Oudheid Schilderkunst: paneel, doek, miniaturen op perkament, fresco s, mozaïek Beeldhouwkunst: brons gieten, steen, terra cotta

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oudheid Schilderkunst: paneel, doek, miniaturen op perkament, fresco s, mozaïek Beeldhouwkunst: brons gieten, steen, terra cotta"

Transcriptie

1 Oudheid Schilderkunst: paneel, doek, miniaturen op perkament, fresco s, mozaïek Beeldhouwkunst: brons gieten, steen, terra cotta Productie: vooral in opdracht Tussenhandel: heel weinig, onbekend Consumptie: kopen, verzamelen Gr: communis opinio o.b.v. Plato en Aristoteles Ro: neoplatonisme + Vesuvius + Plinius Mimesis, proportieleer, retorica Wetenschap: verhoudingen, relatie met kunst (Plato) Literatuur: klas. Mythologie, scheiding met goddelijke teksten, geschiedschrijving Theater: tragedies, komedies Gesamtkunst Politiek: Gr: 9 e -8 e VC: Stadstaten, politieke macht, 6eE dominantie v. Athene (macht via goden) RO: wereldrijk, kunst als statement Religieus: polytheïsme, heiligdommen Egypte: Echnaton introduceert monotheïsme Joodse traditie vs. Grieks/Rom. Traditie = Christelijke iconische godsdienst Kunsthistorische ontwikkelingen: Cycladische + minoïsche kunst Klassieke periode 5-4 e VC Beeldhouwkunst: statisch, evenwichtig, platonisch Architectuur: klassieke regels Hellinistische periode vc Beeldhouwkunst, schilderkunst, architectuur, retorica en psychologie Romeinse kunst Stilistische evolutie: portret, realisme, naturalisme Individu en context Greek Revolution: beeldhouwkunst en schilderkunst Dynamisch, emoties, interactie, mythologie, moderne leven, theoretische onderbouw Middeleeuwen Schilderkunst: paneel, doek, miniaturen op perkament, fresco s, mozaïek Beeldhouwkunst: brons gieten, steen, terra cotta Productie: veel in opdracht, beetje vrije markt Tussenhandel: weinig over bekend Consumptie: opdrachten kunst = anoniem Karolingische Renaissance: Libri Carolini Cluny (10 e ): Romaanse architectuur en symbolen Kunst = Bijbel toegankelijk maken voor ongeletterde Scholastiek (13 e E): ideëel realisme, Latria, Dulia, hyperdulia

2 Wetenschap: verhoudingen, relatie met kunst (Plato) Literatuur: klas. Mythologie, scheiding met goddelijke teksten, geschiedschrijving Theater: tragedies, komedies Gesamtkunst Politiek: Val WRR (Oost: 1453) Merovingers en Karolingers: minder interesse in politieke visuele cultuur Religie: bedelorden in stad, elite wordt katholiek Kerk en politiek: monopolie op (religieuze) kunst, kleur, licht en spektakel Byzanthijns iconoclasme (6 e -7 e E): iconen, statisch: exact afbeelden Iconolatria: beeldenverering iconodulia: heiligenverering: dubbele natuur van Jezus(god, mens) Iconoclasme: beeldendestructie: 1 e : Leo III ( ): mensen vereren beelden 2 e : Leo V: ( ) Karolingische Renaissance (9 e E) Statisch, zintuiglijke wereld, materialiteit voor geloof, autonomie van de afbeelding, -+ realistisch Scholastiek (13 e E): ratio, ideëel realisme, fysieke ervaring van het geloof Economie: instabiel en vrij lokaal Intellectueel: religiegebonden (kloosters), hof, universiteit vanaf 1200 Kunsthistorisch: Oost // West: weinig contact Laat Antiek/ vroeg Christelijk periode: West-EU: Merovingers, Karolingische Renaissance (9 ee ): stereotiep goddelijk Byzanthium: iconen en Iconoclasme (7-8 e ): statisch, onrealistisch Romaanse kunst: Byzanthijnse modellen: strak, massief, religieus Gotische kunst: technische vooruitgang <-> stilistisch Steden, bedelorden en intellectuelen: licht, dynamiek, kleur bredere afzet Late ME: Scholastiek: Aristoteles Religieuze kunst: ingewikkelde verhalen: associaties

3 Renaissance Experimenten, wetenschap, Procesoptimalisatie: beter maken <-> Procesinnovatie: vernieuwen Werkelijkheid (oudheid als uitgangspunt) Nieuwe inzichten: lineair persp, gevoelspersp., kleurpersp. Studie van anatomie, Antieke Architectuur Tekenkunst (perkament, papier): als voorstudie, Videmus = finaal ontwerp Later: tekening als kunst Tekening op doek: ponsen, kalkeren Schilderkunst: paneel, doek, perkament (miniat.) Verf: tempera (pigment, water, eigeel) Olieverf (pigment, solvent, olie) Waterverf (pigment, water, gom) Opbouw: drager, plamuurlaag, ondertekening, verflagen, vernis Olieverfmodello, fresco Prentkunst: hoogdruk (hout), diepdruk (gravure/ets), platdruk (lithografie) Wandtapijtkunst Beeldhouwkunst: hout, steen, ivoor, amber, klei, metaal, plaaster ME gildenstructuren tot Franse revolutie Accademia tot aan impressionisme Inventio en executio loskoppelen Vraag: individueel: plaatselijk/ internationaal, religieus/ niet-religieus Publiek: religieuze instelling, gilden, broederschappen Rome (paus), Florence (Medici), Venetië (doges en kooplui), Noorden: stad + Bourgondisch hof Miniatuurkunst, Vl. Primitieven, wandtapijten Portretopdrachten, religieuze opdrachten, overheidsopdrachten, gildeopdrachten Humanisme, neo-platonisme: Marsilio Ficino en Ciovanni PD Mirandola, Andrea Mantegna, LB Alberti, Da Vinci Focus: functie en gebruik van kunst, seculier vs. Religieus, geschiedenis, kunstkritiek Noorden: Vlaamse primitieven, geen kunstkritiek, dialoog met reële Kunst en literatuur: studie van de Kl. Oudheid: ovidius en Horatius Beschrijving schilderkunst: Ekphrasis Paragone Interactie kunst/wetenschap: Da Vinci Politiek: relatieve stabiliteit (It: stadst, N: steden, Bourgondische hertogen, Du: keizer, Fr, Eng, Sp: kon. Religie: monumentale kathedralen, rijkdom en macht, maar kritiek: devotie aan moderne religie = innerlijk

