277 was'-jevellieg - weerbringe

Transcriptie

1 wa - wa se 276 w wa 1 nietwaar? Dat is sjön, -? - Joep, doe jees mörje óch mit? 2 wat? wablief? waach v wake, wacht. Went inne jesjtórve woar hooi me 't naats de -. Inne de - aazage. waa'che waken. Bij inne kranke -. waach'honk m (waachhung, waachhong) waakhond. waadsj m graszode. waads'vrauw v kraamverpleegster. waal st V keuze; verkiezing. waal, wal st wel, zeker. Dat is alles jód en waal, mar miech jevilt 't nit. Dat zeës doe waal jód. Doe bis wal jek. Da kans doe waal laache. Dat zal heë wal zieë losse! Dat zal hij toch niet in zijn hoofd halen. waal'mód m overmoed. Dem is d'r - ajen lief, dem is 't tse waal, hem steken de broodkruimels. waan st m (waans, weëns) verkl weënsje wagen. Kraache waans junt 't lengste mit. waar st v waren, boodschappen. Vuur de mam de - hoale. Jouw - mós betsaald weëde. waarsjain'lieg waarschijnlijk. waar'sjauwe waarschuwen. waas m groei. De kinger zint in d'r -. Dat is óp d'r -jejole. Iech han d'r - in de bee, ik heb groeipijn. waas, waks m was. Zoeë weech wie -. waas'keëts v waskaars. wab'bele kwabbelen. D'r boeddieng wabbelet óp de sjóttel. wach V wacht. Óp - sjtoa. wa'chelter, wachol'der m 1 jeneverbes. 2 (wacholder) soort jenever. wa'de si wachten. Waad mar jöngsje, vier sjprèche ós nog. Weë - kan, kriet óch inne man, al wuur 't mar inne printeman. wa'der st m het ontbrekende getal in een rijtje bij het kienspel. wadsj m (wadzje) oorvijg. Wadzje kans doe krieje. wadzje slaan. waffel V verkl weffelsje wafel. De mam jeet waffele bakke. waf'feliezer o wafelijzer. wag'kele waggelen. D'r volle wagkelt uwer de sjtroas. Da wiegkelt, da wagkelt, da sjokkelt 't jebun (uit een carnavalsliedje), 't Vilt nit alles wat wagkelt. Haste mit d'r baad jewagkeld? a) Zei je wat? b) Heb ik dat goed gehoord, geef je een rondje? wagkelema'nes m schertsend voor pudding of hoofdkaas. wag'kelvutsje o draaikontje. wail omdat. Wai'nachte mv Kerstmis. wai'nachtssjtol(le) m kerststol. wajong' m (wajongs) wagon. wak'ker wakker. Iech mós deë sjlofkop ins - maache. 't Frens-je is e - mensje. waks'boeën v wasboon. waks'doch o wasdoek. waks'lit o theelichtje. wal m In de uitdrukking: De eëpel mósse nog inne - han, de aardappels moeten nog even aan de kook. wal V strontje. Doe has ing - an 't oog; has doe in e karesjpoor jepisd? wal'lach m ruin. wals V pletrol, wals. D'r boer jeet mit de - uwer de rubbe, went ze kóm zint oeskómme. wal'se 1 met een wals plat maken, 2 een wals dansen, Heë walset mit dem durch 't tsimmer en doe de duur oes, hij werkte hem hardhandig de deur uit, wams o wambuis. Mit d'r tsiet kunt d'r Jaan in 't -, haast je langzaam. wan V wan. Mit de - woeët 't koar jewand. wan In de uitdrukking: dan en -, af en toe. wan'dere rondtrekken. wank, wand si v (weng st) wand. Doa wagkelt de -, daar is heel wat kabaal. De weng hant oere. In mieng veer weng bin iech heer en meester Heë jong langs de weng va pieng. wankloes, wants v (wankluus) wandluis. wank'oer v hangklok. wa're bewaren, handhaven. D'r sjien -, de schijn ophouden. wa'se, woos/waset, jewase groeien, Maireën I drüppereën I val óp miech I da waas iech (kinderliedje), Zets diech, of wilste nog jet -? De kinger - wie sjlaat, de kinderen groeien als kool. Ze - inne uwer d'r kop. Kal wie diech de moei jewase is. Deë hüet de vlüe hoste en ziet 't jraas wase, hij denkt de wijsheid in pacht te hebben, Doa los iech miech jee jrauw hoar um

2 277 was'-jevellieg - weerbringe -, daar krijg ik geen grijze haren van. De kinger zint heur an 't hats jewase, zij houdt zielsveel van haar kinderen. - weer, groeizaam weer. E mild zönsje noa inne werme reen, dat is - weer was'-jevellieg? wat blieft u, wablief? Doe mots sjön - an de tant zage en nit wa! wasj 'kauw v ^ bad- en kleedlokaal op de mijn. was'ser o verkl wessersje water. Drink -, da kries doe kloar oge. Die jelieche ziech wie tswai drüppe -, Dat is - in inne puts jesjód, dat is water naar de zee dragen. Deë is mit alle - jewèsje, hij is door de wol geverfd. Heë kan de zon nit in 't - zieë sjienge. Jods - uwer Jods leem lofe losse. Dat woar - óp zieng mölle, dat was koren op zijn molen, 't - óp de mölle kiere, gebruik maken van een voordeel, 't - van de mölle kiere, geen gebruik maken van een voordeel. Hem lofet 't - in d'r mónk. 't Is jee wessersje zoeë kloar of 't muurt ziech al ins, elk huisje heeft zijn kruisje. Heë hat muite ziech uwer - tse hauwe. Dat is ing drup - óp inne hese sjtee. 't - han, waterzucht hebben. Kóm nit óp 't ieësjte -, kom niet voor het ontbijt. was'serjómfer v waterjuffer. was'serkop m waterhoofd. Dat kink hat inne -, 't sjteet hem evvel jód. wasserpatroeën v ^ waterpatroon. was'sersjaos m (wassersjaos) waterscheut, waterloot. was'sersjep v scheplepel. was'sersjui waterschuw. was'serwek m (wasserwegke) waterbrood. was'serwoag v waterpas. was'serzak m 1 waterzak. Deë keel is kop en - an ee sjtuk. wat V verkl wetsje wat. Don diech e wetsje in 't oêr wat wat (vr en betr vnw). - zouw dat! - hat dat da? Wat mankeert haar toch? Iech wees nit wats doe wils. Jeet d'r Sjeng mit? Au -! Kom nou! - vuur {inne, ing, e), wat voor een, wat voor. Wat vuur eppel haut uur jeer? Alles wat deë zeët is jeloage. waf te wat? (Als iemand 'watte' zegt, dan zegt de ander 'kouwflatte'). wau'el, wauwele gewauwel. wau'ele wauwelen. wa'zjele, wad'zjele onduidelijk spreken, 't Kling diets-je wazjelet jet, wat alling zieng mam versjtong. web o spinneweb. wèch V week. Ing - is um, ier me ziech umzieë hat. De Jouw -. Alle wèchens is 't maat. wè'cheloeën m verkl wèchelüensje weekloon. Heë mós 't ziech óp dat wèchelüensje doeë. wech'ter m (wechter) wachter, bewaker. wed V weddenschap. Iech jon jidder - mit diech aa, dat 't nit woar is. Mit inne um de - lofe. wed'de wedden. wed'densjaf V (weddensjafte) weddenschap. weë wie (vr en betr vnw). - nit hure wilt, mós veule. weech v week, het weken. Sjwatse proemme in de - zetse. De wèsj in de - zetse. 't Sjteet jet vuur diech in de -, er zwaait wat voor je. weech week, zacht. Zoeë - wie botter in de zon. Deë sjtaof veult ziech - aa. Hod poal en weed nit -, hou stand en geef niet toe. weed st V waarde. Wat jód is behilt zieng -. Heë kent de - van 't jeld nit. weed si waard. Ju, zich diech ins jet-\ Vooruit, laat eens zien wat je waard bent. Jinne sjaos polver - zieë, jinne bókseknoof- zieë. Dat is d'r kal nit -. Doe bis nog nit - dat de zon diech besjiengt, dat de hong diech bekiekke. Dat is zoeë vöal -, wie inne jek dervuur jieëft. Inne jouwe vrunk is mieë - wie jeld in tèsj. weëde, woeët, woeëde worden. Wat nit is, dat kan nog -. Jister woar 't miech erg sjpieë woeëde. Wüet de mam mar flot besser Aod - is sjun, mar aod zieë nit. weef sjtool m (weëfsjteul) weefstoel. weeg'blad o (weëgblaar) weegbree. Weëgblaartieë hulpt wenste an d'r dunne bis. weë'je wegens. In de samenstellingen: Mienentweëje, desweëje, wesweëje, weëje-woarum, e.a. Va(n)weëje! Je kunt me de pot op! weë'ie kiezen. Doe kans -, zuk 't mar oes. weë'ne, ziech, wenne, ziech wennen. weer si v weer. In de uitdrukking: Ziech tse - zetse, zich te weer stellen. weer st o weer. In ezoeë - jaagt me nog jinne honk eroes. - of jee -, 't weed jejange. 't Is e - elsof de welt verjong. Inne vuur 't - sjpille, iemand voor zijn. Heë sjpilt sjun - óp. Alle - is Herjods wil, jank derdurch en sjwieg mar sjtil. 't - is wie de lü en die doge óch nit ummer weer st tegen. Zets dat-de moer, e.a. In samenstellingen als: hingeweer, oaveweer, óngeweer weer'bringe, braat weer, weerbraad terugbrengen.

3 weeree'-wek 278 weeree' tegen elkaar. Ze lofete mit de köp -. weer'haan m weerhaan. weer'haode, hooi weer, weerjehaode tegenhouden. Dat èse hilt weer, dat is een goede basis. weerhao'de, weerhool, weerhaode weerhouden. weer'heks v feeks. weer'hoak m (weerhöak) weerhaak. weer'hoale, hoalet weer, weerjehold terughalen. Komt 't üch mar ins -! Heë hat 't an d'r doeëd weerjehold, hij heeft het maar net gehaald. weer'hüs-je o weerhuisje. weer 'jaa o pendant (weerga), 't - van deë keëtselüeter weer'jeëve, joof weer, weerjejeëve/weerjejoave teruggeven. weer'kenne, kank weer, weer jekankd herkennen. Iech kank hem nit weer, zoeë woar heë verenderd. weer'kómme, koam weer, weerkómme terugkomen. Bin iech üch jet sjuldieg? Nee, dat is vuur 't -. Ben ik u wat schuldig? Nee, dat is wel goed zo. weer'krieje, kroog weer/kreeg weer, weerkrèje terugkrijgen. weer'mensje o naam voor de sparappel, waarvan de schubben zich bij droog weer openen. weer'pieng v weerpijn. weer'sjien m weerschijn. weer'sjlaag m terugslag. weersjpre'che, weersjprooch, weersjpraoche tegenspreken. weer'sjtank m tegenstand. weer'vaan v verkl weerveënsje windvaan. weer'waas m weerborstel. weer'wil m tegenzin. weer'woad o (weerwoad) weerwoord. Iech wil jing weerwoad mieë hure. weer'woof m (weerweuf) weerwolf. De auw lü vertsellete ummer va hekse, vuurmander en weerweuf. weer'zieë, zoog weer, weerjezieë weerzien. wees st m wees. wees si m tarwe. - kanste in d'r pratsj zieëne. D'r wek weed va -jebakke. wees si m weet, het weten. Doa hauw iech jinne - va. wees'hoes o weeshuis. wees'kink o (weeskinger) weeskind. Doe bis jee -, jij krijgt ook je deel. wees'temeël o tarwebloem. weerwaas weë've 5? weven. weë'ver m wever. weë'ze o wezen, aard. Deë man hat e rui-ieg -. wèg si m (weeg st) verkl weëgs-je weg. Deë - leuft ziech doeëd. Iech ving d'r- alling. Nit alle weeg zint kircheweëg, iedereen raakt wel eens van het goede pad af. Inne óp d'r jouwe - bringe. Dat hat diech inne - jesjpaard. Alles jeet zienne -, het gaat zo zijn gangetje. Inne jere - is jinne vere -, als je ergens graag naar toe gaat, telt de afstand niet. Inne nuus in d'r - legke. Deë zal zienne - in 't leëve vinge. Inne volle en inne hauw aan mós me oes d'r -jon. Inne in d'r weeg sjtoa. weg'kebrij m wittebroodspap. 't Rent nit al daag -, het is niet alle dagen kermis. weg'keman m (wegkemander) verkl wegkemensje gebak van wittebrood in de vorm van een mannetje. Mit nui-joar kroge vier inne -. wei V weide. De kui de - óp drieve. Inne de - óp jage, iemand wegjagen. Heë is piet-de-wei-óp, hij is er tussenuit geknepen. wei st V wei, hui. - mit kleie woar jód voor vuur de kütte. wei'e weiden. De jeet ~. wei'efes o (weiefester) weidefeest. wei'er m vijver. De weiere va Rolduc. weiernaas' drijfnat, 't Kinke is -. we'jere, wiejere weigeren. wek m (wegke) verkl weks-je wittebrood. Ès - en broeëd ópee, da krieste dikke bee.

4 279 wekke - wè'sje wek'ke 1 wakker maken. Losse vier ós beëne vuur d'r hillieje Tsint Fiet I dat heë ós wekt tse reëter tsiet I nit tse vrug en nit tse sjpieë I mörjevrug um... oer 2 foppen. Dem hauwe vier ins sjön jewekd! wek'ker m wekker. Ze lofet aaf wie inne -, ze ratelde al maar door. Wat vlügt de tsiet, zaat d'r man, en zieng vrauw worp hem mit d'r - noa d'r kop. weksbóttram v boterham van wittebrood. wel st V pletrol, wals. wel st V golf. wel'blèch o gegolfd plaatijzer. wel'le plat rollen, pletten, 't Jeplógd lank -. wel'ie aan de kook brengen. De milch -. wel'le krullen. Mit de kroltsang de hoare -. Dat meëdsje hat sjun - hoar Welsj m Waal. Inne - oes 't Lükkerland. Welsj Waals. wel'sje koeterwaals spreken. welt V wereld, 't Is e weer of de - verjung. Va hure zage kómme de lüejens in de -. Die leëve in de verkierde -, die zijn wereldvreemd. Ze vole druwer hin wie d'r ermód uwer de -, ze vielen er gretig op aan. Besser in de wie -, wie in d'r enge boech (verontschuldiging als iemand een wind laat). Iech bin i Haander óp de - kómme. Nit vuur de - hai iech dat jedoa, voor geen geld van de wereld zou ik dat hebben gedaan, 't Is sjleët verdeeld in de - : d'r inne hat d'r bül en d'r angere 't jeld. Heë wónt woa de - mit breer is tsouwjeneëld. Heë zitst ajin zie van de -. Dat is de - nit! Zo veel is dat nou ook niet! Deë is in de -jesjurgd, het is een onnozewegkeman Ie hals. Heë woar van de - aaf, hij was bewusteloos. Went d'r boer nit mieë klaagt en d'r pastoer nit mieë vroagt, verjeet de -. wel'tse, ziech zich van de ene kant op de andere gooien, 't Kinke hat fieëber, 't weltst ziech in 't bedsje. wen'de, ziech st zich wenden, zich keren. Doe mots diech an d'r burjemeester wende, 't Bledsje hat ziech jewend. wen'deler m woerd. wen(t) als, wanneer. Iech kom, - 't nit rent. we're, ziech zich verdedigen. werk o werk. Mit kraag en biend noa 't - jon, een baantje hebben waarbij men zijn handen niet vuil hoeft te maken. An 't - jon. E jód - doeë. 't - jeet miech jód van d'r hank. Vöal heng maache lieët -. Heë zukt - en beent d'r Herjod, dat heë jee vingt. Mennieje bergman jong van 't - noa de zerk. In die oer is e jód -. wer'keldaag m (werkeldaag) werkdag. werkeldaagsan'tsóg m daags pak. werk'tsüg o gereedschap, Jód-is 't haof werk. werm st (al)weer. Bis doe - doa? werm si warm. 't Is hü zoeë -, dat de kroats jape. Inne vuur jet - maache. Iech kom jet sjpieëder, hod miech ing plaatsj -. Iech han hü nog nuus werms uwer de lippe jehad. Ziech inne - haode. werm'de st v warmte. Deë oavent jieëft vöal -. wer'me st warmen. Komt erin en wermt üch jet. werm'kroech v (wermkrüch) bedkruik. wer'pe, wórp/werpet, jewórpe gooien, smijten. D'r kroam doa -, ergens de brui aan geven. Jonge -. Jet wied van ziech -. werpe, ziech 1 Ziech in de front werpe, a) zijn beste beentje voorzetten; b) zich piekfjn kleden. Ziech inne an d'r hals werpe, iemand proberen te strikken. 2 kromtrekken. 't Bred hat ziech jewórpe. wes V (weste) vest. wèsj V 1 was. De - izetse. 2 ondergoed. Dink draa, dats doe diech ring - aadees. 3 ^ wasserij. wèsj 'bred o (wèsjbreer) wasbord. De wèsj óp 't - roebbele. wè'sje, woosj/wèsjet, jewèsje wassen. Doe mots diech óch hinger de oere -. Jet óp de hank -. Deë is mit alle wasser jewèsje, hij is door de wol geverfd. Inne d'r kop -, iemand zeggen waar het op staat.

5 wèsj kessel - wieët 280 wèsj 'kessel m wasketel, wèsj 'klammer v, wèsj 'pin m wasknijper, wèsj 'kómp m (wésjkump) waskom, wèsj 'kuche v waskeuken, wèsj'lap m verkl wèsjlepje waslapje. wèsj 'lieng v waslijn. wèsj 'mangel v wasmand. wèsj 'tsieng v wastobbe. De erm widvrauw moeët de wèsjtsienge noajoa, de arme weduwe moest voor andere mensen de was doen. wèsj 'vrauw v wasvrouw. wèsj'wief o (wèsj wiever) waswijf. wes'sel m wissel. D'r- umwerpe. wes'sele wisselen. wes'seljoare mv overgangsjaren. wes 'selsjiech v ^ ploegendienst. wes'selwaanm ^ lege wagen die voor een volle in de plaats komt. wes'sere in water leggen. De herregke, d'r sjtokvisj -. westetèsj v vestzak. Dem ken iech wie mie eje westetèsj-je. Mit 't reëter oog in de linker - kiekke, scheel kijken. wet V wet. Iech los miech va diech nit de wette sjtelle, ik laat me door jou de wet niet voorschrijven. wet'tersjlaag m (wettersjleëg) ^ mijngasontploffing. wet'tersjtiejer m ^ ventilatiecontroleur. weu'le, wule st woelen, wroeten. wid'man m (witmander) 1 weduwnaar. An auw hoezer en auw widmander is ummer jet tse friekkele, alles wat oud is, heeft zijn gebreken. 2 afhangend spinrag. An d'r plavong hong inne -. wid'vrauw v weduwe. Ing - oane kink, dat is e lekker dink. wie st V wilg. Óp d'r knoets van de - hauw de end heur nès jebouwd. Hoots sjnieë I van alle wieë I klómpe maache I dat ze kraache I o, doe klinge poepzak (kinderrijm). wie st 1 hoe, wat. -jeet 't diech? -, doe jeleufs dat nit? Doa hant vier evvel jèse, en -! - auwer, -jekker - dom va dem! 2 dan, als, zoals. Heë is sjterker - miech. Iech bin zoeë aod wie(ts) doe. - d'r heer, zoeë d'r kneët. 3 toen. Dat woar ing vraud, -d'r Tsinterkloas koam. wieb'bel v, wieb'belsjtats m draaikont. wieb 'belieg onrustig. wie'che si, weech/wiechet, jewèche wijken. wèsjbred wied st, wieër, wiedst 1 ver. Dat is inne wieë wèg. - is riech, wat van ver komt, geldt als beter (vooral van een bruid gezegd). Deë hat 't - braad, 't Is - kómme. 't Is werm ezoeë -! Het is al weer zo ver! - en breed woar jee miensj tse zieë, wijd en zijd was niemand te zien. Heë koam a jinne ek, jinne sjlaag wieër, hij kwam geen steek verder. Zets doe óch doevve noa d'r wieël Zetje ook duiven in voor de verste vlucht? 2 ruim, wijd. Ing wie boks. E - kleed. Wie bóksepiefe. Deë rok is miech tse -. wie'de, wieë st v wijdte, verte. De lengde en wiede van d'r rok zint jód. Jans in de - zoog iech 't kirchs-je ligke. Va wieë en zieë, van heinde en verre. wieds st Va -, van verre. wied'sjiechtieg ver. In de uitdrukking: Ze woare nog -famillieë vanee. wie'ë st wijder maken. De nui sjong zint tse knap; d'r sjoester mós ze jet -. wie'ë st mv weeën, 't Doert nit lang mieë, zaat de hevvam, de - kómme wie langer wie ftotter wie'ë doeë pijn doen. Jef 't kinke jet finsjeltieë, da deet hem óch d'r boech nit wieë. Dat is noe jerejeld; dat deet ós d'r kop nit mieë wieë, dat is nu geregeld; dat kost ons geen hoofdbrekens meer. wie'ëhoots o wilgehout. Klómpe weëde va -jemaad. wieët m waard, kastelein. Me mós d'r - nuus sjenke. Inne jouwe - hat jing kling jleës-jere. wieët o (wieëter) wicht, 't Is e erm -.

6 281 wieët'sjaf -wild wieëfsjaf V (wieëtsjafte) café. Hü voes, -! A jidder ek ing -. wieë'zei m wezel. Zoeë vief wie inne -. wief si o (wiever) verkl wiefje wijf. Inne ing trekke dat heë nit mieë wees of heë e mensje of e wiefje is. wie'je wiegen, 't Kinke i sjlof-. wieks, wiks m schoensmeer. wieks'broor m (wieksbreur) iemand die je belazert. wieks'busjtel m schoenborstel. Deë hat inne sjlaag mit d'r -jehad, die is niet goed snik. wiek'se, wik'se 1 schoenen poetsen. 2 afranselen. Deë hauw ze jehurieg jewieksd krèje. wiel V poos. Dat doert nog e wielsje. wiem'mele wemelen, 't Wiemmelt hei van de oamezeke. wiem'mere jammeren, kermen. wien si m wijn, wingerd. Langs d'r jieëvel wieëst wille -. wienieë' st wanneer. - kunt 't üch jeleëje? wien'tseppersje o tapuit. wiep V hefboom om karren op te krikken, b.v. om de assen te smeren. wiep'pe wippen. wiep'sjtats m (wiepsjtets) verkl wiepsjtets-je onrustig kind. wie'rooch m wierook. Deë rücht noa -, dat is een heilig boontje. wie'roochsvaas o wierookvat, 't - sjloa. wies wit. Ach daag noa Oeëstere is 't Wiesse Zóndieg. 't Kloeëster van de Wiesse Zustere. Zoeë - wie d'r plavong, wie kniet. Dat mots doe miech sjwats óp -jeëve. De wiesse wèsj hingt al óp d'r droad. In 't - trouwe. wies st V 1 wijze, manier. Dat is jing aad of-, dat is geen manier van doen. Veel gebruikt in verbindingen als: baisjpielswies, bij wijze van voorbeeld. Karewies, bij karre vrachten. Leffelewies, lepel voor lepel. 2 wijs, melodie. Heë kan jód - haode. wies st wijs, verstandig. wies'broeëd o (wiesbroer) verkl wiesbrüedsje wittebrood. Wies- en Sjwetsdaag mv dagen voor Sacramentsdag. Lang jeleie jong óp Sacramentsdaag de brónk oes; de daag dervuur woeëte de hoezer jewiesd en óngenum jesjwetsd. wies'kwaas st m (wieskwès) witkwast; wij waterkwast (spottend). wies'maache wijsmaken. Maach dat inne jek wies! wies 'pele fluisteren. wies'se witten. Iech han d'r plavong - losse. wies'vinger m wijsvinger. wies'vrauw st v vroedvrouw. wiets V grap, mop. Maach jing wietse doa-uwer wief semecher m grappenmaker. wief sieg grappig. wief tere merken, lont ruiken. wie'verkal m vrouwenpraat. wie'verklaaf m vrouwenroddel. wievöal' hoeveel. D'r wievöalste hant vier hü? wie'wasser o wijwater. wie'wasserbak m (wiewasserbek), wie'wassersjtee m (wiewassersjting) wijwaterbak. wie'wasserkwaas m wij waterkwast. wie'wasserpötsje o wijwaterbakje. wie'ze st, wees/wiezet, jewieëze wijzen. Heë hauw miech d'r wèg jewieëze. wie'zer m (wiezer) wijzer. wie'zerplaat v wijzerplaat. wiezoeë' hoe zo, in welk opzicht, waarom. wig st V wieg. Dat is dem óch nit an de -jezónge, dat hem dat nog zou overkomen, had ie nooit gedacht. wik st V lampepit. De - van de sjteenoaliegslamp. wik'ke V wikke. wik'kei m 1 windsel, luier. Dem hant ze tse vrug oes d'r -jedoa, hij is niet goed wijs. Inne mit d'r - krieje, iemand te pakken krijgen. 2 haarknot. wik'keldiets-je, wik'keikink o bakerkind, baby. wik'kele wikkelen. Inne knduel wol - Jet in papier -. De hoare -. Da bis doe ewer sjeef jewikkeld! Dan zitje er lelijk naast! wil st m wil. De kinger hönne - sjteet hinger de duur, kinderen hebben niets te willen. Dat jeet mit d'r betste - nit. Heë wilt zienne eje - durchzetse. Die erm sjwaad hat heure - nit bij deë man, die arme vrouw heeft thuis niets te vertellen. Mit mienne - jesjücht dat nit, als ik wat te zeggen heb, gebeurt dat niet. Um Jods -! Um himmels! wild si, wil(le) st wild. Inne wille sjtier, Ing wil doef. E - meëdsje. Wil kieësje. Wil roeëze. Wil dere. 't Jeet bij dön - tsouw. Dat woar jet wie ing wil vesper, dat was een wilde boel. D'r kop in 't - werpe, niet naar goede raad luisteren. Dat

7 wil'dere-woad 282 jieëft 't bij de wille nog nit! - vleesj. In d'r kelder hant vier wil verke, in de kelder hebben we pissebedden, wil'dere stropen, wildvreëm wildvreemd, wildvuur' o koudvuur, gangreen, - verjeet went me dreimoal mit d'r trouwrink uwerkrüts druvver sjtriecht. wil'le, wool, jewóld/jewild willen. Wie doe wils. Heë weul wal, ewer heë kan nit. Bis ing anger kier, of Jod wil. Jodsejedank, 't wilt werm, goddank, het gaat weer. Die - van diech nuus mieë wisse. Iech wil nuus jezaad han! Ik heb niks gezegd! Dat wilt jekankd zieë! Je moet de kunst verstaan! wil'lieg gewillig. Dat deet deë - en jeer Heë is - en jeduldieg. wing st V windas, lier. Mit de - 't wasser oes d'r depe puts ópwinge. win'ge waaien. Iech los miech jet vrisje wink um de naas -. win'gieg winderig. wink si m (wing st) verkl winke wind. D'r - sjteet oes 't reënlaoch, de wind zit in de regenhoek. D'r- hat ziech jedrieënd. D'r- hat ziech jelaad. Durch - en weer lofe. Dat sjtinkt ing sjtond teëje d'r - i. Heë hingt de vaan noa d'r -, hij hangt de huik naar de wind. D'r-va vure krieje. Hei kal iech in d'r -, hier praat ik voor dovemansoren. Heë hauw - derva krèje, hij had er lucht van gekregen. wink si m wenk. Dem broech iech mar inne - tse jeëve. wink'ai o (winkaier) windei. wink'bül m 1 opschepper, windbuil; benaming voor een Heerlenaar. 2 roomsoes. win'ke, wónk/winket, jewónke wenken. Mit ing sjuurpoats -, een duidelijke wenk geven, win'kei m hoek. win'kelhoak m (winkelhöak) winkelhaak. win'kelieg rechthoekig, haaks. E bred - zeëje. win'keliezer o hoekijzer. wink'mölle v (winkmöllens) windmolen. wink'sjeef scheefhangend, kromgetrokken. Die duur is -. wink'sjlaag m afgevallen fruit. D'r- kan me nit verware, dem kan me besser imaache. wink'sjpel o ongedurig kind. wink'ter m winter. Inne nase -jieëft inne vette kirkef. 't Is de vroag of heë nog durch d'r - kunt. Mit Tsint Andris kunt d'r-jans jewis. Heë hat d'r-an de vus, an de heng, hij heeft wintervoeten, winterhanden. D'r - vreest 't vrugjoar en d'r zommer en d'r herfs óp. winkterdaag' m (winkterdaag) winterdag. In d'r -, 's winters. wink'voeëgel m (winkvüegel) vlieger. win'ne, won/winnet, jewonne winnen. Deë nit riskeert, deë nit wint. win'nieg weinig. Wats doe beits is miech tse -. Iech jef hónged jaole, nit mieë en nit winniejer Iech han - tsiet. Tse - um tse leëve en tse vöal um tse sjterve. Dat is 't winniegste wat me doeë kan. win'niegstens tenminste. wip V wip. wir'ke werken. Heë wirkt wie e peëd. Va -junt de peëd kapot. Boese de tsiet -, overwerken. Num die milletsien, die wirkt. Heë wirkt ziech drin en droes, hij werkt zonder overleg. wirk'eëzel m werkezel. wir'kes o werkplaats. wirklieg werkelijk. wirk'sjótsel m (wirksjutsel) werkschort. D'r sjoester hauw ummer inne bloa - um. wir'vel, wilver m wervel (van geraamte en raam). Doch d'r- óp de duur wir'vel m roffel. Heë sjloog inne - óp de trom. wir'vele wervelen. wir'velwink m wervelwind. wis'se, wós/wes, jewósd/jewesd weten. Wat iech nit wees, maat miech nit hees, wat niet weet, wat niet deert. Dat wees iech va hure zage. Heë wees woa haas hupt, hij weet waar Abraham de mosterd haalt. Dat wees d'r koekkoek! Dat mag Joost weten! Heë is nit nuisjierieg, went heë alles wees. Heë wees wat de botter sjteet, hij is goed op de hoogte. Wat die tempteerd hant, dat wees d'r leve himmel. Me wees woa me is, mar nit woa me kunt, je weet wat je hebt, maar niet wat je krijgt. woa waar. - is heë? - bis doe werm jeweë? 2 dat. 't Joof tsiette, - me vuur e wullemsje e vieëdel aier kroog. Ook in samenstellingen als: woahij, woadurch, woahin, woamit, enz. woad si o (wöad st) verkl wöadsje woord. Me darf mit e hillieg - nit d'r jek drieve. Inne tse - sjtoa. Doa woar jee óneëve -jevalle, er was geen onvriendelijk woord gevallen. Heë numt miech de wöad oes d'r mónk. Iech han 't - óp de tsong

8 283 woag - wónsj 'tseddel ligke. Iech sjlon diech mit dieng eje wöad. Heë wees zie - tse doeë. Verjès dieng wöad nitl Vergeet niet watje gezegd hebt! Heë besjteet óp zieng wöad, hij blijft bij zijn mening. Vuur jeld en jouw wöad kan me alles krieje. Ee - braat 't angert en d'r sjtriet woar doa. Haste nog wöad! Hoe is het mogelijk! Mit dem han iech nog e wöadsje tse kalle. Die hauwe wöad mit deur jehad. Doa is 't letste - óch nog nit jesjpraoche. Sjpaar dieng wöad. Inne de wöad in d'r mónk umdrieëne, iemands woorden verdraaien. woag st V weegschaal. woa'ge wegen. Woag 't mar jód: 't is vuur inne kranke, weeg maar niet zo precies; het is voor een zieke. woa'pe st o (woapens) wapen. wöapje st o jasje. Heë hauw 't zommerwöapje aa. woar st waar. Zoeë - wie iech hei sjton. Zoeë - wie Jod in d'r himmel. woar'heet v waarheid. Inne de - zage. woarum' waarom. - dees doe dat? Inne d'r - zage, iemand de reden waarom zeggen. woaruv'ver waarover. woar'zage waarzeggen, voorspellen. woavandan' waarvandaan. - kunt d'r wink? - kómme de tsiejduner? Vraag niet altijd waarom (afwijzend antwoord). woavuur' waarvoor, voor wat. - hils doe miech? wóch st V volle kracht. Heë sjloog mit - óp d'r loekkas. woed st V woede. Ziech de - an inne oeslosse, zijn woede op iemand koelen. Heë kank ziech zelf nit va -, hij was buiten zichzelf van woede. Wie iech dat hoeët, doe kroog iech ewer mit de - tse doeë, toen ik dat hoorde, werd ik woedend. wirvel woeëne, woeënet, jewónd wonen. woeë'nóng v woning. woeën'tsimmer o woonkamer. woeën'vieëdel o woonwijk. woeën'waan m (woeënwaans) woonwagen. woeësj V (woeësjte/wüesj) verkl wüesj-je worst. Mit ing - noa ing zie sjpek werpe, een spierinkje uitwerpen om een kabeljauw te vangen. Noe jeet 't um de -, nu gaat het erom, nu komt het erop aan. Deë zukt de - in d'r hongs-sjtal, hij zoekt op de verkeerde plaats. woeësj 'te worst maken. woeësj 'tepin m worstepin. woep'tieg m wippertje. Nog inne - tsem aafjeweëne. woep'tieg hopla. wol st V wol. Inne knduel -. Deë zitst jód in de -, hij zit er warmpjes bij. Die tswai hant ziech ummer in de -, die twee zitten elkaar voortdurend in de haren, Ziech inne mit de - sjnappe, iemand bij zijn lurven pakken. wölsjere vlokjes wol, pluisjes. wol'ber v bosbes. wol'beretsiet v bosbessentijd. wol'berevlaam m (wolberevleëm) bosbessenvla, wol'ber(e)mai m bosje bosbessentakjes, Heë hat inne tietsj mit d'r -, hij heeft een klap van de molen beet. wolk V verkl wulks-je wolk. E kink wie ing -. Heë sjweëft in de wólke, hij staat niet met beide benen op de grond. Ze woar wie oes de wólke jevalle. wölle wollen. Ing - umdrieën maache, een omweg maken, een straatje omlopen. wöl'leboeëne mv tuinbonen. wond st V wonde. Ziech de vunnef wonde beëne, bidden ter ere van de vijf wonden van Christus. Dat is ing ploaster vuur de -. wón'ger wonder, 't Jieëft miech - dat heë werm óp de bee is, het verwondert me dat hij weer op de been is. wón'gere, ziech zich verwonderen, zich verbazen. Dat zouw miech nit wóngere. wón'gerlieg verwonderlijk. wón'gesj wonder. Heë meent - wat heë wuur, hij heeft een hoge dunk van zichzelf. wónk si wond. 't Kinke is -. Ziech - ligke, doorliggen. wónsj m (wunsje) wens. wónsj'tseddel m verlanglijstje.

9 woof - zak woof si m (woof st, weuf st) 1 ook wolf m wolf. Ziech bessere wie inne jonge -, van kwaad tot erger komen, 't Ziet oes elsof 't -jung reene, de lucht ziet er uit, alsof we een noodweer krijgen. Wirke wie inne -. Went d'r - in d'r sjtal jeweë is, deet me de duur tsouw, als het kalf verdronken is, dempt men de put. 2 opgedroogd snot. Inne de - oes de naas trekke, iemand uithoren. 3 vleesmolen. woof'tseng mv vooruitstekende boventanden. wór m war. De koad is, de hoare zint in d'r -. 't Jaar is inne -, het garen is helemaal in de war. worm si m (wurm st) verkl wurmsje worm, wurm. In deë appel is inne - dri. 't Kink ziet zoeë bias oes, 't hat zicher wurm. Dat is e erm wurmsje van e kink. Heë hat d'r-an d'r vinger, hij heeft het fijt. worm'kroed o boerenwormkruid. worm'polver m wormpoeder. worm'sjtich m (wormsjtich) wormsteek, wórm'sjtichieg wormstekig, worp m worp. Inne jouwe - doeë. Inne - knieng. wóf sel V wortel. Ónkroed mit - en al oesriese. De - van de hank. De - van d'r vingernaal. 't Hoar is an de - krank. An tieëk doa kanste - sjloa (uit een carnavalsliedje). wófselbusjtel m harde borstel. Mit d'r - en sjwatse zeef d'r dulper sjroebbe. wóf sele wortel schieten. wo've.yr schrapen. wu'ler m zwoeger. wul'lempje o kwartje. wun'sje wensen. wur'je st wurgen. wus woest, kwaad; erg. Bis doe - óp miech? Dat woar ewer - wied. wusj si m (wuzje st) wis, bos. Inne -jraas. Inne - hoare. wu'sje wissen, vegen. Mit inne nase doch uwer d'r dusj -. Sjtub -.