LabAnalyse

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LabAnalyse 14-10-2015"

Transcriptie

1 LabAnalyse

2 LabAnalyse Brede chemische screening beschermt drinkwaterkwaliteit Ton van Leerdam, LabAnalyse

3 KWR: opening nieuwbouw We hebben permanent nieuwe kennis nodig. 3 Bijvoorbeeld over de invloed van verzilting op ons drinkwater. Over nieuwe stoffen in ons drinkwater en grondwater. Actueel voorbeeld dat nog steeds loopt, is het pyrazool dat deze zomer de signaleringswaarde overschreed. Er was direct actie nodig. Waar gaat het om? Hoe gevaarlijk is het? Welke norm moeten we hanteren? Dat vraagt om pioniers met gevoel voor urgentie! KWR is bij dergelijke kwesties een zeer betrouwbare en onmisbare partner

4 4 KWR Ca. 170 medewerkers Ca. 10 profs Omzet ca. 18 M

5 Bridging science to practice 5 LMC Laboratorium voor Materialenonderzoek en Chemische Analyse R&D lab Calamiteiten lab, 24/7 Specialties Ringonderzoeken

6 Bridging science to practice analyses O.a. stoffen drinkwaterbesluit monsters 35 monsternemers

7 7 Chemische stoffen Nieuwe stoffen komen op de markt: Dagelijks ca stuks (elke 2,5 sec een nieuwe stof) Niet alle stoffen zijn te meten Wettelijke regelingen: meten van doelstoffen (bijv. bestrijdingsmiddelen, geneesmiddelen en oplosmiddelen) Nieuwe methoden nuttig voor een zo compleet mogelijk beeld van de chemische waterkwaliteit

8 8/16 Chemische stoffen en aquatisch milieu Universe of chemicals Atmospheric deposition industry Incidential spills + infiltration Zeer beperkt deel wordt gemonitord Drinkwaterbesluit: antropogene stoffen 1 CHEMLIST.

9 Bridging science to practice 9 Waterkwaliteit: hoe beschermen? Monitoring water quality Frequently! and more and more polar compounds Unknown compounds - identified and added to a database Source tracking: reduction of concentrations (policy/action). Drinking water monitoring of non regulated anthropogenic compounds (1 µg/l)

10 10 Monitoren: welke techniek? Chemische ruimte per MS-techniek

11 Bridging science to practice 11 Introductie/kaders Opkomst GC-MS/MS en LC-MS/MS incl hoge resolutie (milieu, bron Scopus)

12 12 Hoge resolutie massaspectrometrie Bekende stof Onbekende stof Onbekende stof Target screening Suspect screening Non-target screening Identificatie Tentative identification

13 13 Brede chemische screening Hoge resolutie massaspectrometrie KWR: 2003: LC-Q-ToF MS (i.s.m. RIKILT) 2006: LC-Orbitrap-MS Vitens en WLN: 2010 Aqualab Zuid en HWL: 2015

14 Bridging science to practice 14 Welke MS-ionisatietechniek? RP HPLC-MS 2000 LC-ESI Difficult LC-APCI I LC-APPI 500 GC-EI GC-PCI polar Log Kow non-polar

15 15 Methode gevoelig genoeg? LC-HR-MS

16 16/16 Suspect screening & Prioriteren 1. Preselection Accurate mass 2. Suspect screening of non-targeted monitoring data Threshold 3. Prioritization

17 17/16 Methode 1. Selectie van stoffen: 5200 stuks Water Directives (Vet) Pharmas PPP / biocides 5200 suspects Priority lists Tox. relevant chemicals REACH Compounds on the EU market Compounds present in Water Directives Compounds present on priority lists Masses, structural formulas and CAS nrs were collected

18 18/16 Methode 2. Monitoring: 151 monsters Sampling 151 samples taken in in the Netherlands Drinking water 39 Ground water Surface water STP effluent Analysis Solid Phase Extraction on OASIS HLB columns Non-target screening LC-HRMS (LTQ Orbitrap) 2 Including blank sample and reference standards Internal standards: atrazine-d 5, bentazone-d 6, chloroxuron, benzotriazole-d 4, fenuron and neburon Data processing Sample to blank ratio >10 Threshold for detection counts (0.01 µg/l IS-eq) Concentration expressed in atrazine-d 5 and bentazone-d 6 equivalents (IS-eq) 2 Hogenboom et al., J. Chromatogr. A (3) pp

19 19/16 Methode 3. Prioriteren: 243 stoffen > 500 stoffen gedecteerd (match) 158 prioritized masses match with 243 suspects with varying identity confidence. According to Threshold of Toxicological Concern (TTC) for human health* * Mons et al., Water Res. 47 (4), pp

20 20/16 Methode Geprioriteerde massa s en suspects : hoe betrouwbaar? Classification into confidence levels of identification 4 Accurate mass Level 5 accurate mass Isotope pattern MS/MS Level 4 unequivocal molecular formula Level 3 tentative candidate MS/MS lib. hit Level 2 probable structure Ref standard Level 1 confirmed structure 4 Schymanski et al., Environ. Sci. & Technol. 48 (4), pp

21 21/16 Resultaten Current focus on prioritized suspects (243 stuks) Prioritized suspects in water regulation and on priority lists Prioritized suspects in international monitoring studies* water directives 191 priority lists neither 207 present not present *Loos et al., 2009 Environ. Poll. 157 (2), pp Loos et al., Wat. Res. 44 (14), pp Loos et al., Wat. Res. 47 (17), pp Von der Ohe et al., Sci. Tot. Environ 409, pp Moschet et al., Environ. Sci. Technol. 48, pp