4 Kritiek op macht van Rome Politiek en religie: gebieden kopen (De Medici) Machtige stadstaten: huurlingen Nederlanden: koning krijgt goddelijke macht Noorden v. d Alpen: Religieuze kunst: fysiek aspect met riten Volksdevotie en misbruik fysiek aspect Opstand tegen Rome = EU crisis in Christendom Italië: Girolamo Savonarola ( ) Anti-renaissancistische boeteprediker Kritiek op moreel verval Historische ontwikkelingen: Economie: stadseconomie en wereldhandel Intellect: humanisme, univ, geleerden Kunsthistorisch: focus op oudheid en mimesis Technologische en wetenschappelijke, secularisering Italië: Van Giotto Michelangelo Realistische weergave = teleologische, stilistische visie 15 e E: grote religieuze opdrachten, iconografie zuiveren, seculiere kunst (mythologie en allegorie) Benoorden v.d. alpen: Glacisschilderkunst en realisme: inhoudelijke kracht, gevoelsrealisme, detailsrealisme, symbolische realisme, associatief denken Hoog-Renaissance/ Maniërisme (16 e E) Zie Renaissance Aangroei stedelijk patriciaat, einde monopolie kerk en staat Specialisatie en speculatie Productie: proces (ateliers, grafiek) en productinnovatie (genre, stijl, iconografie) Handel en tussenhandel (aanbod) Consumptie: kunstverzamelaar, kunst- und Wunderkammer (vraag) Vorst: wandtapijten, miniatuurkunst, verzamelaar Adel: kunst- und wunderkammer Clerus: godsdiensttwisten, iconoclasme Burgers: humanisme, beelddebatten Italië: kunsttheorie = kunstgeschiedenis Giorgio Vasari: canonvorming, oudheid ophemelen (Michelangelo) geschiedenis, Romeins-Florentijnse suprematie Rederijkers in de Nederlanden (retorica, wedstrijden, kunstenaarsgilden, spelen afbeelden, ) Lucas de Heere poëzie, sonnetten over kunst, eerste kunsttheorie in de Nederlanden

5 Domenicus Lampsonius humanist, schrijver, schilder, Keek naar kunst uit het Noorden en Venetië, lijst met belangrijke kunstenaars in Nederlanden Beelddebatten: Maarten Luther, Andreas B. v. Karlstadt, Ulrich Zwingli, Johannes Calvijn Contrareformatie( Trente ): beeldende kunst in theologische theorieën Focus: zintuiglijke wereld, autonomie, materialiteit Spanje en Portugal: Verzamelaar = theoreticus Francisco de Holanda Da pintura antiga, do tirar polo natural (portretkunst) Pseudowetenschappen, Wetenschappelijke experimenten en uitvindingen: studie van alles Kunst en wetenschap Doorbraak humanisme: République des lettres Seculier + religieus humanisme, herontdekking klassieken weerspiegeld in kunst Politiek: confrontatie: - Internationaal: wereldrijk Karel V vs. Paus - Stad vs. Staat: eisen privileges Religie: Italië katholiek, Eu reformatie: weg van dogmatische kerkstructuur Contrareformatie: vastleggen van dogma s Italië: raadzalen decoreren politiek statement Du: Maarten Luther en ABV Karlstadt Zw: Ulrich Zwingli Fr: Calvijn: werkelijkheid afbeelden Eng: Hendrik VIII: Anglicanen, presbyterians: Calvijn Ne: Beeldenstorm 1566: hagepreken + Calvinistische opstand Stille beeldenstorm 1581 Kunst is het epicentrum van het debat: kernprobleem Italiaanse stijl: Hoogrenaissance: Da Vinci, Raphael, Michelangelo, Titiaan Maniërisme: Raphael (kleur, ornament), Michelangelo (beweging), Titiaan (techniek) Iconografie: Grote religieuze opdrachten, seculiere kunst: humanisme, koopmannen Versmelting humanisme met religie Benoorden de alpen: Nieuwe stijl: rudimentaire mengvormen, adaptaties, geslaagde synthese Iconografie: religieuze opdrachten, religieuze kunst op de vrije markt, seculiere kunst: humanisme, koopmannen, keizer (mythologie, allegorie, genre) Inhoud: iconoclasme en beelddebatten Reformatie: stijl en inhoud herdacht Contrareformatie: religie en humanisme versmelten

6 Barok Zie Renaissance Productinnovatie: nieuwe genres Procesinnovatie: on spec, grote ateliers, valore di factica Vorst: opkomst schilderkunst Adel: grote verzamelingen Clerus: herinrichting, contrareformatie Burgers: privéverzamelingen, onderwerpen Handel: groeiende tussenhandel Plaatselijk: rechtstreek of met tussenhandel Internationaal: grote kunsthandelaren, firma s: massaproductie + begin veilingswezen Italië: Accademia degli Arti del disegno: Florence Theoretische kunst, historische kunst, ateliers Disegno e retorica ontwerpers, kunst uit handen Kunstenaar/intellectueel: theorie = cruciaal Controle kunstproductie: geen vernieuwing, saai Accademia: Bologna barokkunstenaars Annibale Synthese: Vasari + Venetiaanse kunst + kleur (titiaan) Huren Nederlandse landschapsschilders in: menging Accademia di San Luca: Rome Voortbouwen op tradities Het Noorden: Karel van Mander kunsttheoreticus MAAR Noordelijke N:protestants Zuidelijke N: katholiek Karel = protestants dus Frans Floris ophemelen vs Michiel Coxie afbreken Biografen: Arnold Houbraken, Jacob Campo Weyerman, Johan van Gool, Cornelis de Bie Theoretici: Philips Angel, Samuel van Hoogstraten, Gérard de Lairesse, Franciscus Junius II, Peter Paul, Rubens Du: Joachin van Sandrart Fr: Poussinisten vs. Rubenisten Rogier de Piles, André Felibien, Charles Le Brun Eng: importkunst: herkennen en waarderen van kunst Sir Jonathan Richardson Wetenschappelijke revolutie: empirische wetenschap/filosofie = twijfelen aan het geloof Eigen taal in de literatuur: Hooft, Vondel, Huygens Lingua Franca over heel EU behalve Italië Politiek: opgang absolutisme (goddelijk recht) Religie: contrareformatie,

7 Schikken naar de wet van Rome vs. Scheurreligies: aparte kerken Nieuwe beeldtaal, emoties versterken, mysterie: mensen fysiek betrekken Protestante schilders: Pieter Pietersz Geloof in een staatsgodsdienst Economie: wereldeconomie, midden klasse Intellectueel: wetenschap en rationalisme, verdere secularisering Kunsthistorisch: Religie = emotie Politiek = propaganda Seculiere kunst: nieuwe genres: landschappen, stillevens, versmelting Noord en Zuid Eu kunstopvattingen Rococo ( ) Zie Renaissance Absolutisme en verlichting A) contemporaine kunst = macht B) Bourgeoiskunst Handel: pan-europese handel, rol van agenten Consumptie: 2 e handsmarkt van Old Master Paintings Verandering van productie: nieuwe smaak, boost van veilingswezen Vorst, adel, burgerij: competitie (enorme collecties, publiek toegankelijk) Belang van clerus neemt af Handel: stagnerende tussenhandel, 2 e hands - Plaatselijk veiling, kunstmakelaars, kunsthandelaars - Internationaal: idem + agenten Frankrijk: academie- en saloncultuur Jury 1674: salon carré Louvre: Academia de peinture et de sculpture 1752: Tentoonstelling Academie des beaux arts Tot 1863: Salons des Refusés: <-> grote economische macht <-> macht van academie <-> macht van hof/elite <-> immobilisme en academische kunst Zie barok (academies) Verlichting (weinig impact op kunst) Wetenschap: academie (ambacht + intellect) Systematische wetenschap: in tijdschriften Encyclopedieën: kennis van alles Allesomvattende filosofie Literatuur: salon-en discourscultuur: samenkomen en discussiëren

8 Dilettantisme = weinig weten van alles Grand tour: reizen bestuderen van klassieken The Sublime: het overstijgende Politiek Lodewijk XIV: absolutisme Conflict met Rome, Verlichting, adel en bestuur, expansiedrang (kolonies) Religie: triomf van contrareformatie Kunst, politiek en religie valt samen. De Goblins: fabriek om alle decoratie in Versaille te voorzien. Hofidee = allesoverheersende kunst Kunst als fundamenteel onderdeel van regimes: macht, gezag d.m.v. rite Kunst = leven <-> levensomstandigheden gewone volk Economie: staatseconomie en protectionisme (Fr, Du) en kapitalisme (GB en NL) Intellectueel: verlichting Kunsthistorisch: Late barok: Fr, Du, Rus, Ornament = architectuur van Borromini Kleur = schilderkunst van Rubens Dynamiek = sculpturen van Bernini Neoclassicisme ( ) Zie Renaissance Napoleons kunstpolitiek = kunstroof + nationale musea Verlichting Saloncultuur gestuurd door staat/academie Johan Joachim Winckelman (archeoloog en kunsthistoricus) Gescchichte der Kunst des Alterthums 1764 = compleet overzicht v. kunst uit de oudheid Obsessie met schoonheid Verlichting Inspiratie uit Raphael Politieke uitvoering van verlichtingsideaal en desillusie Wetenschap: weinig ontwikkeling Literatuur: VS onafhankelijk, mensenrechten, scheiding kerk en staat (mens is vrij) Kunst = propaganda Oude verhalen in nieuw kleedje Politiek: Franse Revolutie en Napoleon: geen democratie (neergang verlichting) Religie: einde macht van Rome: desacralisering Napoleon: laat zich afbeelden als democraat, God: Religieus en politiek leider Franse Revolutie Politiek iconoclasme: ancien Regime vernielen, beelden vervangen door Franse vlag

9 Kunstroof van Napoleon: culturen verplaatsen naar Parijs Politiek: Franse Revolutie + Napoleon Intellect: Opkomst + neerslaan Verlichtingsdenken Religie: secularisering door Verlichte regimes Economie: middentand Kunsthistorisch: Terug naar de oudheid (o.i.v. Winckelmann) als reflectie van normen en waarden Esthetica <-> ethica (absolutisme vs democratie) Mens als rationeel wezen Romantiek en Realisme ( ) Idem Renaissance Na 1814: nationale musea en explicitering van de canon Nieuwe industrie-adel: consumptie, Biedermeier (anachronisme van academische kunst) Grote kunstfilosofieën: Kant (smaak rationeel onderzoeken), Hegel (stijl: gekoppeld aan normbesef en inhoud) wordt losgekoppeld van kunst Ratio wordt overbodig, emotie belangrijker Wetenschap: Industriële revolutie Industrie en wetenschap werken samen: ontwikkeling en productie. Exacte wet. <-> menswetenschappen Resultaat: bijbel klopt niet Escapisme (romantiek) en realisme Literatuur en kunst werken samen Geen vaste onderwerpen, extremen opzoeken in de afgebeelde wereld Paradox: onttovering van de wereld <-> vlucht voor onttovering Politiek: revoluties, nationalisme: op zoek naar eigen land. Democratisering Bourgeois-maatschappij: proletariaatadel, industrie Schilders geven reactie op saloncultuur Religie: kerk van Rome werkt terug: nieuwe piëteit Nieuw decorum Na revolutie: Romantiek( vrij braaf, escapisme), realisme (hard en confronterend) Experimenten met decorum: voor privéondernemers of zichzelf Economie: industrialisatie (nieuwe elite + proletariaat) + kolonisatie Afrika Intellectueel: onttovering wereldbeeld: nieuwe filosofie Mens = niet rationeel Kunsthistorisch:

10 Vlucht of confrontatie van/met de werkelijkheid Romantiek: sublieme, buitenland, nostalgie Realisme: sociaal realisme Impressionisme (1870 nu) Zie Renaissance En plein air schilderen Papierproductie Nieuwe media en mixed media Productie: salons = economische vrijheid Handel: galerie als machtig medium Consumptie: nieuw publiek Paradox van de eerste verzamelaars Paradox van het cliënteel (bv. Manet) Hedendaagse kunst: kunst en commerce Vragen over het commerciële karakter van kunst Manipulatie van de markt Einde van academische kunst Nieuwe inzichten (Marx, Darwin, Freud, Nietzsche) = einde maakbare mens, nieuw kunsthistorisch inzicht Kunstkritiek als medium (kunstenaars <-> schrijvers) manifesten, traktaten: propaganda van eigen opvattingen) L art pour l art: kunst krijgt eigen theorie Kunstkritiek eind 19 e E: verantwoorden van nieuwe kunst (saloncultuur en recensies) Legitimeren van nieuwe kunst via manifesten, tijdschriften, etc. Aanvaarding onttovering en vlucht vooruit Wetenschap: Darwin, Freud, Nietzsche, Marx: nieuw mensbeeld: individu Maatschappijbeeld: volgens Marx Wereldbeeld: god valt weg Kunst staat los van (exacte) wetenschap <-> poëtisch over wetenschap Literatuur en kunst= stellen elkaar in vraag Psycholie: Freud: mens is een irrationeel wezen Symbolisme, surrealisme Gustave Moreau: dans van Salomé Literatuur en theater: intense verstrengeling Bewegingen overstijgen genres discours belangrijk Wetenschap en industrie Politiek: nationalisme en ultranationalisme Democratie in de kunst: heersende elite kan niet meer beslissen, nieuwe beeldtaal, media, kunstenaar kan kritiek geven, is vrijer Religie: secularisering Politiek activisme: directe maatschappijkritiek/ propaganda Bv. Charlie Chaplin: afzetten tegen fascisme

11 Fauvisme Expressionisme symbolisme kubisme dada Art deco Kunst van Hitler: realisme + klassieke oudheid Opblazen van genres in de kunst Voordien: onderhevig aan regels, duidelijk decorum Opblazen van academische regels: stilistisch, vormelijk en inhoudelijk Entartete kunst: strookt niet met beeld v.d. ideale mens En nationalistisch iconoclasme: Hitler wou academische kunst Kunst als interactie na impressionisme: uitdagen van het publiek Kunsthistorische ontwikkelingen: Fotografie = einde belangrijkheid van mimesis Confrontatie met niet-westerse kunst, technologische ontwikkelingen, vermenging van media Einde academische dogma s Het bevragen van kunst door kunst (techniek, betekenis, materiaal, productie, interpretatie, ) Discours (idee) bepaald de inhoud, stijl Historische ontwikkelingen: Moderne leven Economisch: Industrie: sociale ongelijkheid en vooruitgangsdenken Kolonisatie: confrontatie Aziatische en Afrikaanse kunst Intellectueel: Darwin, Freud, Marx, Nietzsche Vernieuwingen: Kleur, lijn Lijn en kleur in de beeldhouwkunst vorm, kleur color field painting Emotie, gevoel overbrengen Tot abstract expressionisme Symbolische betekenis Tot surrealisme Geen mimesis, grenzen van perspectief verkennen Bv. Malevich Wat is kunst? Conceptuele kunst Welke media s kunnen kunst maken Kamerwereld in kunst Pop art

ART HISTORY. V4 Renaissance 1400-1530

ART HISTORY. V4 Renaissance 1400-1530 ART HISTORY V4 Renaissance 1400-1530 Tijdlijn Renaissance = wedergeboorte van de klassieke cultuur De klassieken zijn het grote voorbeeld. Het aardse leven is belangrijk. De mens bepaalt het eigen lot.

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance Tijdvakken Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance K.A. * Het begin van de Europese overzeese expansie * Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN KUNST EN MEDIA DE MENS OP HOL. HvA - IAM - hoorcollege - geschiedenis van kunst en media: de mens op hol

GESCHIEDENIS VAN KUNST EN MEDIA DE MENS OP HOL. HvA - IAM - hoorcollege - geschiedenis van kunst en media: de mens op hol GESCHIEDENIS VAN KUNST EN MEDIA DE MENS OP HOL 1 Wolfgang Goethe - Die Leiden des Jungen Werther (1774) 2 de negentiende eeuw: utopie of dystopie? de kinderen van de verlichting dááág adel, hallo burgerij!

Nadere informatie

Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com

Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Week 3. De Reformatie Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Inhoud college Bespreking opdracht 4 Pauze Bespreking opdracht 5 Opdracht 4 Studenten kunnen uitleggen

Nadere informatie

Absolutisme in Engeland

Absolutisme in Engeland 1 Absolutisme in Engeland 1534 > Hendrik VIII > stichting Anglicaanse kerk Voor opvolgers geldt: vorst bepaalt geloof! vb: Eduard VI (prot) vervolgt RK Mary Stuart (RK) vervolgt prot - gehuwd/gescheiden

Nadere informatie

EXAMENVRAGEN VISUELE CULTUUR EXAMEN VORIG JAAR +

EXAMENVRAGEN VISUELE CULTUUR EXAMEN VORIG JAAR + EXAMENVRAGEN VISUELE CULTUUR EXAMEN VORIG JAAR + HEREXAMEN Er zijn altijd 4 opties, maar ik heb ze niet allemaal onthouden! 1.Middeleeuwse tekst met tekening van kruisiging naast: wat is dit? a) iconoclasme

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

Categorie: Kunst, wetenschap en techniek. Categorie: Kunst Intercultureel.

Categorie: Kunst, wetenschap en techniek. Categorie: Kunst Intercultureel. Er zijn overeenkomsten tussen de wereldtentoonstellingen van de 19 e eeuw en het world wide web van de 20 e eeuw. Wat maakt dat het positivisme in de loop van de 19 e eeuw steeds meer wordt gezien als

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw Thema s uit het Realisme Hardwerkende fabrieksarbeiders. Eenvoudige plattelandsmensen. Kleine en alledaagse gebeurtenissen.

Nadere informatie

2 Vroege renaissance 2.1

2 Vroege renaissance 2.1 2 Vroege renaissance Giotto di Bondone, rond 1315 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de 14e eeuwse kunstenaar Giotto di Bondone, die in Italië een nieuwe kunststijl introduceerde. Voor het

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie Geloven en redeneren Religie en filosofie Historisch overzicht Pantheïsme en polytheïsme De spiltijd Het oosten Boeddhisme Confucianisme Taoïsme Het westen Jodendom, christendom, islam Filosofie Het begin

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst. Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst. Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.3 Wetenschap en kunst De bijzondere plaats in staatskundig opzicht en de bloei in economische en cultureel opzicht van de Nederlandse republiek. De wetenschappelijke revolutie Onderzoeksvraag: Welke ontwikkelingen in de Republiek

Nadere informatie

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy In blauw: de tijdvakken en de kenmerkende aspecten (alleen uitgewerkt voor het en ). In oranje: de canonvensters,

Nadere informatie

Het belangrijkste staat VET gedrukt. De lijst is in volgorde van belangrijkheid

Het belangrijkste staat VET gedrukt. De lijst is in volgorde van belangrijkheid VWO 2015 Wat doen voor het CSE tekenen-kb/kg Wat doen voor het CSE tek_vwo_2013; v1_alles; v2: 1305; v3: 1305; v4: 1305; v5: 1306; v6: 1402; v7: 1402; v8: 1407; v9: 1501 Het belangrijkste staat VET gedrukt.

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.2 Een nieuw mens en wereldbeeld. Europa rond 1500 (1500 1600) (1500 1600)

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.2 Een nieuw mens en wereldbeeld. Europa rond 1500 (1500 1600) (1500 1600) Onderzoeksvraag: hoe veranderde de renaissance en het humanisme de uitgangspunten van wetenschappers en kunstenaars? Europa rond 1500 Kenmerkende aspecten: Het veranderende mens en wereldbeeld van de Renaissance

Nadere informatie

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES Hoofdstuk 4 PARAGRAAF 4.1 Pruikentijd Standenmaatschappij De verlichting VERVAL EN RIJKDOM In de 17 e eeuw was Nederland het rijkste land ter wereld Van stilstand komt achteruitgang

Nadere informatie

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets 11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets Opdracht 1 Wat is de Sokratische methode? Opdracht 2 Waarom werd Sokrates gedwongen de gifbeker te drinken? Opdracht 3 Waarom zijn onze zintuigen

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Les1. Inleiding Ontstaan van de moderne samenleving Tijdlijn Invloeden vanuit de achttiende eeuw: Neoclassicisme Opkomst van de burgerij Technische en wetenschappelijke

Nadere informatie

1. VAN OUDHEID TOT MIDDELEEUWEN 13. 1.1. Egypte 15 1.2. Griekenland 17 1.3. Rome 21 1.4. De romaanse tijd 23 1.5. De gotiek 27

1. VAN OUDHEID TOT MIDDELEEUWEN 13. 1.1. Egypte 15 1.2. Griekenland 17 1.3. Rome 21 1.4. De romaanse tijd 23 1.5. De gotiek 27 INHOUDSOPGAVE HET MEUBELBOEK 1. VAN OUDHEID TOT MIDDELEEUWEN 13 1.1. Egypte 15 1.2. Griekenland 17 1.3. Rome 21 1.4. De romaanse tijd 23 1.5. De gotiek 27 2. VAN RENAISSANCE TOT BAROK 37 2.1. Italië 39

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.!

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.! De renaissance Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis. Deze term betekent letterlijk de wedergeboorte, en is een kunststroming uit

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600); tijd van regenten en vorsten (1600 1848). 40. De leerling leert

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten (1600 1700) / 17e eeuw

Tijd van regenten en vorsten (1600 1700) / 17e eeuw Tijdvakken Tijd van regenten en vorsten (1600 1700) / 17e eeuw K.A. * Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie * De bijzondere plaats in staatkundig opzicht

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis - Toelating Pabo. Tijdvak 5 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis - Toelating Pabo. Tijdvak 5 Toetsvragen Tijdvak 5 Toetsvragen 1 Rond 1500 konden Europese schepen steeds langere zeereizen maken dankzij het gebruik van nieuwe navigatiemiddelen. Welke nieuwe navigatiemiddelen werden gebruikt, en waarvoor? A

Nadere informatie

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 June 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61301 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO.

Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO. Schoolonderzoek 3-1 HAVO/VWO. Vraag 1: In gotische schilder/beeldhouwkunst treffen we: Naam: A: realisme/anatomie/classicisme B: s-vorm/ietwat langgerekt/meer hoekige plooival C: kinderlijk/expressief/boertig

Nadere informatie

Week 2. De Renaissance Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com

Week 2. De Renaissance Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Week 2. De Renaissance Cursus vroegmoderne tijd 2011 d.c.vanderlinden@uu.nl http://vanderlinden.weebly.com Inhoud college Bespreking opdracht 1 Pauze Bespreking opdracht 2 Opdracht 1 Studenten kunnen uitleggen

Nadere informatie

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 INHOUD VOORWOORD 11 INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 HOOFDSTUK 1. Op zoek naar een stabiele werkelijkheid. De Oudheid (6 de eeuw v.c. 6 de eeuw n.c.) 25 1. Het ontstaan

Nadere informatie

KIJK EN VERGELIJK DE LEERLING ALS KUNSTKENNER

KIJK EN VERGELIJK DE LEERLING ALS KUNSTKENNER KIJK EN VERGELIJK DE LEERLING ALS KUNSTKENNER VOORAF Het programma Kijk en vergelijk. De leerling als kunstkenner is gericht op het goed kijken en vergelijken van werken van verschillende kunstenaars.

Nadere informatie

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan.

De lessen. Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. De lessen Hieronder vind je een uitwerking van de lessen die komen gaan. Voor de lessen over het christendom heb je het lesboek Wegen van navolging nodig. Daarnaast neem je elke les het bronnenboek, een

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD

TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD DE KENMERKEN VAN HET TIJDVAK het begin van de Europese overzeese expansie; het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance

Nadere informatie

1925, Kazimir Malevich. 1913, Kazimir Malevich, Zwart vierkant. Media Deus omnia campo, P.P. Rubens

1925, Kazimir Malevich. 1913, Kazimir Malevich, Zwart vierkant. Media Deus omnia campo, P.P. Rubens 1925, Kazimir Malevich Introductie 20e eeuw Fotografie Moderne kunst tekenles techniek ambacht 1913, Kazimir Malevich, Zwart vierkant Introductie 20e eeuw Schilderkunst Moderne kunst theorie economie paragone

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo

Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers

Tijd van ontdekkers en hervormers Tijd van ontdekkers en hervormers Vroegmoderne Tijd 1500 1600 n. Chr. Kenmerkende aspecten Kenmerkend aspect uitleggen aan de hand van voorbeeld: Hoofdzaken (gebeurtenissen, veranderingsprocessen, kernjaartallen)

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20913 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20913 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20913 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: De Nile, Tania Title: Spoockerijen. Tassonomia di un genere della pittura nederlandese

Nadere informatie

Ter inleiding (tot een inleiding)

Ter inleiding (tot een inleiding) Inhoud Voorwoord 3 Aanvullende lectuur 4 Ter inleiding (tot een inleiding) 1. Wijsbegeerte, haar begin(sel) en doelstelling 5 2. Waarom filosofie altijd een inleiding blijft 7 3. Waarom een historische

Nadere informatie

Kunstbeschouwen met Jacob

Kunstbeschouwen met Jacob Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Kenmerken vroege Renaissance:

Nadere informatie

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Hoog-gotiek Spitsbogen, Verticaal

Nadere informatie

Les 2. Periode 2 Kunstgeschiedenis

Les 2. Periode 2 Kunstgeschiedenis Les 2 Periode 2 Kunstgeschiedenis 1 Opdracht Deze Les 2 Wat? 1. Ontwerp je eigen Monogram. Een ontwerp voor je eigen geloof. Zoek uit wat een Monogram is en maak je eigen monogram/symbool. Maak daar een

Nadere informatie

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord

ROMANTIEK. het tijdperk van de. De Verlichting ontspoord ROMANTIEK het tijdperk van de De Verlichting ontspoord Edmund Burke 1729-1797 De geschiedenis bestaat voor het grootste deel uit de ellende, over de wereld gebracht door trots, eerzucht, hebzucht, wraak,

