Fout! Objecten kunnen niet worden gemaakt door veldcodes te bewerken.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fout! Objecten kunnen niet worden gemaakt door veldcodes te bewerken."

Transcriptie

1 Fout! Objecten kunnen niet worden gemaakt door veldcodes te bewerken. Cursuswerkboek Naam:.. ZGT (Ziekenhuisgroep Twente) 2011 Bureau re-integratie en verzuim Mariëlle Sijmkens & Rob Scheurink

2 Inhoud Beste cursist, Voor je ligt een cursuswerkboek van de cursus In Balans?. Dit werkboek is bedoeld voor jou om er aantekeningen in te maken over datgene wat je leert of aan het denken gezet heeft of anderszins. Na een korte inleiding vind je de folder van In Balans? die je wellicht al kent. Deze folder omschrijft welke thema s er tijdens de cursus aan de orde kunnen komen. Daarna zijn er enkele werkopdrachten en hand-outpagina s toegevoegd. Omdat de behandeling van de onderwerpen afhankelijk is van de behoeften van de cursisten, is er voor gekozen om tíjdens de cursus eventuele aanvullende hand-outs en opdrachten uit te delen. Tot slot zijn er enkele artikelen toegevoegd. Cursusleiders: Mariëlle Sijmkens & Rob Scheurink.

3 Inleiding In verschillende zorg- en dienstverlenende sectoren worden steeds vaker bureaus ingehuurd om werknemers te ondersteunen of assertiever te maken. Deze werknemers vinden het steeds lastiger om goed te schipperen met de verschillende eisen die er aan hun gesteld worden. Doordat er in Nederland en andere West-Europese landen steeds meer parttime gewerkt wordt door zowel man als vrouw (hoewel laatste onderzoek in Nl. laat zien dat het toch nog vooral vrouwen zijn!) is er naast het werk een ander sociaal leven ontstaan. De waarde van al deze sociale activiteiten is nagenoeg net zo belangrijk geworden als werken. Daar waar dat enkele decennia geleden zeker niet het geval was. De verplichtingen die het met zich meebrengt wegen derhalve ook steeds zwaarder. Gevolg is dat je dit vaker dan gewenst in een soort spagaatgevoel brengt waarin je loyaliteit aan beide (of meer) partijen tekort wordt gedaan. Of juist niet, dat je uit loyaliteit alsmaar harder gaat lopen. Ook in ZGT zijn er toenemend medewerkers die in disbalans zijn geraakt. (zie ook folder) In 2006 is er een projectgroep vanuit het re-integratiebureau gestart. Samen met P&O, de Consultatief Psychiatrisch Verpleegkundigen van ZGT en een procescoördinator van afdeling psychiatrie. Het resultaat: De consultatief verpleegkundigen, beiden tevens docent, hebben de cursus ontwikkeld. Medewerkers van de Creatieve therapie gaan de cursus ondersteunen met ervaringsgerichte sessies. (zgn. doe-blokken ) Voor de cursus zijn meerdere medewerkers ingewerkt om deze te kunnen begeleiden. Meer informatie vind je in de folder, ook in dit werkboek, of zal volgen tijdens de cursus. Succes en veel leer- c.q. bewustwordingsplezier. Vriendelijke groeten, namens alle betrokkenen, Mariëlle Sijmkens & Rob Scheurink.

4 In Balans? De folder Begin bij jezelf Van alle kanten wordt er voortdurend een beroep op je gedaan. Op het werk en thuis wordt de agenda steeds voller: afspraken, deadlines, werkdruk, cursussen, huishouden, verenigingsleven, kinderen die bij activiteiten moeten worden begeleid en misschien ook mantelzorg. Dat en de manier waarop je met bepaalde zaken omgaat, kan ervoor zorgen dat je niet lekker in je vel zit. Het valt dan niet mee om al deze dagelijkse dingen te doen en het kan er langzaam insluipen dat je er geen plezier meer aan beleeft. Het is moeilijk om een goede balans te vinden tussen jouw belasting enerzijds en jouw belastbaarheid anderzijds. Als je stress ervaart kun je twee dingen doen: proberen de stressbronnen te vermijden en zelf leren op een effectieve manier met stress om te gaan. Deze training richt zich met name op het laatste. Vandaar: begin bij jezelf! Hoe zorg je ervoor dat je weer met plezier naar je werk gaat? Hoe wordt je weer actief? En hoe ga je weer genieten? Kinderen Deadline Cursussen Werkdruk Verenigingsleven Bewustwording! In de training wordt gewerkt met verschillende werkvormen en bestaat uit zowel een praktijkals een theoriegedeelte. Je maakt eigen doelen die gericht zijn op bewustwording van bijvoorbeeld je stressfactoren en hoe je omgaat met bepaalde zaken. De training is gericht op het doen, ervaren en oefenen van vaardigheden die je leren hoe je bronnen van stress praktisch kunt aanpakken. Thema s die behandeld worden zijn onder andere: Het herkennen van lichaamssignalen bij stress Het leren aangeven van grenzen Eigen kracht(en) ontdekken Loslaten en ontspannen. De nadruk ligt dus op het zelf doen en ervaren. Er wordt veel aandacht besteed aan de vertaalslag naar jouw eigen situatie. Aan het eind van de training wordt geëvalueerd of er nog extra punten zijn waaraan aandacht zou kunnen worden besteed. Als dat zo is kun je samen een vervolgtraject afspreken.