22 Bridging science to practice 22 Identificatie onbekende stoffen Full scan hoge resolutie MS _onbekende2_neg-03 #468 RT: 8.39 AV: 1 SB: , NL: 8.77E5 T: FTMS - p ESI Full ms [ ] Relative Abundance m/z

23 Bridging science to practice 23 Identificatie onbekende stoffen Information from product ions Assign elemental composition for all products ions

24 Bridging science to practice 24 Identificatie onbekende stoffen Products generated during the production of phenolic resins

25 25/16 Vooruitblik Veel stoffen in (aquatisch) milieu: brede chemische screening nodig/wettelijk gevraagd (invulling parameter overige antropogene stoffen) Brede chemische screening met LC-HR-MS: Meest brede dekking chemische ruimte Complementair aan andere technieken (GC-MS, LC-UV) Efficient/waardevol Bandbreedte chemische screening neemt steeds verder toe (polaire stoffen) Identificatie onbekende stoffen met combi LC-HRMS en NMR mogelijk Mogelijkheid om terug te kijken in oude data

26 26 Tenslotte Kraanwater wordt beter gemonitord dan flessenwater Kraanwater is 200x goedkoper dan flessenwater Kraanwater is x minder belastend voor het milieu dan flessenwater Goed voor de gezondheid, zuiver van kwaliteit en goedkoop

27 LabAnalyse Bedankt voor uw aandacht! Erik Emke, Annemieke Kolkman, Leo Puijker, Rosa Sjerps, Pim de Voogt, Dennis Vughs

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute

Analyse van de chemische waterkwaliteit. Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Analyse van de chemische waterkwaliteit Annemieke Kolkman Chemische Waterkwaliteit en Gezondheid KWR Watercycle Research Institute Chemische (drink)water kwaliteit Chemische analyse van water Organische

Nadere informatie

Brede chemische screening voor het monitoren van de waterkwaliteit

Brede chemische screening voor het monitoren van de waterkwaliteit Brede chemische screening voor het monitoren van de waterkwaliteit Ton van Leerdam (KWR), Bernard Bajema (Vitens), Bendert de Graaf (Vitens), Jan van der Kooi (WLN), Leo Puijker (KWR) Wereldwijd worden

Nadere informatie

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking

HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking HPLC- UV- screening: geharmoniseerde analysemethode voor efficiënte waterkwaliteitsbewaking Annemieke Kolkman (KWR), Erik Emke (KWR), Gerard Stroomberg (Rijkswaterstaat), Henk Ketelaars (Evides) Bij een

Nadere informatie

HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF. Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do

HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF. Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do HOGE RESOLUTIE MASSASPECTROMETRIE MET UPLC- QTOF Erik Olyslager Lab apotheek Gelre ziekenhuizen LCMS gebruikersmiddag Do-20-11-2014 WAAROM HRMS IN GELRE Vraag om dopingcontroles uit te voeren bij kamelenraces.

Nadere informatie

Hoe vinden we de stoffen die effecten veroorzaken in het milieu? Elke 2 seconden -> 1 nieuwe stof gemaakt

Hoe vinden we de stoffen die effecten veroorzaken in het milieu? Elke 2 seconden -> 1 nieuwe stof gemaakt Name Author Hoe vinden we de stoffen die effecten veroorzaken in het milieu? Pim Leonards Chemicaliën Ca. 7 miljoen chemicaliën wereldwijd 340,000 in productie 70,000 commercieel gebruikt in Europa Elke

Nadere informatie

Gisteren, vandaag en morgen

Gisteren, vandaag en morgen Gisteren, vandaag en morgen De ontwikkeling van organische analyses in Het Waterlaboratorium Cees Bijsterbosch Het Waterlaboratorium Labanalyse, 1 oktober 2013 Plaats hier uw logo via: beeld => diamodel

Nadere informatie

Laboratorium voor Materialenonderzoek en Chemische analyse

Laboratorium voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Laboratorium voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht organisch chemische analyses 2011 Laboratorium voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht organisch chemische analyses

Nadere informatie

Smart Monitoring Innovatie van waterkwaliteitsbeoordeling. Milo de Baat

Smart Monitoring Innovatie van waterkwaliteitsbeoordeling. Milo de Baat Smart Monitoring Innovatie van waterkwaliteitsbeoordeling Milo de Baat ILOW Symposium 15 februari 2017 KRW waterkwaliteitsbeoordeling Chemische status? Ecologische status Chemische analyse 45 prioritaire

Nadere informatie

Harm Janssens. Robotisering van manuele handelingen ten behoeve van DNA-analyse

Harm Janssens. Robotisering van manuele handelingen ten behoeve van DNA-analyse Harm Janssens Robotisering van manuele handelingen ten behoeve van DNA-analyse Argentina, Belgium, Brazil. Canada, France, India. Indonesia, Netherlands, Paraguay, Romania, Russia.Thailand, Tunisia,Turkey,

Nadere informatie

Meten en Monitoren. Weet wat je meet. Startsymposium Expertisecentrum PFOS. Virtualisatie project Omegam Eline Klooster.

