Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid 2014-2020"

Transcriptie

1 Europese fondsen voor de steden in het OP Zuid Innovatie, duurzaamheid en inclusieve groei 1. Inleiding De steden in Zuid-Nederland, verenigd in de de B5, L4 en Z4, hebben aangegeven een nadrukkelijke rol te willen spelen bij de totstandkoming van de Operationele Programma s in het kader van de EFRO-middelen voor de periode Ook bij de uitvoering van het programma via in aanmerking komende acties en projecten is een rol weggelegd voor de steden. Om de visie van de steden in Zuid Nederland op het in ontwikkeling zijnde OP-Zuid helder te maken is deze notitie opgesteld. De visie wordt gedragen door alle steden in Zuid- Nederland. Reeds eerder hebben de steden in Nederland, in G32-verband aangegeven hoe vanuit de steden het beste bijgedragen kan worden aan de Europese doelstellingen. De steden concentreren zich op de 4 thema s (flagships) zoals aangegeven in het bidbook van de G32. Centrale vraag is hoe beleid en strategie van de steden en de daarbij behorende projecten een plek kunnen krijgen binnen de nieuwe Operationele Programma s in Nederland, in het bijzonder in Zuid- Nederland. Onder meer voortbouwend op de strategie uit het bidbook zullen de voorstellen vooral nauw moeten aansluiten bij de houtskoolschets Zuid- Nederland, de S3 strategie en het position paper van de EU. Hieronder wordt een en ander uitgewerkt. Eerst wordt ingegaan op de kaders en vervolgens op de ambities van de steden. Vervolgens komen de prioriteiten en voorgestelde maatregelen aan bod, en tot slot wordt aangegeven hoe het vervolgtraject er uit ziet. 2. Kaders voor het nieuwe programma Algemeen De eerste ideeën voor de nieuwe programma s stammen al uit Duidelijk werd dat de programma s meer focus moeten krijgen en de Europese doelstellingen zoals verwoord in Europa 2020 een belangrijkere rol in de regionale programma s moeten hebben. De steden (G32) hebben de handschoen opgepakt met een bidboek Steden startklaar voor Europa waarbij de steden in willen spelen op 4 Europese thema s: Innovatie unie, efficiënt gebruik van hulpbronnen, nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen en de digitale agenda. De landsdelen waren inmiddels ook gestart met hun programmering waarbij naast het opstellen van een Smart Specialisation Strategy (RIS3, een voorwaarde voor de op te stellen 1

2 programma s) een begin werd gemaakt met de operationele programma s in de vorm van houtskoolschetsen. In december 2012 heeft de Europese Commissie haar (voorlopige) wensen ten aanzien van de Nederlandse programma s geformuleerd via een position paper en onlangs is het financieel kader voor de inzet van de Europese middelen in de periode vastgesteld. RIS 3 Zuid-Nederland De RIS3 voor Zuid-Nederland biedt een duidelijk kader. Aansluiting is gezocht met het Nederlandse topsectoren beleid. Het accent ligt op Agro & Food, High Tech Systemen & Materialen en Chemie. Daarnaast is er ook in interregionaal en grensoverschrijdend verband aandacht voor Bio-based, Maintenance, Logistiek en Life Sciences & Health. In het bijzonder de cross-overs van deze sectoren verdienen aandacht. Om de gekozen strategie ook tot een succes te maken wordt aanbevolen de (Europese) middelen vooral in te zetten voor de versterking van het organiserend vermogen binnen en tussen de gekozen sectoren en daarmee de versterking van het economische ecosysteem. Voor een meer individueel gerichte bedrijfsmatige ondersteuning worden al veel bestaande middelen ingezet. Houtskoolschets: Schatgraven in eigen tuin De houtskoolschets voor Zuid-Nederland van juni 2012, Schatgraven in eigen tuin geeft 4 prioriteiten weer voor het nieuwe OP: Versterken onderzoek, technologie en innovatie, verbeteren concurrentiekracht van het MKB, overgang naar een koolstofarme economie en een eigen nader te formuleren prioriteit. Deze prioriteiten zullen vooral ingevuld moeten worden via de keuzes van RIS3. In de houtskoolschets worden ten aanzien van de stedelijke inbreng een aantal speerpunten onderscheiden: Campusontwikkeling ter ondersteuning van RIS3 Incubatoren ten behoeve van starters ter ondersteuning v an de MKB stimulering; Stedelijke projecten voor de overgang naar een koolstofarme economie. Daarnaast zal over ICT en cultureel erfgoed nog nader overleg moeten plaatsvinden. In het verlengde van een koolstofarme economie verdient ook biobased economy aandacht. In de houtskoolschets wordt de ambitie uitgesproken om vier grootschalige 2

