Visitatie, een krachtig middel voor onderwijsontwikkeling PO/VO BESTUUR, MANAGEMENT EN ONDERWIJSKWALITEIT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Visitatie, een krachtig middel voor onderwijsontwikkeling PO/VO BESTUUR, MANAGEMENT EN ONDERWIJSKWALITEIT"

Transcriptie

1 BESTUUR, MANAGEMENT EN ONDERWIJSKWALITEIT PO/VO Visitatie, een krachtig middel voor onderwijsontwikkeling Hessel de Boer Zeger van Hoffen Gert Kamphof Tseard Veenstra Josée von Weijhrother

2 Visitatie; een krachtig middel voor onderwijsontwikkeling Hessel de Boer Zeger van Hoffen Gert Kamphof Tseard Veenstra Josée von Weijhrother

3 Colofon Ten behoeve van de leesbaarheid is in dit boek bij de verwijzing naar personen gekozen voor het gebruik van hij. Het spreekt vanzelf dat hier ook zij gelezen kan worden. CPS Onderwijsontwikkeling en advies, december 2013 Auteurs: Redactie: Vormgeving: Hessel de Boer, Zeger van Hoffen, Gert Kamphof, Tseard Veenstra, Josée von Weijhrother Elise Schouten, Lettele Digitale Klerken, Utrecht CPS Onderwijsontwikkeling en advies Postbus BN Amersfoort Tel: [033] Deze publicatie is ontwikkeld door CPS Onderwijsontwikkeling en advies voor ondersteuning van het regulier en speciaal onderwijs in opdracht van het ministerie van OCW. CPS vervult op het gebied van research en development (R&D) een scharnierfunctie tussen wetenschap en onderwijsveld. Het is toegestaan om, in het kader van een educatieve doelstelling, niet bewerkte en niet te bewerken (delen van) teksten uit deze publicatie te gebruiken, zodanig dat de intentie en aard van het werk niet worden aangetast. Het is toegestaan om het werk in het kader van educatieve doelstellingen te verveelvoudigen, op te slaan in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar te maken in enige vorm, zoals elektronisch, mechanisch of door fotokopieën. Bronvermelding is in alle gevallen vereist en dient als volgt plaats te vinden: Boer, H. de, Hoffen, Z. van, Kamphof, G., Veenstra, T., & Weijhrother, J. von (2013). Visitatie; een krachtig middel voor onderwijsontwikkeling. Amersfoort: CPS, in opdracht van het ministerie van OCW. 2

4 Inhoudsopgave Inleiding Bevindingen literatuurstudie Aanleiding voor visitatie Definitie en resultaten Een voorbeeld uit de zorg Voorbeelden uit het onderwijs Opzet en werkwijze Probleemstelling en onderzoeksgroep Deelonderzoek 1: schoolniveau Semigestructureerde interviews en documentenanalyse Data-analyse en conclusies Presentatie conclusies, bevindingen en adviezen Deelonderzoek 2: bestuursniveau Bevindingen, ervaringen en aanbevelingen Positieve ervaringen Motieven, overwegingen en doelen Coördinatie en organisatie van het visitatietraject Samenstelling van de commissie Scholing Voorbereiding en themakeuze Zelfevaluatie Organisatie van de visitatiedag Het visitatierapport Visitatie als onderdeel van systematisch en cyclisch handelen Conclusies en succesfactoren Onderzoeksvraag Onderzoeksvraag Bestuurlijke visitaties in het primair onderwijs Deelonderzoek bestuurlijke visitaties Bevindingen en aanbevelingen

5 Bijlage 1 Interviewvragen voor PO-scholen Bijlage 2 Gesprekken VO Bijlage 3 Interviewvragen voor PO besturen Bijlage 4 Vragen Schoolvisitaties PO vijfpuntsschaal Bijlage 5 Vragen bestuurlijke visitaties PO Bijlage 6 Literatuurlijst en links

6 Inleiding Veel besturen/scholen in het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs werken met visitaties. Doelen van deze onderlinge (of collegiale) visitaties zijn: de systematische kwaliteitszorg van de betreffende scholen te versterken en het lerend vermogen van elkaar te vergroten door een gezamenlijk reflectieproces te doorlopen. In de praktijk bestaan er grofweg twee varianten van visitaties tussen de scholen: de gesloten en de open vorm. Bij de gesloten vorm is de visitatie gebaseerd op een door de gevisiteerde school uitgevoerde zelfevaluatie over een thema of een domein. Bij de open visitatievorm formuleert de te visiteren school vragen over uitgevoerd beleid. In dit onderzoek is nagegaan of er bij deze interventie daadwerkelijk sprake is van leren van elkaar en of visitaties leiden tot aantoonbare en duurzame vormen van schoolontwikkeling. Tevens is onderzocht welke fasen van het visitatieproces van cruciaal belang zijn en de meeste invloed hebben op de (verwachte) effecten van de visitatie. Het onderzoek is gestart met een internationale literatuurstudie over vormen van visitatie. De uitkomst hiervan is weergegeven in hoofdstuk 1. De werkwijze van dit onderzoek en de onderzoeksvragen zijn beschreven in hoofdstuk 2 en het derde hoofdstuk beschrijft de bevindingen en ervaringen. Hoofdstuk 4 bevat, na beantwoording van de onderzoeksvragen en aansluitend op het vorige hoofdstuk, een samenvatting van de conclusies en aanbevelingen. Het laatste hoofdstuk beschrijft ervaringen van besturen in het primair onderwijs die elkaar visiteerden. Deze beschrijving is gebaseerd op gesprekken met de PO-Raad en de door de PO-Raad uitgevoerde evaluaties van de pilots bestuurlijke visitatie. Ook zijn in dit hoofdstuk meningen over bestuurlijke visitaties verwerkt van aan dit onderzoek deelnemende PO-besturen. In de bijlagen zijn de gebruikte vragenlijsten opgenomen. De onderzoeksgroep bestond uit scholen voor voortgezet onderwijs en scholen voor primair onderwijs. Zonder de intensieve samenwerking met Stichting Lucas Onderwijs uit Den Haag e.o., CVO Rotterdam, Stichting Flore uit Heerhugowaard, VCO-de Kring uit Brielle en Stichting PCBO Voorst uit Voorst, hadden we dit onderzoek niet vorm kunnen geven. Wij danken hen voor hun medewerking. 5

7 Deze publicatie richt zich zowel op bestuurders (de beslissers) als op schoolleiders en leden van visitatiecommissies (de uitvoerders). De bevindingen, conclusies en aanbevelingen hebben zowel betrekking op beslissingen over het doel, de organisatie en de vormgeving van het instrument als op de (vele) uitvoeringsaspecten ervan. Deze brochure helpt besturen en scholen die visitaties willen invoeren bij het nemen van beslissingen op beide niveaus. Besturen, schoolleiders en commissieleden die al ervaring hebben met visitaties, kunnen de informatie in deze brochure vergelijken met de eigen praktijk en deze op basis daarvan zo nodig aanscherpen en verbeteren. Juist omdat die praktijk zeer divers is (wat betreft taken en bevoegdheden rond in- en uitvoering van visitatie) differentieert deze brochure niet naar doelgroep. Vaak is het bestuur (of zijn de gezamenlijke besturen) leidend bij de keuzes die worden gemaakt, maar als er wordt gewerkt met scholenkoppels, hebben de betrokken schoolleiders en commissieleden vaak veel autonomie en speelruimte. 6

8 Hoofdstuk 1 Bevindingen literatuurstudie Dit onderzoek spitst zich toe op ervaringen in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs in Nederland, maar ook uit onderzoek in andere sectoren en landen is er veel bekend over de toepassing van visitatie en andere vormen van peer review. Waarom kiezen scholen voor visitatie? Wat houdt het in, welke vormen zijn er en wat zijn de resultaten? 1.1 Aanleiding voor visitatie Uit de literatuur blijkt dat er twee majeure redenen zijn om te starten met visitatie: reactieve redenen en proactieve redenen. Reactief Organisaties, bijvoorbeeld in de zorg, accountancy, journalistiek of advocatuur, kiezen voor visitatie vanwege kritiek die zij krijgen op een nogal gesloten, weinig transparante houding. Er is een (maatschappelijke) druk om de luiken te openen. Ook voor de onderwijssector is deze invalshoek actueel, maar zeker niet doorslaggevend. Scholen krijgen wel eens het verwijt dat zij onvoldoende transparant zijn, zowel als het gaat om het onderwijs in de klas ( koning in eigen klaslokaal ) als om het schoolbeleid. Zeker in de Amerikaanse literatuur zijn veel voorbeelden beschreven van collegiale visitatie (peer review) met een crisis als aanleiding. Zo bracht de financiële crisis aan het licht dat accountants goedkeuringen hadden afgegeven, terwijl de onderbouwing daarvoor ontbrak. Recente voorbeelden van publicaties over fouten of misdragingen van personen of organisaties hebben betrekking op onder meer de journalistiek, banken en de zorg (declaraties en kwaliteit van behandeling). Het instrument wordt ingezet omdat de kwaliteit van de uitvoering van het werk onvoldoende blijkt te zijn. Visitatie is niet alleen geschikt om kwaliteit te onderzoeken, maar ook en wellicht vooral om de cultuur, de achterliggende normen en waarden te achterhalen die de misstanden mogelijk maakten. Niet alleen in het buitenland, maar ook in Nederland zijn er voorbeelden die hebben geleid tot vormen van peer review. Denk bijvoorbeeld aan de recente schandalen 7

9 op Nederlandse universiteiten rond wetenschappelijke conclusies die waren gebaseerd op niet bestaande literatuur of data (D. Stapel) of aan de cultuur in de financiële sector die onder andere bij de Rabobank kon leiden tot manipulatie van rentetarieven. Proactief Deze aanmerkelijk positievere insteek van visitatie is gericht op het creëren van een cultuur van met en van elkaar leren. Een cultuur waarin sprake is van samenwerken, team-teaching, lesobservaties en andere vormen van deuren openen op lerarenniveau. Ook op school(leiders-)niveau is dit de cultuur die ons onderwijs van goed naar excellent kan brengen, zo stelt het rapport Het Nederlands Onderwijs: beter dan we denken, maar niet zo goed als we willen (McKinsey, augustus 2013). 1.2 Definitie en resultaten Collegiale visitatie of collegiale consultatie wordt internationaal aangeduid als vormen van Peer Review. Dit wordt omschreven als een instrument waarmee personen of organisaties elkaar de spiegel voorhouden, zodat ze na visitatie een volgende stap (kunnen) zetten in het eigen ontwikkelingsproces. De doelstellingen van collegiale visitatie zijn: Het ontwikkelen en realiseren van een sterke vorm van reflectie in organisaties. Het verder versterken van de systematische kwaliteitszorg in organisaties. In het algemeen bestaat een visitatietraject (inclusief een zelfevaluatie) uit negen stappen. Een voorbeeld: A. De school voert een zelfevaluatie uit als onderdeel van een jaarlijks projectplan. De zelfevaluatie bestaat uit twee delen: de procesrapportage en de rapportage van de resultaten. In het tweede deel zijn de conclusies en verbeterplannen geformuleerd en wordt afgesloten met de aan de visitatiecommissie te stellen vragen. De vragen gaan over de uitvoering van de evaluatie, de inhoud en het verbeterplan. B. De school stelt een concept-agenda op voor de visitatiecommissie van de andere school. C. De visitatiecommissie beoordeelt de agenda, accepteert deze of vult hem aan en ontvangt de gevraagde documenten van de te visiteren school. D. De visitatiecommissie leest de stukken en bereidt de visitatie voor met behulp van vragenlijsten. Zij laat zich leiden door de vragen die de te visiteren school heeft geformuleerd. E. De visitatiecommissie voert de visitatie uit. Hierbij is de gehele school betrokken. 8

10 F. Na afloop van de visitatie rapporteert de commissie de resultaten van de visitatie aan het volledige team. G. De commissie maakt de rapportage definitief en stuurt deze aan de gevisiteerde school. H. De school rapporteert aan de commissie welke bevindingen en adviezen worden overgenomen en hoe zij hiermee aan de slag zal gaan. I. De school stuurt de rapportage naar het bestuur. Ondanks het feit dat er soms negatieve of defensieve aanleidingen zijn voor visitaties, zijn betrokkenen (de gevisiteerde partij én visitatoren/visitatiecommissies) vrijwel unaniem positief over het instrument visitatie. Er is echter relatief weinig bekend over de resultaten: wat leveren visitaties nu (aantoonbaar) op? Worden de hierboven genoemde doelstellingen daadwerkelijk gerealiseerd? Worden in de zorg de patiënten er beter van, in het onderwijs de leerlingen en in de advocatuur de cliënten? Ook is onvoldoende bekend over de vraag voor wie visitatie het meest rendeert. Er zijn aanwijzingen dat het vooral de goede scholen of instellingen zijn die hierdoor nog beter worden. Zij hebben de kwaliteit om prikkels/bevindingen vanuit de visitatie om te zetten in verbeteringen. Zwakke scholen zouden minder gebaat zijn bij visitatie als spiegel. Zij zouden veel meer handreikingen moeten krijgen voor de wijze waarop zij de noodzakelijke kwaliteitsverbetering kunnen bewerkstelligen. 1.3 Een voorbeeld uit de zorg In Nederland springt vooral de collegiale visitatie in de gezondheidszorg in het oog. De specialisten ouderengeneeskunde bijvoorbeeld passen al een aantal jaren op basis van gelijkwaardigheid, vertrouwelijkheid en deskundigheid collegiale visitatie toe. In november 2009 brachten zij een relevante publicatie uit over Collegiale toetsing van specialisten ouderengeneeskunde en hun vakgroep (Verenso 1 ). De focus ligt op het leren van elkaar. In de publicatie Visitatie als kwaliteitsinstrument. In Visitatie: instrument voor evaluatie (2009) wordt het instrument als volgt omschreven: Vakgenoten gaan bij elkaar op visite om te zien hoe de zorgverlening in de betreffende praktijk is georganiseerd. Het wordt collegiale evaluatie van het functioneren genoemd en daarbij wordt de lat hoog gelegd. Verwachte effecten zijn: goede behandelresultaten, tevreden patiënten, soepele samenwerking tussen disciplines en zorgvernieuwing. Iedereen wil dat patiënten de best mogelijke zorg krijgen. Deze methodiek biedt elke deelnemende specialist ouderengeneeskunde reflectie op het eigen handelen en op het functioneren van de vakgroep. De winst van visitatie is dat de vakgroep en de individuele arts op basis van systematische feedback 1 Verenso, Utrecht, landelijk ondersteunend bureau voor specialisten in ouderengeneeskunde. 9

11 inzicht krijgen in sterke punten en verbeterpunten. De deelname van de specialisten is nu nog vrijblijvend, maar vanaf 1 januari 2014 is visitatie een verplicht onderdeel van de periodieke herregistratie van de specialist ouderengeneeskunde. 1.4 Voorbeelden uit het onderwijs Sardes en Oberon voeren tussen 2003 en 2005 een onderzoek uit op elf scholen en publiceerden de uitkomsten in het eindrapport Pilotproject Horizontale Verantwoording VO (2007). Daarin werd met name gewezen op het gevoelige thema van oordelen, waar slechts verwondering en inspiratie worden bedoeld. Meer recent is het krachtige pleidooi van McKinsey voor visitatie en andere vormen van peer review in het onderwijs (Het Nederlandse onderwijs: beter dan we denken, maar niet zo goed als we willen, 2007/2010). Zij gaan uit van de gedachte dat je als docent geen professional bent, maar dat je dat wordt door van elkaar te leren - met je deur open. Betere leraren krijgen we niet alleen door de kwaliteit van nieuwe leraren te verhogen, we moeten ook de bestaande leraren in staat stellen en stimuleren om zich te professionaliseren. Om als docent werkelijk een professional te worden, is het nodig om van anderen te leren en bovenal te blijven leren. Daarom zien we in excellente scholen (in Nederland en daarbuiten) een cultuur die erop is gericht dat leraren voortdurend van elkaar leren. Samen leren houdt in: met de deur open les geven, samen lessen voorbereiden en elkaars lessen bijwonen. In Nederland is het eerder uitzondering dan regel dat docenten intensief met elkaar samenwerken. Wat betreft de intensiteit van samenwerken en samen leren zijn er verschillen tussen de sectoren. In het voortgezet onderwijs bereiden leraren proefwerken nog wel gezamenlijk voor, maar de frequentie waarmee leraren elkaars lessen bijwonen varieert van nooit tot eens in de paar jaar. De huidige werkwijze staat volgens McKinsey de professionalisering van leraren in de weg. Dit gaat ten koste van de ontwikkeling van de leerlingen. Over de rol van de schoolleider worden vergelijkbare scherpe conclusies getrokken. McKinsey geeft aan dat in landen die excellent presteren, het volgende beeld naar voren komt: De schoolleider: analyseert nauwgezet de resultaten van leerlingen om verbetermogelijkheden te vinden, brengt 40 procent van zijn tijd met leraren door om lesmaterialen te verbeteren en om hen te coachen in de klas, betrekt ouders bij het onderwijs, creëert bij de leraren een cultuur van met elkaar leren. 10

12 Uit vergelijkingen van Nederlandse schoolleiders met schoolleiders in landen/regio s met zeer sterk presterende schoolsystemen, blijkt dat slechts 43 procent van de Nederlandse schoolleiders minimaal eens per week tijd vrijmaakt om zijn leraren te coachen en te ondersteunen. In excellente schoolsystemen ligt dit percentage veel hoger: gemiddeld 74 procent. McKinsey geeft aan dat je niet vanzelf een goede schoolleider wordt, maar dat je dat moet leren. In excellente schoolsystemen worden schoolleiders in staat gesteld van andere schoolleiders te leren, door bijvoorbeeld samen, in kleine groepen aan problemen te werken en ervaringen met elkaar te delen. In Engeland worden potentiële schoolleiders al vroeg geïdentificeerd en begeleid door ervaren, zeer goed presterende schoolleiders. In Ontario (Canada) werken groepjes schoolleiders samen om een bepaald probleem dat op hun scholen speelt, aan te pakken. Voor scholen die zichzelf continu willen verbeteren, zijn schoolleiders van cruciaal belang. Dat soort scholen, met leiders en goed opgeleide leraren die van elkaar blijven leren, kunnen van Nederland een excellent onderwijsland maken. Het aantrekkelijke van visitatie en andere vormen van peer review is, dat niet alleen deze doelstelling binnen bereik komt, maar ook dat dit gebeurt door middel van een werkwijze die in het algemeen veel waardering oproept. 11

13 Hoofdstuk 2 Opzet en werkwijze Dit hoofdstuk beschrijft de werkwijze van ons onderzoek, dat bestaat uit twee deelonderzoeken. Het eerste deelonderzoek is erop gericht de effecten van visitatie vast te stellen op schoolniveau en het tweede deelonderzoek brengt de effecten van visitatie op bestuursniveau in kaart. 2.1 Probleemstelling en onderzoeksgroep De probleemstelling van het onderzoek Versterken onderwijskwaliteit: effecten van visitaties is als volgt geformuleerd: Met collegiale visitatie op schoolniveau is inmiddels veel ervaring opgedaan. De meningen over visitatie als methode om kwaliteitszorg op de school systematisch te versterken en het lerend vermogen te versterken, zijn positief. Met visitatie op bestuurlijk niveau is in het primair onderwijs nog slechts op bescheiden schaal ervaring opgedaan middels proefvisitaties. Deze zijn gekoppeld aan de invoering van de Code Goed Bestuur in De eerste resultaten van deze proef zijn op dit moment ook positief. Voor beide, collegiale visitatie op schoolniveau en collegiale visitatie op bestuursniveau, geldt dat nog onvoldoende is aangetoond dat visitatie aantoonbaar leidt tot (structurele) kwaliteitsverbetering. In dit onderzoek willen we in twee deelonderzoeken vaststellen wat de effecten zijn van visitatie op schoolniveau en wat de effecten zijn op bestuursniveau. Het tweede deelonderzoek (op bestuursniveau) beperkt zich tot het primair onderwijs en wordt mede op verzoek van de PO-Raad uitgevoerd. Op grond van de probleemstelling zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd: 1. Hebben collegiale visitaties tussen scholen het gewenste effect op de (eigen) schoolontwikkeling? 2. Wat heeft aan dit resultaat - volgens betrokkenen - bijgedragen? Wat zijn volgens betrokkenen in het proces van visitatie bepalende succesfactoren? Deze vragen zijn in twee deelonderzoeken beantwoord. Het eerste deelonderzoek is erop gericht de effecten van visitatie vast te stellen op schoolniveau en het tweede deelonderzoek richt zich op de effecten van visitaties op bestuursniveau. 12

14 In beide onderzoeken is in de dataverzameling gebruikgemaakt van semigestructureerde interviews en documentanalyse. Deelonderzoek 1 Om een zo breed mogelijke onderzoeksgroep samen te stellen, is het eerste deelonderzoek uitgevoerd op zowel scholen voor voortgezet onderwijs als scholen voor primair onderwijs. Er is gewerkt met casestudies. De casussen zijn aangeleverd door de gevisiteerde school. In het voortgezet onderwijs hebben de Stichting Lucas Onderwijs (Den Haag e.o.) en de Vereniging CVO Rotterdam ieder vier casussen aangeleverd voor het onderzoek. Beide schoolbesturen hebben een lange traditie in het werken met collegiale visitaties. Zij hebben de uitvoering van de visitaties zelf systematisch geëvalueerd/laten evalueren en zo nodig aangepast. Deze rapportages, verslagen en de documenten van de scholen zijn meegenomen in ons onderzoek. Er hebben drie besturen uit het primair onderwijs meegewerkt aan het onderzoek: Stichting Flore uit Heerhugowaard, VCO de Kring uit Brielle en Stichting PCBO-Voorst uit Voorst. Elk bestuur heeft vier casussen aangeleverd. In de onderzoeksopzet is hiervoor gekozen om twee redenen: Totaal twaalf casussen geven een betrouwbaarder beeld dan acht casussen, waarvoor aanvankelijk was gekozen. Door meer scholen met verschillende ervaringen met de werkwijze te betrekken bij het onderzoek, ontstaat meer inzicht in de succesfactoren. Deelonderzoek 2 In het tweede deelonderzoek ligt de focus op de ervaringen met visitaties tussen besturen. Dit onderzoek beperkt zich tot het primair onderwijs en is voornamelijk gebaseerd op door de PO-Raad verstrekte evaluatieve gegevens. Het karakter van dit deelonderzoek is oriënterend en explorerend. Het is er vooral op gericht om motieven voor deelname te verhelderen en randvoorwaarden voor bestuurlijke visitaties in beeld te brengen. Ervaringen die zijn opgedaan in een pilot bestuurlijke visitaties van de PO-Raad zijn in dit onderzoek meegenomen. Ook zijn evaluatiegegevens van deze pilots beoordeeld en verwerkt. Verder zijn reacties van de drie aan dit onderzoek deelnemende PO-besturen op de voorwaarden voor bestuurlijke visitaties verwerkt. 13

15 2.2 Deelonderzoek 1: schoolniveau Semi-gestructureerde interviews en documentenanalyse Voor alle casussen uit beide sectoren was de werkwijze hetzelfde. Telkens is gestart met het opvragen en analyseren van documenten van de school. De school kreeg het verzoek visitatieverslagen en rapportages van zelfevaluaties van zo mogelijk meerdere jaren aan te leveren. Daarnaast is aan de scholen gevraagd documenten aan te leveren die zichtbaar maken op welke wijze de school werkt aan de ontwikkeling van het domein waarop de visitatievraag is gericht. Het kan zijn dat hierin ook de aanbevelingen van eerdere visitatie en de daaruit voortvloeiende acties zijn beschreven. Na de analyse van de documenten, is er een semi-gestructureerd interview afgenomen met de directeur van de school. De leidraad voor dit interview is opgenomen als bijlage 1. In het voortgezet onderwijs zijn aanvullende gesprekken gevoerd met de twee eerstverantwoordelijke beleidsmedewerkers/kwaliteitscoördinatoren van de Stichting Lucas Onderwijs uit Den Haag e.o. en CVO Rotterdam. Ook in het primair onderwijs zijn gesprekken gevoerd met bestuurders van de drie deelnemende stichtingen. De hiervoor gebruikte vragenlijst is opgenomen als bijlage 2. Doel van de gesprekken met de bestuurders was om de rol van de bestuurder te analyseren en na te gaan of en welke invloed het handelen van de bestuurder heeft op de gewenste schoolontwikkeling Data-analyse en conclusies Van ieder interview is een verslag gemaakt, waarvoor de twee hoofdvragen van het onderzoek de leidraad vormden. De gesprekken moesten antwoord geven op de volgende vragen: Welke resultaten hebben visitaties? Het gaat erom wat scholen hebben geleerd van de visitatie en in welke (verbeter)acties deze kennis heeft geresulteerd. Hoe worden deze resultaten geborgd en welke rol kan visitatie daarin spelen? Welke stappen van het visitatietraject - inclusief het voor- en natraject - zijn van invloed op de kwaliteit van de resultaten? Welke vaardigheden van betrokkenen zijn sterk bepalend voor de kwaliteit van de resultaten? Wat zou anders/beter kunnen (do s en don ts)? De verzamelde data zijn verwerkt in een datamatrix, waarin de gegevens van de scholen en van de besturen in cellen naast elkaar zijn geplaatst. In de laatste cel was telkens de ruimte voor de constateringen en opmerkingen. 14

16 De matrix bestaat inhoudelijk uit twee hoofdonderdelen: Aspecten van de organisatie en randvoorwaarden, waaronder overwegingen, verwachtingen en doelhelderheid. De fasen van een visitatietraject. Deze hoofdonderdelen zijn vervolgens gespecificeerd in subonderdelen. Ook de gegevens van de documentanalyse zijn volgens dezelfde systematiek en ordening in de datamatrix opgenomen. Nadat de datamatrix was ingevuld, zijn de data geanalyseerd en zijn conclusies getrokken. De conclusies zijn verwoord in bevindingen en adviezen. Voor zowel het primair als het voortgezet onderwijs zijn ruim 15 bevindingen en adviezen geformuleerd, die zijn besproken met de betrokken besturen. De data van het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs zijn eerst separaat verwerkt. Om te komen tot afgewogen conclusies en antwoorden op de gestelde onderzoeksvragen, zijn de matrixen, analyses en conclusies daarna naast elkaar gelegd en vergeleken. Tot slot is op grond van de gemeenschappelijke bevindingen en adviezen een flyer gemaakt met de belangrijkste bevindingen en succesfactoren Presentatie conclusies, bevindingen en adviezen Alle deelnemende scholen en bestuurders zijn uitgenodigd voor een werkbijeenkomst, waar de opzet van het onderzoek, de verwerking van gegevens en de conclusies zijn toegelicht. Er zijn aparte werkbijeenkomsten georganiseerd voor de onderzoeksscholen voor primair onderwijs en de scholen voor voortgezet onderwijs. De werkbijeenkomsten hadden een tweeledige functie: 1. Het checken van de bevindingen in de interviews: ruimte geven voor aanvullingen, nieuwe contexten en verbreding. Vooral voor CPS was dit een belangrijke functie van de werkbijeenkomsten. 2. Terugkoppeling van de aanbevelingen: verbeteringen inventariseren om de resultaten/opbrengsten van visitatietrajecten te verbeteren. Deze functie was met name relevant voor de scholen/besturen. De werkbijeenkomsten waren feitelijk nog een extra toetsing van de geformuleerde conclusies. Op hoofdlijnen waren de werkbijeenkomsten met de onderzoeksscholen voor primair en voortgezet onderwijs qua opzet en inhoud vergelijkbaar. Er waren echter ook verschillen. Het eerste verschil betrof de samenstelling van de groep. 15

17 Bij de werkbijeenkomst van het primair onderwijs waren alleen de onderzoeksscholen en de bestuurders van de scholen aanwezig, terwijl bij de bijeenkomst van het voortgezet onderwijs, naast de onderzoeksscholen, ook andere scholen van beide stichtingen aanwezig waren. Bestuurders waren niet aanwezig, maar wel de kwaliteitscoördinatoren/beleidsmedewerkers van beide stichtingen. Het verschil in de groepssamenstelling had geen specifieke effecten, waardoor conclusies of adviezen moesten worden aangepast. Het tweede verschil is dat in de bijeenkomst van het primair onderwijs extra kwantitatieve gegevens zijn verzameld over de effecten van en de tevredenheid over collegiale visitatie (zie bijlage 4 ). Deze kwantitatieve gegevens zijn benut om adviezen aan te scherpen. 2.3 Deelonderzoek 2: bestuursniveau In deelonderzoek 2 staat de bestuurlijke visitatie centraal. Dit deelonderzoek is qua omvang beperkt en heeft een oriënterend karakter. De onderzoeksgroep bestond uit de besturen die in het kader van het project Sturen op Onderwijskwaliteit van de PO-Raad proefvisitaties hebben uitgevoerd. Het onderzoek is gericht op motieven voor deelname en op actuele ervaringen. Allereerst zijn de bestaande evaluatierapporten van de proefvisitaties grondig geanalyseerd. Tevens is een semigestructureerd interview gehouden met de projectleiders van de proefvisitaties (zie bijlage 3). Feitelijk is dit deelonderzoek een dubbelcheck van de beschikbare evaluatieve gegevens, aangevuld met de volgende andere data: De uitkomsten van het semi-gestructureerde interview met de projectleiders (zie bijlage 3). Uitkomsten van een schriftelijke vragenlijst die is ingevuld door de drie deelnemende besturen. De vragen gingen over motieven en randvoorwaarden voor de uitvoering van bestuurlijke visitaties (zie bijlage 5). Data verkregen door vergelijking van de opzet en uitvoering van nieuwe bestuurlijke visitatietrajecten: is de visitatieprocedure aangepast? Zo ja, op welke onderdelen? Waarom? Alle data zijn naast elkaar gezet en zijn verwerkt in een kwalitatieve beschrijving van de motieven van bestuurders om deel te nemen aan bestuurlijke visitaties en van de effecten die zij hiervan verwachten. Tevens zijn randvoorwaarden beschreven die de effecten van visitatie op een positieve manier kunnen beïnvloeden. Tot slot worden op grond van ervaringen en evaluatiegegevens aanpassingen in de procedure van bestuurlijke visitaties opgesomd. In hoofdstuk 5 wordt nader ingegaan op deelonderzoek 2. 16

18 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Bevindingen, ervaringen en aanbevelingen Dit hoofdstuk beschrijft bevindingen en ervaringen van de aan het onderzoek deelnemende scholen en besturen en formuleert op basis hiervan aanbevelingen. Zowel in het primair onderwijs als in het voortgezet onderwijs is er sprake van een gevarieerde praktijk. 3.1 Positieve ervaringen Hoewel actuele gegevens over het aantal scholen dat is betrokken bij visitaties ontbreken, is duidelijk dat het instrument steeds populairder wordt. In (grote) regio s, binnen bestuurlijke verbanden en binnen samenwerkingsverbanden is collegiaal visiteren in de afgelopen jaren gemeengoed geworden. Het opzetten en implementeren van visitaties vraagt relatief veel inzet, maar opvallend is dat scholen/besturen vrijwel nooit meer stoppen met deze vorm van leren als de bal eenmaal rolt. Er zijn vele uitspraken/typeringen in omloop die blijk geven van een positief beeld van visitatie: Synergie in de Spiegel Een kijkje in elkaars keuken Kijken door de ogen van een ander De beste managementcursus ooit Bezoek met een opdracht Het aantal visitaties neemt toe, omdat het past in een ontwikkeling van peer review, waarin professionals elkaars critical friend zijn. Als er al kritische geluiden kunnen worden opgetekend, dan hebben deze vaak betrekking op het feit dat de nadruk teveel ligt op friend in plaats van op critical. Tijdens de afsluiting van een visitatietraject van Utrechtse vmbo-scholen vroegen vooral de bestuurders zich af of visitatie niet een te lieve vorm is. Dit tweeledige beeld geldt ook voor de opbrengsten van visitatie. Enerzijds stellen betrokkenen altijd dat: visitatie bijdraagt aan, een impuls is voor, een slinger heeft gegeven aan. Dat klopt ook; opbrengsten van visitaties zijn (vrijwel) altijd 17

19 terug te vinden in school-, jaar- en locatieplannen. Anderzijds zijn er ook kritische geluiden te horen over de opbrengsten: Het levert toch vooral een bevestiging op van wat we al weten en Verbeteringen die heel direct voortkomen uit visitatie zijn zeldzaam. De sfeer van de collegiale raadpleging in een cultuur van voortdurend samen willen leren, geeft meer status en inhoud aan het definitieve verbeterplan. (Een schoolleider) Het is een doordachte en goede werkwijze in het kader van de eigen schoolontwikkeling. Visitatie is bij ons daadwerkelijk een middel voor schoolontwikkeling. Het is een pas op de plaats om nog betere plannen te kunnen maken. Deze werkwijze leidt tot reflectie op alle niveaus. Het dwingt de school om de eigen normen serieus te nemen en daarop ook het verbeterplan te stoelen. (Een schoolleider) Hierna beschrijven we een aantal specifieke aspecten/onderdelen van visitatie. Ervaren scholen/besturen kunnen deze informatie vergelijken met de eigen praktijk en deze op basis daarvan eventueel bijstellen. Scholen/besturen die beginnen met het organiseren van visitaties, helpt deze informatie om passende keuzes te maken. 3.2 Motieven, overwegingen en doelen Bij visitatie hebben we te maken met motieven en overwegingen op bestuurlijk niveau en op schoolniveau. Een schoolbestuur kiest bijvoorbeeld voor dit instrument om een cultuurverandering (lerende organisatie) of een kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen. Besturen noemen onder meer de volgende motieven: Stimuleren tot nadenken over eigen schoolontwikkeling. Stimuleren tot reflecteren op basis van bevindingen van anderen. De samenwerking tussen scholen bevorderen. Een impuls geven aan de organisatie-ontwikkeling en de kwaliteit van het onderwijs. Leren van andere organisaties. Het creëren van leernetwerken. Alle respondenten verwachten dus dat visitatie bijdraagt aan het lerend vermogen van de totale organisatie en dat het een kwaliteitsimpuls geeft aan het onderwijs. 18

20 Na besluitvorming door het bestuur/de besturen, is het vervolgens aan de scholen om het instrument meer of minder enthousiast, en beleidsarmer of beleidsrijker, toe te passen. Op schoolniveau worden de volgende motieven genoemd: Het reflecterend vermogen binnen de school vergroten. De kwaliteit van het onderwijs verhogen. Het leren stellen van de juiste vragen. Vaak lijkt er sprake te zijn van een mix aan motieven. Visitatie past bij de cultuur van het onderwijs en draagt tegelijkertijd bij aan een versterking en bijstelling van die cultuur. Bij het motief van kwaliteitsverbetering wordt ook (vrijwel) altijd de link gelegd met de onderwijsinspectie. Doel is vaak om in het kader van proportioneel toezicht te bewerkstelligen dat de inspectie een tandje terugschakelt. Dit blijkt in de praktijk lastig. De inspectie maakt wel dankbaar gebruik van verstrekte zelfevaluaties en visitatierapporten, maar er is geen sprake van dat deze (onderdelen van) het toezicht kunnen vervangen. Voor de effecten (en dus het succes) van een omvangrijke investering als de visitatie, is het van fundamenteel belang dat overwegingen en verwachtingen worden vertaald in doelen, die zorgvuldig worden gemonitord en geëvalueerd. Aanbevelingen Zorg ervoor dat de inrichting van het visitatieproces past bij de schoolcultuur en bij de doelen van de visitatie. Besturen, koepels of groepen van scholen hebben niet alleen verschillende overwegingen en doelen voor visitatie, maar verschillen ook in de cultuur en de context waarin de visitatie vorm krijgt. Dit alles is richtinggevend voor de inrichting van het visitatieproces. Een bestuur dat voorop wil lopen als lerende organisatie richt het visitatieproces op een andere manier in dan een bestuur dat vooral is gericht op verantwoording en beoordeling. Het verdient aanbeveling passende uitgangspunten te formuleren voor bijvoorbeeld de rol van de voorzitter, vrijheid in themakeuze, de vorming van koppels van scholen en het werken in netwerken/groepen scholen. Check na verloop van tijd of de beoogde doelen werkelijk worden gerealiseerd. Juist omdat visitatie een duurzaam instrument is, is het wenselijk na enige tijd te controleren of de beoogde doelen worden gerealiseerd. Omdat scholen visitatie als prettig ervaren, bestaat immers het risico dat ze het instrument blijven toepassen zonder de meerwaarde ervan goed voor ogen te houden 19

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie Kwaliteitsimpuls op sectieniveau De KVLO is de eerste vakvereniging in Nederland die een systematisch kwaliteitszorgsysteem heeft ontwikkeld voor de praktijk. Het project bestaat uit twee krachtige instrumenten:

Nadere informatie

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit.

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. TRAINING Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. DAGAGENDA 09.00 09.15 uur: Inloop en koffie 09.15 09.30 uur: Kennismaking

Nadere informatie

Visitatie: instrument voor evaluatie

Visitatie: instrument voor evaluatie Visitatie: instrument voor evaluatie Collegiale toetsing van specialisten ouderengeneeskunde en hun vakgroep Visitatie als kwaliteitsinstrument Goede behandelresultaten, tevreden patiënten, soepele samenwerking

Nadere informatie

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven Aan de slag met het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven Het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven is een handvat om de dialoog te voeren over de ontwikkeling naar een lerende organisatie. Door hierover

Nadere informatie

OSR-regeling peer review-light Pagina 1 van 5

OSR-regeling peer review-light Pagina 1 van 5 Kwaliteit en keurmerk Regeling Peer review-light Versie 4, vastgesteld 19 december 2012 Schooljaar 2012-2013 Inleiding De scholen voor voortgezet onderwijs die vertegenwoordigd zijn in de Stuurgroep OSR

Nadere informatie

Rekenen op het vo. Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo

Rekenen op het vo. Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo Rekenen op het vo Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo TUSSENRAPPORTAGE INTENSIVERINGSTRAJECT REKENONDERWIJS VO Compacte impressie van de betekenis van het traject, opgetekend na het bezoeken

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Scan opbrengstgericht besturen. Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen. Waarom deze scan?

KWALITEITSKAART. Scan opbrengstgericht besturen. Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen. Waarom deze scan? KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Opbrengstgericht werken vraagt om opbrengstgericht besturen Opbrengstgericht werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) ALITEITSKAART werken (OGW) werken (OGW) OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP PO werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties. De uitkomsten van onderzoek van de resultaten

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld

Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld Tevredenheidsonderzoek schooljaar 2011/2012: een inspectiebreed beeld 1. Inleiding De Inspectie van het Onderwijs voert al lange tijd tevredenheidsonderzoeken uit onder besturen en scholen in de sectoren

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. o.b.s. De Aanloop

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. o.b.s. De Aanloop RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK o.b.s. De Aanloop Plaats : Valthermond BRIN nummer : 18TP C1 Onderzoeksnummer : 282725 Datum onderzoek : 18 juni 2015 Datum vaststelling : 28 oktober

Nadere informatie

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur

Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Handreiking zelfevaluatie functioneren van het bestuur Met onderstaande handreiking wil OPF aangesloten ondernemingspensioenfondsen helpen bij het organiseren van de zelfevaluatie van het functioneren

Nadere informatie

Publieksversie eindverslag project interscolaire visitatie

Publieksversie eindverslag project interscolaire visitatie Publieksversie eindverslag project interscolaire visitatie Juli 2016 Gertjan Sinke - Hans van Dinteren Eindverslag project interscolaire peer review publieksversie Pagina 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Pleincollege Sint Joris PRO PRO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Pleincollege Sint Joris PRO PRO Plaats : Eindhoven BRIN nummer : 20AT C6 BRIN nummer : 20AT 05 PRO Onderzoeksnummer : 273588 Datum onderzoek : 16 april 2014

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU

ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU ONDERZOEK NAAR KWALITEITSVERBETERING MBO OP OPLEIDINGSNIVEAU Landstede te Zwolle Luchtvaartdienstverlening Secretariële beroepen (Secretaresse) Juridisch medewerker (Juridisch medewerker openbaar bestuur)

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK OP OBS OETKOMST IN KOLHAM Plaats : Kolham BRIN-nummer : 13DT Onderzoek uitgevoerd op : 22 juni 2010 Rapport vastgesteld te Groningen: 13 september

Nadere informatie

Het organiseren van een proefvisitatie

Het organiseren van een proefvisitatie Het organiseren van een proefvisitatie Bij de voorbereidingen op de visitatie is een proefvisitatie aan te bevelen. Binnen de 3TU s zijn daar inmiddels goede ervaringen mee. Door een proefvisitatie kan

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

ZELFEVALUATIEKADER EN INSTRUMENTEN

ZELFEVALUATIEKADER EN INSTRUMENTEN OPLEIDEN IN SCHOOL ZELFEVALUATIEKADER OPLEIDEN IN SCHOOL ZELFEVALUATIEKADER EN INSTRUMENTEN OPLEIDEN IN SCHOOL Er zijn instrumenten beschikbaar waarmee u de kwaliteit van opleiden in school (OIS) in beeld

Nadere informatie

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E

OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE. Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E OPLEIDING tot MBO- VERPLEEGKUNDIGE Ondersteuningsmagazijn gevorderd 1 BEROEPSTAAK E Albeda college Branche gezondheidszorg Kwalificatieniveau 4 Cohort: 2009-2010 Versie: 3 Fase: Gevorderd 1 Naam Student:.

Nadere informatie

Toelichting voor scholen bij het. Schoolondersteuningsprofiel van Q3

Toelichting voor scholen bij het. Schoolondersteuningsprofiel van Q3 Toelichting voor scholen bij het Schoolondersteuningsprofiel van Q3 December 2012 1 1 Vooraf Uw school gaat werken met het schoolondersteuningsprofiel van Q3. Deze toelichting geeft aan welke stappen de

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. "SINT MAARTENSCHOOL"

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. SINT MAARTENSCHOOL RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K.B.S. "SINT MAARTENSCHOOL" School : r.k.b.s. "Sint Maartenschool" Plaats : Bolsward BRIN-nummer : 16UZ Onderzoeksnummer : 88793 Datum schoolbezoek : 12 december 2006 Datum

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Anne-Marie Poorthuis en Sjanneke Werkhoven De netwerkmultiloog is een methode om veel mensen in een organisatie te betrekken bij een organisatiethema

Nadere informatie

Teaching and Learning International Survey Nederland

Teaching and Learning International Survey Nederland Teaching and Learning International Survey Nederland Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling www.talis2013.nl Talis 2013 Teaching and Learning International Survey Sjoerd Slagter, voorzitter

Nadere informatie

Passend onderwijs en kwaliteitsbeleid

Passend onderwijs en kwaliteitsbeleid Passend onderwijs en kwaliteitsbeleid Lia van Meegen Kwaliteitsbeleid Wettelijk kader: inspectie Kwaliteitsbeleid op twee niveaus: Niveau van het swv Niveau afzonderlijke besturen en scholen Kwaliteitszorg

Nadere informatie

Bevragingslast beperken en toezicht verrijken Context

Bevragingslast beperken en toezicht verrijken Context Docenten en medewerkers in het hoger onderwijs hebben te maken met veel vormen van interne en externe verantwoording; dat belast het primaire proces. Kan het misschien anders zo vroegen de Inspectie van

Nadere informatie

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020 Godelindeschool Hilversum 17 september 2015 Feedbackgesprek De inspectie voert aan het eind van het bezoek graag een gesprek over de kwaliteit van de

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Proeven aan Collegiale Bestuurlijke Visitatie. Kees Hoefnagel Marie-Anne van Reijen

Proeven aan Collegiale Bestuurlijke Visitatie. Kees Hoefnagel Marie-Anne van Reijen Proeven aan Collegiale Bestuurlijke Visitatie Kees Hoefnagel Marie-Anne van Reijen Waarom pilot Collegiale Bestuurlijke Visitatie? Commissie Code Goed Onderwijsbestuur VO haar eindrapport De letter én

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL. SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL. SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RIJN IJSSEL SECTOR CIOS, ZORG EN WELZIJN Opleiding Sociaal-cultureel werker Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden op: Rapport

Nadere informatie

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek

Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen. Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Studenten en leerkrachten leren praktijkgericht onderzoek doen Anje Ros, Lector Leren & Innoveren Anja van Wanrooij, Basisschool Het Mozaïek Tijdschema Inleiding Anje (15 minuten) Praktijk casus Anja (10

Nadere informatie

Wat zijn Critical Friends: de theorie INLEIDING. 'Come as a guest, go as a friend.'

Wat zijn Critical Friends: de theorie INLEIDING. 'Come as a guest, go as a friend.' Wat zijn Critical Friends: de theorie INLEIDING 'Come as a guest, go as a friend.' Aan de hand van een gerichte onderzoeksvraag bezoeken collega-scholen (cultuurprofiel-vrienden) elkaar en geven elkaar

Nadere informatie

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek

Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Evalueren van projecten met externen Kennisdocument Onderzoek & Statistiek Zwaantina van der Veen / Dymphna Meijneken / Marieke Boekenoogen Stad met een hart Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Het Baken International School VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Het Baken International School VWO Plaats : Almere BRIN nummer : 01FP C3 BRIN nummer : 01FP 06 VWO Onderzoeksnummer : 275538 Datum onderzoek : 15 april 2014

Nadere informatie

Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio

Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio Supplement f. Functie procesmanager multidisciplinair oefenen Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 3 sub f Besluit personeel

Nadere informatie

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse:

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse: Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015 De versnellingsvraag Versnellingsvraag Stichting Klasse: Hoe kunnen we met de learning analytics vanuit dashboards, zoals dat van Snappet, in combinatie

Nadere informatie

Kwaliteitsdefinitie. Analyse. Draaiboek voor evaluatie van de studie archeologie

Kwaliteitsdefinitie. Analyse. Draaiboek voor evaluatie van de studie archeologie Versie april 2008 1 Draaiboek voor evaluatie van de studie archeologie Afkortingen: OLC : opleidingscommissie OS : onderwijssecretaris (Olga Yates / Jaap Hoff) PO : portefeuillehouder onderwijs (Corinne

Nadere informatie

DRAAIBOEK LERENDE NETWERKEN. versie 22 september 2015

DRAAIBOEK LERENDE NETWERKEN. versie 22 september 2015 DRAAIBOEK LERENDE NETWERKEN versie 22 september 2015 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Achtergronden 3 De introductiebijeenkomst 4 Het startpunt, een eigen leervraag met een zelfevaluatie 5 De bijeenkomsten

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ BASISSCHOOL MISTE CORLE Plaats : Winterswijk BRIN-nummer : 18ZG Onderzoek uitgevoerd op : 3 november 2009 Rapport vastgesteld te Zwolle op 30 maart 2010 HB 2811938/9

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM SHZG. Wat wil de Stichting Het Zelfstandig Gymnasium?

STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM SHZG. Wat wil de Stichting Het Zelfstandig Gymnasium? 1 STICHTING HET ZELFSTANDIG GYMNASIUM SHZG Wat wil de Stichting Het Zelfstandig Gymnasium? Wat wil de Stichting Het Zelfstandig Gymnasium? 2 De SHZG wil een stevige landelijke basis leggen onder de zelfstandige

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

Meten is leren: Hoe eff

Meten is leren: Hoe eff Meten is leren: Hoe eff De kwaliteit van uw werkgeverschap in De ziekenhuiswereld kent van oudsher een goed ontwikkeld HR-instrumentarium. Opleidingsmogelijkheden zijn voorhanden, de cao is veelomvattend,

Nadere informatie

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O

Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale basisschool 0 Ja O Volledige naam van het instrument De Zorgmeter Afkorting Doelgroep Het instrument analyseert de zorg op het niveau van: met name geschikt voor ook geschikt voor Individuele basisschool Ja O O Speciale

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN

AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN AAN DE SLAG MET INTERCOLLEGIALE CONSULTATIE HANDREIKING VOOR ZORGGROEPEN Deze handreiking is opgesteld in samenwerking met: COLOFON InEen Leden van InEen kunnen dit document voor eigen gebruik vrijelijk

Nadere informatie

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet september 2012 Tussenrapportage Programma School aan Zet september 2012 Inleiding Elk schoolteam staat voor de uitdaging om het onderwijs

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

Samenvatting visitatierapport

Samenvatting visitatierapport Samenvatting visitatierapport Visitatie, de voorbereiding Visitatie is, als onderdeel van de Aedescode, voor leden van branchevereniging Aedes verplicht. Naast een verantwoordingsinstrument is visitatie

Nadere informatie

ROC FRIESE POORT. Kernwaarden van ROC Friese Poort. Hoe de kernwaarden te meten? Kwaliteitszorg 21-9-2010

ROC FRIESE POORT. Kernwaarden van ROC Friese Poort. Hoe de kernwaarden te meten? Kwaliteitszorg 21-9-2010 ROC FRIESE POORT Kernwaarden van ROC Friese Poort Hoe de kernwaarden te meten? Kwaliteitszorg 21-9-2010 Inhoud Inleiding... 3 1. Wat zijn kernwaarden van ROC Friese Poort?... 3 2. Meten is weten: Hoe kan

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Gregorius College Afdeling vwo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Gregorius College Afdeling vwo Plaats: Utrecht BRIN-nummer: 01KF-00/02 Arrangementsnummer: 726178 HB: 3485391 Onderzoek uitgevoerd op: 15 november 2012 Conceptrapport

Nadere informatie

TUSSENRAPPORTAGE INTENSIVERINGSTRAJECT REKENONDERWIJS VO. mei 2015

TUSSENRAPPORTAGE INTENSIVERINGSTRAJECT REKENONDERWIJS VO. mei 2015 TUSSENRAPPORTAGE INTENSIVERINGSTRAJECT REKENONDERWIJS VO mei 2015 2 STAND VAN ZAKEN Deze tussenrapportage is een vervolg op de startrapportage van mei 2014 en de tussenrapportage van november 2014. De

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

FUMO deelnemersonderzoek 2015

FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO Projectgroep Tevredenheidsonderzoek 5 november 2015 1 Inleiding Om te achterhalen op welke wijze de deelnemers aankijken tegen de prestaties van de FUMO, heeft de directie

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. CBS Comenius

RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK. CBS Comenius RAPPORT VAN BEVINDINGEN TUSSENTIJDS KWALITEITSONDERZOEK CBS Comenius Plaats : 's-gravenhage BRIN nummer : 17SU C1 Onderzoeksnummer : 282139 Datum onderzoek : 23 maart 2015 Datum vaststelling : 19 mei 2015

Nadere informatie

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan

WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan 1 WORKSHOPHANDLEIDING Het Verbeterplan Doorstroomtraject BBL/BOL-PW4 Kerntaak: 3 Uitvoeren van organisatie- en professiegebonden taken Werkprocessen: 3.1 Werkt aan deskundigheidsbevordering en professionalisering

Nadere informatie

Kwaliteitszorg is: zorgen voor kwaliteit. Scholen die dat systematisch doen, stellen zichzelf permanent de volgende vragen:

Kwaliteitszorg is: zorgen voor kwaliteit. Scholen die dat systematisch doen, stellen zichzelf permanent de volgende vragen: 1 Inleiding In dit rapport worden de resultaten beschreven van de oudervragenlijst die in juni en juli 2013 bij de ouders van OBS Nicolaas Beets is afgenomen. De gebruikte vragenlijst is afkomstig van

Nadere informatie

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer 91370. Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid Leg het fundament Crebonummer 91370 Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE 2 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opdrachten

Nadere informatie

CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO

CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO AANSLUITING PO-VO AFSLUITING EN START CHECKLIST VO VOOR OVERGANG VAN PO NAAR VO Leerlingen hebben er recht op dat hun schoolloopbaan zo soepel mogelijk verloopt. De overgang van het PO (inclusief het speciaal

Nadere informatie

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?!

Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Wat kunnen leerlingen doen om hun onderwijs te verbeteren?! Inleiding Het LAKS Het Nederlandse schoolsysteem Manieren om als scholier je onderwijs te verbeteren volgens het LAKS: VLIB (Vereniging van Leerlingen

Nadere informatie

Handreiking Toetsingskaders Opleidingsschool en academische kop 2013

Handreiking Toetsingskaders Opleidingsschool en academische kop 2013 Handreiking Toetsingskaders Opleidingsschool en academische kop 2013 NVAO en OCW 30 augustus 2013 Inhoud 1 Algemeen 3 2 Toelichting op de toetsingskaders 5 3 Werkwijze beoordelingen 6 Bijlage Aanleveren

Nadere informatie

Actieplan Woordenschat

Actieplan Woordenschat Actieplan Woordenschat Planperiode 2013-2014 Versie 1 Datum 26 Juli 2013 1. Algemene gegevens Opdrachtgever Organisatie- of resultaatgebied X Management primaire processen (6a) X Waardering door personeel

Nadere informatie

Veilig leren en werken op school

Veilig leren en werken op school Veilig leren en werken op school Programma Veilige Publieke Taak(VPT) Naar aanleiding van het toenemende aantal incidenten waarbij werknemers en werkgevers met een publieke taak geconfronteerd werden met

Nadere informatie

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd.

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd. Checklist Contactgegevens Onderstaand vult u de contactgegevens in van de eerste én tweede contactpersoon voor wanneer er vragen zijn over het instrument(en), de aangeleverde documentatie of anderszins.

Nadere informatie

Kwaliteitzorg binnen het economieonderwijs 2006-2007 Een pilot-project economische vakken

Kwaliteitzorg binnen het economieonderwijs 2006-2007 Een pilot-project economische vakken Kwaliteitzorg binnen het economieonderwijs 2006-2007 Een pilot-project economische vakken Wat is de aanleiding? Er bestaat vanuit de VECON de behoefte om de inhoud van het onderwijs op school meer aandacht

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD'

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK DE VRIJE SCHOOL 'HOEKSCHE WAARD' School : de Vrije School 'Hoeksche Waard' Plaats : Oud-Beijerland BRIN-nummer : 06UQ Onderzoeksnummer : 73849 Datum schoolbezoek : 20 april

Nadere informatie

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010

Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Toekomstgerichte evaluatie Excellentieprogramma Basisonderwijs 2009-2010 Na een jaar samenwerken binnen het excellentieprogramma volgt nu een beschrijving van de behaalde resultaten en voornemens voor

Nadere informatie

Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan

Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan 1 Efficiency Monitor Onderwijsondersteunende diensten primair onderwijs De Anculus organisatiescan Anculus b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

Analysekader: uw verandertraject in kaart!

Analysekader: uw verandertraject in kaart! Analysekader: uw verandertraject in kaart! Op weg naar een toekomstbestendige organisatie Met deelname aan In voor zorg! (IVZ) werkt u aan de toekomstbestendigheid van uw organisatie. De omgeving verandert

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS Inspectie van het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap RAPPORT VAN BEVINDINGEN KORT ONDERZOEK SPECIAAL BASISONDERWIJS SSBO De Prinsenhof Plaats nummer Onderzoeksnummer Datum onderzoek

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school?

Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school? Kan externe evaluatie een partner zijn in de kwaliteitszorg van de school? Jan Vanhoof Peter Van Petegem vrijdag 12 juni 2009 Studiedag SOK - Malle Opdrachten en activiteiten van de onderwijsinspectie

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE LOCKAERT School : Basisschool De Lockaert Plaats : Oss BRIN-nummer : 00CD Onderzoeksnummer : 63530 Datum schoolbezoek : 16 december 2005 Datum vaststelling :

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK RKBS "DE ELSTAR"

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK RKBS DE ELSTAR RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK RKBS "DE ELSTAR" School : rkbs "De Elstar" Plaats : Elst BRIN-nummer : 28BG Onderzoeksnummer : 82399 Datum schoolbezoek : 31 augustus 2006 Datum vaststelling : 23 november 2006

Nadere informatie

Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen

Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen Handleiding Kwaliteitszorg Medische Vervolgopleidingen Martini Ziekenhuis Groningen/Van Swieten Instituut Ziekenhuisgroep Twente locatie Almelo en Hengelo/ZGT Academie 2013 1 Inleiding Ter bewaking van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België De principes van opbrengstgericht werken Linda Odenthal Opbrengstgericht werken is geen doel maar een middel!

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011

KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 KWALITEITSAKKOORD BASISONDERWIJS DRENTHE 2010 en 2011 A. Inleiding De gedeputeerden van de 3 noordelijke provincies en de staatssecretaris voor primair onderwijs en kinderopvang hebben de Inspectie van

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK SBO CHRISTELIJKE SPECIALE BASISSCHOOL DE BRANDING School : Christelijke Speciale basisschool De Branding Plaats : Spijkenisse BRIN-nummer : 23XL Onderzoeksnummer : 56699 Datum

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK. : Terschelling Hoorn

DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN. KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK. : Terschelling Hoorn DEFINITIEF RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK BIJ O.B.S. 't JOK Plaats : Terschelling Hoorn BRIN-nummer : 18LY Onderzoek uitgevoerd op : 12 november 2009 Conceptrapport verzonden op : 27 november

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK R.K. BASISSCHOOL KLAVERTJE VIER School : R.K. Basisschool Klavertje vier Plaats : Hoofddorp BRIN-nummer : 27NT Onderzoeksnummer : 71286 Datum schoolbezoek : 6 maart 2006 Datum

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL DE STAAIJ School : Basisschool De Staaij Plaats : Middelaar BRIN-nummer : 09AI Onderzoeksnummer : 92633 Datum schoolbezoek : 25 juni 2007 Datum vaststelling : 19

Nadere informatie

OPENBARE BASISSCHOOL DE GROTE BEER

OPENBARE BASISSCHOOL DE GROTE BEER JAARPLAN 2014 2015 OPENBARE BASISSCHOOL DE GROTE BEER Zonnehof 1 1115 TZ Duivendrecht T. 020-6994997 E. info@obsdegrotebeer.nl I. www.obsdegrotebeer.nl INHOUD 1 Inleiding... 3 2 Algemene informatie...

Nadere informatie