5 Praktische informatie In Balans bestaat uit 4 sessies à 4 uur, waarvan 1 terugkomsessie á 2 uur Tijd: o Van 16:30 tot max. 20:30 uur. Inclusief pauze met soep en broodjes. o Sessies tweewekelijks en terugkomsessie na 2 á 3 maanden. De training wordt gegeven door meerdere professionals en vindt plaats afwisselend in ZGT locatie Almelo en ZGT Hengelo. De groep bestaat uit minimaal 5 en maximaal 7 deelnemers Opzet: o Voorbereidingsopdracht. o Theorie- en praktijkgedeelte. o Uitreiking bewijs van deelname bij terugkomsessie. Kosten: Er zijn geen kosten behalve de tijd die je investeert. Overleg dit eventueel met je leidinggevende. Voor wie? Medewerkers van ZGT met stressgerelateerde klachten. Klachten zijn bijvoorbeeld moeheid, pijn, gespannen voelen, slaapproblemen, prikkelbaar zijn, verminderd concentratievermogen en weinig zin hebben in activiteiten. Nog even dit. De training In Balans geeft je dus inzicht in jezelf; je sterke en minder sterke punten. Dit geeft een persoonlijke groei en een betere balans in belasting en belastbaarheid. In Balans is een initiatief van Bureau Re-integratie & Verzuim. Als je meer informatie wilt, kun je contact opnemen via De afdeling is telefonisch bereikbaar op werkdagen van 8.30 uur tot uur (vrijdags van 8:30-12:00) Bureau Re-integratie & Verzuim

6 Activiteitenoverzicht Vul met behulp van kleuren je week activiteiten in Licht ze toe; Bijv. rood = werken blauw = training sport Zondag Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag

7 Persoonlijke doelen en voortgang Begindatum: Naam deelnemer: Probleemschets/ verkenning. Persoonlijke doelen

8 Doelrealisatie Hoe wil jij je doel halen? (omschrijf zo concreet mogelijk!) 1. Verandering van jezelf 2. De ander privé? (wie en wat qua gedrag?) 3. De ander werk? (wie en wat qua gedrag?) 4. Welke aanbevelingen geef je aan jezelf? 5. Welke aanbevelingen geef je jezelf in relatie tot de ander?

9 Leerpunten en voornemens Noteer in korte bewoordingen dat wat je het meest is bijgebleven of wat je geleerd hebt van deze bijeenkomst. Wat neem je je voor? Bijeenkomst 1. d.d. / / ; Bijeenkomst 2. d.d. / / ; Bijeenkomst 3. d.d. / / ; Bijeenkomst 4. d.d. / / ; Terugkom bijeenkomst d.d. / / ; Affirmatie (?); Welke affirmatie * kun je voor jezelf formuleren die je de komende tijd in één klap herinnert aan datgene wat je geleerd hebt in de afgelopen bijeenkomsten? (om je dan ter plekke te resetten ) * Affirmatie = Een (positief) bekrachtigend woord of korte zin.

10 Artikelen Stress Verschijnselen van stress en overbelasting Stress uit zich vaak eerst in onopvallende, gewone klachten. Die kunnen per persoon verschillen. De één krijgt last van maagpijn, de ander van eczeem, de derde slaapt slecht. Als de stress lang aanhoudt of er geen tijd is om te herstellen, worden de gevolgen op steeds meer gebieden merkbaar. De belangrijkste verschijnselen zijn: lichamelijk: aanhoudende moeheid slapeloosheid spierpijn, hoofdpijn, rugpijn maagpijn, darmstoornissen, slechte eetlust verminderde weerstand (met meer kans op verkoudheid en griep) hartkloppingen, verhoogde bloeddruk, verhoogd cholesterol psychisch: niet meer tot rust kunnen komen, gejaagdheid prikkelbaarheid, irritatie sombere buien, huilbuien, piekeren, angst niet meer kunnen genieten, lusteloosheid en futloosheid besluiteloosheid, concentratieverlies, vergeetachtigheid onzekerheid, verminderd zelfvertrouwen gedragsveranderingen minder presteren en meer fouten maken steeds meer roken en veel alcohol en drugs gebruiken steeds meer slaap- of kalmeringsmiddelen gebruiken sociale contacten steeds meer uit de weg gaan. Van kwaad tot erger Stress is gezond zolang de eisen die aan iemand worden gesteld niet hoger zijn dan wat die persoon aankan. De draaglast (de belasting) en de draagkracht (de belastbaarheid) zijn dan met elkaar in evenwicht. De problemen ontstaan wanneer de draaglast groter wordt dan de draagkracht en deze overbelasting lange tijd aanhoudt. Mensen in deze situatie putten zichzelf almaar verder uit, in een poging aan de gestelde eisen te voldoen. Hoe groter de uitputting, hoe erger de klachten worden. Mensen die lang overbelast zijn, worden ook steeds emotioneler. Uitbarstingen van woede, agressie, paniekaanvallen, wantrouwen en depressieve gevoelens komen in de plaats van irritatie, piekeren en bezorgdheid.