3 proeftuinen op te zetten): Slimme zorg, Slimme mobiliteit, Duurzame energie en Demografie. Position paper Europese Commissie De position paper van de EC bevestigt in grote lijnen de keuze die in de Houtskoolschets wordt gemaakt. Een sterk accent op innovatie en R&D en meer aandacht voor maatregelen en (innovatieve) acties op het gebied van de reductie van CO2 uitstoot. In de position paper neemt het MKB een belangrijke plaats in. Er wordt opgeroepen tot meer synergie tussen de inzet van middelen en het gebruik van de fondsen. Tot slot wordt aandacht gevraagd voor nieuwe financieringsmethoden. In een ambtelijke toelichting op dit paper worden de regio s opgeroepen nog meer het accent te leggen op innovatie bij de invulling van de programma s. Meerjarig financieel kader Onlangs is overeenstemming bereikt over het Meerjarig Financieel Kader voor de Europese Middelen. De totale begroting kent een plafond van 959 miljard Euro, iets minder dan in de vorige periode. Voor de Structuurfondsen is 325 miljard Euro beschikbaar tegen 354 in de huidige periode. Echter de consequenties per lidstaat zijn verschillend. Zo zal het bedrag dat voor Nederland beschikbaar is voor de OP s uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) aanzienlijk lager zijn dan in de huidige periode en dalen met 45% tot in totaal ca. 450 mln Euro. Wel nemen de middelen voor grensoverschrijdende samenwerking toe met ca. 40%. Al met al veel minder geld voor de komende periode. 3. De (stedelijke) thema s, ambitie en middeleninzet Thema s De stedelijke thema s vervullen een minder expliciete rol in de nieuwe programma s. Los van de eis dat minimaal 5% van de middelen ingezet moet worden voor (integrale) stedelijke ontwikkeling aan deze eis zal door de G4 invulling worden gegeven - is geen sprake van een stedelijke prioriteit of aparte aandacht zoals in de huidige OP s. De stedelijke dimensie zal terug moeten komen in de gekozen thema s van innovatie, duurzaamheid en arbeidsmarktontwikkeling, waarbij voor het laatstgenoemde thema vooral ESF-middelen moeten worden 3

4 ingezet. Waar liggen kansen voor de stedelijke thema s? Op het gebied van innovatie kunnen de steden bij uitstek het klimaat scheppen voor succesvolle vernieuwing en stimulering van nieuwe innovatiegerichte MKBbedrijven. Versterken van het organiserend vermogen en het creëren van nieuwe ecosystemen voor economie en innovatie staan daarbij centraal. De steden vervullen daarbij een belangrijke rol. Innovatie zal in toenemende mate gekoppeld worden aan maatschappelijke doelstellingen en daar spelen de steden op in door het ontwikkelen van stedelijke proeftuinen. Daarnaast scheppen de steden de fysieke voorwaarden voor nieuwe bedrijven via Campussen en incubatorcentra. Gelet op de beperkte middelen zal hier een verdere focus noodzakelijk zijn. Aansluiting bij de gekozen sectoren uit het RIS 3 voor Zuid-Nederland is evident. Koolstofarme economie is ook een thema waar de stedelijke invalshoek een grote rol kan spelen. Immers het gaat om maatregelen die een zo groot mogelijk effect hebben en de doelstellingen van CO2-reductie binnen bereik brengen. Waar anders dan in de dichtbevolkte stedelijke omgeving is dit haalbaar? Niet alleen hebben de maatregelen hier de grootste effecten, ook de bijzondere samenstelling van de steden en de aanwezige netwerken en kennis vormen een uitstekende voedingsbodem. De reeds in gang gezette stedelijke projecten kunnen met Europese middelen op korte termijn vruchten afwerpen. Echter ook hier zijn keuzes nodig gelet op de beschikbare middelen. De Europese Commissie is er voorstander van om de (beperkte) middelen vooral in te zetten op kennisontwikkeling en vernieuwing op het gebied van duurzaamheid. De steden willen echter ook inzetten op maatregelen die daadwerkelijk leiden tot CO2- reductie (het zgn. uitrollen) zodat bijgedragen wordt aan de streefwaarden voor CO2-reductie voor Uiteraard zal daarbij gekeken moeten worden naar de maatregelen die in de steden het meest effect sorteren. Het thema arbeidsmarkt mag niet ontbreken in de stedelijke context. Niet voor niets is het thema nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen genoemd in het bidbook van de steden. De steden herbergen relatief meer mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en/of maatschappelijk zijn uitgesloten. De steden claimen dan ook uitdrukkelijk een rol bij het oplossen van deze vraagstukken. Het ESF biedt hiertoe de mogelijkheden. Daarnaast kunnen onevenwichtigheden op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld onvoldoende instroom van gekwalificeerd personeel, de economische ontwikkeling van de prioritaire sectoren belemmeren. Een flankerend 4

5 arbeidsmarktbeleid is dan ook dringend nodig. Een dergelijk beleid dat zich richt op een brede doelgroep (bijv. "kies techniek") en een beter werkende arbeidsmarkt is moeilijker met met ESF-middelen te financieren maar past wel in EFRO. Met de hierboven genoemde thema s is het beschikbare budget grotendeels op. ICT is als apart thema niet mogelijk maar kan wel een rol spelen bij de selectie van projecten in het kader van de eerder genoemde thema s. ICT dus een horizontaal thema of criterium. Datzelfde geldt voor cultureel erfgoed. Dit neemt niet weg dat deze thema s via cross overs in de programma s terug kunnen komen. De steden pleiten hier nadrukkelijk voor en zien hier uitstekende kansen om de maatschappelijke vraagstukken aan te pakken. Ambitie De steden in Zuid-Nederland hebben een belangrijke rol gespeeld in het huidige programma en het succes hiervan. Tientallen projecten zijn ingediend en gehonoreerd. Naast de versterking van de economische infrastructuur in de steden is daarmee ook een belangrijke impuls gegeven aan de innovatie van het bedrijfsleven in de steden. In het huidige programma is ruim 20% van het budget bestemd voor stedelijke projecten. Overigens, daarnaast kunnen de steden direct en indirect profiteren van de overige middelen op basis van ingediende goede projecten. De steden willen ook in het nieuwe programma een voortrekkersrol spelen. Enerzijds door ruimte voor de stedelijke thema s en anderzijds door goede projecten en ideeën aan te dragen. Uitgaande van hetzelfde aandeel als in het huidige programma betekent dit voor de steden een budget van ca. 20 tot 25 miljoen Euro. Nadrukkelijk wordt daarbij het woord ambitie gebruikt omdat een eigen stedelijk budget of prioriteit niet mogelijk is. De steden zullen door goede en passende projecten zoveel mogelijk gebruik moeten maken van het nieuwe programma. Daarbij is onderlinge samenwerking en het maken van keuzes belangrijk. Middeleninzet Het programma zal naar verwachting een aanzienlijk lager budget kennen als het huidige programma. Voor alle (landsdeel)programma s in Nederland samen is een budget beschikbaar van ca. 450 mln. Euro. Voor Zuid zou dit bij dezelfde verdeling over de landsdelen neerkomen op een bedrag van ca. 100 tot 125 miljoen Euro. Samen met de cofinanciering betekent dit een 5

6 programmaomvang van ca. 250 mln. Euro voor het OP Zuid. Voor de besteding van deze middelen heeft de EC richtlijnen opgesteld. Deze Lijst van investeringsprioriteiten EFRO is als bijlage bijgevoegd. Minimaal 80% van de middelen is bestemd voor innovatie, MKB-beleid en koolstofarme economie. Voor Nederland pleit de EC voor een verder accent op innovatie. De steden zijn van mening dat stimulansen voor het MKB al voor een belangrijk deel via het beleid op het gebied van innovatie en op dat van duurzaamheidbeleid hun beslag krijgen. Ook vinden de steden dat gebruik gemaakt moet worden van de vrije ruimte die de EC biedt (20%). De steden in Zuid-Nederland willen op de volgende thema's inzetten: Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Steun voor de overgang naar een koolstofarme economie Investeren in onderwijs, vaardigheden en een leven lang leren In het volgende hoofdstuk wordt dieper ingegaan op de door de steden gekozen insteek. De steden zijn van mening dat toepassing van nieuwe financieringsmethoden zoals revolverende fondsen zeker prioriteit hebben. Anderzijds moet goed nagegaan worden in welke situatie dergelijke fondsen gebruikt kunnen worden. In veel gevallen zijn subsidies nodig om ontwikkelingen aan te kunnen jagen die vervolgens via revolverende fondsen uitgerold kunnen worden. In Zuid-Nederland zijn, buiten het OP, al veel plannen en maatregelen met een revolverend karakter. Bij ontwikkeling en de invulling van het OP zal daar ook rekening mee gehouden moeten worden. 4. Prioriteiten en strategie De steden hebben veel goede plannen die in aanmerking kunnen komen voor Europese financiering. Onlangs is een inventarisatie uitgevoerd waarbij aan de steden is gevraagd hun prioritaire projecten die naar verwachting passen binnen het nieuwe programma aan te geven. Op basis van deze inventarisatie is een goed beeld verkregen van de mogelijkheden. Rekening houdend met de resultaten van deze inventarisatie en de investeringscategorieën die door de Europese Commissie zijn genoemd hebben de steden duidelijke ideeën over de invulling van het programma en de besteding 6

7 van de middelen. De steden kiezen daarbij voor de thema s innovatie, koolstofarme economie en investeren in onderwijs en vaardigheden.. Binnen deze thema s zijn een aantal investeringsprioriteiten uitgewerkt: 1. Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Binnen dit thema zal het accent liggen op maatregelen en steun voor het MKB zoals het opzetten van een innovatiefonds voor het bedrijfsleven. De steden zijn echter van mening dat deze maatregelen alleen effect hebben als een optimale ondersteunende infrastructuur bestaat. De steden willen hier hun bijdrage op richten en onderscheiden daarbij 4 mogelijke steunmaatregelen die ook benoemd zijn in de lijst van de Europese Commissie (bijlage): - Bijdrage aan de ontwikkeling van campussen in Zuid-Nederland. Bij voorkeur de financiering van gezamenlijke ontwikkel- en onderzoeksfaciliteiten op deze campussen (steuncategorie 1.a.). De steden pleiten ervoor om de middelen niet in te zetten voor het uitvoeren van onderzoeksprogramma s van de kennisinstellingen maar juist voor de noodzakelijke infrastructuur met een publiek karakter waar onderzoeksinstellingen en bedrijven kunnen samenwerken. De steden kunnen daarbij een faciliterende rol spelen. - Bijdrage aan de ontwikkeling en exploitatie van incubatorcentra voor startups in de gekozen sectoren voor Zuid-Nederland en de cross-overs (steuncategorie 1.a en 1.b). Incubatorcentra vormen de motor voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid. De samenwerking tussen kennisinstellingen, overheid en bedrijfsleven staat centraal. Het streven is dat enkele nieuwe centra dan wel uitbreiding van bestaande centra gerealiseerd kunnen worden. Bij de keuze hiervan zal naast het thematische karakter (S3- sectoren) ook het innovatieve karakter en de voorbeeldfunctie voor andere centra centraal staan. - Bijdrage aan de organisatie en implementatie van innovatieve activiteiten van netwerken voor de gekozen sectoren en cross-overs (steuncategorie 1.b). Deze activiteit grijpt rechtstreeks in op steun aan het organiserend vermogen en het uitbouwen van nieuwe ecosystemen waarin overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken. Gelet op de middelen zal het accent liggen op steun voor het ontwikkelen en in stand houden van de netwerken (de organisatie) en het aanjagen van nieuwe ideeën en projecten. - Bijdrage aan de ontwikkeling en exploitatie van living labs (steuncategorie 1.c). De stedelijke omgeving is bij uitstek geschikt voor het ontwikkelen en 7