Meten en Monitoren. Weet wat je meet. Startsymposium Expertisecentrum PFOS. Virtualisatie project Omegam Eline Klooster. Meten en Monitoren Weet wat je meet Inhoud presentatie Omegam Laboratoria Proces ontwikkelen analyse methoden De analyse /PFOA Prestatiekenmerken /PFOA bij Omegam De praktijk : Weet wat je meet Omegam

Nadere informatie

Grip op opkomende stoffen in drinkwaterbronnen

Grip op opkomende stoffen in drinkwaterbronnen Grip op opkomende stoffen in drinkwaterbronnen Kirsten Baken (KWR Watercycle Research Institute), Merijn Schriks (Vitens), Henk Ketelaars (Evides Waterbedrijf), Gerard Stroomberg (RIWA Rijn), Annemarie

Nadere informatie

Biologie in het lab van de toekomst

Biologie in het lab van de toekomst Biologie in het lab van de toekomst Frank Schuren TNO Microbiologie Conventionele microbiologie met state of the art genomics technologie en viability assays Conventional Microbiology Genomics technologies

Nadere informatie

BE Nanoregistry Annual Public Report

BE Nanoregistry Annual Public Report 1 BE Nanoregistry Annual Public Report Carine Gorrebeeck FPS Health, Food Chain Safety & Environment 2 WHY? The objectives of the registry (a.o.): - Traceability: allow competent authorities to intervene

Nadere informatie

Ontstaan en opsporing van nevenproducten bij UV-processen

Ontstaan en opsporing van nevenproducten bij UV-processen Ontstaan en opsporing van nevenproducten bij UV-processen Kirsten Baken, Annemieke Kolkman, Roberta Hofman-Caris, Dennis Vughs, Annemarie van Wezel (KWR Watercycle Research Institute) De laatste decennia

Nadere informatie

Staalvoorbereiding zonder compromissen. KVCV - Trends in Organische Analyse Tom Vercammen

Staalvoorbereiding zonder compromissen. KVCV - Trends in Organische Analyse Tom Vercammen Staalvoorbereiding zonder compromissen KVCV - Trends in Organische Analyse Tom Vercammen Het IS X expert center : IS-X offers high-end solutions for the analytical laboratory. Our services are primarily

Nadere informatie

MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN

MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN MONITORING DIOXINE-GEHALTE IN EIEREN AFKOMSTIG VAN BIOLOGISCHE LEGBEDRIJVEN J. de Vries KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR: LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100

Nadere informatie

Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013

Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013 Rijnmeetprogramma chemie buitengewoon onderzoek met HPLC MS/MS in 2013 Rapport Nr. 221 Colofon Uitgegeven door de Internationale Commissie ter Bescherming van de Rijn (ICBR) Kaiserin-Augusta-Anlagen 15,

Nadere informatie

Moderne Instrumentele Analyse

Moderne Instrumentele Analyse Moderne Instrumentele Analyse Niels Jonker Massa Spectrometrie Techniek waarbij de te onderzoeken stof wordt geïoniseerd en waarbij vervolgens van de gevormde (fragment)ionen de massa wordt bepaald. Klopt

Nadere informatie

EC-modellering in Vlaanderen: het effect van snelheidsverlaging op snelwegen

EC-modellering in Vlaanderen: het effect van snelheidsverlaging op snelwegen 19/04/2012 EC-modellering in Vlaanderen: het effect van snelheidsverlaging op snelwegen Wouter Lefebvre en vele anderen VVM 19/04/2012 2 Inhoudstafel» Methodologie» Validatie» Case study 19/04/2012 3 Methodologie»

Nadere informatie

De onderste steen boven met. Michel van Strien IFF Tilburg Analytical Services (TAS)

De onderste steen boven met. Michel van Strien IFF Tilburg Analytical Services (TAS) De onderste steen boven met accurate massa QTOF/MS Michel van Strien IFF Tilburg Analytical Services (TAS) IFF International Flavors & Fragrances Inc. Ontwikkeling, productie en verkoop van een zeer breed

Nadere informatie

Moderne Instrumentele Analyse

Moderne Instrumentele Analyse Moderne Instrumentele Analyse Niels Jonker Time of Flight Infrarood en Massa Spectrometrie 2 Time of flight Infrarood en Massa Spectrometrie 3 Time of flight Voordelen Nadelen Extreem Hoge Massa Range

Nadere informatie

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide.

Hello map Ocean. To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) 21 maart 2007 Slide 1 Next slide. Hello map Ocean To view animation put this slide in full screen mode (Shift + F5 on keyboard) Slide 1 Next slide. NVVA symposium 2007 REACH handhaving en consequenties* *connectedthinking Agenda Wat verandert

Nadere informatie

Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses

Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses www.eurofins.com Conservering van monsters voor chemische voedingsanalyses S. Meersseman Eurofins Analytico Food www.eurofins.com Conserveren monsters Food Overzicht Wat schrijven de normen voor De praktijk

Nadere informatie

Handleiding. Investigational Medicinal Product Dossier (IMPD)

Handleiding. Investigational Medicinal Product Dossier (IMPD) Handleiding Investigational Medicinal Product Dossier (IMPD) Inhoudsopgave Afkortingen... - 3 - Wat is het IMPD?... - 4 - Beslisschema inhoud IMPD... - 5 - Beschrijving inhoud IMPD... - 6 - Overzicht hoofdstukken

