artikel De patiënt op gang brengen. Zelfmanagement volgens Jeanny Engels van Vilans van Kommer uit De Eerstelijns van Beantwoord de volgende drie vragen: Wat betekent zelfmanagement voor jou persoonlijk? Wat betekent zelfmanagement voor jou als zorgverlener? Wat betekent zelfmanagement voor het team waarin je werkt? 3. Neem een print van het zorgdossier van je laatste cliënt mee naar de workshop. Scholingen ZEN in kader van de pilot ZEN (juli-augustus-september 2011) 5

44 Programma: uur Kennismaking en toelichting programma uur Betekenis van zelfmanagement We inventariseren jullie antwoorden op de vragen: Wat betekent zelfmanagement voor jou persoonlijk? Wat betekent zelfmanagement voor jou als zorgverlener? Wat betekent zelfmanagement voor het team waarin je werkt? uur Presentatie zelfmanagement Deze presentatie gaat in op wat zelfmanagement is, de plaats van zelfmanagement in het Chronic Care Model, de verschillen tussen traditionele zorg en gedeelde zorg met plaats voor zelfmanagement en het gebruik van een individueel zorgplan uur Reflectie op betekenis van zelfmanagement Wat betekent deze presentatie op jullie antwoorden op de drie vragen van de betekenis van zelfmanagement? Wat onderstreep je? Wat wil je aanvullen of weglaten? uur Aan de slag met een casus uit jullie praktijk In tweetallen gaan jullie aan de slag met een casus uit jullie praktijk. Neem hiervoor een van de casussen waarvan je een print hebt meegebracht. Aan de hand van een aantal vragen doorlopen jullie elke casus. Deze vragen ontvangen jullie tijdens de workshop uur Terugkoppeling uur Actiepunt voor de komende weken. Bedenk aan welk actiepunt je de komende periode wilt werken. Vul hiervoor het formulier in dat je tijdens de bijeenkomst ontvangt uur Terugblik bijeenkomst uur Afsluiting Scholingen ZEN in kader van de pilot ZEN (juli-augustus-september 2011) 6