Yves de Roder C U R S U S. Wondreacties

Transcriptie

1 Yves de Roder C U R S U S Wondreacties

2 1. Wondreacties 2. Herhaling basis boombiologie 3. Oxidatie 4. Afgrendeling spinthout 5. CODIT 6. Wondovergroeiing 7. Wondbehandeling

3 Supportpage TW14 honingboom

5 1. Wondreacties Bij verwonding of schade aan een boom treden verschillende reacties in gang De boom reageert (passief of actief) op bepaalde situaties (triggers) Welke kunnen dit zijn?

6 1. Wondreacties Welke kunnen dit zijn? Uitwendige schade impact breuk scheuren boomchirurgie snoei boor- of vraatgaten door insecten vraat, bliksem,

7 1. Wondreacties

8 1. Wondreacties Welke kunnen dit zijn? Inwendige schade zwamaantastingen kankers

9 1. Wondreacties

10 1. Wondreacties - Besmetting - Bij elke verwonding treedt vrijwel onmiddellijk besmetting op: - Capillariteit (terugtrekken sapstroom) - Lucht met schimmelsporen wordt opgezogen - Afdekking komt steeds te laat

11 1. Wondreacties Welke reacties kennen we? wondovergroeiing

12 1. Wondreacties Welke reacties kennen we? Wondovergroeiing Oxidatie

13 1. Wondreacties Welke reacties kennen we? Wondovergroeiing Oxidatie Afgrendeling

15 Opwaarts watertransport Samenwerking tussen 3 fysische factoren onderdruk door verdamping X hevige snoei, capillariteit X vorstschade (emboliën), 2 overwinteringsstrategiën overdruk door osmose X zoutschade,

16 Hoe leeft een boom? Energie (licht) suiker Fotosynthese CO2 O2 water

17 Hoe leeft een boom? Fotosynthese

18 Diktegroei of secundaire groei Houtstralen ( doorvoer tussen kern, spint en bast) Kernhout ( dood, opslag suikers) Spinthout (opwaartse sapstroom) Cambium( groei spint en bast) Bast (neerwaartse sapstroom) Schors (bescherming tegen uitdroging en vraat)

19 Levensfasen volgens Neville Fay Groeifasen

20

22 3. Oxidatie Levend hout (actief/passief) is een gesloten systeem, bij contact met lucht treden chemische reacties op. Celinhoud van beschadigde parenchymcellen oxideert tot beschermende stoffen Passieve reactie, dus ook op non-actief hout

23 3. Oxidatie Levend hout (actief/passief) is een gesloten systeem, bij contact met lucht treden chemische reacties op. Celinhoud van beschadigde parenchymcellen oxideert tot beschermende stoffen

25 4. Afgrendeling spinthout Actief proces, enkel door en in actief hout Gebeurt na wond-oxidatie Biologisch verdedigingsmechanisme (isoleren) Poging om verspreiding micro-organismen tegen te gaan Reactie op het ontstaan van een wond of andere opening (bvb dode tak) Is geen reactie op infectie! Gebeurt door versterken anatomische grenzen in verschillende richtingen (zie CODIT) Kan zeer efficiënt zijn.

26 4. Afgrendeling spinthout Cambium: Reageert ook, helpt bij het aanleggen van barriéres

27 4. Afgrendeling spinthout Hout wordt opgegeven: Afgrendeling is gelijkaardig aan verkerning, afgegrendeld hout wordt passief

28 4. Afgrendeling spinthout Hout wordt opgegeven: Afgrendeling is gelijkaardig aan verkerning, afgegrendeld hout wordt passief

29 4. Afgrendeling spinthout Hout wordt opgegeven: Afgrendeling is gelijkaardig aan verkerning, afgegrendeld hout wordt passief Mogelijk biologische gevolgen indien te veel spinthout buiten dienst wordt gesteld Minder sapstroom

30 4. Afgrendeling spinthout Energieverlies: Afgrendeling heeft zijn prijs, kost veel energie aan de boom Grote wonden kunnen leiden tot groeivertraging of erger Omgekeerd, bomen in mindere conditie grendelen slechter af.

31 4. Afgrendeling spinthout Energieverlies: Afgrendeling heeft zijn prijs, kost veel energie aan de boom Grote wonden kunnen leiden tot groeivertraging of erger

32 4. Afgrendeling spinthout Energieverlies: Afgrendeling heeft zijn prijs, kost veel energie aan de boom Grote wonden kunnen leiden tot groeivertraging of erger

33 4. Afgrendeling spinthout Seizoensgebonden: Actief proces, loopt synchroon met actieve groei (temperatuur, licht) Afgrendeling kan wel later gebeuren bij schade buiten groeiseizoen Mogelijk moet dan wel meer hout afgegrendeld worden Wel steeds oxidatie

34 4. Afgrendeling spinthout Bladvorming bladval Afgrendeling gebeurt minder effectief, veel energie reeds gereserveerd Bijgevolg verzwakt verdedigingssysteem

35 4. Afgrendeling spinthout Bladvorming bladval

36 4. Afgrendeling spinthout Erfelijkheid, boomsoort Erfelijke aanleg snelheid van afgrendeling kwaliteit van de afgrendeling Verschillen naar boomsoort Verschillen binnen de boomsoort Indeling in klassen bijna onmogelijk

37 Grove indeling ter indicatie Zwakke afgrendelaars Aesculus Betula Fraxinus Populus Prunus Salix Sterke afgrendelaars Acer Carpinus Fagus Platanus Quercus Tilia

38 4. Afgrendeling spinthout Leeftijd van het hout Afgrendeling hangt ok af van de hoeveelheid parenchymcellen Hoe jonger het hout, hoe meer parenchym Afgrendeling is het effectiefst in buitenste groeiringen

39 4. Afgrendeling spinthout Leeftijd van het hout Afgrendeling hangt ok af van de hoeveelheid parenchymcellen Hoe jonger het hout, hoe meer parenchym Afgrendeling is het effectiefst in buitenste groeiringen

40 4. Afgrendeling spinthout Effectiviteit van de afgrendeling Conditie (kan plaatselijk verschillen binnen de boom -> hoogte ) Vitaliteit Hoeveelheid af te grendelen Seizoen Erfelijkheid Temperatuur

41 4. Afgrendeling spinthout Wondreactiehout Geen kernhout! Eng. discoloured wood Beuk bvb doet geen actieve verkerning, maar wel verkleuring bij afgrendeling Niet meer beschikbaar voor opslag van zetmeel of voor transport, 2 belangrijke functies van spinthout Sterkte van het hout blijft ongewijzigd Verkleuring is geen rot! Geen verkerning meer, verschillende kwaliteit Verkleuring kan samenvoegen tot een valse kern

42 4. Afgrendeling spinthout Wondreactiehout Geen kernhout! Eng. discoloured wood Beuk bvb doet geen actieve verkerning, maar wel verkleuring bij afgrendeling Niet meer beschikbaar voor opslag van zetmeel of voor transport, 2 belangrijke functies van spinthout Sterkte van het hout blijft ongewijzigd Verkleuring is geen rot! Geen verkerning meer, verschillende kwaliteit Verkleuring kan samenvoegen tot een valse kern

43 4. Afgrendeling spinthout Limiet hoeveelheid afgrendeling Door verlies aan opslagcapaciteit en transportmogelijkheid is er een bovengrens aan de hoeveelheid afgrendeling Positieve spiraal, zolang er meer groei is dan afgrendeling Negatieve spiraal, meer afgrendeling dan groei -> afname afgrendelingscapaciteit

44 4. Afgrendeling spinthout Invloed op houtrot Wondreactiehout heeft een zekere houtrotwerende functie Afhankelijk van: Kwaliteit afgrendeling Vermogen houtrotter Tijd

45

47 5. CODIT

48 5. CODIT Dr. Alex Shigo

49 5. CODIT Model, aan de hand van orbservaties Compartimentisatie Codit, deel 1 Axiaal (1), richting vd houtvezels Radiaal (2), richting vd houtstralen Tangentiaal (3), richting vd groeiringen CODIT, deel 2, in het cambium

50

51 5. CODIT

52 Reactiezone 1, axiaal Vorming van thyllen in tracheeën 5. CODIT

53 Reactiezone 2, radiaal Vorming van giftige stoffen in het terminaal parenchym 5. CODIT

54 Reactiezone 2, radiaal Vorming van giftige stoffen in het terminaal parenchym 5. CODIT

55 Reactiezone 3, tangentiaal Vorming chemische stoffen door het parenchym 5. CODIT Sterkste zone van deel 1

56 Reactiezone 3, tangentiaal Vorming chemische stoffen door het parenchym 5. CODIT Sterkste zone van deel 1

57 CODIT 2 (barrièrezone) Voorkomen van aantasting van het toekomstige hout Sterkst zone van allemaal Vorming van speciale cellen, vraagt zeer veel energie 5. CODIT

61 5. CODIT Afgrendeling op andere plaatsen: Kernhout: Enkel passief mogelijk (oxidatie) Wortels en bast: Gelijkaardig zoals in de rest van de boom Wortels hebben ook spint en kernhout Bast heeft ook groeilagen, omzetting tot schors ipv kernhout

62 5. CODIT Afgrendeling op andere plaatsen: In de takbasis bij breuk, takreiniging of snoei Verschillende afgrendeling in takhout en stamhout Belangrijk om rekening mee te houden bij het snoeien

63 5. CODIT

65 6. Wondovergroeiing Mechanische versteviging Holle buis is sterker dan een holle buis met een gat in. Callusvorming vanuit het levende cambium Geen genezingsproces of herstel! Beschadiging blijft aanwezig Minder belangrijk dan een sterke afgrendeling Snellere overgroeiing tangentiaal dan axiaal

66 6. Wondovergroeiing

67

68

70 7. Wondbehandeling Zelden nodig Voorkomen is beter dan genezen Bij diepere wonden, oxidatie mogelijk maken Bij bastschade, afdekken met de bast of donkere folie

71 7. Wondbehandeling