Nadere informatie

Magne&c Resonance Imaging (MRI) contrastmiddelen in het aqua&sch milieu

Magne&c Resonance Imaging (MRI) contrastmiddelen in het aqua&sch milieu Magne&c Resonance Imaging (MRI) contrastmiddelen in het aqua&sch milieu Stefan Kools (KWR), Barry Pieters (Grontmij), Gerlinde Roskam, Marc Verheul (Deltares), Peter Stoks (RIWA) Nieuwe stoffen in de waterketen

Nadere informatie

Koelwater conditionering

Koelwater conditionering Aqua NL Vakbeurs, 23 maart 2017 1 Koelwater conditionering Aqua NL Vakbeurs,23 maart 2017 Nienke Koeman, Frank Oesterholt, Hans Huiting Bridging science to practice 2 TKI project Cooling water conditioning

Nadere informatie

Risico analyse uitvoeren op het laboratorium. PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets

Risico analyse uitvoeren op het laboratorium. PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets Risico analyse uitvoeren op het laboratorium PUOZ Labdag 4 december 2014 Workshop leiders Joris van den Heuvel en Oscar Smeets Programma Workshop 13.45-13.55 Welkom en inleiding 13.55-14.25 Aan de slag

Nadere informatie

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent?

De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? De watervoorziening in 2040: (de)centraal duurzaam intelligent? Symposium Energie en Water schrijven toekomst 20 juni 2012 Jan Peter van der Hoek Focus Drinkwatervoorziening NL: dichtbevolkt gebied (16,7

Nadere informatie

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig

Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function? Landelijke standaardisatie nierfunctiemeting is nodig Renal function = glomerular filtration rate (GFR) = volume of plasmawater that is filtrated per unit of time Prof.dr Jack F.M. Wetzels

Nadere informatie

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters

Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Automatisering en robotisering bij 50.000 dagelijkse melkmonsters Armand Hermans, LabAutomation, 27-04-2014 hermans@qlip.nl Wat zie je? Overzicht Qlip Automatisering & robotisering melkonderzoek Automatisering

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Methoden voor de bepaling van anionen

Methoden voor de bepaling van anionen Compendium voor de monsterneming, meting en analyse van water Versie november 2014 WAC/III/C Inhoud INHOUD 1 Drinkwater 3 2 Afvalwater 5 3 Grondwater 8 4 Oppervlaktewater 10 Voor de conservering en behandeling

Nadere informatie

MALDI-TOF Wat is het en betekenis voor kliniek

MALDI-TOF Wat is het en betekenis voor kliniek MALDI-TOF Wat is het en betekenis voor kliniek Johan W. Mouton MD PhD FIDSA JWM Moscow 20-05- 2011 MALDI-TOF MS M atrix A ssisted L aser D esorption I onisation T ime O f F light Massa Spectroscopie JWM

Nadere informatie

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010. Januari 2010 Versie 1.

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010. Januari 2010 Versie 1. Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht uit te voeren organoleptische bepalingen 2010 Januari 2010 Versie 1.4 Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht

Nadere informatie

De toekomst van de Tax Assurance Provider

De toekomst van de Tax Assurance Provider De toekomst van de Tax Assurance Provider Tax Data Science & Tax Assurance Vakmanschap 2022 RTAP-dag John Piepers 14 juni 2017 Interne beheersing 2 De wereld globaliseert... 3 versnelt, zapt en is on-line!

Nadere informatie

Signalering van overige antropogene stoffen, en dan? De pyrazoolcasus

Signalering van overige antropogene stoffen, en dan? De pyrazoolcasus Signalering van overige antropogene stoffen, en dan? De pyrazoolcasus Kirsten Baken, Annemieke Kolkman (KWR Watercycle Research Institute), Peter van Diepenbeek (WML), Henk Ketelaars (Evides), Annemarie

Nadere informatie

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek?

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Jos Kraus, senior inspecteur Inspectie voor de gezondheidszorg Baarn, 7 oktober 009. Wat is klinisch onderzoek Introductie Definities De weg door de wet

Nadere informatie

Interscience. Innovatie Update. Stand 2B047

Interscience. Innovatie Update. Stand 2B047 Interscience Innovatie Update Analytisch Advies Apparatuur Instrumentmakerij Applicaties Accessoires Detachering Opleidingen Onderhoud en Service tel: 076 5411800 www.interscience.nl Frank Koudijs Een

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar

Toolbox for Circle Regions. UrbanWINS Webinar Toolbox for Circle Regions UrbanWINS Webinar 5-7-2017 Paul Mul paul.mul@rhdhv.com Programme Toolbox for Circle Regions How does it work? Some examples Case 1: Plastic factory city Almere Case 2: Circular

Nadere informatie

Ervaringen met besturen in onzekerheid

Ervaringen met besturen in onzekerheid Ervaringen met besturen in onzekerheid een probabilistische aanpak Prof.dr.ir. P.H.A.J.M. van Gelder Hoogleraar Safety Science, Faculteit Techniek, Bestuur en Management 1 4 2016, Provinciehuis Groningen

Nadere informatie

nano en (leef)milieu dik van de meent

nano en (leef)milieu dik van de meent nano en (leef)milieu dik van de meent 1 30 november 2010 inhoud 1. waarom? 2. wat? 3. hoe? 2 Waarom? Publieke zorg consumentenproducten voeding. milieu? 3 Wat? Definitie Europese Commissie Nanomaterial

Nadere informatie

Emissies van (nieuwe) stoffen naar oppervlaktewater

Emissies van (nieuwe) stoffen naar oppervlaktewater Emissies van (nieuwe) stoffen naar oppervlaktewater Gevolgen voor de drinkwatervoorziening André Bannink @BanninkAndre 21 maart 2013 Emissiesymposium 1 Inhoud Referentiekader van RIWA Definitie nieuwe

Nadere informatie

Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater

Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater Multi-residu analyse van geneesmiddelen in afvalwater Leendert Vergeynst, Herman Van Langenhove, Kristof Demeestere EnVOC ENVIRONMENTAL ORGANIC CHEMISTRY & TECHNOLOGY RESEARCH GROUP ENVOC Vakgroep duurzame

Nadere informatie

Meten van blootstelling aan MNO. NanoNextNL

Meten van blootstelling aan MNO. NanoNextNL Meten van blootstelling aan MNO NanoNextNL NanoNextNL 1. Risk analysis and Technology Assessment 2. Energy 3. Nanomedicine 4. Clean water 5. Food 6. Beyond Moore 7. Nano materials 8. Bio-nano 9. Nano fabrication

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood

Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Actuele ontwikkelingen in Dioxinen analyses met GC-MS/MS binnen de Agrofood Sabina Hofmeyer Analytisch Hoofdmedewerker Instrumentele chemie Qlip N.V. 1 oktober 2013 Onze activiteiten zijn gericht op Voedsel

Nadere informatie

Analytical and Statistical Approaches in the Characterization of Synthetic Polymers I. Dimzon

Analytical and Statistical Approaches in the Characterization of Synthetic Polymers I. Dimzon Analytical and Statistical Approaches in the Characterization of Synthetic Polymers I. Dimzon Analytical and Statistical Approaches in the Characterization of Synthetic Polymers by Ian Ken Dimzon Samenvatting

Nadere informatie

De aanpak opkomende stoffen

De aanpak opkomende stoffen De aanpak opkomende stoffen John Hin Leonard Osté Wat zijn opkomende stoffen in deze context? Opkomende stoffen zijn stoffen in watermatrices waarvan de schadelijkheid nog niet is vastgesteld en waarvan

Nadere informatie

Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories

Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories Nieuwe labtechnologie versus wettelijke kaders: een conflict? Hans van der Wart ALcontrol Laboratories UK Sludge Testing Labs Adopt Rapid Method for E. Coli This elegant spectroscopic tool can instantaneously

Nadere informatie

Schoonmaak validatie, chemische aanpak. Een praktische aanpak van de bewijsvoering van afwezigheid van schoonmaakmiddel resten.

Schoonmaak validatie, chemische aanpak. Een praktische aanpak van de bewijsvoering van afwezigheid van schoonmaakmiddel resten. Schoonmaak validatie, chemische aanpak Een praktische aanpak van de bewijsvoering van afwezigheid van schoonmaakmiddel resten. Voorbeelden van onderwerpen in schoonmaak validaties. Botplug Cleanroom Farmaceutische

Nadere informatie

" Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies

 Inleiding:  Sectie GISt  GDMC  TUDelft  Case studies  Conclusies De impact van open vs closed source voor geo DBMS research Seminar Open Source GEO ICT Delft Wilko Quak 1 Overzicht " Inleiding: " Sectie GISt " GDMC " TUDelft " Case studies " Conclusies 2 Section GIS

Nadere informatie

BTO 2014.006 Maart 2014. BTO rapport. Prioriteren van stoffen voor de (drink)waterketen

BTO 2014.006 Maart 2014. BTO rapport. Prioriteren van stoffen voor de (drink)waterketen BTO 2014.006 Maart 2014 BTO rapport Prioriteren van stoffen voor de (drink)waterketen BTO 2014.006 Maart 2014 Prioriteren van stoffen voor de (drink)waterketen BTO 2014.006 Maart 2014 Prioriteren van stoffen

Nadere informatie

Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema

Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema Veilig gebruik van UV-uithardende inkten Een case study bij Océ-Technologies B.V. Jannie Jansema Situatieschets Océ-Technologies B.V. in Venlo Verschuiving in marktsegment Verschillende gebruikers, andere

Nadere informatie

1148-CPR-20080603. SAFETY-PRODUCT nv Beverlosesteenweg 100 B-3580 BERINGEN EN 40-5:2002

1148-CPR-20080603. SAFETY-PRODUCT nv Beverlosesteenweg 100 B-3580 BERINGEN EN 40-5:2002 Keizerinlaan 66 B-1000 BRUSSEL Certificaat van prestatiebestendigheid 1148-CPR-20080603 Overeenkomstig de Verordening 305/2011/EU van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2011 (de Bouwproductenverordening

Nadere informatie

IDENTITEIT ONBEKEND. omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer

IDENTITEIT ONBEKEND. omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer IDENTITEIT ONBEKEND omgaan met potentieel zeer gevaarlijke stoffen in het laboratorium Jeroen van der Meer EVEN VOORSTELLEN Jeroen van der Meer Opleiding: HBO Analytische Chemie in 2006 Belangrijkste expertise:

Nadere informatie

1e jaars Scheikunde Practicum 2012-2013 Periode 3

1e jaars Scheikunde Practicum 2012-2013 Periode 3 1e jaars Scheikunde Practicum 2012-2013 Periode 3 1e jaars Scheikunde Practicum Analyse skills NB: Rooster van Y-stroom gebruikt als voorbeeld 1e jaars Scheikunde Practicum We zijn op de helft! NB: Rooster

Nadere informatie

JOB OPENING OPS ENGINEER

JOB OPENING OPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie

Risico's van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in de vuurwerkbranche. - een initiërend onderzoek door en voor de sector-

Risico's van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in de vuurwerkbranche. - een initiërend onderzoek door en voor de sector- To 4see consultancy Risico's van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in de vuurwerkbranche - een initiërend onderzoek door en voor de sector- I. van der Putte, F. Arntz, J.W. Peters Buskruit 2 KNO 3

Nadere informatie

RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING

RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING . RESIDUEN VAN DIERGENEESMIDDELEN EN BESTRIJDINGSMIDDELEN IN HONING Voedsel en Waren Autoriteit Project nr: OT04H003.1 April 2005 OT04H003-1 6-9-2005 Pagina 1 van 6 INHOUD SAMENVATTING 3 SUMMARY.3 TREFWOORDEN.

Nadere informatie

Doping Analyse, trends in matrices en technieken Saskia S. Sterk

Doping Analyse, trends in matrices en technieken Saskia S. Sterk Doping Analyse, trends in matrices en technieken 2016.10.04 Saskia S. Sterk saskia.sterk@wur.nl Inhoud Korte Introductie RIKILT Nieuwe Matrices & Technieken in de pipeline voor toekomstige doping controle.

Nadere informatie

Nutrition Management Module

Nutrition Management Module Nutrition Management Module with new detection method for subclinical ketosis via milk recording Hiemke Knijn General facts CRV 2012 Owners: CR Delta and VRV (co-operatives) 50.000 customers world-wide

Nadere informatie

Trends in Laboratory Informatics

Trends in Laboratory Informatics LIMS,SDMS,CDS & ELN in één systeem? Mr.Roel de Hoop RAAK Lab Informatics B.V. roel@raakbv.com Laboratory Informatics Laboratory Informatics Laboratory Informatics is the specialized application of information

Nadere informatie

Monitoring Water Quality

Monitoring Water Quality Monitoring Water Quality Drs Gerrit Vossebelt Senior Advisor WVL EU Resident Twinning Advisor Turkey Delta of 4 international rivers Rhine Meuse Scheldt Ems North Sea Wadden Sea 2 INBO 2013 - Workshop

Nadere informatie

Handhaving Dioxine-norm in paling

Handhaving Dioxine-norm in paling Handhaving Dioxine-norm in paling (tweede deelrapportage) J. de Vries KEURINGSDIENST VAN WAREN OOST AFDELING SIGNALERING SECTOR LABORATORIUM Postbus 202 7200 AE Zutphen tel. 0575-588100 fax 0575-588200

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsinformatie:

Verbeteren van gezondheidsinformatie: Verbeteren van gezondheidsinformatie: een Europese set volksgezondheidsindicatoren (ECHI) ter ondersteuning van het beleid in Nederland Marieke Verschuuren Maartje Harbers 1 12 April 2012 Betrouwbare

Nadere informatie

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016

GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 GECONTROLEERDE BLOOTSTELLING? TOON HET AAN! 13 april 2016 Agenda REACH - Zorgstoffen Eisen aan het blootstellingscenario Onderbouwing met meetgegevens Conclusies Zorgstoffen onder REACH SVHC: substance

Nadere informatie

What to include in an array report?

What to include in an array report? What to include in an array report? December 17-19, 2007 Nicole de Leeuw, PhD Department of Human Genetics Radboud University Nijmegen Medical Centre The Netherlands Array analyse criteria a) SNP call

Nadere informatie

Gebruik van biomonitoring door GAGS bij een chemisch incident

Gebruik van biomonitoring door GAGS bij een chemisch incident Gebruik van biomonitoring door GAGS bij een chemisch incident Samenstelling van factsheets met beknopte informatie over de toepassing van specifieke biomarkers voor stoffen, die bij chemische incidenten

Nadere informatie

Oestrogene activiteit in oppervlaktewater van de Rijn

Oestrogene activiteit in oppervlaktewater van de Rijn Oestrogene activiteit in oppervlaktewater van de Rijn Celkern Receptor Steroid hormoon Nieuw eiwit Acceptor mrna trna DNA L.M. Puijker Maart 2007 Vereniging van Rivierwaterbedrijven Oestrogene activiteit

Nadere informatie

Aangenomen dat alleen de waarde voor natrium niet gemeten is, is de concentratie natrium in mg/l van het bovenstaande water.

Aangenomen dat alleen de waarde voor natrium niet gemeten is, is de concentratie natrium in mg/l van het bovenstaande water. Page 1 of 9 CT011 INLEIDING WATERMANAGEMENT (20082009 Q1) (9805080901) > TEST MANAGER > TEST CANVAS Test Canvas Add, modify, and remove questions. Select a question type from the Add dropdown list and

Nadere informatie

wetenschappelijke kennis toepasbaar

wetenschappelijke kennis toepasbaar Innovatieve verpakkingsmaterialen bij TNO Maarten Bijl Missie TNO maakt wetenschappelijke kennis toepasbaar om het innovatief vermogen van bedrijfsleven en overheid te versterken 2 1 TNO ± 4500 werknemers

Nadere informatie

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl

PicknPack. Gert Kootstra, Wageningen UR. gert.kootstra@wur.nl PicknPack Gert Kootstra, Wageningen UR gert.kootstra@wur.nl EU project: PicknPack FP7 project automation in food packaging systems 14 partners (onderzoeksinstituten en bedrijven) 14 M (9 M subsidie) Coördinatie

Nadere informatie

Hoe werkt de toelating van gewasbeschermingsmiddelen?

Hoe werkt de toelating van gewasbeschermingsmiddelen? Buzzing toxicity Hoe werkt de toelating van gewasbeschermingsmiddelen? Jacoba Wassenberg, Ctgb, 5 april 2013 Inhoud 1. Organisatie Ctgb 2. Wat zijn gewasbeschermingsmiddelen 3. Proces stofbeoordeling 4.

Nadere informatie

REACH, CLP & ViB. Status update

REACH, CLP & ViB. Status update REACH, CLP & ViB Status update REACH, CLP & ViB Status update REACH Deadline 2013 Productieprocess Classificatie grondstoffen Opslag grondstoffen CLP Deadline Mengsels 2015 Opslag van grondstoffen Classificatie

Nadere informatie

Behoud effectief middelenpakket: verantwoord gebruik en risico van einde toelating. Arjan de Bever Berkel Enschot 27 maart 2013

Behoud effectief middelenpakket: verantwoord gebruik en risico van einde toelating. Arjan de Bever Berkel Enschot 27 maart 2013 Behoud effectief middelenpakket: verantwoord gebruik en risico van einde toelating Arjan de Bever Berkel Enschot 27 maart 2013 Inhoud presentatie Emissie oppervlaktewater Normen & waarden Kaderrichtlijn

Nadere informatie

Certificate of Compliance VOC Emissions

Certificate of Compliance VOC Emissions Certificate of Compliance VOC Emissions Cambridge #7027 (Tile Carpeting) Modulyss NV Modulyss NV selected a sample representative of its Cambridge #7027 product, a PA6.6 dyed carpet tile, manufactured

Nadere informatie

kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling

kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling kansen voor verpakkingen & biobased product ontwikkeling 31 januari 2012 Hogeschool HAS den Bosch Dr. Ir. Gert-Jan van Delft Lector Biobased Product Ontwikkeling kansen voor verpakkingen & biobased product

Nadere informatie

Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review

Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review Diagnostic accuracy of FEV 1 /FEV 6 -based microspirometry to assess airflow obstruction in primary care. A systematic literature review Tjard Schermer, Erik Bischoff, Patrick Poels, Alan Crockett, Lisette

Nadere informatie

WELKE RISICO S LOOPT U? - Relevante analyses helpen - November 17, 2015

WELKE RISICO S LOOPT U? - Relevante analyses helpen - November 17, 2015 WELKE RISICO S LOOPT U? - Relevante analyses helpen - November 17, 2015 Vion Food Vion Food Business units Pork Beef Foodservice Onze merken VION Food Eigen verantwoordelijkheid van Voedselproducenten

Nadere informatie

Een kwestie van REACH & CLP. Rene de Graaff. Reach Chemical Control, Lyondell Basell Industries

Een kwestie van REACH & CLP. Rene de Graaff. Reach Chemical Control, Lyondell Basell Industries Een kwestie van REACH & CLP Rene de Graaff Reach Chemical Control, Lyondell Basell Industries Reach wetgeving Registratie, Evaluatie, Authorisatie and restrictie van Chemicalien (REACh) is een Europese

Nadere informatie

Philips Innovations labs helpt u met het verbeteren van uw producten, prototypen en processen. - Eindhoven

Philips Innovations labs helpt u met het verbeteren van uw producten, prototypen en processen. - Eindhoven Philips Innovations labs helpt u met het verbeteren van uw producten, prototypen en processen. - Eindhoven Contactpersoon Ben Broers 0402748883 b.m.f.broers@philips.com Adresgegevens High Tech Campus 7

Nadere informatie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Prof. ir. Hans van Dijk 1 Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Inhoud hydrologische kringloop kwalitatief 1. regenwater 2. afstromend/oppervlaktewater. infiltratie

Nadere informatie

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING

Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Regionale maatregelen voor adaptatie aan klimaatverandering in de zoetwatervoorziening in NL INLEIDING Ad Jeuken, Climate proof fresh water supply (CPFWS) Inhoud Onderzoek vanuit kennis voor klimaat De

Nadere informatie

Meer fairtrade producten in de

Meer fairtrade producten in de Meer fairtrade producten in de Onderwerp boodschappentas Maart 2009 Meer fairtrade producten in de boodschappentas Aankoopmotieven van fairtrade producten door Nederlandse huishoudens in 2008 Inhoud (1)

Nadere informatie

AANVULLING BIJ BASISINFORMATIE VOOR RISICO-EVALUATIES. Trimethylbenzenen

AANVULLING BIJ BASISINFORMATIE VOOR RISICO-EVALUATIES. Trimethylbenzenen AANVULLING BIJ BASISINFORMATIE VOOR RISICO-EVALUATIES Trimethylbenzenen Juni 2003 Inhoudsopgave 1 Technische fiche trimethylbenzenen... 3 1.1 Overzicht gebruikte gegevens trimethylbenzenen voor de blootstellingsberekeningen...