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II Door de tijd heen De volgende historische verdragen staan in willekeurige volgorde: 1 Door de Vrede van Brest-Litovsk tussen het Duitse keizerrijk en het communistische Rusland kunnen de Duitse generaals

Nadere informatie

1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars

1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars 1.1 Leefwijze jagers-verzamelaars Tijd van jagers & boeren - Prehistorie - Tot 3.000 v. Chr. Nomaden + nauwelijks verschil in aanzien, bezit en macht 1.2 Landbouwrevolutie + landbouw Tijd van jagers &

Nadere informatie

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME GRIEKS LATIJN KCV AAN HET STEDELIJK GYMNASIUM JOHAN VAN OLDENBARNEVELT TE AMERSFOORT (Plaatje 1 & 2) De klassieke talen en kcv aan het gymnasium Aan het Gymnasium

Nadere informatie

G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3

G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3 G E S C H I E D E N I S - A A N T E K E N I N G E N H 1 / 2 / 3 HOOFDSTUK 1 PARAGRAAF 1 Weg van de mensheid: - Staat in Afrika - Van daaruit Verspreiding over de rest van de wereld - Mens behoort tot de

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015 Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

Tekenen, handenarbeid, textiele werkvormen (oude stijl en nieuwe stijl)

Tekenen, handenarbeid, textiele werkvormen (oude stijl en nieuwe stijl) Tekenen, handenarbeid, textiele werkvormen (oude stijl en nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Vrijdag 18 mei 9.00 11.30 uur 20 01 Voor dit examen zijn maximaal 84

Nadere informatie

TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën

TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën Bepoederde pruiken, bruisende ideeën Tijd van Pruiken en Revoluties 1700-1800 Vroegmoderne Tijd Kenmerkende aspecten Uitbouw van de Europese overheersing,

Nadere informatie

Renaissance. Les 6. Kunstgeschiedenis

Renaissance. Les 6. Kunstgeschiedenis Renaissance Les 6 Kunstgeschiedenis !" 3 Kunst Nieuws https://www.youtube.com/watch?v=5sx_5yjlpbi The Invisible Man Liu Bolin http://www.odditycentral.com/pics/meet-the-real-life-invisible-man.html 4 Liu

Nadere informatie

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669)

Theodoor van Thulden ('s-hertogenbosch 1606 - 's-hertogenbosch 1669) De barok (1600 1720) In de noordelijke Nederlanden vormde de rijke stedelijke burgerij de belangrijkste groep opdrachtgevers. Zij schilderden vooral onderwerpen uit het dagelijks leven en de natuur: landschappen,

Nadere informatie

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl)

Examen HAVO. geschiedenis (nieuwe stijl) geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 22 mei 9.00 12.00 uur 20 06 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen; het examen bestaat

Nadere informatie

RUBRIEKSINDELING. Instituut Kunstgeschiedenis

RUBRIEKSINDELING. Instituut Kunstgeschiedenis RUBRIEKSINDELING K.IN Instituut Kunstgeschiedenis Januari 2013 VOORWOORD Deze VOLLEDIG UITGESCHREVEN VERSIE van de indeling van de bibliotheek heeft de bedoeling om -in combinatie met een eveneens aanwezige

Nadere informatie

Vragen literatuur 6-VWO Deze vragenlijst is grotendeels gebaseerd op de Coach van Noordhoff. Literaire begrippen

Vragen literatuur 6-VWO Deze vragenlijst is grotendeels gebaseerd op de Coach van Noordhoff. Literaire begrippen Vragen literatuur 6-VWO Deze vragenlijst is grotendeels gebaseerd op de Coach van Noordhoff. A Literaire begrippen 1. Wat is het verschil tussen een Vergleich (vergelijking) en een Metapher (metafoor)?

Nadere informatie

Hoog Renaissance Belangrijke Histoische gebeurtenissen in de 15 e en begin 16 e eeuw 1453 Val van Constantinopel

Hoog Renaissance Belangrijke Histoische gebeurtenissen in de 15 e en begin 16 e eeuw 1453 Val van Constantinopel Hoog Renaissance Belangrijke Histoische gebeurtenissen in de 15 e en begin 16 e eeuw 1453 Val van Constantinopel Ontdekkingsreizen: Portugal - In 1482 bereikte Diogo Cao de Kongo - in 1488 rondde Bartolomeu

Nadere informatie

Romeinen. Bouwkunst. Beeldhouwkunst. Schilderkunst

Romeinen. Bouwkunst. Beeldhouwkunst. Schilderkunst Romeinen Romeinen Bouwkunst Beeldhouwkunst Schilderkunst Tijdlijn 750 0 500 Het Romeinse rijk De Romeinen hadden hun opkomst, bloei en ondergang tussen de jaren 750 v. Chr. en 500 n. Chr. Het Romeinse

Nadere informatie

BASISREADER KG: BEELDEND

BASISREADER KG: BEELDEND BASISREADER KG: BEELDEND Ontwikkelingen in de beeldende kunst in de Renaissance en Barok. HOOFDSTUK: BEELDENDE KUNST - in de Renaissance en Barok. 2011 -M.T. van de Kamp - van www.kunstcontext.com 1 HOOFDSTUK:

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS Met kop en schouder Vwo+ en Gymnasium OP WINKLER PRINS Grieks en Latijn geven je diploma een gouden randje! Is vwo+ of het gymnasium wat voor jou? Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet je jezelf de

Nadere informatie

WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307

WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307 WERKBOEK REFLECTIE Middeleeuwen Gotiek-3 Powerpoint: KG03_2_GOTIEK_BOEK_3.ppt REFLECTIE_WB_KG03_2_GOTIEK_BOEK_3_ppt.doc; v1: 0307 Naam Klas Inleveren DOEN Lees in je (stencil)boek Reflectie de teksten

Nadere informatie

geschiedenis (nieuwe stijl)

geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO 2007 tijdvak 2 woensdag 20 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis (nieuwe stijl) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.

Nadere informatie

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová JOOST VAN DEN VONDEL Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová 1. Geboren in Duitsland op 17 november 1587 Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679 Vanaf 1596 leefde hij in Amsterdam 2. Streven naar

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS

VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS VLAAMS VERBOND VAN HET KATHOLIEK SECUNDAIR ONDERWIJS Guimardstraat 1-1040 BRUSSEL LEERPLAN SECUNDAIR ONDERWIJS KUNSTINITIATIE ETALAGE EN STANDENDECORATIE PUBLICITEITSGRAFIEK Derde graad BSO Brussel -Licap

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan.

Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. Antwoordkernen Instap en Ontdekkingsreizen Eureka 2M volledig herziene 5 e druk, 2015-2016 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen

Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Politieke Filosofie Oudheid en Middeleeuwen Geschiedenis en politieke filosofie Geschiedenis Beschrijving feitelijke gebeurtenissen. Verklaring in termen van oorzaak en gevolg of van bedoelingen. Politieke

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis n.s.havo 2007-II

Eindexamen geschiedenis n.s.havo 2007-II Prehistorie en Oudheid In Drenthe zijn veel prehistorische vuurstenen werktuigen gevonden. Het vuursteen van deze werktuigen is afkomstig uit de ondergrondse vuursteenmijnen bij Ryckholt in Zuid-Limburg

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - I Door de tijd heen De volgende historische gebeurtenissen hebben allemaal te maken met migratie en staan in willekeurige volgorde: 1 Afrikanen worden op slavenschepen naar Amerika gebracht om te werken

Nadere informatie

Inleiding geschiedenis Griekenland

Inleiding geschiedenis Griekenland Europa rond de Middellandse Zee rond 500 v. Chr. Sint-Janslyceum s-hertogenbosch, Theo Manders Inleiding geschiedenis Griekenland Rond 2000 v. Chr. Stedelijke centra: Op Kreta, Minoische cultuur Op Griekse

Nadere informatie

Antwerpen, Sint-Jacobskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt

Antwerpen, Sint-Jacobskerk Hoe een monument de geschiedenis volgt - 500 stichting van Rome 754 v. Chr. 1 J. Caesar lijft Gallië in bij het Romeinse Rijk 51 v. Chr. Jezus geboorte te Bethlehem 4 v. Chr. Jezus kruisdood te Jeruzalem 33 ROMEINEN Missietochten van de apostelen

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014)

GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID. Inhoudstafel. Emma Vanden Berghe (2013-2014) GESCHIEDENIS VAN DE KLASSIEKE OUDHEID Inhoudstafel 1 Inleiding: p. 23-46 I. INLEIDING 1. Bronnen en chronologie Bronnen Geschreven bronnen Ongeschreven bronnen Brongebruik Chronologie Relatieve en absolute

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

BASISREADER KG: BEELDEND

BASISREADER KG: BEELDEND BASISREADER KG: BEELDEND Ontwikkelingen in de beeldende kunst in de eerste helft van de twintigste eeuw. HOOFDSTUK: BEELDENDE KUNST - Stromingen in de beeldende kunst vanaf 1900. 2011 -M.T. van de Kamp

Nadere informatie

BASISREADER KG: BEELDEND

BASISREADER KG: BEELDEND BASISREADER KG: BEELDEND Ontwikkelingen in de beeldende kunst in de Middeleeuwen. HOOFDSTUK: BEELDENDE KUNST - in de Middeleeuwen 2011 -M.T. van de Kamp - van www.kunstcontext.com 1 Hoofdstuk: Beeldende

Nadere informatie

geschiedenis (nieuwe stijl)

geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis (nieuwe stijl) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen.

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Instructie onderdeel kennis: Hieronder staan 22 vragen over tijdvak 6 en 7. Probeer de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Omcirkel met

Nadere informatie

Martinus Nijhoff. en het modernisme

Martinus Nijhoff. en het modernisme Martinus Nijhoff en het modernisme Overzicht 1. Modernisme 2. Nijhoff vs. PvO 3. Nijhoffs poëzie 4. Vorm vs. vent 1. Modernisme James Joyce Virginia Woolf T.S. Eliot Marcel Proust André Gide Thomas Mann

Nadere informatie

Romeinen. Bouwkunst. Beeldhouwkunst. Schilderkunst

Romeinen. Bouwkunst. Beeldhouwkunst. Schilderkunst Romeinen Romeinen Bouwkunst Beeldhouwkunst Schilderkunst Tijdlijn 750 0 500 Het Romeinse rijk De Romeinen hadden hun opkomst, bloei en ondergang tussen de jaren 750 v. Chr. en 500 n. Chr. Het Romeinse

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Samenvatting Kunst ABC

Samenvatting Kunst ABC Samenvatting Kunst ABC Week 1: Kunst algemeen + film, beeldhouwen en fotografie Info: Wat is kunst? Kunst kan verschillende soorten dans, muziek, schilderijen, toneel en beelden zijn. Beeldhouwkunst of

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie