De collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De collectieve arbeidsovereenkomst (cao)"

Transcriptie

1 De collectieve arbeidsovereenkomst (cao) Omdat ruim 85% van de Nederlandse bedrijven te maken heeft met een collectieve arbeidsovereenkomst (cao), is de kans groot dat een ondernemingsraad hiermee te maken krijgt. De ene cao is echter de andere niet. Bovendien bestaan er diverse soorten cao s en kunnen instemmingsmogelijkheden van elkaar verschillen. Met de nodige basiskennis over cao s komt de or beslagen ten ijs. Over het algemeen bestaat een cao uit algemene bepalingen, bepalingen over de arbeidsrelatie, arbeidsvoorwaarden en salarisschalen. Binnen één bedrijf kunnen ook meerdere cao s van toepassing zijn, bijvoorbeeld in een gezondheidsorganisatie waar meerdere beroepsgroepen werkzaam zijn met een eigen cao zoals verpleegkundigen, artsen en administratief personeel. Het is de taak van de ondernemingsraad om toe te zien op de naleving van de cao. De or kan hiertoe gebruik maken van zijn instemmingsrecht en adviesrecht. Is er helemaal geen cao van toepassing, dan kan de or een rol spelen bij het afsluiten van individuele arbeidsovereenkomsten, of adviseren een cao van toepassing te laten verklaren. Wat is een cao? DEFINITIE De afkorting cao staat voor collectieve arbeidsovereenkomst. Dit is een verzameling afspraken tussen enerzijds vertegenwoordigers van werkgevers en anderzijds vertegenwoordigers van werknemers. De afspraken betreffen vooral primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden zoals loon, werktijden en functiewaardering, voor een groep werknemers (van een bedrijf of bedrijfstak). De cao is een aanvulling op de individuele arbeidsovereenkomst die een werkgever en zijn werknemer sluiten. De afspraken in een cao zijn over het algemeen gunstiger dan de wettelijke bepalingen. De cao geeft alleen het kader aan, waar een individuele arbeidsovereenkomst aan moet voldoen. Dat wordt de doorwerking van de cao genoemd. Een individuele arbeidsovereenkomst mag nooit in strijd zijn met de cao die van toepassing is. Minimum- en standaard-cao Veel cao s hebben een minimumkarakter. Dat betekent dat een werkgever wel méér mag betalen dan in de cao is vastgelegd, maar niet minder. Dat geldt ook voor de andere arbeidsvoorwaarden die in de cao staan. Een gunstiger regeling voor de werknemer mag altijd, de cao geeft alleen het minimum aan. Bij een standaard-cao moet de werkgever zich exact houden aan wat in de cao staat.

2 De overheid en de cao Juridisch gezien zijn collectieve arbeidsovereenkomsten bij de overheid geen cao. Dat komt doordat ambtenaren geen arbeidsovereenkomst hebben, maar een aanstelling. De overheid onderhandelt echter net als commerciële bedrijven met de vakbonden over de arbeidsvoorwaarden, waardoor toch vaak wordt gesproken over bijvoorbeeld de politiecao. De overheid mag de arbeidsvoorwaarden ook niet wijzigen zonder overeenstemming met de bonden. WET OP DE CAO In de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst is vastgelegd waaraan een cao moet voldoen en welke bevoegdheden nodig zijn om over een cao te mogen onderhandelen. De gemaakte afspraken in een cao gaan boven de wet. Een bedrijf moet zich dus aan de cao houden. Andere wetten die van belang zijn bij een cao zijn de Wet op de loonvorming (WLV) en de Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet AVV). Deze laatste wet stelt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in staat een cao van toepassing te verklaren op een hele bedrijfstak.dat betekent dat ook bedrijven die niet zijn aangesloten bij een werkgeversorganisatie, de zogenaamde ongebonden werkgevers, zich aan de cao moeten houden. Dit is bijvoorbeeld het geval voor de bedrijfstak Metaal. SOORTEN CAO S De ene cao is de andere niet. Niet alleen bepaalt de soort cao in hoeverre een werkgever mag afwijken van een cao, er bestaan ook bijzondere cao s voor bijvoorbeeld hoger opgeleiden en 65-plussers. Sommige cao s gelden voor alle werknemers binnen een sector, andere voor een bedrijf alleen, en er zijn zelfs cao s die maar voor enkele werknemers van toepassing zijn. Bedrijfstak-cao Afspraken over arbeidsvoorwaarden die voor werknemers van alle bedrijven binnen een bepaalde sector gelden. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kan zo n cao algemeen verbindend verklaren, waardoor alle bedrijven in de betreffende sector zich hieraan moeten houden. Ook bedrijven die niet zijn aangesloten bij een werkgeversorganisatie (de ongebonden werkgevers). Voorbeelden van bedrijfstak-cao s zijn de metaal-cao en de bouw-cao. Bijna 90% van de werknemers voor wie een cao geldt, valt onder een bedrijfstak-cao. Ondernemings-cao Afspraken over arbeidsvoorwaarden die voor alle werknemers van een specifiek bedrijf gelden. Veel grotere bedrijven hebben zo n cao, maar ook een klein bedrijf kan een ondernemings-cao afsluiten. Bijvoorbeeld Aegon, Philips en Rabobank kennen een

3 ondernemings-cao, maar ook Veerdienst De Visser in Krimpen aan de Lek heeft een ondernemings-cao voor vijf werknemers. Raam-cao In een raam-cao worden alleen afspraken gemaakt over de hoofdzaken in de arbeidsvoorwaarden voor een bepaalde sector, vooral over loonsverhoging, salarisstructuur en arbeidsduur. Deze hoofdlijnen gelden voor alle bedrijven binnen de sector, maar op een lager niveau vinden dan aanvullende onderhandelingen plaats. Een voorbeeld hiervan is de Grafimedia-cao, die bestaat uit een mantel met een aantal basisregels, aparte sectorhoofdstukken voor de diverse branches, en delegatie van onderhandelingsbevoegdheden aan ondernemingsraden. Cao à la carte Een collectieve arbeidsovereenkomst met een keuzemodel waaruit werknemers zelf kunnen kiezen voor bepaalde arbeidsvoorwaarden is de cao à la carte. Werknemers kunnen dan bijvoorbeeld loon inleveren in ruil voor extra vakantiedagen. Een voorbeeld van een bedrijf met een cao à la carte is Sara Lee. Specifieke cao s Naast reguliere cao s, waarvan bovenstaande soorten een voorbeeld zijn, bestaan er ook specifieke cao s. In specifieke cao s worden afspraken gemaakt over specifieke onderwerpen, meestal Vut- of pensioenregelingen, scholingsfondsen of sociale plannen. Hiervan zijn er ongeveer tweehonderd in Nederland. Zo n dertig bedrijven kennen een aparte cao voor hoger opgeleid personeel, bijvoorbeeld Philips. GELDIGHEID Zodra een afgesloten cao door de partijen is aangemeld bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, geldt hij als wet. De cao is dan van toepassing op alle werknemers die in de cao in de algemene bepalingen worden genoemd. Bijvoorbeeld in het geval van een ondernemings-cao voor alle werknemers van de betreffende onderneming, of in het geval van een bedrijfstak-cao voor alle werknemers van bedrijven die zijn aangesloten bij de werkgeversorganisatie die partij was bij de onderhandelingen. Als de minister een cao algemeen verbindend verklaart, is de cao ook van toepassing op alle werknemers van bedrijven binnen de betreffende sector die niet zijn aangesloten bij een werkgeversorganisatie, de zogenaamde ongebonden werkgevers. Is er geen algemeen verbindendverklaring, dan hoeft een bedrijf dat niet is aangesloten bij een werkgeversorganisatie, en dus geen partij is geweest bij de onderhandelingen, zich niet te houden aan de cao. Vrijwel alle bedrijfstak-cao s zijn algemeen verbindend verklaard. Of een werknemer wel of niet lid is van een vakbond maakt niet uit. Als op het bedrijf waar hij werkt een cao van toepassing is, geldt deze automatisch voor alle werknemers. Dit om te voorkomen dat er ongelijkheid ontstaat tussen werknemers die wel lid zijn van

4 een vakbond (gebonden werknemers) en werknemers die dat niet zijn (ongebonden werknemers). Als in de cao een dispensatieregeling is opgenomen en een bedrijf kan aantonen dat het aan bepaalde voorschriften niet kan voldoen, kan het bedrijf een dispensatieverzoek indienen bij de cao-partijen. Dit is bijvoorbeeld het geval als een bedrijf in financiële moeilijkheden verkeert waardoor het de in de cao overeengekomen loonsverhoging niet kan betalen. Het bedrijf kan dan tijdelijk vrijgesteld worden van deze verplichting. LOOPTIJD VAN EEN CAO De gemiddelde looptijd van een cao is twee jaar. Specifieke cao s gelden vijf jaar. Tegen het einde van de looptijd gaan de partijen opnieuw om tafel zitten om te onderhandelen over een nieuwe cao. In de meeste cao s is vastgelegd wanneer de cao van rechtswege eindigt. Is er niets vastgelegd, dan is de cao volgens de wet één jaar geldig, en moeten de partijen de cao opzeggen. Vervallen cao s Tegenwoordig komt het steeds vaker voor dat er nog geen nieuwe cao is vastgesteld terwijl de looptijd van de oude cao al is afgelopen. In dat geval blijft vaak de oude cao nog van toepassing, maar omdat de looptijd hiervan is verstreken, kan dit gevolgen hebben voor werknemers die in dit cao-loze tijdperk worden aangenomen. Ook de algemeen verbindend verklaring vervalt na het verstrijken van de looptijd. Bedrijven die niet zijn aangesloten bij een werkgeversorganisatie, hoeven zich dan niet meer te houden aan de cao. De nieuwe cao kan worden ingevoerd met terugwerkende kracht. Het is dan wel van belang dat de onderneming zijn werknemers goed informeert over de gevolgen hiervan. Vaak nemen de partijen in de nieuwe cao een overgangsregeling op om te voorkomen dat er gecompliceerde situaties ontstaan door de cao-loze periode. Bijvoorbeeld voor werknemers die in die periode zijn ontslagen (opzegtermijn) of een loonsverhoging hebben gekregen die afwijkt van de nieuwe cao. Uitzondering op de invoering met terugwerkende kracht zijn de algemeen verbindend verklaarde cao s. De nieuwe cao is pas geldig wanneer deze opnieuw algemeen verbindend is verklaard. Alleen voor gebonden werkgevers geldt ook in de cao-loze periode dat ze zich moeten houden aan de oude cao zolang er nog geen nieuwe is. INFORMATIEPLICHT Het Burgerlijk Wetboek schrijft voor dat een werkgever de plicht heeft werknemers te informeren over een aantal specifieke onderwerpen, zoals de pensioenregeling, collectieve ziektekostenverzekering, en veilig en gezond werken. Ook de cao valt onder deze informatieplicht. Naast de individuele arbeidsovereenkomst heeft de werknemer ook

5 recht op een exemplaar van de op hem van toepassing zijnde cao. Dit mag ook digitaal, mits deze versie voor alle werknemers toegankelijk is. Hoe komt een cao tot stand? Bij de totstandkoming van een cao zijn werkgevers en werknemers vertegenwoordigd. PARTIJEN Bij de onderhandelingen over een cao spelen werkgeversorganisaties en vakbonden een grote rol. Immers, niet alle werknemers en werkgevers van een bedrijfstak kunnen met elkaar om tafel gaan zitten. Daarom treden tussenpersonen op als onderhandelaar. Voor werknemers zijn dat de vakbonden zoals het CNV en het FNV. Bekende werkgeversorganisaties zijn VNO-NCW en MKB-Nederland. In het geval van een ondernemings-cao onderhandelt de vertegenwoordiger van de werknemers met de betreffende werkgever. HET PROCES Het proces rondom de totstandkoming van een cao verloopt kortweg als volgt: 1. Vertegenwoordigers van werknemers (meestal de vakbonden) en werkgevers (meestal een werkgeversorganisatie of de onderneming) raadplegen hun achterban over hun wensen met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden. 2. De partijen komen bij elkaar voor een eerste onderhandelingsronde. Dit kan leiden tot een principeakkoord of een eindbod van de werkgever. 3. De vakbondsleden mogen zich uitspreken over het onderhandelingsresultaat. 4. De partijen vervolgen de onderhandelingen en komen als het goed is uiteindelijk tot een akkoord. Hiervoor kunnen meerdere overlegrondes nodig zijn. 5. De partijen melden de cao aan bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en vragen eventueel om een algemeen verbindend verklaring. Helaas verloopt het onderhandelingsproces niet altijd even snel en soepel. Het komt dan ook regelmatig voor dat onderhandelingen helemaal vastlopen. Soms organiseren de vakbonden stakingen om de werkgevers onder druk te zetten. De onderhandelingen kunnen maanden en soms zelfs jaren duren. Wat staat er precies in een cao? In een cao staan afspraken over arbeidsvoorwaarden. Daarnaast kunnen de partijen in de cao vastleggen om gezamenlijk bepaalde zaken te organiseren en te financieren. Bijvoorbeeld scholings- of pensioenfondsen. ALGEMENE BEPALINGEN

6 Het onderdeel Algemene Bepalingen is een belangrijk gedeelte van de cao-tekst. Hier staat namelijk beschreven om welk type cao het gaat (standaard- of minimum-cao), voor welke werknemers de cao geldig is, de looptijd van de cao en wanneer de cao eindigt, en definities van algemene begrippen. De ondernemingsraad kan hier bijvoorbeeld ook vinden hoe de instemming is geregeld. Standaard-cao Is er sprake van een standaard-cao, dan is afwijken van de regels niet toegestaan tenzij dat is aangegeven. In een standaard-cao zijn de arbeidsvoorwaarden dan ook concreet ingevuld. Standaard-cao s komen alleen nog voor in gereglementeerde sectoren en beroepen, zoals voor artsen, tandartsen, verzorgenden, verloskundigen en architecten. Wel kunnen in standaard-cao s bepalingen zijn opgenomen met een minimumkarakter. Minimum-cao De meeste cao s zijn minimum-cao s. Dat wil zeggen dat bedrijven in positieve zin mogen afwijken van wat in de cao is vastgelegd. Toepassingsgebied In de Algemene Bepalingen staat ook het toepassingsgebied beschreven. Daaruit is op te maken voor welke werknemers de cao van toepassing is en welke bepalingen geldig zijn. Het toepassingsgebied beschrijft meestal de volgende gegevens: bedrijfstak of branche waarbinnen de werknemer werkzaam is; soort overeenkomst (arbeidsovereenkomst, overeenkomst tot opdracht); kernactiviteiten van de organisatie; werkzaamheden die de werknemer verricht; duur en aantal uren van de arbeidsovereenkomst; de salarisschalen die van toepassing zijn. VEEL VOORKOMENDE ONDERWERPEN De volgende onderwerpen zijn meestal in een cao geregeld: werktijden; beloning (salarisschalen); arbeidsomstandigheden en veiligheid van de werknemer; vakantiedagen en vakantieregeling; pensioenregelingen; verlofregelingen (ouderschapsverlof, zwangerschapsverlof, buitengewoon verlof); onkostenvergoedingen en toeslagen; overwerk; regelingen in geval van ziekte; ontslagregelingen; kinderopvang; scholing.

7 Personeelsreglement Een onderneming kan in een personeelsreglement algemeen geldende arbeidsvoorwaarden vastleggen, voor zover deze nog niet in de cao of de individuele arbeidsovereenkomst zijn geregeld. Het gaat dan meestal om secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden. Bijvoorbeeld een regeling voor buitengewoon verlof. Ook gedragscodes kunnen onderdeel zijn van het personeelsreglement, evenals specifieke bedrijfsregelingen. Bedingen, zoals het concurrentiebeding, staan in de individuele arbeidsovereenkomst omdat de werknemer hiervoor moet tekenen. Voorbeeld In het personeelsreglement kan het volgende staan over rouwverlof: Bij overlijden van één van de (schoon)ouders, grootouders van de werknemer of diens echtgeno(o)t(e), een broer of zuster (daaronder begrepen zwager of schoonzuster) heeft de werknemer recht op een vrije dag. Rol van de ondernemingsraad Welke rol speelt de ondernemingsraad nu werkelijk als het gaat om arbeidsvoorwaarden? Als deze vastliggen in een cao heeft de ondernemingsraad in principe weinig meer te zeggen. Toch is dat niet helemaal het geval. In elk geval is het instemmingsrecht zoals beschreven in de wor, artikel 27 van toepassing, evenals het adviesrecht volgens artikel 25. GEEN CAO Zo n 15% van alle werknemers in Nederland valt niet onder een cao. De arbeidsvoorwaarden worden dan alleen vastgelegd in de individuele arbeidsovereenkomst. Daarnaast kan ook een personeelsreglement bestaan. Toch moet de werkgever wel opletten dat de verschillen tussen werknemers die gelijkwaardig werk verrichten niet te groot worden. Dat is namelijk in strijd met de Wet gelijke behandeling. De ondernemingsraad kan een rol spelen bij het sluiten van individuele arbeidsovereenkomsten. Vrijwillig kiezen voor een cao Een handige oplossing als geen cao van toepassing is via een algemeen verbindend verklaring en geen ondernemings-cao bestaat, is het vrijwillig kiezen voor een cao door in de arbeidsovereenkomst een passage op te nemen als volgt: Op deze arbeidsovereenkomst is de cao. van toepassing. WEL EEN CAO Is er wel een cao van toepassing bij de onderneming, dan is het zaak te kijken wat in de cao staat beschreven over de instemmingsmogelijkheden van de ondernemingsraad. Behalve het doornemen van de Algemene Bepalingen, is het ook van belang de

8 arbeidsvoorwaarden te bestuderen omdat hierin afwijkende bepalingen kunnen zijn opgenomen. Omdat de meeste cao s een minimumkarakter hebben, waarbij details op een lager niveau (dat kan het niveau van de onderneming zijn) worden ingevuld, speelt de ondernemingsraad hierbij een belangrijke rol. Denk bijvoorbeeld aan het personeelsreglement. ONDERNEMINGSOVEREENKOMST (CONVENANT) Of er nu wel of geen cao van toepassing is, in beide gevallen kan de ondernemingsraad een ondernemingsovereenkomst (ook wel convenant genoemd) afsluiten met de werkgever. Als een cao geldt, kan deze overeenkomst als aanvulling dienen. Een ondernemingsovereenkomst kan een cao echter nooit vervangen. Voordelen Voordelen van zo n convenant zijn dat de ondernemingsraad een sterkere onderhandelingspositie verkrijgt doordat de wettelijke bevoegdheden worden uitgebreid. De werkgever hoeft niet meer met iedere werknemer afzonderlijk te onderhandelen en kan bepaalde zaken centraal regelen. Dat zorgt voor uniformiteit. Bovendien zal de ondernemingsraad rekening houden met het ondernemingsbelang. Inhoud In een ondernemingsovereenkomst kan van alles zijn geregeld, zoals de gang van zaken bij fusies en reorganisaties, de informatievoorziening en de samenwerking met de arbodienst. Ook de geldende arbeidsvoorwaarden kunnen hierin worden vastgelegd. Verder beschrijft het document de bevoegdheden van de ondernemingsraad. Meestal gaat het dan om een uitbreiding van bevoegdheden ten opzichte van wat in de wet wordt genoemd. Verder spreken onderneming en ondernemingsraad een aantal procedures met elkaar af die in het document worden beschreven. Bijvoorbeeld procedures op het gebied van faciliteitenregelingen, informatievoorziening en wat er gebeurt in geval van conflicten. Cao bij fusie of overname Wat gebeurt er met de cao als het bedrijf wordt overgenomen of fuseert met een ander bedrijf? Er is sprake van een overgang van de onderneming als een organisatie een andere organisatie, of een onderdeel daarvan, door middel van een overeenkomst overneemt. Het overgenomen bedrijf moet hierbij zijn eigen identiteit behouden en dezelfde of soortgelijke bedrijfsactiviteiten blijven uitvoeren. De volgende situaties kunnen dan ontstaan: Werknemers gaan over met de onderneming, de zogenaamde overgenomen werknemers. Werknemers zijn al in dienst van de overnemende organisatie.

9 In beide gevallen behoudt iedereen zijn eigen cao. Er verandert voor de betrokken werknemers dus niets. Wel is het van belang dat de nieuwe onderneming in de gaten houdt wanneer het dienstverband is ingegaan. Dit is immers al ingegaan voordat de twee bedrijven samengingen, en dat is van belang bij het bepalen van opzeggingstermijnen, jubileumuitkeringen en VUT-regelingen. Eén bedrijfstak-cao Als beide bedrijven onder dezelfde bedrijfstak-cao vallen, is het samenvoegen relatief eenvoudig. De arbeidsvoorwaarden die in de cao zijn geregeld, zijn voor iedereen gelijk en deze cao geldt voor zowel de overgenomen werknemers als voor de werknemers die al in dienst zijn. Verschillende cao s Is er sprake van verschillende cao s, dan valt er meer te regelen bij overname of fusie. Soms kunnen verschillende cao s prima naast elkaar fungeren, bijvoorbeeld als er sprake is van meerdere beroepsgroepen binnen één (nieuwe) organisatie. De omschrijving van de werkingssfeer in de cao maakt duidelijk onder welke cao een werknemer valt. Nieuwe cao Als voor het nieuwe bedrijf een nieuwe cao gaat gelden, is het van belang om de verschillen met de oude cao s in de gaten te houden. Als de nieuwe cao een minimumcao is, kunnen verschillen eenvoudig worden opgelost. De onderneming mag immers afwijken. Maar is de nieuwe cao een standaard-cao, dan is een overgangsregeling nodig om ervoor te zorgen dat werknemers er niet op achteruit gaan, bijvoorbeeld doordat het loon in de nieuwe standaard-cao lager is dan in hun vorige cao. Geen cao Heeft de overnemende organisatie helemaal geen cao, dan moet deze de cao van de ander respecteren en toepassen. Pas na het verstrijken van de looptijd van de cao kan de overnemer nieuwe arbeidsvoorwaarden afspreken. Daarbij mag de organisatie niet te veel nadelig afwijken van de cao. De rechter kan zelfs besluiten dat de cao toch van toepassing moet blijven. Als de overgenomen werknemers geen cao hebben, gaan zij onder de cao vallen als het toepassingsgebied ook voor hen geldt. Zij zijn afhankelijk van de wijze waarop de nieuwe werkgever omgaat met de cao ten opzichte van hun oude arbeidsvoorwaarden. In geval van een algemeen verbindend verklaring, herleven hun oude arbeidsvoorwaarden zodra de avv-termijn is verstreken. Sociaal plan Om nadelige gevolgen zoveel mogelijk te beperken en te voorkomen is het raadzaam bij fusies en overnames een sociaal plan op te stellen. Soms schrijft de cao dit ook voor.

10 Conflicten Over de naleving van een cao kunnen conflicten ontstaan tussen werkgever en werknemers. Zowel gebonden als niet gebonden werknemers kunnen de werkgever daarop aanspreken. Echter, alleen de gebonden werknemers kunnen nakoming van de afspraken vorderen. Ook de werknemersorganisatie kan nakoming van de afspraken eisen en een schadevergoeding vorderen. Deze geldt dan ook voor de ongebonden werknemers. Soms staat in de cao beschreven hoe om te gaan met conflicten. Bijvoorbeeld via een arbitragereglement of bindend advies. Is er geen sprake van een regeling, dan komt de rechtspraak er aan te pas. Conflicten kunnen ontstaan op de volgende niveaus: Obligatoire bepalingen Dit zijn de verplichtingen die gelden tussen de partijen die een cao sluiten, dat wil zeggen de afspraken tussen werknemersorganisatie(s) en werkgeversorganisatie(s). Bijvoorbeeld: de verplichting een pensioenfonds te financieren. Normatieve bepalingen De afspraken en verplichtingen in de cao tussen de individuele werkgever en de individuele werknemer, ook wel individueelrechtelijk gedeelte van de cao genoemd. Deze bepalingen vormen de kern van de cao, en zouden, als er geen cao zou zijn, in de individuele arbeidsovereenkomst zijn opgenomen. Bijvoorbeeld: salaris. Diagonale bepalingen Verplichtingen tussen de werkgever of de werknemer tegenover één van de caopartijen. Omdat dit vaak een collectief element kent, heet dit ook wel het collectiefrechtelijke gedeelte van de cao. Bijvoorbeeld: de werkgeversbijdrage aan vakbondswerk. In alle gevallen is bemiddeling vaak een goede manier om een conflict op te lossen. De Belastingdienst en de cao In het geval van bedrijfstak-cao s toetst de Belastingdienst regelmatig de fiscale gevolgen van de afgesproken arbeidsvoorwaarden (cao-adoptie). Het doel hiervan is het verbeteren van de rechtszekerheid en de rechtsgelijkheid bij uitvoering van de belastingwetgeving. Na toetsing door de Belastingdienst weten werkgever en werknemers zeker dat de uitvoering van de afgesproken arbeidsvoorwaarden niet tot fiscale problemen leidt. BEOORDELING OP VERZOEK

11 Het is ook mogelijk cao-teksten of delen daarvan op verzoek door de Belastingdienst te laten beoordelen. De cao-partijen kunnen cao-teksten of concrete onderhandelingsresultaten opsturen naar de Belastingdienst. Op die manier kunnen de partijen op voorhand waarborgen dat de nieuwe cao geen fiscale problemen zal gaan opleveren. Meer informatie De collectieve arbeidsovereenkomst kent de nodige haken en ogen, en kan in bepaalde situaties voor de nodige complicaties zorgen. De volgende informatiebronnen kunnen in dat geval van pas komen: De diverse vakbonden De diverse werkgeversorganisaties

CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement. Twee soorten cao s

CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement. Twee soorten cao s CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst waarin afspraken over arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd, bijvoorbeeld over loon, betaling

Nadere informatie

Arbeidsrecht Hoorcollege 2, 19 september 2016

Arbeidsrecht Hoorcollege 2, 19 september 2016 Arbeidsrecht Hoorcollege 2, 19 september 2016 Instanties bij de regulering van de arbeidsovereenkomst Er zijn verschillende instanties bij de regulering van de arbeidsovereenkomst betrokken, zoals de caopartijen

Nadere informatie

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer aan de volgende drie voorwaarden is voldaan:

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer aan de volgende drie voorwaarden is voldaan: Arbeidsovereenkomst Na het arbeidsvoorwaardengesprek stelt een werkgever meestal een arbeidsovereenkomst op. Klakkeloos ondertekenen is niet verstandig. Wat houdt een arbeidsovereenkomst in en wat hoort

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist Diplomalijnen Examen Loonadministratie Juridisch Personeel en Organisatie Arbeidsrecht Niveau Vergelijkbaar met mbo 4 Versie 2-0 Geldig vanaf 01-11-2015 Vastgesteld op februari 2014 Vastgesteld door Veronderstelde

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist Diplomalijnen Examen Loonadministratie Juridisch Personeel en Organisatie Arbeidsrecht Niveau Vergelijkbaar met mbo 4 Versie 1.0 Geldig vanaf 01-01-2015 Vastgesteld op februari 2014 Vastgesteld door Veronderstelde

Nadere informatie

De eerste cao voor postverspreiders. Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst

De eerste cao voor postverspreiders. Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst De eerste cao voor postverspreiders Informatie over de overeenkomst van opdracht en de arbeidsovereenkomst Liberalisering en cao Op 1 april 2009 is de postmarkt geliberaliseerd. Een van de voorwaarden

Nadere informatie

Loonadministratie Associatie Praktijkdiploma Loonadministratie Arbeidsrecht (FAR) MBO+ Vooropleiding:BKL, MPZ; vervolgopleiding: VPS

Loonadministratie Associatie Praktijkdiploma Loonadministratie Arbeidsrecht (FAR) MBO+ Vooropleiding:BKL, MPZ; vervolgopleiding: VPS Examenlijn Diploma Module Niveau Positionering Versie 1.0 Loonadministratie Associatie Praktijkdiploma Loonadministratie Arbeidsrecht (FAR) MBO+ Geldig vanaf 1-9-2012 Vastgesteld op 1-12-2011 Vastgesteld

Nadere informatie

Cao s en ander (on)gemak. Peter van der Sluis (AWVN) Peter de Waal (PLP) Steven Palm (PLP)

Cao s en ander (on)gemak. Peter van der Sluis (AWVN) Peter de Waal (PLP) Steven Palm (PLP) Cao s en ander (on)gemak Peter van der Sluis (AWVN) Peter de Waal (PLP) Steven Palm (PLP) De cao in vogelvlucht Agenda Een actuele zaak: Matrans versus FNV Bondgenoten Wanneer is er eigenlijk sprake van

Nadere informatie

Arbeidsrecht en Sociale Zekerheid. Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Arbeidsrecht en Sociale Zekerheid. Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Diplomalijn Examen Juridisch Niveau mbo 4 Versie 1.0 Geldig vanaf 01-01-2013 Vastgesteld op 28-08-2012 Vastgesteld door Veronderstelde voorkennis Arbeidsrecht en Sociale Zekerheid Bestuur Nederlandse Associatie

Nadere informatie

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist

Bestuur Nederlandse Associatie voor Examinering Er is geen specifieke vooropleiding vereist Diplomalijnen Examen Loonadministratie Juridisch Personeel en Organisatie Arbeidsrecht Niveau Vergelijkbaar met mbo 4 Versie 2-1 Geldig vanaf 01-11-2015 Vastgesteld op februari 2014 Vastgesteld door Veronderstelde

Nadere informatie

Casus 3 Het zal je werk maar zijn

Casus 3 Het zal je werk maar zijn Casus 3 Het zal je werk maar zijn Het CAO-recht is lastig. Veel partijen zijn namelijk bij een CAO betrokken: vakbonden, werkgevers(organisaties), werknemers die lid zijn van een vakbond die aan de CAO

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST VOOR DE TEXTIELINDUSTRIE. 2. Vereniging van Confectie- en Tricotage-ondernemingen Fenecon te Amsterdam;

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST VOOR DE TEXTIELINDUSTRIE. 2. Vereniging van Confectie- en Tricotage-ondernemingen Fenecon te Amsterdam; 2. Wat is een CAO? Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een bijzondere overeenkomst met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden, afgesloten tussen een of meer werkgeversverenigingen aan de ene kant

Nadere informatie

Principeakkoord VOB FNV Publiek Belang CNV Connectief

Principeakkoord VOB FNV Publiek Belang CNV Connectief Centraal Overleg Arbeidsvoorwaarden Openbare Bibliotheken Principeakkoord VOB FNV Publiek Belang CNV Connectief Ondergetekenden, partijen bij de Cao Openbare Bibliotheken, te weten: a) Vereniging van Openbare

Nadere informatie

A. Arbeidsovereenkomst

A. Arbeidsovereenkomst Toetstermen STIBEX Praktijkdiploma Loonadministratie ---- Arbeidsrecht K= kennisvraag, de kandidaat moet één of meerdere begrippen beschrijven, noemen of herkennen, en/of kenmerken, voorbeelden, verschillen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De Stichting van de Arbeid. De cao: wat en hoe?

De Stichting van de Arbeid. De cao: wat en hoe? De Stichting van de Arbeid De cao: wat en hoe? september 2010 Colofon De in 1945 opgerichte Stichting van de Arbeid is een (privaatrechtelijk) landelijk overlegorgaan van de centrale organisaties van werkgevers

Nadere informatie

FUSIE CONVENANT ADDENDUM BIJ DOORLOPEND SOCIAAL PLAN ORGANISATIEONTWIKKELING KWINTES. Inzake fusie Kwintes en Stichting Iks

FUSIE CONVENANT ADDENDUM BIJ DOORLOPEND SOCIAAL PLAN ORGANISATIEONTWIKKELING KWINTES. Inzake fusie Kwintes en Stichting Iks FUSIE CONVENANT ADDENDUM BIJ DOORLOPEND SOCIAAL PLAN ORGANISATIEONTWIKKELING KWINTES Inzake fusie Kwintes en Stichting Iks Fusie convenant 1 van 7 INLEIDING Het fusie convenant bestaat uit: - het doorlopend

Nadere informatie

URGERSCHAP ORGANISATIES. AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen.

URGERSCHAP ORGANISATIES. AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. URGERSCHAP - Schrijf je op een juiste manier in meervoud. - Gebruik je hoofdletters

Nadere informatie

A. Arbeidsovereenkomst

A. Arbeidsovereenkomst Toetstermen STIBEX Praktijkdiploma Loonadministratie ---- Arbeidsrecht K= kennisvraag, kandidaat moet dan de gegevens uit de toetsterm met behulp van meerkeuzevragen kunnen beantwoorden. Het gaat dan om

Nadere informatie

Harmonisatie Peuterspeelzalen, Landelijk Sociaal Plan

Harmonisatie Peuterspeelzalen, Landelijk Sociaal Plan Harmonisatie Peuterspeelzalen, Landelijk Sociaal Plan Ex art. 1.3.7 CAO W&MD en ex art. 1.4.8 CAO Kinderopvang Sociaal plan d.d. 23 juni 2011 De ondergetekenden, MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening,

Nadere informatie

De Rol van de Ondernemingsraad bij Pensioen. 1. Wettelijke bevoegdheid

De Rol van de Ondernemingsraad bij Pensioen. 1. Wettelijke bevoegdheid De Rol van de Ondernemingsraad bij Pensioen Wat zijn de rechten ( en plichten?) van de Ondernemingsraad als het om het pensioendossier gaat? Zodra het gaat om de collectieve pensioenregeling dan heeft

Nadere informatie

Landelijk Sociaal Plan Harmonisatie Peuterspeelzalen

Landelijk Sociaal Plan Harmonisatie Peuterspeelzalen Onderhandelaarsakkoord d.d. 23 maart 2011 Landelijk Sociaal Plan Harmonisatie Peuterspeelzalen Sociaal plan d.d. 29 april 2011 De ondergetekenden, MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, MOgroep

Nadere informatie

SOCIAAL PLAN. enerzijds en. namens. de Vereniging ABVAKABO / FNV, de heer P. Weijland. CNV Publieke Zaak, de heer F. Doedens.

SOCIAAL PLAN. enerzijds en. namens. de Vereniging ABVAKABO / FNV, de heer P. Weijland. CNV Publieke Zaak, de heer F. Doedens. SOCIAAL PLAN In het kader van de overdracht van de activiteiten van Rijn-Side, onderdeel van de Stichting Passade te Arnhem naar de Stichting Pactum jeugdzorg & educatie te Arnhem per........ De ondergetekenden,

Nadere informatie

BBBrief.nl. Belangenbehartiger.nl wenst u een rechtvaardig 2009 toe!!!

BBBrief.nl. Belangenbehartiger.nl wenst u een rechtvaardig 2009 toe!!! BBBrief.nl Nummer 7 december 2008 BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl Hierbij de nieuwste uitgave van BBBrief.nl. BBBrief.nl is een nieuwsbrief van Belangenbehartiger.nl, met daarin

Nadere informatie

Collectief arbeidsrecht

Collectief arbeidsrecht Collectief arbeidsrecht Prof. dr. A.T.J.M. Jacobs KLUWER Deventer - 2003 Woord vooraf Afkortingen v xm 1 Inleiding i 2 Vakverenigingen en vakverenigingsrecht 5 2.1 Vakbonden 5 2.2 Werkgevers 19 2.3 Vakverenigingsrecht

Nadere informatie

Architectuur van een arbeidsvoorwaarden pakket

Architectuur van een arbeidsvoorwaarden pakket Architectuur van een arbeidsvoorwaarden pakket Oktober 2015 Herman Kuijkstraat 14 +31 622 201 805 4191 AK Geldermalsen www.deldenadvies.nl Architectuur arbeidsvoorwaarden pakket Modules arbeidsvoorwaarden

Nadere informatie

HOOFDLIJNEN AKKOORD D.D. 2 JULI tussen. Vroom & Dreesmann B.V. de vereniging CNV Dienstenbond. de vereniging Federatie Nederlandse Vakbeweging

HOOFDLIJNEN AKKOORD D.D. 2 JULI tussen. Vroom & Dreesmann B.V. de vereniging CNV Dienstenbond. de vereniging Federatie Nederlandse Vakbeweging HOOFDLIJNEN AKKOORD D.D. 2 JULI 2015 tussen Vroom & Dreesmann B.V. en de vereniging CNV Dienstenbond en de vereniging Federatie Nederlandse Vakbeweging PARTIJEN: I. Vroom & Dreesmann B.V., statutair gevestigd

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht?

Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht? Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht? Vanaf 1 april 2012 is er sprake van een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de CAO voor Uitzendkrachten. Dit kan grote

Nadere informatie

Dit is een voorbeeld van Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd zoals gegenereerd met de Arbeidsovereenkomst generator van ICTRecht:

Dit is een voorbeeld van Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd zoals gegenereerd met de Arbeidsovereenkomst generator van ICTRecht: Dit is een voorbeeld van Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd zoals gegenereerd met de Arbeidsovereenkomst generator van ICTRecht: https://ictrecht.nl/diensten/juridische- generatoren/arbeidsovereenkomst-

Nadere informatie

Principeakkoord. IKEA CAO 1 oktober 2016 tot 1 oktober 2018

Principeakkoord. IKEA CAO 1 oktober 2016 tot 1 oktober 2018 Principeakkoord IKEA CAO 1 oktober 2016 tot 1 oktober 2018 Op 29 juni 2017 hebben IKEA Nederland B.V. te Amsterdam, Inter IKEA Systems B.V. te Delft, Werknemersvereniging IKEA Medewerkers (W.I.M.) te Amsterdam

Nadere informatie

AKKOORD CAO WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING

AKKOORD CAO WELZIJN & MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING Ondergetekenden, partijen bij de CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, te weten: MOgroep Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, gevestigd te Utrecht; als werkgeversorganisatie enerzijds

Nadere informatie

Architectuur arbeidsvoorwaarden pakket

Architectuur arbeidsvoorwaarden pakket Architectuur arbeidsvoorwaarden pakket Mei 2011 Rijskadeveld 28 4231 DZ Meerkerk +31 183 35 35 20 +31 6 22 201 805 www.deldenadvies.nl mail@deldenadvies.nl Architectuur arbeidsvoorwaardenpakket: modules

Nadere informatie

Advies bij een faillissement

Advies bij een faillissement Landelijke vereniging Artsen in Dienstverban Advies bij een faillissement Als uw werkgever in zwaar weer komt en failliet gaat, heeft dat grote gevolgen voor u als werknemer. Ook zorginstellingen hebben

Nadere informatie

Cao-loze periode in de horeca; wat nu?

Cao-loze periode in de horeca; wat nu? Cao-loze periode in de horeca; wat nu? Sinds 1 april 2012 bevindt de horecasector zich in een cao-loze periode. Dit kan veranderingen in jouw arbeidssituatie met zich meebrengen. Hoewel er op dit moment

Nadere informatie

Arbeidsovereenkomst. informatie voor werknemers, oproepkrachten en uitzendkrachten

Arbeidsovereenkomst. informatie voor werknemers, oproepkrachten en uitzendkrachten Arbeidsovereenkomst informatie voor werknemers, oproepkrachten en uitzendkrachten Foto: Francis Lukombo Arbeidsovereenkomst: informatie voor werknemers, oproepkrachten en uitzendkrachten Veertig jaar werken

Nadere informatie

Concept Sociaal Statuut

Concept Sociaal Statuut Ondergetekenden: 1. De Stichting Sportbedrijf Smallingerland, gevestigd en kantoorhoudende te Drachten hierna te noemen: het Sportbedrijf 2. De vakbonden ABVAKABO-FNV gevestigd te Zoetermeer en CNV Publieke

Nadere informatie

WKR Aanpassen van arbeidsvoorwaarden op weg naar de werkkostenregeling Bert Boermans 16 oktober 2014

WKR Aanpassen van arbeidsvoorwaarden op weg naar de werkkostenregeling Bert Boermans 16 oktober 2014 WKR Aanpassen van arbeidsvoorwaarden op weg naar de werkkostenregeling Bert Boermans 16 oktober 2014 Programma Voorvragen Juridisch kader Aanpassen van arbeidsvoorwaarden Tips Inleiding Na inventarisatie

Nadere informatie

DE JURIDISCHE ASPECTEN

DE JURIDISCHE ASPECTEN PERSONEELS- BELEID IN DE FOTO- VAKHANDEL DE JURIDISCHE ASPECTEN PERSONEELSBELEID IN DE FOTOVAKHANDEL De SNF geeft met deze brochure informatie aan de leden m.b.t. een aantal aspecten van het personeelsbeleid.

Nadere informatie

Arbeidsovereenkomst: informatie voor werkgevers

Arbeidsovereenkomst: informatie voor werkgevers Arbeidsovereenkomst: informatie voor werkgevers Veertig jaar werken bij dezelfde werkgever met een vast contract komt steeds minder vaak voor. Veel mensen werken flexibel: als tijdelijke medewerker, uitzend-

Nadere informatie

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing

Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Arbeidsvoorwaarden bij outsourcing Criteria & aandachtspunten Rijskadeveld 28 4231 DZ Meerkerk +31 183 35 35 20 +31 6 22 201 805 www.deldenadvies.nl mail@deldenadvies.nl Algemene ontwerpeisen Teneinde

Nadere informatie

zowel gezamenlijk als afzonderlijk vormende de partij ter andere zijde,

zowel gezamenlijk als afzonderlijk vormende de partij ter andere zijde, SOCIAAL OVERDRACHTSPROTOCOL Overeenkomst tussen Werkgevers LUMC (Geboortehuis Leiden, GHL), gevestigd aan de Albinusdreef 2, 2333 ZA Leiden, (hierna aangeduid als LUMC ), in dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd

Nadere informatie

Sociaal Overdrachts Protocol. Overeenkomst tussen

Sociaal Overdrachts Protocol. Overeenkomst tussen Sociaal Overdrachts Protocol Overeenkomst tussen Werkgevers Stichting Medische Diagnostiek, gevestigd aan de Spaarnepoort 3, 2134 TM Hoofddorp, (hierna aangeduid als Medial ), in dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd

Nadere informatie

Werken na het bereiken. gerechtigde leeftijd. het bereiken. leeftijd. Deze brochure is een samenwerkingsproduct van:

Werken na het bereiken. gerechtigde leeftijd. het bereiken. leeftijd. Deze brochure is een samenwerkingsproduct van: Werken na Werken na het bereiken het bereiken van de van de pensioenpensioengerechtigde gerechtigde leeftijd leeftijd Deze brochure is een samenwerkingsproduct van: Inleiding Werken na het bereiken van

Nadere informatie

A. Arbeidsovereenkomst

A. Arbeidsovereenkomst CONCEPT Toetstermen STIBEX Praktijkdiploma Loonadministratie ---- Arbeidsrecht K= kennisvraag, kandidaat moet dan de gegevens uit de toetsterm met behulp van meerkeuzevragen kunnen beantwoorden. Het gaat

Nadere informatie

Toelichting op de jaarurensystematiek

Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting op de jaarurensystematiek Toelichting Artikel 4.3 CAO Kinderopvang Opgesteld door CAO-partijen in de Kinderopvang 1 van 8 Toelichting op de jaarurensystematiek

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Diplomalijn(en) Diploma('s) Examen

EXAMENPROGRAMMA. Diplomalijn(en) Diploma('s) Examen EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Diploma('s) Eamen Loonadministratie Praktijkdiploma Boekhouden (PDL ) Arbeidsrecht Overgangsregeling Niveau 4 (vergelijkbaar met mbo niveau 4) Versie 1-0 Geldig vanaf 01-09-16

Nadere informatie

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST DIERENPARK EMMEN 1 JANUARI DECEMBER 2013

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST DIERENPARK EMMEN 1 JANUARI DECEMBER 2013 COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST DIERENPARK EMMEN 1 JANUARI 2011 31 DECEMBER 2013 1 De ondergetekenden: Werkgever: Dierenpark Emmen Hoofdstraat 18 7811 EP Emmen als partij ter ene zijde en Werknemerspartijen:

Nadere informatie

Voorstellen cao Houthandel. Uitwerking Sociaal Akkoord

Voorstellen cao Houthandel. Uitwerking Sociaal Akkoord Voorstellen cao Houthandel Uitwerking Sociaal Akkoord In 2013 hebben werkgevers en werknemers op centraal niveau afspraken gemaakt in het Sociaal Akkoord. De koepelorganisatie waarvan de VVNH lid is (NVG/VNO),

Nadere informatie

Principe akkoord CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening

Principe akkoord CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening Principe akkoord CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening Op 14 oktober 2008 hebben MOgroep, ABVAKABO FNV en CNV Publieke Zaak een principe-akkoord over de nieuwe CAO Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening

Nadere informatie

Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in Nederland

Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in Nederland Rechten en plichten werkgevers en werknemers Onderneming in Nederland Inhoud Van welk land is het arbeidsrecht van toepassing? 2 Waar moet u rekening mee houden? 3 Ontslagrecht 3 Concurrentiebeding 6 Minimumloon

Nadere informatie

Inleiding Nederlands sociaal recht

Inleiding Nederlands sociaal recht Inleiding Nederlands sociaal recht G.J.J. Heerma van Voss Achtste druk Boom Juridische uitgevers Den Haag 2011 Inhoud Afkortingen 13 1 Het begrip sociaal recht 17 1.1 Het sociaal recht als juridisch vakgebied

Nadere informatie

CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011

CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011 CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011 Partijen bij de CAO Kinderopvang, te weten: Maatschappelijk Ondernemers Groep, gevestigd te Utrecht De Branchevereniging Ondernemers

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 46193 28 september 2016 Metaal en Techniek Goud- en Zilvernijverheid 2016/2017 Verbindendverklaring gewijzigde CAO-bepalingen

Nadere informatie

Fact sheet avv-loze periode ABU-cao

Fact sheet avv-loze periode ABU-cao Fact sheet avv-loze periode ABU-cao INLEIDING De CAO voor Uitzendkrachten (hierna nader te noemen de ABU-CAO ) is op dit moment niet algemeen verbindend verklaard. Dit wordt ook wel de avv-loze periode

Nadere informatie

Vrijwillige aansluiting bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bouwnijverheid (bpfbouw)

Vrijwillige aansluiting bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bouwnijverheid (bpfbouw) Vrijwillige aansluiting bij het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Bouwnijverheid (bpfbouw) Vrijwillige aansluiting Het is mogelijk dat uw onderneming niet onder de Bouwnijverheid valt, maar dat u zich toch

Nadere informatie

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk?

Stappen tijdens een reorganisatieproces. Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? Stappen tijdens een reorganisatieproces Hoe gaat een reorganisatie in zijn werk? STAP 1 Het voornemen tot reorganisatie Iedere reorganisatie begint met het plan om te gaan reorganiseren. Dit plan komt

Nadere informatie

Overgangsprotocol regelende de plaatsing van medewerkers van de stichting Gooisch Natuurreservaat (GNR) bij de NV PWN Waterleidingbedrijf

Overgangsprotocol regelende de plaatsing van medewerkers van de stichting Gooisch Natuurreservaat (GNR) bij de NV PWN Waterleidingbedrijf BIJLAGE E bij Voorlopig Ontwerpplan 3/12/2014 Overgangsprotocol regelende de plaatsing van medewerkers van de stichting Gooisch Natuurreservaat (GNR) bij de NV PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN)

Nadere informatie

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol

Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Algemene info over de vakbond en haar maatschappelijke rol Waarom zijn er vakbonden?... 1 CNV... 1 Afsluiten van CAO s... 2 Leden van een vakbond... 2 Verschillen tussen vakbonden... 2 Beroepsverenigingen...

Nadere informatie

Nieuwsbrief juli 2013

Nieuwsbrief juli 2013 Nieuwsbrief juli 2013 Inhoud: Concurrentiebeding: geldigheid en uitleg Finale kwijting en fraude: valt het er wel of niet onder? Loonbetaling: wijzigen en stopzetten Oproepkrachten Wijziging Wet op de

Nadere informatie

CONVENANT. aangaande dispensatie van bepalingen uit de cao PO 2016-2017 ten behoeve van het reformatorisch onderwijs

CONVENANT. aangaande dispensatie van bepalingen uit de cao PO 2016-2017 ten behoeve van het reformatorisch onderwijs CONVENANT aangaande dispensatie van bepalingen uit de cao PO 2016-2017 ten behoeve van het reformatorisch De partijen die de cao primair afsluiten, hierna te noemen de cao-partijen 1, ten deze rechtsgeldig

Nadere informatie

Onderhandelaarsakkoord CAO Gehandicaptenzorg 2007-2008

Onderhandelaarsakkoord CAO Gehandicaptenzorg 2007-2008 Onderhandelaarsakkoord CAO Gehandicaptenzorg 2007-2008 Partijen bij de CAO Gehandicaptenzorg, te weten: Werkgeversorganisaties: - Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland - MEE Nederland en Werknemersorganisaties:

Nadere informatie

CAO-recht. Het recht met betrekking tot CAO's en de verbindendverklaring en onverbindendverklaring van bepalingen ervan

CAO-recht. Het recht met betrekking tot CAO's en de verbindendverklaring en onverbindendverklaring van bepalingen ervan CAO-recht Het recht met betrekking tot CAO's en de verbindendverklaring en onverbindendverklaring van bepalingen ervan INHOUDSOPGAVE Voorwoord / 5 Inhoudsopgave / 7 Lijst van afkortingen / 15 1 Inleiding

Nadere informatie

Uitwerkingen proeftijd en concurrentiebeding

Uitwerkingen proeftijd en concurrentiebeding proeftijd en concurrentiebeding Antwoord 1 In casu is een arbeidsovereenkomst tussen Gert en Plas tot stand gekomen met een proeftijd van twee maanden. Indien een proeftijd is bedongen conform artikel

Nadere informatie

ons kenmerk ECWGO/U201401852 Lbr. 14/070 CvA/LOGA 14/05

ons kenmerk ECWGO/U201401852 Lbr. 14/070 CvA/LOGA 14/05 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft uitwerking cao 2013-2015 (3) salarismaatregelen uw kenmerk ons kenmerk ECWGO/U201401852 Lbr. 14/070 CvA/LOGA

Nadere informatie

3. - De ABVAKABO FNV gevestigd te Zoetermeer - De CNV Publieke Zaak gevestigd te s Gravenhage

3. - De ABVAKABO FNV gevestigd te Zoetermeer - De CNV Publieke Zaak gevestigd te s Gravenhage 4.4. Het Sociaalplan De betrokken partijen. De ondergetekenden: 1. - Stichting Welzijn Meppel - Stichting Welzijn Westerveld 2. enerzijds en 3. - De ABVAKABO FNV gevestigd te Zoetermeer - De CNV Publieke

Nadere informatie

CAO VOOR DE TECHNISCHE GROOTHANDEL

CAO VOOR DE TECHNISCHE GROOTHANDEL CAO VOOR DE TECHNISCHE GROOTHANDEL 2010-2011 TEKST VAN HET ONDERHANDELINGSRESULTAAT VAN 22 JUNI 2010 ONDERGETEKENDEN: 1. de vereniging Werkgevers Technische Groothandel, gevestigd te Den Haag; 2. de vereniging

Nadere informatie

Checklist arbeidsovereenkomst

Checklist arbeidsovereenkomst Checklist arbeidsovereenkomst Momenteel is er geen cao horeca. Dit betekent dat jij en je werkgever zelf afspraken kunnen maken over de inhoud van de arbeidsovereenkomst. De werkgever is daarbij wel gebonden

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID AI Nr. 8884 Bijvoegsel Stcrt. d.d. 20-11-1997, nr. 224 ALGEMEEN VERBINDENDVERKLARING VAN GEWIJZIGDE BEPALINGEN VAN DE COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST VOOR

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID I-SZW Nr. 8553 Bijvoegsel Stcrt. d.d. 2-5-1996, nr. 84 ALGEMEEN VERBINDENDVERKLARING VAN GEWIJZIGDE BEPALINGEN VAN DE COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST VOOR

Nadere informatie

Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten

Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten pagina 1 van 5 Wet van 25 mei 1937, tot het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren

Nadere informatie

A. Arbeidsovereenkomst

A. Arbeidsovereenkomst Toetstermen STIBEX Praktijkdiploma Loonadministratie - Arbeidsrecht K= kennisvraag. De kandidaat dient de gegevens uit de toetsterm met behulp van meerkeuzevragen te kunnen beantwoorden. Het gaat om de

Nadere informatie

Werknemer: degene met wie werkgever een arbeidsovereenkomst is aangegaan en op wie een van de CAO s van AkzoNobel in Nederland van toepassing is

Werknemer: degene met wie werkgever een arbeidsovereenkomst is aangegaan en op wie een van de CAO s van AkzoNobel in Nederland van toepassing is Sociaal Plan AkzoNobel in Nederland 2014-2016 AkzoNobel en vakorganisaties streven naar het behouden van werkgelegenheid bij reorganisaties. Voor die situaties waar behoud van werkgelegenheid onverhoopt

Nadere informatie

Onderhandelaarsakkoord 4 september2015 Sociaal Overdrachtsprotocol voor werknemers van MGG die overgaan naar MSNW

Onderhandelaarsakkoord 4 september2015 Sociaal Overdrachtsprotocol voor werknemers van MGG die overgaan naar MSNW Onderhandelaarsakkoord 4 september2015 Sociaal Overdrachtsprotocol voor werknemers van MGG die overgaan naar MSNW Verklaring: MCA Gemini Groep, Medisch Specialisten Noord West en de werknemersorganisaties

Nadere informatie

Onderhandelingsakkoord CAO RDW Oktober 2007

Onderhandelingsakkoord CAO RDW Oktober 2007 Onderhandelingsakkoord CAO RDW 2007-2010 Oktober 2007 Looptijd Partijen komen een looptijd overeen van 1 januari 2007 tot 1 juni 2010. Loonparagraaf De salarissen worden als volgt structureel verhoogd:

Nadere informatie

1. De looptijd van de nieuwe cao is van 1 januari 2014 tot 1 april 2016. De cao was toch (stilzwijgend) verlengd tot en met 31 december 2014?

1. De looptijd van de nieuwe cao is van 1 januari 2014 tot 1 april 2016. De cao was toch (stilzwijgend) verlengd tot en met 31 december 2014? Meest gestelde vragen cao-akkoord W&MD Er wordt op dit moment hard gewerkt aan de cao-teksten en de implementatie van de gemaakte afspraken. In dit document een bundeling van de meest gestelde cao-vragen

Nadere informatie

ARBEIDSOVEREENKOMST (voor bepaalde tijd) I., gevestigd te, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer/mevrouw,

ARBEIDSOVEREENKOMST (voor bepaalde tijd) I., gevestigd te, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer/mevrouw, ARBEIDSOVEREENKOMST (voor bepaalde tijd) De ondergetekenden: I., gevestigd te, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer/mevrouw, hierna te noemen: de werkgever ; en II. de heer/mevrouw, geboren

Nadere informatie

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen Voor de werknemers in dienst van Tronox Pigments (Holland) B.V. te Rotterdam-Botlek Looptijd 1 januari 2015 t/m 31 december 2019 Tronox Pigments (Holland)

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, pagina: 1 Bijlage 1 Conceptbesluit tot wijziging van het Besluit aanmelding van CAO s en het aanvragen van AVV Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, directie Arbeidsverhoudingen,

Nadere informatie

Er is een principe akkoord bereikt over een nieuwe CAO Nederlandse Universiteiten. Deze CAO zal 1 september aanstaande in werking treden.

Er is een principe akkoord bereikt over een nieuwe CAO Nederlandse Universiteiten. Deze CAO zal 1 september aanstaande in werking treden. Kenmerk: 355.258/PA&O Datum: 1 september 2003 Arbeidsvoorwaarden (TW)AIO s en OIO s 1. Inleiding Er is een principe akkoord bereikt over een nieuwe CAO Nederlandse Universiteiten. Deze CAO zal 1 september

Nadere informatie

13032008 laatste versie 28032008. Met verwerking reactie BPW

13032008 laatste versie 28032008. Met verwerking reactie BPW 13032008 laatste versie 28032008. Met verwerking reactie BPW Cao afspraken, pensioen salaris akkoord 2008-2009. Op 13 maart 2008 is overeenstemming bereikt tussen de BPW enerzijds, de vakbonden Abvakabo

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID BESLUIT VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID VAN 15 FEBRUARI 2006 TOT WIJZIGING VAN HET BESLUIT TOT VERBINDENDVERKLARING VAN BEPALINGEN VAN

Nadere informatie

ADG Control Bedrijfs-cao

ADG Control Bedrijfs-cao ADG Control Bedrijfs-cao Tussen de werknemersorganisatie Werknemersvereniging ADG en de eenmanszaak ADG Control is de volgende collectieve arbeidsovereenkomst gesloten. Artikel 1. Definities In deze collectieve

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 De raadpleging van de ondernemingsraad en vakorganisaties /5 L.G. Verburg

HOOFDSTUK 1 De raadpleging van de ondernemingsraad en vakorganisaties /5 L.G. Verburg INHOUDSOPGAVE Woord vooraf /V Lijst van afkortingen / XIII Inleiding /1 L.G. Verburg en R.M. Beltzer HOOFDSTUK 1 De raadpleging van de ondernemingsraad en vakorganisaties /5 L.G. Verburg 1.1 Inleiding

Nadere informatie

1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik..

1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik.. CNV Unie ledenenquête kunststof- en rubberindustrie oktober 2015 1. Werkgevers en vakbonden willen jou meer betrekken bij het cao-overleg. Dat vind ik.. Onzin, daar hebben we vakbonden voor Ben benieuwd

Nadere informatie

[Naam werkgever], gevestigd te [plaats/adres], in deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door [ naam], [functie] hierna te noemen werkgever,

[Naam werkgever], gevestigd te [plaats/adres], in deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door [ naam], [functie] hierna te noemen werkgever, Model oproepovereenkomst De ondergetekenden: [Naam werkgever], gevestigd te [plaats/adres], in deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door [ naam], [functie] hierna te noemen werkgever, en [naam oproepkracht],

Nadere informatie

De positie van de tijdelijke krachten (flexwerkers):

De positie van de tijdelijke krachten (flexwerkers): VAN : Willem van Teeseling AAN : Bestuur en leden SNF BETREFT : Vernieuwingen in wetgeving in kader Wet werk en inkomen. DATUM : 13 juni 2014 C.C. : Op 11 juni 2014 is door de Eerste Kamer de wet aangenomen.

Nadere informatie

Onderhandelingsakkoord over CAO Energie 2007-2009

Onderhandelingsakkoord over CAO Energie 2007-2009 Onderhandelingsakkoord over CAO Energie 2007-2009 Op d.d. 17 september 2007 hebben de Werkgeversvereniging WENb en de vakorganisaties ABVAKABO FNV, CNV Publieke Zaak en VMHP-N als partijen bij de sector-cao

Nadere informatie

Uw werknemer kan vanaf zijn of haar 60 e jaar 80% gaan werken. Hij/zij behoudt 90% van het salaris en 100% van de pensioenopbouw

Uw werknemer kan vanaf zijn of haar 60 e jaar 80% gaan werken. Hij/zij behoudt 90% van het salaris en 100% van de pensioenopbouw Over de regeling Wat houdt de regeling precies in? Waarom deelnemen? Wie betaalt de regeling? Klopt het dat de bovenwettelijke vakantieuren vervallen als mijn medewerker meedoet met de vitaliteitsregeling?

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID I SZW Nr. 8298 Bijvoegsel Stcrt. d.d. 18-07-1995, nr. 136 ALGEMEEN VERBINDENDVERKLARING VAN GEWIJZIGDE BEPALINGEN VAN DE COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST

Nadere informatie

Regeling Begeleiding Van Werk Naar Werk bij reorganisaties

Regeling Begeleiding Van Werk Naar Werk bij reorganisaties Regeling Begeleiding Van Werk Naar Werk bij reorganisaties Pre-ambule In de cao provincies 2012-2015 zijn uit oogpunt van goed werkgeverschap afspraken gemaakt over een sectorale regeling Van Werk Naar

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau?

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Vanaf 1 april 2012 is er sprake van een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de Cao voor Uitzendkrachten. Dit kan grote

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstellen NVZ

Wijzigingsvoorstellen NVZ Wijzigingsvoorstellen NVZ Cao Ziekenhuizen 2014 tot expiratiedatum 1. Looptijd De NVZ stelt voor te komen tot een meerjarige cao. 2. Persoonlijk Levensfase Budget (PLB) Het in 2009 ingevoerde Persoonlijk

Nadere informatie

De wettelijke regeling van de pvt

De wettelijke regeling van de pvt 3 De wettelijke regeling van de pvt De wettelijke regels over rechten, verplichtingen, faciliteiten en bevoegdheden van de pvt in de WOR zijn ingewikkeld. Dat komt omdat in de WOR alleen de taken en bevoegdheden

Nadere informatie

Collectieve arbeidsovereenkomst voor de Papiergroothandel in Nederland van t/m

Collectieve arbeidsovereenkomst voor de Papiergroothandel in Nederland van t/m Collectieve arbeidsovereenkomst voor de Papiergroothandel in Nederland van 1-2-2007 t/m 31-1-2010 Tussen ondergetekenden: BührmannUbbens B.V., gevestigd te Zutphen Proost en Brandt BV, gevestigd te Diemen

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau?

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Vanaf 1 april 2012 is er sprake van een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de CAO voor Uitzendkrachten. Dit kan grote

Nadere informatie

Onderhandelingsresultaat CAO 2014-2016

Onderhandelingsresultaat CAO 2014-2016 Onderhandelingsresultaat CAO 2014-2016 Op 19 november 2014hebben de Directie van de GD en de vakbonden FNV Bondgenoten, CNV Dienstenbond en De Unie een onderhandelingsresultaat bereikt over een nieuwe

Nadere informatie

Model Arbeidsovereenkomst Bepaalde Tijd ¹

Model Arbeidsovereenkomst Bepaalde Tijd ¹ Model Arbeidsovereenkomst Bepaalde Tijd ¹ De ondergetekenden: 1. De vereniging/bond...gevestigd te...overeenkomstig haar statuten vertegenwoordigd door ²) naam:..., voorzitter naam:..., secretaris naam:...,

Nadere informatie

De cao ontslagcommissie als reorganisatietool. How I learned to stop worrying and love the cao ontslagcommissie? VvA 22 mei 2014 --- D.F.

De cao ontslagcommissie als reorganisatietool. How I learned to stop worrying and love the cao ontslagcommissie? VvA 22 mei 2014 --- D.F. De cao ontslagcommissie als reorganisatietool How I learned to stop worrying and love the cao ontslagcommissie? VvA 22 mei 2014 --- D.F. Berkhout Inhoud 1. Inleiding: privatisering van het ontslagrecht

Nadere informatie

Arbeidsverhoudingen zijn ook in te delen naar het niveau waarop ze zich afspelen: a) Landelijk niveau b) Bedrijfstakniveau c) Ondernemingsniveau

Arbeidsverhoudingen zijn ook in te delen naar het niveau waarop ze zich afspelen: a) Landelijk niveau b) Bedrijfstakniveau c) Ondernemingsniveau Inleiding vormen dat deel van het maatschappelijke leven waarin de onderlinge betrekkingen tussen werkgevers en werknemers centraal staan. De overheid vormt binnen dat relatiepatroon een uiterst belangrijke

Nadere informatie

CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014

CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014 CAO UITVAARTBRANCHE Onderhandelingsresultaat Afspraken d.d. 21 augustus 2014 INLEIDING Branchevereniging Gecertificeerde Nederlandse Uitvaartondernemingen, NARDUS samenwerkende uitvaartorganisaties, Werkgeversvereniging

Nadere informatie