11 Zelfs gewone dagelijkse dingen doen wordt steeds moeilijker. Een telefoontje plegen, stofzuigen, wassen: alles kost veel energie. Nadenken lukt niet meer goed en het wordt steeds moeilijker hoofd- en bijzaken te onderscheiden. Gedachten als waar doe ik het allemaal voor? en ik sta overal alleen voor dringen zich op. Op een bepaald moment is de koek helemaal op. Een klein voorval is dan vaak de druppel die de emmer doet overlopen, waardoor iemand instort. Overspannen of burnout Een langdurige overdosis stress kan mensen overspannen maken. Andere namen hiervoor zijn surmenage, chronische stress, overwerktheid en (emotionele) overbelasting. Mensen hebben tijd en rust nodig om hiervan te herstellen. Soms is de overbelasting zo groot dat rust alleen niet meer helpt. Dat is het geval wanneer iemand burnout of opgebrand is. Burnout is het eindstadium van langdurige roofbouw op lichaam en geest. Iemand in zo'n situatie heeft hulp en training nodig om beter te worden. Depressie en burnout Mensen met burnout hebben veel klachten die ook voorkomen bij iemand met een depressie. Zo zijn ze vaak somber en lusteloos en hebben ze last van schuldgevoelens, net als mensen in een depressie. Daardoor zijn deze ziektebeelden soms moeilijk van elkaar te onderscheiden. Maar burnout is het gevolg van overbelasting, terwijl een depressie ook kan ontstaan zonder dat er sprake is van overbelasting. Verder speelt aanleg bij het ontstaan van een depressie* een grotere rol dan bij burnout. (Over depressie is in de NFGV-reeks een aparte brochure verschenen.) Achtergronden van overspannenheid en burnout Of iemand overspannen of burnout raakt hangt zowel af van de situatie als van de persoon De situatie Situaties die stress veroorzaken kunnen verdeeld worden in drie typen: dagelijkse irritaties: kleine, steeds terugkerende gebeurtenissen die veel frustratie, irritatie en stress opleveren. De voorbeelden zijn legio: een computer die steeds vastloopt, lastige klanten, geluidsoverlast van de buren. spanningsbronnen die langere tijd bestaan, zoals de verzorging van een zieke ouder, een slechte relatie met de baas, een pestende collega, maar ook aanhoudende financiële problemen of de combinatie van studie en gezin. ingrijpende of traumatische gebeurtenissen waardoor het leven fundamenteel verandert. Voorbeelden zijn: een echtscheiding, overlijden, ontslag, maar ook een verhuizing of het krijgen van een nieuwe baan. Sommige gebeurtenissen zijn zo schokkend dat ze een trauma veroorzaken. Voorbeelden zijn: een vliegtuigramp, een overval, (seksueel) geweld. Zo n gebeurtenis kan ernstige, langdurige posttraumatische stress veroorzaken. (Over stress op het werk en posttraumatische stressstoornis zijn aparte brochures verschenen.) Zowel het werk als de privésituatie kunnen tot overbelasting en ongezonde stress leiden. Vaak is er sprake van een wisselwerking. Iemand kan bijvoorbeeld zijn werk goed aan, totdat de partner aankondigt te willen scheiden. Of een situatie werkelijk tot overbelasting en stress leidt, hangt sterk af van de mogelijkheden die iemand heeft om zelf invloed uit te oefenen op de situatie. Mensen ontwikkelen minder snel stressklachten als ze hun activiteiten zelf kunnen indelen.

12 De persoon Een deadline of het organiseren van een verjaardagspartijtje is voor de één een uitdaging, voor de ander een bron van spanning. De situatie alléén is dus niet doorslaggevend bij het ontstaan van stress. Zeker zo belangrijk is de vraag hoe iemand tegen de situatie aankijkt. Daarbij speelt de persoonlijkheid een grote rol. Mensen met burnout voelen zich vaak (te) sterk betrokken bij hun gezin of werk. Ze zijn zeer gemotiveerd en eisen veel van zichzelf. En ze houden hun eigen grenzen slecht in de gaten, waardoor ze het risico lopen op te branden. Andere eigenschappen die het risico op ongezonde stress vergroten zijn: gevoelens slecht kunnen uiten, moeilijk steun vragen, moeilijk nee kunnen zeggen, pessimisme en een weinig positieve kijk op eigen prestaties. Een veel voorkomend gezondheidsprobleem Stress en burnout zijn belangrijke gezondheidsproblemen. Iedereen kan er last van krijgen. Maar liefst 12 op 100 bezoeken aan de huisarts hebben te maken met stressklachten. Verder komen per jaar mensen, evenveel mannen als vrouwen, door psychische klachten in de WAO. Geschat wordt dat 30 procent daarvan door stress en overbelasting veroorzaakt wordt. Klachten door overbelasting op het werk komen voor in alle bedrijfstakken en in alle beroepen. Maar in bepaalde beroepen lopen mensen een hoger risico, bijvoorbeeld in de zorg, het onderwijs en de journalistiek. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft 10 procent van de Nederlandse beroepsbevolking last van burnoutverschijnselen. Niet afwachten Mensen die last hebben van overbelasting en stress willen de signalen vaak niet zien, laat staan er iets mee doen. Ze klampen zich vast aan de gedachte dat de klachten vanzelf wel zullen overgaan. Ten onrechte! Als de situatie bij het oude blijft, gaan de klachten niet vanzelf over, maar worden ze eerder erger. Des te belangrijker is het de overbelasting tijdig te onderkennen en aan te pakken. Rust en steun zijn twee belangrijke remedies. Iemand met burnout zal daarnaast moeten werken aan verandering van de situatie en van de gewoontes die hebben bijgedragen aan de overspannenheid. Dit vraagt tijd, inspanning en oefening. Het is belangrijk daarbij deskundige hulp te zoeken.

13 Tips Tips voor mensen met stressklachten Na spanning volgt ontspanning. Neem voldoende tijd om bij te komen van stessvolle situaties. Grijp tijdig in bij overbelasting. Hoe langer u zichzelf uitput, des te langer het herstel duurt. Zet op een rij wat bij u stress veroorzaakt. Wat kost u veel energie en wat kunt u daaraan veranderen? Stel prioriteiten en denk vooruit. Houd ook tijd open voor onverwachte gebeurtenissen. Ga na of het realistisch is wat u van uzelf vraagt. Niemand is perfect. Handel kleine zaken zo snel mogelijk af, anders stapelen ze zich op en blijven ze u achtervolgen. Doe één ding tegelijk en neem daar de tijd voor. Haasten maakt doodmoe. Stel grenzen en zeg nee wanneer u te veel hooi op uw vork heeft. Praat met uw omgeving over uw gevoelens van overbelasting en zoek samen naar oplossingen. Zoek een goede balans tussen werk en privé: maak tijd voor dingen die u energie geven, zoals hobby s en vriendschappen. Bewegen is een goede uitlaatklep voor stress, bijvoorbeeld fietsen, zwemmen of wandelen. Zorg voor ontspanning en rust. Voor de één werkt yoga of meditatie, een ander heeft veel aan ontspanningsoefeningen, massage of naar muziek luisteren. Zoek uw eigen manier. Gezond leven vergroot uw draagkracht. Let er daarom op dat u voldoende beweegt en slaapt, gezond eet, niet te veel koffie en alcohol drinkt en niet rookt. Tips voor de omgeving Praat met uw vriend(in), partner of collega als u ziet dat die overbelast is en klachten krijgt. Blijf wanneer de overbelaste persoon de situatie ontkent, uw visie herhalen en wijzen op de klachten die volgens u het gevolg van de stress zijn. Help een prioriteitenlijst maken. Maak afspraken met de overbelaste persoon, om hem of haar te motiveren de stress aan te pakken. Dit kunt u doen in de vorm van een weddenschap, bijvoorbeeld over het nemen van pauzes. Ga samen iets ontspannends doen. Bedenk wel: iemand helpen is prima, maar alleen als u uw eigen grenzen bewaakt.

14 Werk en Stress - Coping Stress en Werk. Stress en psychische klachten vormen voor werknemers in het bedrijfsleven een belangrijke reden voor arbeidsongeschiktheid. Stress blijkt niet alleen een 'managersziekte' te zijn, maar ook: hoe lager de functie, hoe groter de kans op stress. Steeds meer mensen krijgen op hun werk met stress te maken, door een te grote druk en belasting. De wijze van coping (copingstijl) blijkt een cruciale factor in het geheel te zijn. Meer over coping en werkstress, kun je lezen in het artikel hieronder. Stress Werkdruk Belasting Werk en Stress. Steeds meer mensen krijgen met stress te maken door hun werk of werksituatie. Er is sprake van stress, ook wel negatieve stress genoemd, wanneer de belasting of druk groter is dan de draagkracht, weerstand of veerkracht en de eisen die gesteld worden (door onszelf of omgeving) hoger zijn of lijken dan we aankunnen. Stress op het werk betreft hier elke vorm van werk of werksituatie, in loondienst, freelance, thuis, zelfstandige onderneming en ook in vrijwilligerswerk. Uitingsvormen van stress. Stress kan zich op verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld in de vorm van vermoeidheid, prikkelbaarheid, hoofdpijn, slaapstoornissen, verstoord concentratievermogen, angsten, depressiviteit. Stress kan zowel lichamelijke symptomen, gedragssymptomen, emotionele symptomen als denksymptomen geven. Uitgebreide informatie hierover kun je vinden in Stress symptomen of in de vorm van een Stress Test, waarbij je zelf kunt nagaan of en welke verschijnselen van stress er bij jou spelen. Werkstress Coping Werkstress. Stress kan per individu verschillen, de een is stressgevoeliger of stressbestendiger dan de ander en belastende gebeurtenissen in en buiten de werksituatie, kunnen een grote rol spelen (zie kans op stress en stressoren. Bovendien kan je persoonlijke instelling en persoonlijkheid van invloed zijn. Specifieke informatie over de relatie tussen persoonlijkheid en stress is te vinden in persoonlijkheid en stress en persoonlijkheidstype. Er is echter nog een factor die een belangrijke (mogelijk de belangrijkste) rol speelt. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat de manier waarop je omgaat met stress, je reactie op stressvolle situaties een belangrijke schakel in het geheel vormt. Coping - Copingstijl. Omgaan met stress wordt ook wel stress coping, copingstrategie of copingstijl genoemd oftewel je strategie, manier van omgaan met iets of ergens tegen opgewassen zijn. De kernvraag bij stress coping is: wat is je vermogen om druk te verdragen, hoe groot is je draagkracht of veerkracht c.q. de balans tussen belasting en belastbaarheid. Er zijn drie verschillende manieren van stress coping te onderscheiden. Coping Stress Werk - Drie Copingstijlen Coping werkstress. Bij Werkstress zijn er drie verschillende stijlen van omgaan met stress c.q. coping te onderscheiden. Actieve Coping Werkhouding Actieve Coping. Actieve coping is kenmerkend voor mensen die problemen aanpakken en niet uit de weg gaan. Ze proberen op hun werk meer zeggenschap en inspraak te krijgen, zodat ze meer hand hebben in de manier waarop het werk of de werkzaamheden worden gedaan, gepland en ingedeeld. Kenmerkend van een actieve copingstijl is verder dat ze zich inzetten en inspannen om hun vaardigheden en know how te vergroten, zodat het werk hen makkelijker afgaat en ze zich verder ontwikkelen. Bij deze copingstijl is er sprake van zelf initiatief nemen en houden om iets aan stress te doen.

15 Passieve Coping Werkhouding Passieve Coping. Passieve coping kenmerkt de mensen die de situatie laten zoals deze is, maar wel proberen om het allemaal leefbaar en hanteerbaar te houden. Bijvoorbeeld door het werk of de werksituatie minder centraal te stellen en zich meer op hobby's en activiteiten buiten het werk om te richten. Spanningen of stress op het werk worden dan afgeleid c.q. gecompenseerd. Door deze compensatie krijgt het werk een ondergeschikte plaats in hun leven en daarmee ook de bewuste invloed of het effect van spanningen. Asociale Coping Werkhouding Asociale Coping. De asociale copingstijl wordt gehanteerd door mensen die stress afreageren op anderen, die zich op hun werk laten gaan (in negatieve zin dan wel te verstaan). Bijvoorbeeld door voortdurend geïrriteerd te reageren, iemand de huid vol te schelden, te provoceren of negatief te benaderen of alleen maar te wijzen op wat collega's niet goed doen, wat en wie er niet deugt etc. Vaak worden niet alleen collega's in de werksituatie de dupe van deze projectie van frustraties en spanningen, maar ook in de thuissituatie kunnen de partner, het gezin, de kinderen het slachtoffer zijn. Actieve Coping - Minste Stress Minste stress. De actieve copingstijl in de werksituatie blijkt in de praktijk het minst stress op te leveren en de asociale copingstijl het meest. De reden dat actieve coping het beste werkt, is omdat men dan het gevoel heeft om actief iets te kunnen ondernemen, werkelijk verschil te maken en iets te kunnen bijdragen aan het geheel. Op deze manier voelt men zich minder slachtoffer van de werkdruk en belasting in de werksituatie. Want gevoelens van onmacht en machteloosheid geven een flinke dosis spanning. Het ontstaan van stress blijkt namelijk vaak ook samen te hangen met regelmogelijkheden die iemand in zijn functie of werksituatie wel of niet heeft. In hoeverre iemand zeggenschap heeft over de tijdsindelingen, planning in relatie tot de uitvoering van de werkzaamheden. Ook al blijft er dan (nog steeds) sprake van een pittige werkdruk en belasting, het voelt dan meer als een keuze en niet iets wat je overkomt of 'aangedaan' wordt. In Werk en Stress - Oorzaken worden de belangrijkste oorzaken van stress op het werk besproken. Specifieke stress klachten die in bepaalde beroepen of beroepsgroepen het meest naar voren komen, kun je vinden in Stress - Klachten in Beroepen.

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Inleiding algemeen. Doordat er in Nederland en andere West-Europese landen steeds meer parttime gewerkt wordt door zowel man als

Nadere informatie

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek er uit is

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek er uit is Stress, overspannenheid & burn-out Als alle rek er uit is Gezonde spanning of ongezonde stress? Stress brengt het lichaam in staat van paraatheid: de polsslag versnelt, de spieren spannen zich en de ademhaling

Nadere informatie

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek eruit is

Stress, overspannenheid & burn-out. Als alle rek eruit is Stress, overspannenheid & burn-out Als alle rek eruit is Stress, iedereen heeft er wel eens mee te maken. Stress brengt uw lichaam in staat van paraatheid. Uw polsslag versnelt, uw spieren spannen zich

Nadere informatie

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum

Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Hoe blijf ik (psychisch) gezond?! Simone Traa Klinisch psycholoog psychotherapeut Medische Psychologie, Máxima Medisch Centrum Inhoud Definitie gezond Biopsychosociaal model Psychische gezondheid Stress

Nadere informatie

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom

Soorten klachten. Onderlinge samenwerking onder de loep. Burnout. Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Soorten klachten Onderlinge samenwerking onder de loep Burnout Verschijnselen van het vermoeide helden syndroom Overspannenheidsverschijnselen (Surmenage) Depressie Het managen van stress-gerelateerde

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Whitepaper Werkstress

Whitepaper Werkstress Whitepaper Werkstress Wat is stress eigenlijk? En hoe ontstaat het? Stress kan belemmerend werken op je dagelijks functioneren. En andersom kan de manier waarop je dagelijks functioneert stress opleveren.

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Samen werken aan minder psychisch verzuim

Samen werken aan minder psychisch verzuim Samen werken aan minder psychisch verzuim Tips voor de medewerker Werkgeversvereniging voor energie, kabel&telecom, afval&milieu Inleiding Als je niet goed in je vel zit Het overkomt ons bijna allemaal

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige

Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Presentatie Slotervaartziekenhuis Omgaan met chronische ziekte & stress 24 mei 2016 Janette Vijfhuizen, trainer en ervaringsdeskundige Omgaan met Chronische ziekte & stress Informatie Wat is stress? Draagkracht

Nadere informatie

Denkt u. vast te lopen. in uw werk?

Denkt u. vast te lopen. in uw werk? Denkt u vast te lopen in uw werk? Het leven kan veel van u vragen. Soms misschien teveel. Zeker als u langdurig onder druk staat of een tegenslag te verwerken krijgt. U heeft bijvoorbeeld al lange tijd

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

HEADS LARGER THAN HANDS

HEADS LARGER THAN HANDS HEADS LARGER THAN HANDS Op zoek naar meer balans Drs. Annemarije Struik Psycholoog HOE ZIT HET MET JOU?? Quotes uit de praktijk Ik vind het allemaal zo leuk Ik geef dingen niet graag uit handen Als ik

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag?

Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Terrorisme en dan verder Wat te doen na een aanslag? Publieksversie Ga zo veel mogelijk door met uw normale dagelijkse activiteiten. Dat geeft u het gevoel dat u de baas bent over de situatie. Dit is ook

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Depressie na een beroerte

Depressie na een beroerte Afdeling: Onderwerp: 6B Neurologie 1 Voor wie is deze folder bedoeld? Deze informatiefolder is bedoeld voor zowel patiënten die in het Ikazia Ziekenhuis zijn opgenomen en/of hun naasten. Door middel van

Nadere informatie

Omgaan met spanningen

Omgaan met spanningen Omgaan met spanningen Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Stimulerende spanning 1 Problematische spanning 1 Oorzaken van spanning 2 Spanningsklachten 2 De vicieuze cirkel 3 Overspannen

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Stress uit de bouw. Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress. Informatie voor de werknemer

Stress uit de bouw. Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress. Informatie voor de werknemer Stress uit de bouw Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress Informatie voor de werknemer In de bouw wordt hard gewerkt, geen project verloopt hetzelfde.

Nadere informatie

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uit: NRC, 3 februari 2016, Door: Geertje Tuenter Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uitgeput Een op de zeven werkende Nederlanders heeft last van burn-outklachten als oververmoeidheid

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

In beweging! Oncologische revalidatie. Nienke van der Veer, klinisch psycholoog Ingrid van Beerschoten, fysiotherapeut 03-10-2015

In beweging! Oncologische revalidatie. Nienke van der Veer, klinisch psycholoog Ingrid van Beerschoten, fysiotherapeut 03-10-2015 In beweging! Oncologische revalidatie Nienke van der Veer, klinisch psycholoog Ingrid van Beerschoten, fysiotherapeut 03-10-2015 Welkom Is bewegen belangrijk? Vermoeidheid en andere klachten bij kanker

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht:

Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten. Algemeen. Overzicht: Oefeningen om om te gaan met moeilijke momenten Algemeen In dit document vind je een overzicht terug van oefeningen die je kan doen om de psychologische vaardigheden te versterken en de deelnemers te ondersteunen

Nadere informatie

Hoe ons brein ons bij de neus neemt!

Hoe ons brein ons bij de neus neemt! Hoe ons brein ons bij de neus neemt! Wie is hier de baas, jij of je verstand? Over een half uur: 1. Verstand is heel slim met taal 2. Kan zijn eigenaar tot uitputting drijven 3. Hoe help je medewerkers

Nadere informatie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie

Sportief bewegen met een depressie. Depressie Sportief bewegen met een depressie Depressie Sportief bewegen met een depressie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure

Werken aan Mentaal Welzijn. Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Werken aan Mentaal Welzijn Hoe een mentaal gezonde werkplek creëren Werknemersbrochure Mentaal welzijn is belangrijk voor iedereen op de werkplek Als werknemer heb je recht om te verwachten van je werkgever

Nadere informatie

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken?

Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Infofiche werkgever_analyse Wat kan je als leidinggevende doen om psychosociale moeilijkheden bij medewerkers bespreekbaar te maken? Psychosociale moeilijkheden opmerken is geen evidentie. Evenmin is het

Nadere informatie

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen

WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen WAAR KAN IK HULP VINDEN? Informatie over geestelijke gezondheidsproblemen Tekst: Aziza Sbiti & Cha-Hsuan Liu Colofon: Deze brochure is totstandgekomen met hulp van het Inspraak Orgaan Chinezen. De inhoud

Nadere informatie

KBC Starters-event 10 mei 2014

KBC Starters-event 10 mei 2014 KBC Starters-event 10 mei 2014 Ondernemerskwaliteiten Renske Harte GZ haptotherapeut Aquaphilia : Liefdegevoelens voor het water Kwaliteiten Waargaatje hart van open? Motortjes en Putjes Van wie of wat

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden?

Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Hoe medewerkers bevlogen aan het werk houden? Bevlogenheid en burn-out in België Uitdagend werk, positieve relaties met collega s en leidinggevenden, opleidingsmogelijkheden

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Registratie-richtlijnen

Registratie-richtlijnen BEROEPSGEBONDEN BURNOUT/OVERSPANNING (niet in Europese Lijst van Beroepsziekten) (CAS: Burnout P611 en Overspanning P619) 1 Achtergrondinformatie Van burnout wordt gesproken indien sprake is van een langdurige

Nadere informatie

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum:

Werkbeleving. Naam: Bea Voorbeeld. Datum: Werkbeleving Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.07.2015 Bea Voorbeeld / 16.07.2015 / Werkbeleving (QWBN) 2 Hoe beleef je je werk? Je hebt een vragenlijst ingevuld met vragen over je werkbeleving. Hierbij is

Nadere informatie

Wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand? Wat is er aan de hand? Hieronder staan allerlei praktijksituaties die op jou van toepassing kunnen zijn. Herken je hier iets van? Als je op de items klikt, krijg je als advies welke oplossingen uit de

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 verschillende gebieden. Met deze vragenlijst krijg je inzicht

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Blijvend belang training, 49 respondenten

Blijvend belang training, 49 respondenten Evaluatie mindfulnesstrainingen, respondenten Blijvend belang training, respondenten Ja Weet niet Wat heb je geleerd in de training? Wat geleerd van training? Tot mezelf komen Problemen niet uit de weg

Nadere informatie

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers

Mantelzorg. Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Mantelzorg Praktische informatie en tips voor mantelzorgers Inleiding Met de mantelzorger bedoelen we diegene die een belangrijke rol in de zorg voor een naaste vervult. Vaak is dit een ouder, partner

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Compassie of professionele afstand?

Compassie of professionele afstand? Compassie of professionele afstand? Ziel en zakelijkheid in de zorg Monique Harskamp 30 november Compassie of professionele afstand? Compassie Compassiemoeheid en compassievoldoening. Oorzaken van compassiemoeheid.

Nadere informatie

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten

Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressieve klachten bij verpleeghuiscliënten Folder 1 Inleiding Deze folder is bedoeld voor mensen met depressieve klachten en

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Nicole Pikkemaat, Trainer / adviseur Arbeid & Gezondheid, SBI Formaat Vraagje Geldt dat voor u? Wilt u dan gaan staan? Stress. Mij overkomt het niet!

Nadere informatie

Doe de grote zelftest

Doe de grote zelftest Doe de grote zelftest Ben ik burn-out? Het verraderlijke van burn-ut is dat je zelf vaak de laatste bent die het wil weten. De omgeving maakt je erop attent, dwingt je naar de dokter te gaan, of je stort

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

Cursusspel. GGNet Communicatie

Cursusspel. GGNet Communicatie Cursusspel Bij GGNet worden verschillende dingen (activiteiten) gedaan om mensen te helpen. Bepaalde therapieën (zo word het wel genoemd om je ergens mee te leren omgaan) of cursussen. Denk aan muziektherapie,

Nadere informatie

Met meer veerkracht door de nacht

Met meer veerkracht door de nacht Met meer veerkracht door de nacht NVKVV Oostende 2009 Prof.Dr.C.De Valck Uhasselt & Worklifebalance www.worklifebalance.be christel.devalck@skynet.be Overzicht Wat is stress? Wat is burn-out? Hoe kan ik

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Informatie

Hartrevalidatie. Informatie Hartrevalidatie Informatie Hartrevalidatie Cardiologie U wordt in Zuyderland Medisch Centrum behandeld voor uw hartklachten. Met deze folder willen wij u informeren over het hartrevalidatieprogramma waaraan

Nadere informatie

VZW LOOPBAANCENTRUM. Opgebrand. wat nu?

VZW LOOPBAANCENTRUM. Opgebrand. wat nu? VZW LOOPBAANCENTRUM Opgebrand wat nu? Een burn-out heb je niet alleen Op dit moment worstelt ongeveer één op de tien mensen die werken met burn-outklachten. En ongeveer één derde van alle afwezigheden

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Grip op je Depressie. Cursus voor mensen met depressieve klachten

Grip op je Depressie. Cursus voor mensen met depressieve klachten Grip op je Depressie Cursus voor mensen met depressieve klachten In deze folder vindt u informatie over de cursus Grip op je Depressie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische Psychologie van het

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie

Afdeling revalidatie. Psychosomatische fysiotherapie Afdeling revalidatie Psychosomatische fysiotherapie Gespannen??? Pijn??? Vermoeid???? UIT BALANS. IN BALANS In deze folder krijgt u informatie over psychosomatiek, over wat psychosomatische klachten zijn

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

HOE MERK JE HET? Roof. bouw. Top. Tien. 2 Ontspannen gaat steeds. 3 Kort lontje. Je raakt sneller. 4 Piekeren. Je kunt dingen. 5 Spanningsklachten.

HOE MERK JE HET? Roof. bouw. Top. Tien. 2 Ontspannen gaat steeds. 3 Kort lontje. Je raakt sneller. 4 Piekeren. Je kunt dingen. 5 Spanningsklachten. HOE MERK JE HET? DE EFFECTEN. Waaraan merk je dat je roofbouw pleegt? Om te beginnen: je bent of erg moe of heel erg opgefokt. Wat je ook merkt, zijn de effecten van stijgende hersteltekorten. Hiernaast

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Stress. uw gezondheid, zó werkt u eraan!

Uitgave van de Liberale Mutualiteit. Stress. uw gezondheid, zó werkt u eraan! Uitgave van de Liberale Mutualiteit Stress uw gezondheid, zó werkt u eraan! 2 Inleiding Iedereen krijgt wel eens te maken met gebeurtenissen die spanning veroorzaken. Soms hoeft het zelfs niet tot de effectieve

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Stress teamrapport anoniem

Stress teamrapport anoniem TSI Stress Quotient Groepsprofiel 13-11-2015 Inleiding Stress binnen een organisatie kan een grote impact hebben. Niet alleen op de productiviteit van mensen maar ook op hun betrokkenheid. Wanneer medewerkers

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

In de put, uit de put

In de put, uit de put In de put, uit de put Ouderen In de put, uit de put Introductie Wachten tot het beter gaat? Wachten in de hoop dat het gepieker en verdriet vanzelf overgaat? In de put, uit de put 1 Veel piekeren, weinig

Nadere informatie

Psychische Problemen?

Psychische Problemen? Coach-Loura Psychische Problemen? PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING FOLDER voor BEDRIJVEN & ONDERNEMERS Loura van Goch 2015 w w w. h a p p y s u c c e s v o l. n l Inhoudsopgave Inleiding Belasting Belastbaarheid

Nadere informatie

Onderzoek je energiebalans*

Onderzoek je energiebalans* Onderzoek je energiebalans* Om je gevoel van stress aan te pakken, is het van belang dat je eerst ziet hoe je energiebalans er uit ziet op 5 gebieden: Lichamelijk, mentaal, emotioneel, werk en privé. Het

Nadere informatie

Depressieve klachten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Depressieve klachten. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Depressieve klachten Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 5 Wanneer arts raadplegen 6 Wat kun je zelf doen 7 Geneesmiddelen

Nadere informatie

Arbocatalogus Werkdruk en werkstress

Arbocatalogus Werkdruk en werkstress Arbocatalogus Werkdruk en werkstress Het werk gezond organiseren Brochure voor direct leidinggevenden Inhoudsopgave 5 Het werk gezond organiseren 3 5.1 Sociale steun 4 5.2 Preventieve maatregelen 4 5.3

Nadere informatie

Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH

Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH Bewegen Werkt OMGAAN MET DRUK DOOR MARIKE VAN KALKEN LEEFSTIJLCOACH STRESSLESS Improving Educators Resilience to Stress This project has been funded with support from the European Commission. This publication

Nadere informatie

Resultaten van het onderzoek naar de. kwaliteit van leven. van de partner van een persoon met NAH

Resultaten van het onderzoek naar de. kwaliteit van leven. van de partner van een persoon met NAH Resultaten van het onderzoek naar de kwaliteit van leven van de partner van een persoon met NAH Meer zicht krijgen op de impact van NAH op het leven van de partners van mensen met NAH. Vanuit dit inzicht

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

Workshop van Stress naar Vitaliteit

Workshop van Stress naar Vitaliteit Workshop van Stress naar Vitaliteit Het Leven Stressachtig? Het leven lijkt vol ongemakken te zitten. We worden wakker met het gevoel dat we nauwelijks hebben geslapen. We ontbijten gehaast en volgen tegelijk

Nadere informatie

Praktijkinstructie Bedrijfsoriëntatie 1 (CAL01.1/CREBO:50240)

Praktijkinstructie Bedrijfsoriëntatie 1 (CAL01.1/CREBO:50240) instructie Bedrijfsoriëntatie 1 (CAL01/CREBO:50240) pi.cal0v2 ECABO, 1 september 2003 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen of gepubliceerd

Nadere informatie