8 toepassen van living labs waar overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen nieuwe technieken, producten en productieprocessen uit kunnen testen op een realistisch schaalniveau. Ook hier weer het accent op producten en diensten vanuit de prioritaire sectoren. 2. Steun voor de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken De steden hebben een bijzondere rol bij deze investeringscategorie. Veel van de maatregelen hier zullen immers in de steden hun beslag krijgen. Daarbij wordt aangesloten bij de reeds ontwikkelde strategieën en aanwezige kennis in de steden. De steden opteren zowel voor maatregelen ter bevordering van innovatie op dit terrein als de meer uitvoeringsgerichte maatregelen. De volgende voorstellen voor investeringen worden gedaan: Bijdrage in de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën op het gebied van energiebesparing (steuncategorie 4.a-4.d). De steden vormen een broedplaats voor nieuwe technologieën en methoden op het gebied van energiebesparing. In het kader van deze steuncategorie staat de ontwikkeling van deze nieuwe technologieën in samenspraak met het bedrijfsleven centraal. Innovatie speelt daarbij een hoofdrol. Bijdrage aan concrete uitvoeringsprojecten op het gebied van energiebesparing (steuncategorie 4.c). Toepassing van nieuwe energiezuinige technieken in de openbare infrastructuur leidt tot een aanzienlijke besparing in de CO2 uitstoot. Ook hier levert toepassing in stedelijke gebieden het grootste effect op. Vernieuwende technieken en methodieken kunnen op een aanvaardbare schaal toegepast worden. Bijdrage aan de integrale gebiedsaanpak gebaseerd op duurzame maatregelen met een innovatief karakter (steuncategorie 4.5). Het accent ligt op maatregelen met een duurzaam en innovatief karakter die eveneens leiden tot verminderde uitstoot van CO2 en via een integrale gebiedsaanpak effect sorteren. 3. Investeren in onderwijs, vaardigheden en leven lang leren door het ontwikkelen van infrastructuur voor onderwijs en opleiding Thema 10 behoort niet tot de verplichte thema s waarvoor 80% van de middelen moet worden ingezet maar vormt onderdeel van de vrije keuze van de lidstaten. De steden hechten aan dit thema omdat hiermee bijgedragen wordt aan het oplossen van de arbeidsmarktproblematiek in de steden. 8

9 Weliswaar biedt het ESF mogelijkheden voor het volgen van trainingen en opleiding voor werkzoekenden en werkenden, vaak wordt hier echter onvoldoende en niet optimaal gebruik van gemaakt omdat een goede infrastructuur ontbreekt. Infrastructuur is overigens een breed begrip en beperkt zich niet tot de harde infrastructuur (bijv. trainingsfaciliteiten en lesmaterialen) maar ook de zachte infrastructuur, zoals acties en organisaties die het gebruik van faciliteiten en een juiste keuze moeten stimuleren. De steden kiezen binnen deze categorie vooral voor steun aan de zachte infrastructuur zoals het bouwen van netwerken voor onderwijs en arbeidsmarkt, het voeren van campagnes en andere activiteiten om te kiezen voor perspectiefvolle beroepen en sectoren, het ontwikkelen van programma s voor de perspectiefvolle sectoren, etc. In alle gevallen wordt nauw aangesloten bij het innovatiebeleid zoals naar voren komt in de RIS Hoe nu verder Voorliggend document is vooral een discussiepaper die de steden in willen brengen voor het uiteindelijke Operationele Programma. Samen met de andere partners van het OP willen de steden er op inzetten om de ambitie die uit deze paper spreekt ook te realiseren. Het accent ligt op dit moment op de (steun)maatregelen die opgenomen zouden moeten worden in het OP en waarbij de steden een duidelijke rol hebben. Nadat hiervoor een keuze is gemaakt willen de steden graag meedenken aan de uitwerking in de vorm van projectcriteria en selectiemechanismen. De steden realiseren zich dat niet alle projecten, acties en ideeën een plek kunnen vinden in het OP. Vandaar de uitnodiging aan alle betrokkenen om ook te kijken naar andere bronnen van financiering voor bovenstaande thema s en projecten. 9

10 Bijlage: Lijst met thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten EFRO (artikel 5 EFROverordening). De vetgedrukte thema s zijn voor NL verplicht (min. 80% van de EU-middelen, waarvan min. 20% op prioriteit 4 moet worden ingezet). 1. Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie a. Verbetering van de infrastructuur voor onderzoek en innovatie (O&I) en van de capaciteiten voor de ontwikkeling van topprestaties op dit gebied, en bevordering van kenniscentra, met name van die van Europees belang; b. Bevordering van bedrijfsinvesteringen in O&I, de ontwikkeling van producten en diensten, de overdracht van technologie, sociale innovatie en toepassingen voor overheidsdiensten, de stimulering van de vraag, het opzetten van netwerken, clusters en open innovatie door middel van slimme specialisatie; c. Ondersteuning van technologisch en toegepast onderzoek, proefopstellingen, maatregelen voor snelle productvalidatie, geavanceerde productiecapaciteit en eerste productie in sleutel technologieën en verspreiding van universeel inzetbare technologieën. 2. Verbetering van de toegang tot en de kwaliteit van ICT a. Uitbreiding van de uitrol van breedband- en snelle netwerken; b. Ontwikkeling van ICT producten en diensten, e-handel en bevordering van de vraag naar ICT; c. Stimulering van ICT-toepassingen voor e-overheid, e-leren, e-insluiting en e- gezondheid; 3. Verbetering van het concurrentievermogen van het MKB a. Bevordering van het ondernemerschap, met name door de economische exploitatie van nieuwe ideeën te vergemakkelijken en door het oprichten van nieuwe bedrijven aan te moedigen; b. Ontwikkeling van nieuwe bedrijfsmodellen voor het MKB, met name met het oog op internationalisering; 4. Steun voor de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken a. Het bevorderen van de productie en distributie van hernieuwbare energiebronnen; b. Het bevorderen van energie efficiency en het gebruik van hernieuwbare energie in het MKB; c. Het ondersteunen van energie efficiency en het gebruik van hernieuwbare energie in openbare infrastructuur en in de woningbouwsector; d. Het ontwikkelen van slimme systemen voor distributie bij een laag spanningsniveau; e. Het bevorderen van koolstofarme strategieën voor stedelijke gebieden; 5. Bevordering van de aanpassing aan de klimaatverandering, risicopreventie 10

11 en risicobeheer a. Het ondersteunen van specifieke investeringen voor de aanpassing aan de klimaatverandering; b. Het bevorderen van investeringen waarmee specifieke regio s het hoofd kan worden geboden, het waarborgen van de capaciteit tot herstel na rampen en het ontwikkelen van systemen voor rampenbeheersing; 6. Bescherming van het milieu en bevordering van efficiënte omgang met hulpbronnen a. Het aanpakken van de grote behoeften aan investeringen in de afvalsector, om te voldoen aan de vereisten van het milieu acquis; b. Het aanpakken van de grote behoefte aan investeringen in de watersector, om te voldoen aan de vereisten van het milieu acquis; c. Het beschermen, bevorderen en ontwikkelen van het cultureel erfgoed; d. Het beschermen van de biodiversiteit, bodembescherming en het bevorderen van ecosyteemdiensten (met inbegrip van Natura 2000 en groene infrastructuur); e. Maatregelen tot verbetering van het stadsmilieu, met inbegrip van de sanering van oude bedrijfsterreinen en de vermindering van de luchtverontreiniging; 7. Bevordering van duurzaam vervoer en opheffing knelpunten in centrale netwerkinfrastructuren a. Het ondersteunen van een multimodale interne Europese vervoersruimte door middel van investeringen in het Trans- Europese vervoersnetwerk (TEN-T); b. Het versterken van de regionale mobiliteit door het aansluiten van secundaire en tertiaire knooppunten op de TEN-infrastructuur; c. Het ontwikkelen van milieuvriendelijke en koolstofarme vervoerssystemen en het bevorderen van duurzame stedelijke mobiliteit; d. Het ontwikkelen van fijnmazige, kwalitatief hoogwaardige en interoperabele spoorwegsystemen; 8. Bevordering van werkgelegenheid en ondersteuning arbeidsmobiliteit a. Het ontwikkelen van starterscentra en investeringssteun voor het werken als zelfstandige en bij het opzetten van een bedrijf; b. Initiatieven voor lokale ontwikkeling en steun voor de structuur voor lokale dienstverlening met het oog op het scheppen van nieuwe banen, wanneer dergelijke acties buiten de werking van de ESF-verordening vallen; c. Investeringen in infrastructuur voor diensten voor arbeidsvoorziening; 9. Bevordering van sociale insluiting en bestrijding van armoede a. Investeringen in de gezondheids- en sociale infrastructuur die bijdragen tot de nationale, regionale en lokale ontwikkeling, het verminderen van ongelijkheden wat de gezondheidsstatus betreft en de overgang van institutionele naar gemeenschappelijke diensten; b. Steun voor fysieke en economische sanering van achtergestelde stedelijke en rurale gemeenschappen; c. Steun voor sociale ondernemingen; 10. Investeringen in onderwijs, vaardigheden en een leven lang leren door het ontwikkelen van infrastructuur voor onderwijs en opleiding. 11

12 11. Verbetering van de institutionele capaciteit en een efficiënt openbaar bestuur door het versterken van de institutionele capaciteit en het verhogen van de doeltreffendheid van het openbaar bestuur en de openbare diensten in verband met de uitvoering van het EFRO en ter ondersteuning van maatregelen ter zake van de institutionele capaciteit en de doeltreffendheid van het openbaar bestuur in het kader van ESF. 12

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020

OP Zuid. Programmaperiode 2014-2020 OP Zuid Programmaperiode 2014-2020 1 Europees kader Europees Programma 2014-2020 Cohesiebeleid EFRO OP -zuid 2 Programmagebied 3 Vertrekpunten voor het nieuwe programma Houtskoolschets OP-Zuid Schatgraven

Nadere informatie

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Politieke Academie 2013 Europese cohesiebeleid Doel: economische, sociale en territoriale samenhang of cohesie in de Europese Unie Principes: ontwikkeling herverdeling

Nadere informatie

Vet gemarkeerd zijn de wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) die de Commissie op 14 maart 2012 heeft gepresenteerd.

Vet gemarkeerd zijn de wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) die de Commissie op 14 maart 2012 heeft gepresenteerd. eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 8 juni 2012 (18.06) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0276(COD) 2011/0268(COD) 2011/0275(COD) 2011/0274(COD) 2011/0273(COD) 11027/12 ADD 1 LIMITE

Nadere informatie

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Europa 2020 SLIMME GROEI DUURZAME GROEI INCLUSIEVE GROEI De uitdagingen Groei en banen scheppen Klimaatverandering en Energieafhankelijkheid

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Collegevoorstel STAF BESTUUR EN DIRECTIE. Ja, zonder beperkingen Dienstverlening. Landsdeel Zuid-Nederland

Collegevoorstel STAF BESTUUR EN DIRECTIE. Ja, zonder beperkingen Dienstverlening. Landsdeel Zuid-Nederland zaak_id bericht_nummer Collegevoorstel STAF BESTUUR EN DIRECTIE Reg.nr. B&W d.d. 19-06-2012 Openbaar Programma Ja, zonder beperkingen Dienstverlening DT d.d. OR d.d. B&W d.d. OR d.d. Raad Raadsdocumenten

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Europese fondsen

Informatiebijeenkomst Europese fondsen Informatiebijeenkomst Europese fondsen 1 Programma 12.30 13.00 Inloop Locatie: Wandelkerk (via Abdijplein en Kloostergangen) 13.00 13.30 Het nieuwe Europese kader 2014-2020 Inleiding door gedeputeerde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-08 Milieuraad Nr. 525 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

EFRO 2014-2020. Prioritaire as 1: Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie

EFRO 2014-2020. Prioritaire as 1: Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie EFRO 2014-2020 Prioritaire as 1: Stimuleren van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Prioritaire as 2: Versterken concurrentievermogen KMO s Prioritaire as 3: Overgang naar koolstofarme

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006

Toekomst Europese programma s. Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Toekomst Europese programma s Ivka Orbon Commissie Europa 13 oktober 2006 Inhoud - Operationeel Programma Zuid (doelstelling 2, EFRO) - Stand van zaken andere Europese programma s: - Doelstelling 3, grensoverschrijdende

Nadere informatie

Concept. Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland. 23 mei 2013

Concept. Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland. 23 mei 2013 Concept Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 23 mei 2013 De indeling van dit document is gebaseerd op: DRAFT TEMPLATE AND GUIDELINES FOR THE CONTENT OF THE OPERATIONAL PROGRAMME Version 3 21 mei

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Cohesie Fonds 2 medegefinancierd door het Cohesie Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in het versterken van economische,

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Groot Composiet II Houtkoolschets

Groot Composiet II Houtkoolschets II Groot Composiet II Houtkoolschets Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling Europa investeert in uw toekomst uit het Europese fonds voor regionale ontwikkeling

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Koersdocument Subsidies 15 februari 2012

Koersdocument Subsidies 15 februari 2012 Koersdocument Subsidies 15 februari 2012 Inleiding In dit document wordt de richting aangegeven voor de activiteiten van de Stuurgroep Subsidies 1 met het oog op het vergroten van de subsidie-inkomsten.

Nadere informatie

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink

EFRO 2014 2020. Ed Meijerink EFRO 2014 2020 Ed Meijerink EFRO 2014-2020: waar staan we? OP EFRO RIS3 Noord-Nederland (4 maatschappelijke opgaven, living lab, geïntegreerde projecten) Focus op inzet MKB Innovatie Koolstofarm Beschikbare

Nadere informatie

INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties

INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties Elke as streeft één of meerdere specifieke doelstellingen na, elk onderverdeeld in soorten acties. De aangehaalde

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4.

1-5-2015. 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie. 2. Instrumenten. 3. Budget en planning. 4. 22 april 2015 Bastiaan de Jonge 1. Programma OP Oost - Prioriteiten - Resultaat- en 0utputindicatoren - Selectie 2. Instrumenten 3. Budget en planning 4. Tips Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten uit ESI-fondsen Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling medegefinancierd door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL 0 8 FEB 2013

PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL 0 8 FEB 2013 PROVINCIALE STATEN VAN OVERIJSSEL Reg.nr. Dat. ontv.: f?s (ZX^ \ ZA_ 0 8 FEB 2013 Luttenbergstraat 2 Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 Fax 038 425 48 88 overijssel.nl postbus@overijssel.

Nadere informatie

dit* doorpakken in topsectoren

dit* doorpakken in topsectoren dit* doorpakken in topsectoren dit*doorpakken in topsectoren dit* is een prioriteitenprogramma. dit* zijn de maatregelen die nodig zijn om de groei van de Brabants-Zeeuwse economie te stimuleren, als voortrekker

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Notitie Europese Structuurfondsen

Notitie Europese Structuurfondsen Notitie Europese Structuurfondsen Centraal onderwerp / vraag: Op welke wijze kan de sector/topteam Creatieve Industrie meesturen op inzet EFRObudgetten (en de rijkscofinanciering daarbinnen)? Structuurfondsen:

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING ENERGIE-EFFICIËNTIE IN DE GEBOUWDE OMGEVING IN DE BENELUX EN AANGRENZENDE GEBIEDEN

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING ENERGIE-EFFICIËNTIE IN DE GEBOUWDE OMGEVING IN DE BENELUX EN AANGRENZENDE GEBIEDEN MEMORANDUM OF UNDERSTANDING ENERGIE-EFFICIËNTIE IN DE GEBOUWDE OMGEVING IN DE BENELUX EN AANGRENZENDE GEBIEDEN MEMORANDUM OF UNDERSTANDING Energie-efficiëntie in de gebouwde omgeving in de Benelux en

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE istock Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE Overzicht van het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie 2014-2020 Klimaat Wat is het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie? De Europese staatshoofden

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development

Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Linco Nieuwenhuyzen Adviseur Strategie Brainport Development Brainport Development ontwikkelingsmaatschappij nieuwe stijl Bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid Strategie-ontwikkeling-uitvoering

Nadere informatie

Innovatie op wereldschaal begint in de regio

Innovatie op wereldschaal begint in de regio Innovatie op wereldschaal begint in de regio Gouda, 4 juni 2015 Erwin Riedstra, PNO Consultants Opbouw presentatie 1. Introductie 2. Regionale innovatie 4. Uw innovatiewensen? 3. EFRO Introductie Erwin

Nadere informatie

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat INTERREG V Deutschland Nederland 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat Kader Europa 2020 Strategie Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Europese Verordeningen Structuurfondsen

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak

Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak Europastrategie van Velsen EU-strategie die als leidraad geldt voor alle activiteiten en investeringen van Velsen op dit vlak 1. Wat willen wij: Visie op Velsen Met het vaststellen van de Visie op Velsen

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 2 april 2012 (19.04) (OR. en) 8207/12 ADD 2. Interinstitutioneel dossier: 2011/0276 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 2 april 2012 (19.04) (OR. en) 8207/12 ADD 2. Interinstitutioneel dossier: 2011/0276 (COD) LIMITE eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 2 april 2012 (19.04) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0276 (COD) 8207/12 ADD 2 LIMITE FSTR 26 FC 17 REGIO 39 SOC 240 AGRISTR 40 PECHE 103 CADREFI

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem

Aan de raad AGENDAPUNT 11. Doetinchem, 4 juli 2009. Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Aan de raad AGENDAPUNT 11 Economische visie en actieplan Dynamisch Duurzaam Doetinchem Voorstel: 1. de foto van de sociaal-economische situatie in Doetinchem voor kennisgeving aannemen; 2. het beleidskader

Nadere informatie

Position Paper: Sterke regio s voor een veerkrachtig Nederland

Position Paper: Sterke regio s voor een veerkrachtig Nederland Position Paper: Sterke regio s voor een veerkrachtig Nederland Nederland maakt een transitie door naar een nieuwe economie. Een economie waarin technologische innovaties elkaar steeds sneller opvolgen

Nadere informatie

Interreg V Vlaanderen-Nederland

Interreg V Vlaanderen-Nederland Interreg V Vlaanderen-Nederland Waarom deze workshop - Doelstellingen OP-Zuid en Interreg Vlaanderen-Nederland afgestemd - Projectidee past niet zo goed in OP-Zuid, maar wèl in Interreg - Bijkomend: subsidie

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011

Aan de raad AGENDAPUNT 3. Doetinchem, 10 december 2008. Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Aan de raad AGENDAPUNT 3 Beleidsplan Re-integratiebeleid 2009-2011 Voorstel: 1. De kaders uit het beleidsplan 'Werken werkt!' vaststellen, zijnde: a. als doelstellingen: - het bevorderen van de mogelijkheden

Nadere informatie

Platform Subsidies. Regiobijeenkomst. Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman

Platform Subsidies. Regiobijeenkomst. Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman Platform Subsidies Regiobijeenkomst Wilfrie Koekkoek, Rene Savelsberg, Rik Steenaard en Mark Strootman Vorm & Inhoud We gaan vandaag in gesprek met elkaar over een aantal subsidies waarbij de invalshoek

Nadere informatie

INTERREG V A 2014 2020

INTERREG V A 2014 2020 INTERREG V A 2014 2020 Doelen en subsidieinstrumenten van de EU Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Structuurfondsen Doelstelling 1 Convergentie (Regio s met BBP/inw. < 75% van het Europese gemiddelde)

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

llll lllliiii III! INI 3782773

llll lllliiii III! INI 3782773 Strategic Board Delta Region llll lllliiii III! INI 3782773 Boschstraat 35 4811GB BREDA T 076-5200247 KVK 56676328 IBAN NL07RABO0178996939 info@deltaregion.eu www.deltareeion.eu Aan Provincie Noord-Brabant

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei

Energieakkoord voor duurzame groei Energieakkoord voor duurzame groei Netwerkbijeenkomst Duurzame regionale energie Gelderland 15 januari 2014 Lodewijk de Waal Energieakkoord Wie zaten aan tafel? Inhoud presentatie Hoofdlijnen Energieakkoord

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN

JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN JA: DE KRACHT VAN HET MKB! DE KRÊFT FAN IT MKB PVDA FRYSLÂN MKB-PLAN Foto: Pixabay, Creative Commons MIDDEN- EN KLEINBEDRIJF: BANENMOTOR VAN DE SAMENLEVING Het midden- en kleinbedrijf (MKB) is dé banenmotor

Nadere informatie

Advies Uitvoeringsprogramma OP Zuid Internationaal Topcluster Agrifood en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen

Advies Uitvoeringsprogramma OP Zuid Internationaal Topcluster Agrifood en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen Advies Uitvoeringsprogramma OP Zuid Internationaal Topcluster Agrifood en Tuinbouw & Uitgangsmaterialen Inleiding De agrifood sector (incl. tuinbouw en uitgangsmaterialen, verder te noemen agrifood ) is

Nadere informatie

Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg -

Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg - Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013 e.v. - provincie Limburg - Het doel van de Nadere subsidieregels ter bevordering van de economie en concurrentiekracht 2013

Nadere informatie

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort

Collegevoorstel - 1 - Gemeente Amersfoort Collegevoorstel Sector : SOB Reg.nr. : 4540609 Opsteller : J.C. Engels Telefoon : (033) 469 42 99 User-id : ENGH Onderw erp Indiening Europese subsidieaanvraag FI-PPP Media in the City Voorstel: 1. De

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3)

Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3) Regionale Hotspots in Slimme Specialisatie Strategieën (RIS3) REGIONALE HOTSPOTS IN RIS3 Analyse van de rol van regionale hotspots in RIS3 strategieën en de mogelijk-heden tot financiering van internationale

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle

Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Leercyclus Enschede-Dordrecht-Zwolle Regionaal uitvoeringsprogramma economie en arbeidsmarktbeleid Enschede, 26 januari 2012 Gido ten Dolle Programmadirecteur Ruimtelijk economische strategie en arbeidsmarktbeleid

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering

2015-686 HERZIEN. Spelregelkader EU-cofinanciering 2015-686 HERZIEN Spelregelkader EU-cofinanciering Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Financiën, Cultuur, Bestuur en Economie op 9 september 2015 - Provinciale Staten op 23 september 2015 - fatale

Nadere informatie

Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing. Bied ruimte om op topniveau te presteren!

Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing. Bied ruimte om op topniveau te presteren! Maak van Brabant een proeftuin voor de arbeidsmarktvernieuwing Bied ruimte om op topniveau te presteren! Brabant loopt voorop. Als innovatieve regio willen we tot de Europese top horen. Dat ligt binnen

Nadere informatie

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN

GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN GROEI EN BANEN: DE VOLGENDE STAPPEN Presentatie door J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, aan de informele Europese Raad van 30 januari 2012 De "vicieuze cirkels" in Europa doorbreken Europa

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

Het Bedrijfslevenbeleid

Het Bedrijfslevenbeleid Het Bedrijfslevenbeleid NAAR DE TOP! Sjoerd Visser Programmadirectie Topsectoren i.o. Inhoud Regeerakkoord Bedrijfslevenbeleid - ambitie - topsectoren - ruimtelijke aspecten - financiering - Proces fasering

Nadere informatie

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording

Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording gemeente Eindhoven Raadsnummer 14R6043 Inboeknummer 14bst01553 Beslisdatum B&W 21 oktober 2014 Dossiernummer 14.43.151 Raadsvoorstel Vernieuwing Mondiale Bewustwording Inleiding In het coalitieakkoord

Nadere informatie

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting

Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Analyse integrale aanpak arbeidsmarktbeleid Zuidoost-Nederland Samenvatting Versie 28 november 2012 In opdracht van de Brainport 2020-commissie Samenvatting Brainport 2020 heeft de ambitie om Zuidoost-Nederland

Nadere informatie

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen!

Position Paper. Samenwerking Noord. Samenwerken door Samen te Doen! Position Paper Samenwerking Noord Samenwerken door Samen te Doen! Mei 2015 Samenwerking Noord is een netwerkorganisatie van (semi)overheidsorganisaties gericht op een duurzame ontwikkeling van de ICT functie

Nadere informatie

Operationeel Programma Grensregio Vlaanderen- Nederland 2014-2020

Operationeel Programma Grensregio Vlaanderen- Nederland 2014-2020 Operationeel Programma Grensregio Vlaanderen- Nederland 2014-2020 10 April 2014 1 Inhoudstafel 1. Bijdrage Operationeel Programma aan Europe2020... 4 1.1 Strategie van het OP om bij te dragen aan het realiseren

Nadere informatie

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk

nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling kijk nummer 23 van 2005 Vaststelling Beleidsregels bij het Kader voor projectontwikkeling ICT in Drenthe: een economische kijk Besluit van gedeputeerde staten van Drenthe van 22 februari 2005, kenmerk 5.3/2005001126,

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie