Leren met meer effect Onderzoek naar de effecten van ict in het vo

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leren met meer effect Onderzoek naar de effecten van ict in het vo"

Transcriptie

1 KENNISNET Onderzoeksreeks n Ict in het onderwijs Leren met meer effect Onderzoek naar de effecten van ict in het vo

2 Voorwoord Voor u ligt de tweede publicatie in de Kennisnet Onderzoeksreeks ict in het onderwijs. Ict is bruikbaar voor verschillende didactische benaderingen zoals zelfstandig werken en samenwerken met andere leerlingen. In deze publicatie staat de vraag centraal of ict het aangewezen hulpmiddel is om ons onderwijs aantrekkelijker en effectiever te maken. Tien scholen voor voortgezet onderwijs voeren een onderwijsexperiment met ict uit, dat aansluit bij hun onderwijsvisie en ambitie. Scholen brengen het onderwijs met de ict-toepassingen in praktijk zoals zij het zelf hebben bedacht. Kennisnet stelt de scholen in staat om in flankerend onderzoek na te gaan of het onderwijs op deze scholen er daadwerkelijk beter op is geworden. Wat werkt wel en wat werkt niet met ict? Onderzoek kan uitwijzen welke toepassingen schoolprestaties van leerlingen laten toenemen, leerlingen beter motiveren en meer zelfvertrouwen geven. En met betrekking tot leraren wordt nagegaan: kunnen ict-toepassingen het werkplezier laten toenemen of docenten meer laten doen in minder tijd? 2 Als de resultaten van dit onderzoek bekend zijn, kunnen scholen beter onderbouwd kiezen welke ict-toepassingen de 3 kwaliteit van het onderwijs daadwerkelijk verbeteren. Goed gebruik van ict helpt leraren de talenten van leerlingen optimaal te benutten. Daarnaast geven de uitkomsten van het onderzoek inzicht in de mogelijkheden van ict om het leraarschap aantrekkelijker te maken en de beschikbare lerarentijd zo goed mogelijk te benutten. De resultaten verschijnen in het najaar van 2008 in de Kennisnet Onderzoeksreeks. Dr. Alfons ten Brummelhuis Hoofd Onderzoek Kennisnet

3 Inhoud Leren met meer effect Voorwoord 3 Leren met meer effect Tien projecten 1 E-Coaches 2 Projectonderwijs met een digitaal portfolio 3 Digitale schoolborden 4 Inzicht door overzicht 5 Wiskunde zonder boek 6 Digitaal leermateriaal voor projectonderwijs 7 Internationale samenwerking met gebruik van ict 8 Docentextensief onderwijs in de tweede fase 9 Taaltuin 10 Invoering ouderaccount in de elektronische leeromgeving Colofon Klaar voor de kennissamenleving? Het onderwijs bereidt jongeren voor op onze kennissamenleving. Wie goed wil functioneren in deze maatschappij heeft kennis, sociale vaardigheden en informatievaardigheden nodig. Scholen werken continu aan verbetering van onderwijsmaterialen en didactische werkvormen om deze kennis en vaardigheden zo effectief mogelijk over te dragen. Ict speelt daarbij een cruciale rol. Sommige scholen gebruiken ict ter vervanging van bestaande werkwijzen. Leerlingen werken dan met oefenprogramma s of maken een werkstuk op de computer. Andere scholen ontwerpen onderwijsarrangementen die zonder ict niet uitvoerbaar zouden zijn. Denk bijvoorbeeld aan het begeleiden van leerlingen op afstand. Lerarentekort Tussen nu en 2015 verlaat driekwart van de huidige docentenpopulatie het voortgezet onderwijs. De lerarenopleidingen hebben te weinig studenten om de toekomstige vraag naar onderwijzend personeel op te vangen. Maar dat is niet het enige probleem. De mensen die nu voor de klas staan, zullen tijd moeten vinden om niet alleen hun leerlingen, maar ook zichzelf te ontwikkelen, zodat ze voldoen aan de eisen van een beroep in beweging. Kan ict bijdragen aan aantrekkelijker en effectiever onderwijs? In het project Leren met meer effect voeren tien scholen wetenschappelijke experimenten uit om die vraag te beantwoorden. Praktijk en wetenschap In Nederland is tot nu toe weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effecten van ict in de onderwijspraktijk. In de afgelopen jaren heeft de nadruk gelegen op beschrijving van voorbeelden en het uitproberen van nieuwe ict-toepassingen. Kennis die scholen in hun zoektocht naar verbetering van onderwijs opdoen, blijft grotendeels binnenshuis. Dat is jammer, want die leerervaringen zijn bijzonder nuttig voor andere scholen die ook in ontwikkeling zijn. In het project Leren met meer effect stelt Kennisnet scholen voor voortgezet onderwijs in staat een wetenschappelijk experiment met ict uit te voeren. Ze krijgen daarbij ondersteuning van deskundigen op het gebied van onderwijs, wetenschap en ict. De resultaten van deze experimenten verdiepen het inzicht in de mogelijke opbrengsten van ict voor leren. Resultaten die verankerd zijn in wetenschappelijk onderzoek verschaffen alle docenten betrouwbare handreikingen voor kwalitatief hoogstaand en aantrekkelijk onderwijs. Goed geïnformeerde leraren zijn zo in staat met behulp van ict de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Kennisnet heeft de afgelopen periode tien scholen geselecteerd, die in het schooljaar een experiment met ict uitvoeren. De scholen formuleren zelf hun ambities en hun onderzoeksvraag voor het experiment. Sommige scholen verkennen de bijdrage van ict aan de oplossing van het dreigende lerarentekort. Andere leggen meer de nadruk op de bijdrage van ict aan kwaliteitverbetering van het onderwijs. Ten slotte zijn er ook experimenten waarin wordt nagegaan of het mogelijk is met inzet van ict een dubbelslag te realiseren. Ict wordt dan niet alleen ingezet voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs, maar tegelijkertijd als gereedschap om het werk van docenten aantrekkelijker en efficiënter te maken. 5

4 6 Hoe gaat het onderzoek in zijn werk? is gericht op gebruik van ict zoals bedacht door de scholen en richt zich op de effecten die scholen zelf beogen te bereiken. Op basis van de onderzoeksvragen van de scholen ontwikkelt het SCO-Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam onderzoeksplannen en kiest voor de scholen de juiste instrumenten om de effecten te meten. In het onderzoek wordt gewerkt met (quasi)experimentele designs. Dit betekent dat de resultaten van de onderzochte klassen in de school worden vergeleken met zogenoemde controlegroepen: klassen die niet werken met de specifieke ict-toepassing van het experiment. Voorafgaand aan de uitvoering van de vernieuwing worden in de meeste experimenten nulmetingen uitgevoerd. De resultaten geven antwoord op de vraag welke icttoepassingen die de scholen hebben bedacht, daadwerkelijk het verwachte effect opleveren en wat de verklaring is voor deze effecten. Het gaat niet alleen om prestaties van de leerlingen en kwaliteit van het onderwijs. Er is in het onderzoek ook aandacht voor de effecten op de docenten. Hoe versterkt ict het imago en de professionaliteit van het beroep van docent? Leeswijzer In deze brochure leest u welke experimenten er dit schooljaar in Nederland plaatsvinden. De resultaten verschijnen in het najaar van 2008 in de Kennisnet Onderzoeksreeks Ict in het onderwijs. In de experimenten die hierna kort worden toegelicht, is aandacht voor de volgende opbrengsten van ict: Effecten op leraren n effectiviteit en efficiency van de docent: alle experimenten. n plezier en tevredenheid van de docent in lesgeven: experimenten 1, 2, 3 en 4. Effecten op leerlingen n verbetering leerprestaties: experimenten 1, 3, 5, 7, 8 en 9. n plezier, motivatie en interesse in leren: experimenten 1, 3, 5, 6, 7 en 8. n vertrouwen in eigen kunnen: experimenten 1, 2 en 4. Tien projecten

5 1 E-Coaches Hebben onderbouwleerlingen baat bij online hulp van e-coaches uit de bovenbouw? En leren de e-coaches hier zelf ook iets van? 2 Projectonderwijs met een digitaal portfolio Wordt het onderwijs beter van werken met digitale portfolio s? Leerlingen uit de hoogste klassen helpen leerlingen uit de onderbouw online met hun huiswerk voor Engels en wiskunde. Dat is de insteek van het project e-coaches. De school verwacht dat e-coaching leidt tot betere prestaties en meer motivatie bij de gecoachte leerlingen. Ook rekent de school erop dat gecoachte leerlingen meer zelfvertrouwen krijgen. Naar verwachting zal ook de motivatie van de e-coaches toenemen. Voor de e-coaches zelf zal het coachen motiverend en leerzaam zijn We gaan na of de resultaten en de motivatie van leerlingen die e-coaching hebben gekregen beter zijn dan die van leerlingen uit eerdere schooljaren. Ook kijken we of hun zelfvertrouwen is toegenomen. Tegelijkertijd wordt bekeken of de e-coaches zelf ook iets opsteken van de vakken waarin ze huiswerkbegeleiding geven en of hun motivatie voor deze vakken toeneemt. Daarnaast zal het onderzoek in kaart brengen hoe ouders en docenten aankijken tegen de opbrengsten van dit experiment. Een belangrijke vraag daarbij is de ervaring van de docent met de e-coaches. E-coaches nemen docenten werk uit handen. Maar zijn de docenten ook tevreden over het niveau van de begeleiding? Of levert deze werkwijze ongewenste spanningen op? Komen er bijvoorbeeld wel eens meningsverschillen voor tussen docent en e-coach? Leerlingen presteren beter en zijn meer gemotiveerd E-coaches nemen docent werk uit handen, leerlingen zijn meer gemotiveerd en halen betere cijfers voor Engels en wiskunde Projectonderwijs is een aantrekkelijke en populaire vorm van zelfstandig onderwijs. Helaas ontbreekt soms een duidelijke structuur. Een digitaal portfolio helpt het projectonderwijs te organiseren en geeft leerlingen gelegenheid hun werk digitaal te presenteren. De school verwacht dat leerlingen die werken met een digitaal portfolio beter gemotiveerd raken en beter inzicht krijgen in hun leerproces. Verder is de verwacting dat docenten de leerprocessen gemakkelijker kunnen managen en meer plezier krijgen in de begeleiding van leerlingen. Passende begeleiding bieden bij projectonderwijs Leerlingbegeleiding met een digitaal portfolio en intensieve coaching 8 9 Eerste- en tweedejaars leerlingen uit het vmbo, havo en vwo bepalen zelf of ze gebruik willen maken van de hulp De school heeft een innovatieve onderwijsvisie. Daarbinnen past vernieuwing van het onderwijs door inzet van Leerlingen uit hoogste klassen Leerlingen zijn beter van e-coaches. De coaches krijgen voor hun inspanningen begeleiden leerlingen uit de gemotiveerd en krijgen een financiële tegemoetkoming. De begeleidingssessies onderbouw bij huiswerk een digitaal portfolio. Op deze school volgen twee 3 havo- meer inzicht in vinden plaats buiten reguliere schooltijden: op werkdagen en gymnasiumklassen projectonderwijs. De leerlingen le- hun leerproces tussen en uur en tussen uur en zen teksten, maken werkstukken, gaan op excursie, houden uur. Op zondag vindt een sessie plaats tussen discussies en geven presentaties. Ze slaan hun werk op uur en uur. De e-coaches en de onderbouwleerlingen in het digitale portfolio. De docenten zorgen ervoor dat communiceren via msn en het forum van de elektronische al het onderwijsmateriaal ook in de digitale portfolio s leeromgeving. komt. Tegelijkertijd gebruiken ze de digitale portfolio s om de leerlingen actief te begeleiden. In dit onderzoek gaan sommige klassen aan de slag met een digitaal portfolio, andere niet. We meten of de zelfwaardering en motivatie van de leerlingen toenemen. We vragen docenten hoe de leerlingen het portfolio inzetten. Ook onderzoeken we hoe docenten zelf de portfolio s gebruiken en of zij tevreden zijn met de nieuwe werkwijze. Leveren digitale portfolio s tijdwinst op? En zorgen ze voor meer werkplezier?

6 3 Digitale schoolborden Vergroot het gebruik van een digitaal schoolbord de effectiviteit van het onderwijs? 4 Inzicht door overzicht Zijn leerprocessen beter beheersbaar door inzet van een geautomatiseerd dossier? Het digitale schoolbord is in opmars. Digitale schoolborden bieden dan ook veel mogelijkheden. Ze maken lessen interactiever en beeldender. Je kunt er gewoon op schrijven, maar je kunt er ook presentaties mee houden en er digitaal beeld en simulaties op vertonen. Alles wat op het bord is getoond, kun je bovendien opslaan. Leerlingen hoeven niet meer over te schrijven van het bord en kunnen de aandacht dus bij het onderwerp houden. Maken digitale schoolborden het onderwijs inderdaad effectiever? De school verwacht dat leerprestaties zullen verbeteren, Leerlingen en docenten houden beter overzicht Invoering van een persoonlijke digitale planningspagina bord later nog eens kunnen raadplegen. Leerlingen kunnen de uitleg en de sommen op het digitale bord later nog eens raadplegen. De school verwacht dat dit de leerprestaties verhoogt. Ook verwacht men dat de gevarieerde, interactieve lessen het onderwijs aantrekke-lijker maken. Tot slot verwacht de school dat het hergebruiken van digitaal materiaal op termijn leidt tot tijdsbesparing voor docenten. De school heeft op diverse locaties digitale schoolborden. Leraren die ermee willen werken en experimenteren, kunnen cursussen volgen om dit te leren. Veel leraren hebben gebruik gemaakt van deze gelegenheid. richt zich op tien à vijftien wiskundeklassen die gaan werken met digitale schoolborden. De resultaten van deze leerlingen worden vergeleken met die van leerlingen die wiskundeles volgen met traditionele borden. Wat is het effect van het gebruik van digitale schoolborden op de motivatie van leerlingen? Zijn leerlingen het vak wiskunde leuker gaan vinden? En minstens zo belangrijk: halen ze betere cijfers? Maakt het digitale schoolbord het lesgeven voor docenten effectiever en aantrekkelijker? Hoeveel tijd kost het ontwikkelen en aanpassen van materialen door docenten? Leidt deze investering in tijd op de lange duur tot tijdsbesparingen door hergebruik van lesstof of een kortere voorbereidingstijd? Ervaren docenten andere voordelen van digitale schoolborden, zoals meer aandacht voor de leerlingen tijdens de les? Waar gebruiken leraren het bord vooral voor, en welke functies leveren hen de meeste voordelen op? Invoering en gebruik van digitale borden Leerlingen zijn meer gemotiveerd en halen hogere cijfers voor wiskunde Steeds meer scholen leveren onderwijs op maat. Leerlingen krijgen niet langer klassikaal les, maar werken in hun eigen tempo. De ene leerling doet Engels, de andere wiskunde. Docenten krijgen hierdoor te maken met nieuwe vraagstukken. Waar zijn mijn leerlingen mee bezig? Op welk niveau zitten ze? Wanneer moet ik ingrijpen of bijsturen? Docenten willen het leerproces van hun leerlingen volgen. Maar dat valt niet mee als je bij elke leerling enorme papieren dossiers moet doorploegen. Zouden digitale dossiers hier een oplossing kunnen bieden? 10 omdat leerlingen de uitleg en de sommen op het digitale De school zet de ELO Studieweb in als digitale plan- Leerlingen lopen minder 11 Vergroten van de effectiviteit achterstand op. Werkplezier van docenten neemt toe van het wiskundeonderwijs ningstool. Leerlingen kunnen op een persoonlijke planningspagina zelf hun leerproces indelen. De verwachting is dat zij daardoor hun projecten vaker tijdig afronden en meer zelfvertrouwen ontwikkelen. Verder is de verwachting dat docenten door het gebruik van de ELO tijd besparen en beter overzicht houden op de vorderingen van leerlingen. Daardoor kan de docent op het juiste moment bijsturen en leerprocessen beter begeleiden. Bovendien kost hem dit minder tijd. Leerlingen uit vmbo-klassen 3 en 4 gaan werken met de digitale planningstool. De resultaten van deze leerlingen vergelijken we met die van leerlingen uit een andere vmbo-studierichting, die nog werken met papieren dossiers. probeert een aantal vragen te beantwoorden. Leren leerlingen dankzij de persoonlijke planningspagina in de ELO beter plannen? Krijgen ze ook meer vertrouwen in hun eigen competenties? Verbetert het werken met een ELO de kwaliteit van het onderwijs? Een docentenenquête laat zien of de planningstool voor docenten tijdbesparend werkt. Ook onderzoeken we of docenten de leerprocessen van leerlingen beter kunnen volgen, en of de ELO meer werkplezier oplevert.

7 5 Wiskunde zonder boek Leidt het gebruik van computers bij het leren van algebra tot betere prestaties en een sterkere motivatie voor het vak wiskunde? 6 Digitaal leermateriaal voor projectonderwijs Hoe maak je als docententeam zelf het beste leermateriaal voor je elektronische leeromgeving? De resultaten van bovenbouwleerlingen voor algebra laten vaak te wensen over. Met elektronische leermiddelen kunnen docenten beter inspelen op verschillen in tempo, aanpak en niveau. Leidt deze werkwijze met elektronische leermiddelen ook tot betere prestaties? De school verwacht dat het project zal leiden tot betere algebraprestaties, een positievere houding van leerlingen tegenover het leren in het algemeen en een sterkere motivatie voor wiskunde. van de algebra-vaardigheden Computerprogramma s leren leerlingen op eigen tempo en niveau algebra 12 ontwikkelen. Niet iedere docent is daar even handig in. 13 De school heeft de afgelopen jaren veel goede ervaringen Deze school experimenteert met twee manieren om materiaal te ontwikkelen voor projectonderwijs. goed lesmateriaal Docenten ontwikkelen zelf opgedaan met het project Wiskunde zonder boek. Leerlingen presteren beter Onderbouwleerlingen havo en vwo krijgen uitleg en en hebben een positievere Het is voor de school nog een open vraag welke methode opdrachten in overzichtelijke mappen. Daarmee gaan ze houding tegenover wiskunde het beste werkt. Willen docenten intensieve begeleiding zelfstandig aan de slag. In hun eigen tempo, op hun eigen en een duidelijk kader? Of ervaren ze dit als elektronisch niveau. Wiskundesommen oefenen ze op de computer. Dit harnas en werken ze liever naar eigen inzicht? Experimenteren met ontwikkelen jaar gaan de eerste drie vwo-klassen Tweetalig Onderwijs van materiaal op wel en niet oefenen met online tools voor algebra. gestructureerde wijze Drie klassen uit de onderbouw krijgen wiskundeonderwijs zonder boek. Hun resultaten vergelijken we met parallelklassen die traditionele wiskundelessen volgen. Aan het einde van de rit bekijken we of de experimentele groep betere wiskundeprestaties levert. En of ze het vak wiskunde leuker zijn gaan vinden. Sommige scholen zoeken naar alternatieven voor klassikaal onderwijs met boeken. Vooral vmboscholen experimenteren met onderwijs dat beter aansluit op de belevingswereld van leerlingen. Onderwijs dat motiverend werkt én zorgt dat de lesstof beter blijft hangen. Hét grote obstakel bij dit type onderwijs is dat er geen standaard leermateriaal voor bestaat. Hoe kun je als school docenten daar het best bij begeleiden? Bij projectonderwijs moeten docenten dikwijls zelf een project ontwerpen en het bijbehorende leermateriaal De school experimenteert met twee werkwijzen voor het ontwikkelen van leermateriaal. In de ene werkwijze ontwikkelen docenten zelf hun materiaal in vrije werksessies. In de andere methode ontwikkelen ze leermateriaal met behulp van een vast sjabloon. Bij het onderzoek zijn leerlingen en docenten van de klassen 3- en 4-vmbo betrokken. Iedere docent ontwikkelt het materiaal gedurende één periode met sjabloon. In de andere periode werkt hij zonder. Zo kunnen we hun ervaringen goed vergelijken. De hoofdvraag is welke methode volgens docenten tot de beste kwaliteit leidt en welk materiaal de leerlingen het meest motiveert tot leren. Verder onderzoeken we de tijdsbesteding van docenten bij beide werkwijzen. Effectieve en efficiënte aanpak voor ontwikkeling van leermateriaal door docenten

8 7 Internationale samenwerking met gebruik van ict Wat is het effect op leerlingen van participatie in internationaliseringprojecten met behulp van ict? 8 Docentextensief onderwijs in de tweede fase Wat leren leerlingen van docentextensief onderwijs? Door internationale samenwerking ontwikkelen Scholen moeten de 1040-urennorm strikter naleven. leerlingen, naast bewustwording van de eigen vergelijkt de resultaten van de Nederlandse Maar op veel scholen hebben veel docenten al een cultuur, inzicht en respect voor de waarde van leerlingen die meedoen met het Arubaproject met die van volle agenda. In dit experiment werken leerlingen andere culturen. Moderne communicatietechnologieën vergroten de mogelijkheden voor dergelijke internationale uitwisselingen tussen scholen. In dit project werkt een school in Nederland samen met leerlingen uit vergelijkbare klassen, die niet meedoen aan het project. zal uitwijzen of intrinsieke motivatie, algemene basisvaardigheden, kennis van de Engelse taal en ictvaardigheden van de leerlingen een aantal uren zelfstandig met ict. Daarmee wil de school twee vliegen in een klap slaan: leerlingen krijgen voldoende onderwijsuren én de ruimte om vakken waar ze slecht in zijn onder begeleiding bij Maatwerk bieden aan leerlingen en tevens voldoen aan de urennorm een school op Aruba. Daar waar tot nu toe voornamelijk uit het internationale traject toenemen. Parallel aan het te spijkeren. gebruik werd gemaakt van als onderzoek in Nederland worden de leerlingen uit Aruba Kan ict helpen om te voldoen aan de urennorm en er communicatiemiddel, gaan de leerlingen in dit onderzocht op dezelfde effecten. tegelijkertijd voor zorgen dat de kwaliteit van het experiment met andere mogelijkheden aan de slag. onderwijs verbetert? Leerlingen werken in tussenuren Ze maken een gezamenlijke ELO, maar wisselen ook zelfstandig aan online informatie uit met behulp van wiki s en videoconferencing. aangeboden lesstof 14 Is dit een goede investering? En wat levert De school verwacht dat het bieden van goede gelegenheid 15 het op? Internationale samenwerking De school verwacht dat de bredere inzet van ict in internationaliseringsprojecten vooral zal bijdragen aan algemene vaardigheden, zoals leren samenwerken en plannen. Verder verwacht men dat leerlingen een beter gevoel krijgen voor Engels en dat ze handiger worden met computers. Leerlingen uit twee vwo 2-klassen van een Nederlandse school gaan via de digitale snelweg nauwer samenwerken bij projectactiviteiten met leerlingen in Aruba. De leeromgeving Studieweb wordt gebruikt als platform voor gezamenlijke activiteiten. Daarnaast willen de scholen leerlingen samenwerkingsopdrachten laten doen met wiki s. Ook gaan ze experimenteren met videoconferencing. Met behulp van ict internationaal samenwerken aan projecten Leerlingen kunnen beter samenwerken en organiseren tot zelfstudie beter tegemoetkomt aan de individuele behoeften van de leerlingen. Zij zullen daardoor niet alleen beter presteren, maar ook meer plezier beleven aan schooltaken en positiever gaan denken over hun eigen mogelijkheden. De verwachting is dat docentextensief onderwijs tijdbesparend werkt voor docenten. In dit project werken alle leerlingen havo 4 en atheneum 4 een aantal uren van de lesweek zelfstandig aan hun vakken. Ze krijgen zowel herhalingsstof als verdiepingsstof aangeboden. Docenten behandelen de online stof tijdens de lessen. Daarna werken de leerlingen in tussenuren zelfstandig aan deze stof, onder toezicht van een mediathecaresse of onderwijsassistent. Eventueel kunnen ze de verplichte stof thuis afronden. Werkdruk van docenten neemt niet toe. Leerlingen halen betere prestaties en zijn gemotiveerder voor het vak aardrijkskunde richt zich op het vak aardrijkskunde voor leerlingen van havo 4 en vwo 4. Hun prestaties voor het vak aardrijkskunde worden vergeleken met die van leerlingen van een andere afdeling, die niet werken met de online stof in de elektronische leeromgeving. Vervolgens worden de opvattingen over leren, motivatie en prestaties van beide groepen vergeleken. Ook wordt nagegaan in hoeverre er in de praktijk daadwerkelijk sprake is van docentextensief onderwijs. Hoeveel tijd besteden docenten aan de voorbereiding van online stof en de begeleiding van mediathecaresse en onderwijsassistent?

9 9 Taaltuin Wat is het effect van remediërende digitale leermiddelen op prestaties bij spellen en begrijpend lezen? Er is veel kritiek op de kwaliteit van het taalonderwijs. Veel scholen kampen met tegenvallende eindexamenresultaten. Schrijven leer je vooral door het veel te doen. Oefenprogramma s op de computer lijken bij uitstek geschikt om de taalvaardigheid van leerlingen te vergroten. Leerlingen kunnen op hun eigen niveau en in eigen tempo de onderdelen trainen die ze niet zo goed beheersen. Worden leerlingen ook echt beter in taal door te oefenen op de computer? van de kwaliteit van het taalonderwijs Elke leerling oefent eigen zwakke taalonderdelen op de computer Leerlingen halen betere toetsresultaten op het gebied van spelling en begrijpend lezen Begin 2008 gaan 2 vmbo-basisklassen, 2 vmbo-gemengd en kaderklassen en 3 havo/vwo-klassen werken met de oefenprogramma s. In het ict-lokaal loggen leerlingen op hun eigen account in, waarna ze stap voor stap door de oefeningen worden geleid. De ene leerling is zwak in hoofdletters, de andere heeft moeite met de d/t-regels. Met het programma kunnen leerlingen precies zien hoe ver ze zijn, waar ze goed of slecht op scoren en welke oefeningen ze moeten doen. De docent helpt leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. 10 Invoering ouderaccount in de elektronische leeromgeving Vergroot een ouderaccount de betrokkenheid van ouders bij het leerproces van hun kind? Resulteert het instellen van een ouderaccount in een grotere betrokkenheid van ouders bij het leerproces van hun kind? Ouders meer betrekken bij het leerproces van hun kind 16 De school verwacht dat de toepassing van de software leidt tot betere toetsresultaten op het gebied van Ouders toegang geven tot spellen en begrijpend lezen. Naar verwachting blijft In dit project wordt de proef op de som genomen met de online studiewijzer van de werkdruk bij de docenten gelijk. de zogenoemde ouderaccount. hun kinderen 17 Van elke opleiding zal één klas gebruikmaken van de software voor spelling, de andere van de software voor begrijpend lezen. Het taalonderdeel waarvoor geen computer wordt gebruikt, zal op de traditionele wijze worden onderwezen. Dit betekent dat de klassen elkaars controlegroep zijn. In alle klassen zal even veel tijd worden besteed aan spelling en begrijpend lezen. We vergelijken de prestaties van alle leerlingen. Ook brengen we de inspanningen van docenten in kaart om te zien of het gebruik van oefenprogramma s van invloed is op de werkdruk. Sommige scholen hebben het klakkeloos volgen van studieboeken afgeschaft en onderzoeken de mogelijkheden van flexibel en zelfstandig onderwijs. Taken en informatie halen zij niet langer uit een leerboek, maar uit hun studiewijzer op de elektronische leeromgeving van hun school. Door deze ontwikkeling is het voor ouders lastig om inzicht te krijgen in het leerproces van hun kinderen. De oplossing ligt voor de hand: geef ouders een eigen inlogcode, die hen toegang geeft tot de studiewijzer van hun kinderen. De school verwacht dat het ouderaccount de ouders meer inzicht oplevert in de leerprestaties en leerprocessen van hun kind en hun betrokkenheid vergroot. Voorwaarde is wel dat docenten de voortgangsinformatie goed bijhouden. Docenten zullen waarschijnlijk gemengde gevoelens hebben bij het ouderaccount. Ze zullen de meerwaarde wel inzien, maar zich ook een beetje bekeken voelen. Voor een beperkte groep leerlingen wordt begin 2008 een ouderaccount aangemaakt. Ouders kunnen daarmee inloggen op de studiewijzer van hun kinderen en zo over hun schouders meekijken en met de docenten communiceren. Gedurende het onderzoek experimenteert de school met verschillende varianten van het ouderaccount. zal zich vooral richten op de ervaringen van ouders, Ouders raken meer betrokken bij het leerproces van hun kind, betere kwaliteit voortgangsinformatie op de ELO docenten en leerlingen. Waarderen ouders het? Vergroot het hun inzicht in de leerresultaten en het leerproces van hun kind? Hoe waarderen docenten deze extra functionaliteit in de ELO? Ondersteunt het hen in hun werk of ervaren ze het als een aantasting van hun autonomie? Neemt de frequentie en de kwaliteit van de voortgangsrapportages toe?

10 Colofon Leren met meer effect Kennisnet, Zoetermeer 2008 Tweede druk maart 2008 Opdrachtgever Stichting Kennisnet Vormgeving Inc. Communicatie & design Druk Koninklijke de Swart Alle rechten voorbehouden. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden de auteur(s), redacteur(s) en uitgever van Kennisnet geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten of onvolkomenheden. 18 Uit deze uitgave mag niets worden verveelvoudigd (waaronder begrepen het opslaan in een geautomatiseerd gegevensbestand) of openbaar gemaakt, op welke wijze dan ook, behoudens in geval de verveelvoudiging van de inhoud van deze uitgave plaatsvindt onder de licentie naamsvermelding, niet-commercieel, geen afgeleide werken als gehanteerd door Creative Commons. Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.5 Nederland De gebruiker mag: n het werk kopiëren, verspreiden, tonen en op- en uitvoeren 0nder de volgende voorwaarden: Naamsvermelding. De gebruiker dient bij het werk de naam van Kennisnet te vermelden. Niet-commercieel. De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken. Geen Afgeleide werken. De gebruiker mag het werk niet bewerken. n Bij hergebruik of verspreiding dient de gebruiker de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden. n De gebruiker mag uitsluitend afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande toestemming van Kennisnet. Het voorgaande laat de wettelijke beperkingen op de intellectuele eigendomsrechten onverlet. Dit is een publicatie van stichting Kennisnet.

11 KENNISNET Onderzoeksreeks n Ict in het onderwijs Wat weten we uit wetenschappelijk onderzoek over ict in het onderwijs en hoe kunnen scholen samen met onderzoekers voortbouwen op beschikbare resultaten uit eerder uitgevoerd onderzoek? De Kennisnet Onderzoeksreeks Ict in het onderwijs heeft als doel een verzamelplaats te zijn voor antwoorden op deze vragen. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de praktijkervaringen van onderwijsprofessionals en resultaten uit wetenschappelijk onderzoek. Deze reeks is bedoeld voor management en leraren in het onderwijs en voor instellingen en organisaties die het onderwijs ondersteunen bij effectief en efficiënt gebruik van ict. Nr. 1 - Kennis van Waarde Maken Nr. 2 - Leren met meer effect Nr. 3 - Ict werkt in het vmbo! Nr. 4 - Games in het (v)mbo! Stichting Kennisnet Postadres Postbus AT Zoetermeer Bezoekadres Paletsingel NT Zoetermeer T (079) F (079) onderzoek.kennisnet.nl

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten KENNISNET ONDErZOEKSrEEKS n ICT IN HET ONDERWIJS Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten Tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Voorwoord Voor u ligt de dertiende publicatie in de Kennisnet

Nadere informatie

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten KENNISNET ONDErZOEKSrEEKS n ICT IN HET ONDERWIJS Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten Tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Voorwoord Voor u ligt de dertiende publicatie in de Kennisnet

Nadere informatie

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten: tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Meijer, J.; van Eck, E.

Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten: tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Meijer, J.; van Eck, E. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Leren met meer effect: de onderzoeksresultaten: tien scholen, tien projecten, tien onderzoeken Meijer, J.; van Eck, E. Link to publication Citation for published

Nadere informatie

Leren met meer effect Bijlagenboekje: De onderzoeksresultaten van de tien scholen

Leren met meer effect Bijlagenboekje: De onderzoeksresultaten van de tien scholen KENNISNET Onderzoeksreeks n Ict in het onderwijs Leren met meer effect Bijlagenboekje: De onderzoeksresultaten van de tien scholen 1 E-coaches 2 College Vos: een scholengemeenschap voor vwo, havo en vmbo

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Prowise Presenter (online digibordsoftware)

Prowise Presenter (online digibordsoftware) Prowise Presenter (online digibordsoftware) Kevin Van Eenoo november 2015 COPYRIGHT Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband,

Nadere informatie

WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw

WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw Nectar 5e editie onderbouw is een heldere, motiverende methode biologie die opvalt door de gestructureerde behandeling van

Nadere informatie

De kracht van sociale media in het onderwijs

De kracht van sociale media in het onderwijs De kracht van sociale media in het onderwijs Maak onderwijs effectiever met sociale media Tweedaagse leergang en eendaagse workshop Uw studenten maken volop gebruik van sociale media. Ze ontmoeten er hun

Nadere informatie

Handelingsadviezen O&O

Handelingsadviezen O&O Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Mari Schoffelen ; ; 01 June 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/75289 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

INFORMATIEWIJZER. Wiki s in het onderwijs

INFORMATIEWIJZER. Wiki s in het onderwijs INFORMATIEWIJZER Wiki s in het onderwijs Inhoud Wat is een wiki? 4 Mogelijkheden van wiki s 4 Wiki in het onderwijs 6 Wiki door het onderwijs www.wikikids.nl 6 Meerwaarde 7 Meewerken aan wiki s stap voor

Nadere informatie

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF

Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF Uitslag StartScan SPONS (fictief) Survey: FICTIEF. Welke werkvormen gebruik je in je lessen?(plaats een vinkje in de rechterkolom indien je die werkvorm vaker in wilt zetten) Instructie door de docent

Nadere informatie

Opbrengsten van Leren met meer effect

Opbrengsten van Leren met meer effect KENNISNET ONDErzOEKSrEEKS ICT IN HET ONDERWIJS Opbrengsten van Leren met meer effect Twee jaar onderzoek naar onderwijsvernieuwing met ict in het voortgezet onderwijs Voorwoord Dit is de drieëntwintigste

Nadere informatie

Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw

Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw WHITEPAPER NIEUW NEDERLANDS 6 e editie onderbouw Nieuw Nederlands onderbouw 6 e editie staat als vanouds voor hoge kwaliteit en aandacht voor de individuele

Nadere informatie

Wiki s in het onderwijs

Wiki s in het onderwijs INFORMATIEWIJZER Stichting Kennisnet POSTADRES Postbus 778 2700 AT Zoetermeer BEZOEKADRES Paletsingel 32 2718 NT Zoetermeer T 0800-KENNISNET F (079) 321 23 22 E info@kennisnet.nl Op deze plek komt de pay-off

Nadere informatie

Zaterdagschool STICHTING HET SUCCES

Zaterdagschool STICHTING HET SUCCES STICHTING HET SUCCES Zaterdagschool SCHOOLGIDS STUDIEONDERSTEUNING VOOR: - Basisschool; cito, entree & groep 3 t/m 8 - Voorgezet onderwijs - Volwassene - Brede school activiteiten WWW.STICHTINGHETSUCCES.NL

Nadere informatie

1 Introductie. We wensen je veel plezier met deze kaarten! Pieternel Dijkstra en Petra Bunnik

1 Introductie. We wensen je veel plezier met deze kaarten! Pieternel Dijkstra en Petra Bunnik 1 Introductie Leerlingen hebben recht op onderwijs dat bij hen past en dat hun individuele capaciteiten laat opbloeien. Deze kaarten helpen leerkrachten en docenten, intern begeleiders, remedial teachers,

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Whitepaper Moderne Wiskunde 12 e editie onderbouw

Whitepaper Moderne Wiskunde 12 e editie onderbouw Whitepaper Moderne Wiskunde 12 e editie onderbouw WHITEPAPER MODERNE WISKUNDE Moderne Wiskunde is een methode waarin inzicht, structuur en vernieuwing centraal staan. Moderne Wiskunde volgt een didactiek

Nadere informatie

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar Groot in kleinschaligheid vecht-college.nl Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad Alexandra Bots, 17 jaar Veel succes en plezier dit schooljaar! Kies voor het Vecht-College Met persoonlijke

Nadere informatie

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar

Groot in kleinschaligheid. Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad. vecht-college.nl. Alexandra Bots, 17 jaar Groot in kleinschaligheid vecht-college.nl Op het Vecht-College heb ik mijn beste schooljaar ooit gehad Alexandra Bots, 17 jaar Kies voor het Vecht-College Met persoonlijke aandacht en intensieve begeleiding

Nadere informatie

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VELON conferentie Brussel, 4 februari 2016 Petra Fisser, Monique van der Hoeven, Sigrid

Nadere informatie

Scenario 1: Zelfstudie- uren

Scenario 1: Zelfstudie- uren Zes scenario s voor verbetering van onderwijsrendement door inzet filmpjes Scenario 1: Zelfstudie- uren Tijdens het experimentjaar wordt het aantal contacturen in aanwezigheid van een docent met één lesuur

Nadere informatie

Uw online leerplatform. Slimmer leren

Uw online leerplatform. Slimmer leren Uw online leerplatform Slimmer leren Leer slimmer Blijf vitaal bent een succesvolle organisatie. U past U zich aan nieuwe omstandigheden aan. U wilt dat uw medewerkers inspelen op die veranderingen. Daarom

Nadere informatie

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds?

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds? Inleiding 4 Engels in het basisonderwijs 5 Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6 Wat is Words&Birds? 6 Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van Words&Birds? 6 Met welk

Nadere informatie

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING

VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING 10 VOORDELEN VAN BLENDED LEARNING En de inzet van technologie vanuit onderwijsgedreven innovatie op scholen in het VO en MBO 10 voordelen van blended learning Blended learning is hot in Nederland. Blended

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705 Vaardigheden - Enquête HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52705 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Samen met u en uw leerling voor het beste resultaat!

Samen met u en uw leerling voor het beste resultaat! - - - - - - - - - - - - Samen met u en uw leerling voor het beste resultaat! De examentrainingen van Lyceo zorgen voor meer zelfvertrouwen bij de examenleerlingen. Ook geven de trainingen de leerlingen

Nadere informatie

Met atheneum op weg naar succes!

Met atheneum op weg naar succes! Atheneum Ruimte voor je eigen talent, met veel ruimte om extra vakken te kiezen en mogelijkheden om eerder examen te doen. Het Picasso Lyceum is één van de weinige scholen in Nederland die dit toestaat.

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

werken voor talent! MET DE IPAD!

werken voor talent! MET DE IPAD! Groene Hart Rijnwoude is kleinschalig met een breed onderwijsaanbod op het gebied van vmbo-b/k, tl en havo. Op onze school staat Leren met uitzicht centraal. We geven onze leerlingen uitzicht op een goede

Nadere informatie

KOM JE OOK NAAR HET DALTON LYCEUM BARENDRECHT?

KOM JE OOK NAAR HET DALTON LYCEUM BARENDRECHT? KOM JE OOK NAAR HET DALTON LYCEUM BARENDRECHT? Dynamisch Lerend Betrokken Informatiefolder gymnasium - technasium - atheneum - havo - mavo Kom je ook naar het Dalton Lyceum Barendrecht? Zit jij in groep

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN NADERONDERZOEK. IJburgcollege

RAPPORT VAN BEVINDINGEN NADERONDERZOEK. IJburgcollege RAPPORT VAN BEVINDINGEN NADERONDERZOEK IJburgcollege Plaats: Amsterdam BRIN-nummer:28DH-00 edocsnummer: 4258514 Onderzoek uitgevoerd op: 29 mei 2013 Conceptrapport verzonden op: 20 juni 2013 Rapport vastgesteld

Nadere informatie

Voetafdruk vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62468

Voetafdruk vmbo-kgt12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/62468 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 10 juli 2017 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres https://maken.wikiwijs.nl/62468 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers

Minimumstandaard ICT, ten aanzien van. - voorzieningen binnen de school. - de medewerkers Minimumstandaard ICT, ten aanzien van - voorzieningen binnen de school - de medewerkers DDS, januari 2011 Inleiding In dit document wordt de minimum standaard voor ICT beschreven. Alle DDS scholen streven

Nadere informatie

Over het Vecht-College

Over het Vecht-College Over het Vecht-College Het Vecht-College is een particuliere middelbare school voor mavo, havo en vwo. Wij bieden kwalitatief hoogstaand onderwijs, gericht op de individuele behoeften en talenten van kinderen.

Nadere informatie

Hedendaagse. Onderwijs. Hoofdbrekens. 13 uitdagingen voor het onderwijs van nu...

Hedendaagse. Onderwijs. Hoofdbrekens. 13 uitdagingen voor het onderwijs van nu... Hedendaagse Onderwijs Hoofdbrekens 13 uitdagingen voor het onderwijs van nu... Omgaan met verschillen In één klas zitten leerlingen met uiteenlopende kennisniveaus, interesses en ervaringen. Docenten willen

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61729

Vaardigheden - Enquête vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61729 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 augustus 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61729 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Instructiefilm maken. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/101026

Instructiefilm maken. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/101026 Auteur Hooghuis Laatst gewijzigd Licentie Webadres 08 mei 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/101026 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Spreken - Spreekbeurt HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Spreken - Spreekbeurt HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52685 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Vaardigheden - Enquête HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52705 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

De effecten van extra taallessen op de taalvaardigheid van mbo-studenten

De effecten van extra taallessen op de taalvaardigheid van mbo-studenten 3 De effecten van extra taallessen op de taalvaardigheid van mbo-studenten Roos Scharten & Andrea Netten Expertisecentrum Nederlands Sander Gerritsen & Sonny Kuijpers Centraal Planbureau Welke strategieën

Nadere informatie

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum

VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013. Gymnasium Felisenum VO RAPPORT VAN BEVINDINGEN OV 2013 Gymnasium Felisenum Plaats : Velsen-Zuid BRIN-nummer : 20DG Onderzoeksnummer : 150930 Datum onderzoek : 17-18 januari 2013 Datum vaststelling : 18 december 2012-14 maart

Nadere informatie

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen.

Havo. Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Havo Al jaren een goede opleiding met ruimte voor je eigen talent, met eventueel vakken op vwo-niveau of eerder havo-examen doen. Met havo op weg naar succes! Al jarenlang heeft onze havo-afdeling heel

Nadere informatie

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze!

Presentatie tijdens lesjes middag. De Vos: jouw slimste keuze! Presentatie tijdens lesjes middag De Vos: jouw slimste keuze! Visie Strategisch Beleidsplan Onze primaire functie en ons hoofddoel is het ontplooien van leerlingen op basis van individuele kwaliteiten.

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1

Open Huis op vrijdag 22 januari 2016 maandag 1 woensdag 3 donderdag 4 februari 2016 Afdelingsleider klas 1 (Hoog)begaafd? Met onderwijs op maat, uitdagingen in je eigen interesses en jaren ervaring in onderwijs aan (hoog)begaafden ben je bij ons aan het goede adres! (Hoog)begaafd? Wat is (hoog)begaafdheid nou

Nadere informatie

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein

1 Effectieve. computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein 1 Effectieve computerapplicaties: vergelijk de didactiek, niet het domein Johan Jeuring Departement Informatica, Universiteit Utrecht Wie inzicht wil krijgen in wat een computerapplicatie voor het onderwijs

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen of competenties docenten LD

Bekwaamheidseisen of competenties docenten LD Bekwaamheidseisen of competenties docenten LD Bekwaamheidseisen docenten LD vmbo en havo/vwo. (tekst: Wet op de beroepen in het onderwijs en Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel / 2006). 1. Zeven

Nadere informatie

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten

Blended Learning met Canvas. De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Blended Learning met Canvas De complete e-learning oplossing voor opleidingsinstituten Als opleider weet u als geen ander hoe belangrijk het is om kennis snel en succesvol over te dragen. Daarnaast wilt

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Activeer de Eigen Kracht van uw burgers; begin bij uw professionals!

Activeer de Eigen Kracht van uw burgers; begin bij uw professionals! Zelfredzaamheid en burgerparticipatie worden steeds belangrijker in het publieke domein. Deze nieuwe manier van omgaan met burgers stelt nieuwe eisen aan uw professionals. Van hen wordt steeds nadrukkelijker

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

Alles over. Holmwoods. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Holmwoods. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

TeleTrainer: training in de e van het leren

TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer: training in de e van het leren TeleTrainer voor elke docent die betrokken is bij ICT in het onderwijs geschikt voor beginner, gevorderde en specialist geschikt voor verschillende rollen rondom

Nadere informatie

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek

Dossier opdracht 12. Vakproject 2: Vakdidactiek Dossier opdracht 12 Vakproject 2: Vakdidactiek Naam: Thomas Sluyter Nummer: 1018808 Jaar / Klas: 1e jaar Docent Wiskunde, deeltijd Datum: 12 november, 2007 Samenvatting Dit document is onderdeel van mijn

Nadere informatie

2 Sociaal-emotionele. effecten van verrijkingsprogramma s. excellente kinderen

2 Sociaal-emotionele. effecten van verrijkingsprogramma s. excellente kinderen 2 Sociaal-emotionele effecten van verrijkingsprogramma s voor excellente kinderen Joyce Gubbels, Eliane Segers & Ludo Verhoeven Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit Excellente leerlingen

Nadere informatie

Spreken - Presenteren vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Spreken - Presenteren vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74577 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school

Een Positief. leer en leefklimaat. op uw school Een Positief leer en leefklimaat op uw school met TOPs! positief positief denken en doen Leerlingen op uw school ontwikkelen zich het beste in een positief leer- en leefklimaat; een klimaat waarin ze zich

Nadere informatie

Olympische Spelen - Olympische sporter

Olympische Spelen - Olympische sporter Auteur VO-content StudioVO Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/44990 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Spreken - Spreekbeurt vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61717

Spreken - Spreekbeurt vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61717 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 augustus 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61717 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16

Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16 Aanbod Huiswerkbegeleiding Educatief Centrum de IJssel Apeldoorn 2015-16 Huiswerkbegeleiding voor leerlingen van het Voortgezet onderwijs Wat bieden wij aan? - Geschikte ruimte waar kinderen in alle rust

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Versie: november 2013

Huiswerkbeleid Versie: november 2013 Huiswerkbeleid Versie: november 2013 1 Inhoud 1. Wat is huiswerk?... 3 2. Doelstellingen huiswerk... 3 3. Doorlopende leerlijn... 3 4. Rol leerkracht... 6 5. Rol ouder... 7 6. Rol kind/leerling... 7 2

Nadere informatie

biodoen brochure brochure inhoudsopgave: over biodoen...> versie 3...> innovatie...> audio-visueel...> zoekfuncties...>

biodoen brochure brochure inhoudsopgave: over biodoen...> versie 3...> innovatie...> audio-visueel...> zoekfuncties...> brochure Vmbo onderbouw t/m Vwo bovenbouw brochure inhoudsopgave: over...> versie 3...> innovatie...> audio-visueel...> zoekfuncties...> leerlingen, klassen, docenten en scholen...> kredieten en inlogcodes...>

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG.. Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

2013 -. IC T Beleidsplan

2013 -. IC T Beleidsplan 2013 -. IC T Beleidsplan 0 Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep... 2 Visie op onderwijs... 2 Basisvisie... 2 Inleiding... 3 Doelstellingen... 3... 3 Plan van aanpak... 3... 3 Schooljaar 2014-2015... 5

Nadere informatie

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs Ons Onderwijs Kwaliteit in onderwijs Voorwoord Bij Marianum staat de ontwikkeling van de leerling voorop. Wij staan voor aantrekkelijk en afgestemd onderwijs, gemotiveerde leerlingen en goede eindresultaten.

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren Diagnostische tussentijdse toets In september 2014 start de meerjarige pilotperiode van de diagnostische tussentijdse toets, de DTT. De ambitie

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning!

ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning! Grote Bickersstraat 74 13 KS Amsterdam Postbus 247 AE Amsterdam t 522 54 44 f 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Rapport ICT-gebruik docenten behoeft brede ondersteuning! Onderzoek naar ICT-gebruik

Nadere informatie

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE]

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] Waarvoor kiezen klanten voor SoHuman? SoHuman helpt mensen, teams en organisaties met hun persoonlijke en professionele

Nadere informatie

Digitale kaarten vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Digitale kaarten vmbo12. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 26 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/77325 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet. Wikiwijs

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

Rapport. F1182 maart 2008 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social

Rapport. F1182 maart 2008 Bestemd voor: Kennisnet. Political & Social Grote Bickersstraat 74 1013 KS Amsterdam Postbus 247 1000 AE Amsterdam t 020 522 54 44 f 020 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Political & Social Rapport Meer materiaal en meer kennis over

Nadere informatie

Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school.

Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school. 88 Inzetten van technologie biedt grote mogelijkheden bij het innoveren van onderwijs, maar is niet eenvoudig en vraagt veel van een school. Er bestaat geen vaste innovatieformule, elke school heeft te

Nadere informatie

Vier in Balans-tool. Individuele Rapportage

Vier in Balans-tool. Individuele Rapportage Vier in Balans-tool Individuele Rapportage 1 Inleiding Deze tool is gebaseerd op het Vier in Balans-model en is aangevuld met elementen uit Didactiek en Leiderschap in Balans. Dit model vat samen wat er

Nadere informatie

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe!

Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! HAVO/ VWO Locatie Fedde Schurer Je doet ertoe! VAN ONDER - NAAR BOVENBOUW Wie binnen Openbare Scholengroep Sevenwolden overgaat van het tweede leerjaar basisvorming naar het derde leerjaar havo of vwo,

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Christelijk Gymnasium VWO RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Christelijk Gymnasium VWO Plaats : Utrecht BRIN nummer : 16PA C1 BRIN nummer : 16PA 00 VWO Onderzoeksnummer : 283237 Datum onderzoek : 8 april 2015 Datum vaststelling

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

INLOGLES LEERLINGEN ELO Voortgezet Onderwijs

INLOGLES LEERLINGEN ELO Voortgezet Onderwijs INLOGLES LEERLINGEN ELO Voortgezet Onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 Lesplan 4 Voorafgaand aan de les 5 Les opzet 6 Start met inloggen 7 Welke vragen kunt u verwachten 8 Technische problemen 9 Malmberg

Nadere informatie

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo

PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren. Voor vmbo, havo en vwo PAL Student als Persoon lijk Assistent van Leraren Voor vmbo, havo en vwo 3 Student als Persoonlijk Assistent van Leraren voor vmbo, havo en vwo is een initiatief van Platform Bèta Techniek, Sectorbestuur

Nadere informatie

Informatie voor scholen, leerlingen en ouders. De Kopklas, een onderwijskans voor open doel

Informatie voor scholen, leerlingen en ouders. De Kopklas, een onderwijskans voor open doel Informatie voor scholen, leerlingen en ouders De Kopklas, een onderwijskans voor open doel Wat is de Kopklas? De Kopklas is een extra schooljaar, aansluitend op de basisschool. Het onderwijs is gericht

Nadere informatie

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet.

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet. Eindrapportage Interactieve Leerlijnen versie datum 1 / 7 Eindrapportage Interactieve Leerlijnen www.dnsleerroutes.net Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010 Kennisnet.nl www.dnsleerroutes.net

Nadere informatie

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe!

Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! JENAPLAN Locatie Buitenbaan Je doet ertoe! BUITENGEWOON JENA een andere, succesvolle aanpak In Heerenveen kunnen leerlingen sinds 1997 in de onderbouw van Jenaplan-onderwijs volgen in heterogene klassen:

Nadere informatie

Wikiwijs MAKEN en DELEN. Sandor Lokenberg. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Wikiwijs MAKEN en DELEN. Sandor Lokenberg. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Sandor Lokenberg Laatst gewijzigd Licentie Webadres 12 April 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/40246 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Vier in balans. Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs

Vier in balans. Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs Vier in balans Verkenning stand van zaken met het oog op effectief en efficiënt gebruik van ICT in het onderwijs Stichting Ict op School voor samenwerking en kennisuitwisseling Versie: augustus 2001 2001

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Subculturen. Jorn van der Veen ; Naomi de Boer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/70465

Subculturen. Jorn van der Veen ; Naomi de Boer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/70465 Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jorn van der Veen ; Naomi de Boer 25 januari 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/70465 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

13 H11 Logische schakelingen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/46165

13 H11 Logische schakelingen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/46165 Auteur Its Academy Laatst gewijzigd Licentie Webadres 29 november 2014 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/46165 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Leren Leren en ExcelLeren

Leren Leren en ExcelLeren Leren Leren en ExcelLeren www.mindsetlearnandgrow.nl Wat is MindSet? MindSet is een groep studenten die leerlingen leert effectief te leren. Wij helpen leerlingen betere schoolresultaten te behalen door

Nadere informatie

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad

Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Wessel Gansfortcollege vestiging Heerdenpad Film bekijken? Scan met Layar! vmbo-theoretisch leerweg (tl) havo, atheneum, atheneum+ 900 leerlingen Uit de kunst! Ongeveer 900 leerlingen komen elke dag naar

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Rebus maken. Marjolijn Feddema. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Rebus maken. Marjolijn Feddema. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marjolijn Feddema 02 November 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67971 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Schoolportret samenwerkingsverband Roermond. vo- docenten over Passend onderwijs (vmbo tot en met gymnasium)

Schoolportret samenwerkingsverband Roermond. vo- docenten over Passend onderwijs (vmbo tot en met gymnasium) Schoolportret samenwerkingsverband Roermond vo- docenten over Passend onderwijs (vmbo tot en met gymnasium) Schoolportret samenwerkingsverband Roermond vo- docenten over Passend onderwijs (vmbo tot en

Nadere informatie

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5

ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 3. DOELEN...4 4. PLAN VAN AANPAK...4 5. EVALUATIE EN TERUGKOPPELING...5 ICT-beleidsplan 1. INLEIDING...2 2. MISSIE EN VISIE...3 2.1 ICT-VISIE...3 2.2 AMBITIE VAN DE RSG...3 3. DOELEN...4 3.1 LEREN OVER COMPUTER...4 3.2 WERKEN MET COMPUTER...4 3.3 LEREN DOOR MIDDEL VAN COMPUTER...4

Nadere informatie

Vensters voor Verantwoording (ouders )

Vensters voor Verantwoording (ouders ) Vensters voor Verantwoording (ouders 2015-2016) Naam VvV ouders klas 3 DL 15-16 Locatie Drachtster Lyceum Datum enquête 11-1-2016 Datum analyse 04-04-2016 1. Vorig schooljaar was mijn kind leerling in

Nadere informatie