Nadere informatie

Analyse & Support. Centraal Laboratorium. Bayer Antwerpen Comm.V

Analyse & Support. Centraal Laboratorium. Bayer Antwerpen Comm.V Analyse & Support Centraal Laboratorium Bayer Antwerpen Comm.V Centraal Laboratorium Bayer Antwerpen Comm.V Het Centraal Laboratorium omvat een volledig uitgerust analytisch labo en een labo voor productie-

Nadere informatie

Methoden voor de bepaling van groepsparameters

Methoden voor de bepaling van groepsparameters Compendium voor de monsterneming, meting en analyse van water Methoden voor de bepaling van groepsparameters Versie november 2016 WAC/III/D Inhoud INHOUD 1 Drinkwater 3 2 Afvalwater 5 3 Grondwater 8 4

Nadere informatie

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU 25/2/2016. Biocide CLOSED CIRCUIT

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU 25/2/2016. Biocide CLOSED CIRCUIT 1 25/2/2016 Biocide CLOSED CIRCUIT 2 Regulatory background and scope Biocidal products regulation (EU) nr. 528/2012 (BPR), art. 19 (4): A biocidal product shall not be authorised for making available on

Nadere informatie

Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium. Adrie Atsma

Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium. Adrie Atsma Validatie van moleculaire methodes in een drinkwaterlaboratorium Adrie Atsma Drinkwater laboratorium Nederland Controleren drinkwater van bron tot tap Chemisch Fysiologisch Micro-organismen Controleren

Nadere informatie

Nota: Vele andere kwaliteiten op aanvraag. Deze kwaliteiten zijn veelal op korte termijn leverbaar. Vraag ons technisch handboek over

Nota: Vele andere kwaliteiten op aanvraag. Deze kwaliteiten zijn veelal op korte termijn leverbaar. Vraag ons technisch handboek over O-Ringen Eriks biedt u uit voorraad standaard O-ringen in hardheid 60 en 70 shore aan, in respectievelijke compounds 714166 en 714177. Daarnaast zijn uiteraard O-ringen in diverse kwaliteiten en hardheden

Nadere informatie

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organische bepalingen 2008-2009. November 2008 V 1.

Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse. Overzicht uit te voeren organische bepalingen 2008-2009. November 2008 V 1. Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische analyse Overzicht uit te voeren organische bepalingen 2008-2009 November 2008 V 1.3 November 2008 v1.3 Laboratoria voor Materialenonderzoek en Chemische

Nadere informatie

Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie

Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie LAB-Analyse Analyse 30 oktober 2008, De Kuip Rotterdam Veranderende analysemethoden voor TDM (geneesmiddelconcentraties in humane matrices) en klinische en forensische toxicologie Implementatie van de

Nadere informatie

SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek?

SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek? SKML-parasitologie rondzendingen; tijd voor moleculaire diagnostiek? Theo Schuurs, moleculair bioloog Lid namens WMDI / NVMM Izore, Centrum Infectieziekten Friesland, Leeuwarden Huidige rondzendingen SKML-parasitologie:

Nadere informatie

Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie. VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014

Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie. VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014 Drinkwater een goede bron voor de levensmiddelenindustrie VMT/EHEDG bijeenkomst Geo Bakker, 2 december 2014 Wetgeving Inhoud Drinkwaterkwaliteit Drinkwaterzuivering Verandering van drinkwaterkwaliteit

Nadere informatie

Optimaal presteren op people, planet en profit dmv waterhergebruik en kwaliteitsmanagement TNO Waterbehandeling, René Jurgens (rene.jurgens@tno.

Optimaal presteren op people, planet en profit dmv waterhergebruik en kwaliteitsmanagement TNO Waterbehandeling, René Jurgens (rene.jurgens@tno. Optimaal presteren op people, planet en profit dmv waterhergebruik en kwaliteitsmanagement TNO Waterbehandeling, René Jurgens (rene.jurgens@tno.nl) Bron: www.ecodrive.eu/nl TNO Waterbehandeling Ontwikkeling

Nadere informatie

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH

Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Hydrogeologische maatregelen zelfvoorzienendheid in de Zuidwestelijke Delta, NL: GO-FRESH Gualbert Oude Essink Deltares/UU, The Netherlands More information: www.go-fresh.info Gezette stappen sinds 2004

Nadere informatie

Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel. Marina Vanhecke Lab 4 U

Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel. Marina Vanhecke Lab 4 U Pesticidenanalyse: methodevertaling van bodem naar appel Marina Vanhecke Lab 4 U Kerncijfers KHLim 6000 studenten en 700 personeelsleden 4 campussen 6 departementen 30 bacheloropleidingen + 11 masters

Nadere informatie

Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011. Locatie: Dienst Regelingen, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond

Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011. Locatie: Dienst Regelingen, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011 Locatie:, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond Aanvragen importmachtigingen/ontheffingen 13 sept 2011 Agenda 12.00 13.00 uur

Nadere informatie

VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL. Door. De Bont, R., Van Larebeke, N.

VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL. Door. De Bont, R., Van Larebeke, N. VRAAGBAAK MIGRATIE VAN BISPHENOL A VAN VERPAKKING NAAR VOEDSEL Door De Bont, R., Van Larebeke, N. 2004 Luik 1: Beleidsondersteuning MIGRATIE VAN BISPHENOL A UIT VERPAKKINGSMATERIAAL NAAR VOEDSEL EN DRANK

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie