Het nieuwe seniorenwonen De transformatie van ouderenhuisvesting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het nieuwe seniorenwonen De transformatie van ouderenhuisvesting"

Transcriptie

1 Een uitgave van de Nederlandse Vereniging van Makelaars november 2014 zie ook: SPECIAL OUDERENHUISVESTING inhoudsopgave Pagina 2 NVM-makelaar Albrecht Kok: Nu anticiperen op toekomstige woonwensen Liane den Haan, algemeen directeur ANBO: Meer oog voor gedifferentieerd wonen Pagina 3 Henk Krol, Kamerlid 50PLUS: Voorkomen is beter dan genezen Hoogleraar Jan Latten: Honderdduizenden vooral alleenstaande ouderen komen erbij VooRWooRD Het nieuwe seniorenwonen De transformatie van ouderenhuisvesting Het aangezicht van Nederland gaat de komende jaren veranderen. In toenemende mate zullen vijftigers en zestigers het straatbeeld gaan bepalen. Interessant is te vernemen hoe deze huishoudens oud willen worden. Doelgroepen waar vaak over wordt gesproken, maar weinig mee wordt gecommuniceerd. Onze NVM-makelaars spreken veel met deze consumenten en dan valt een paar zaken op. Ouderen zijn honkvast en willen echt worden verleid. In enquêtes geeft men aan best wel te willen verhuizen, maar ze kiezen hun momenten, zijn terecht veeleisend en mopperen dan ook regelmatig over het niet passende aanbod op de huur- of koopmarkt. Duidelijk is dat het voormalige bejaardenhuis en het verzorgingshuis geen opties meer zijn. Verder is het moment dat de kinderen de deur uitgaan een uitgelezen moment om te verleiden. Huishoudens staan dan namelijk open voor een mogelijk ander type woning. Grote groepen huishoudens, vooral zij die huren, ervaren ook dat er voor hen eigenlijk geen keuzevrijheid is en dat zij de boot, deels door het ontbreken van eigen vermogen, hebben gemist. Een groep die dan ook speciale aandacht verdient. Makelaars, maar niet alleen makelaars, geven aan dat de focus zich moet richten op twee oplossingen. Het aanpassen van de bestaande woningvoorraad aan de wensen van de ouderen - de directe woonomgeving wordt daarbij regelmatig genoemd - en daarnaast meer passend nieuw woningaanbod zowel in de huurals in de koopsfeer. De invulling zal daarbij overigens plaatselijk sterk verschillen. In het kader van de zelfredzaamheid en het delen, juich ik een initiatief als peer-to-peer toe. Mensen doen iets voor elkaar, delen bepaalde zaken. De ene buurman maait het gras, de andere geeft advies over het invullen van een belasting aangifte. Kennis van de buurt, kennis van mensen is dan een essentieel thema. Juist daarin zouden makelaars kunnen excelleren als kenners van de buurt. In deze special komt een groot aantal deskundigen aan het woord die hun licht laten schijnen over de ontwikkelingen rond wonen, zorg en de senioren. Het zijn zeer lezenswaardige interviews, die onder meer duidelijk maken dat we nu al moeten anticiperen op toekomstige woonwensen. De toekomst begint dus al nú. Ger Hukker, voorzitter NVM luisteren naar de wensen van onze senioren is een kunst Column Paulus Jansen: Bouwen voor toekomstig gebruik door ouderen Pagina 4 Frank van Dam, Planbureau voor de Leefomgeving: Maak de openbare ruimte seniorenproof Marnix Norder, leider van aanjaagteam: We moeten ervoor zorgen dat de barrières worden weggenomen Pagina 5 Minister Stef Blok: Regionale samenwerking verbeteren De Leyhoeve: het nieuwe wonen voor mensen op leeftijd Pagina 6 Netty van Triest, Platform 31: Senioren willen triple A wonen: Albert Heijn, Arts en Apotheek George de Kam, honorair hoogleraar: Ouderen moeten het thuis goed hebben Pagina7 Henry Meijdam, Raad voor de leefomgeving en infrastructuur: Toekomst seniorenhuisvesting vergt omslag in denken Architect Mark van der Poll: Ieder zijn eigen woondroom Pagina 8 Ineke Bakker, gedeputeerde provincie Overijssel: 80 procent van de mensen boven de zestig verhuist niet meer Lia Jacobsen, Seniorkeurmakelaar in Bennekom: Meer nieuwbouw nodig voor senioren

2 Interview NVM-makelaar Albrecht Kok: Nu anticiperen op toekomstige woonwensen Senioren zullen steeds langer zelfstandig blijven wonen, is de verwachting van makelaar Albrecht Kok uit Drachten. Dat willen mensen niet alleen graag, maar is ook noodzakelijk. Zeker nu veel bejaardenhuizen sluiten en de regels voor opname in een verpleeghuis strenger worden. Mensen zullen dan ook veel eerder in hun leven moeten nadenken over wat ze verder nog willen en hierop tijdig anticiperen, aldus Kok. Albrecht Kok is naast makelaar tevens ambassadeur van de Krimpbeweging in Friesland en voorzitter van de NVM-afdeling Friesland. We anticiperen hier met een aantal partijen op die krimp en kijken hoe we de dorpen leefbaarder kunnen maken of houden. Dit onder het motto: Fan mear nei Better (Van meer naar beter, red.). Dat betekent dat we er niet bij moeten bouwen, maar dat de kwaliteit omhoog moet. Zo willen ouderen er is hier veel eigenwoningbezit graag in hun dorp blijven wonen. Voor hen is woningaanpassing of -verbouwing de beste oplossing. Helaas lukt zo n aanpassing of verbouwing niet altijd, omdat de woning hiervoor eenvoudigweg niet geschikt is. Zorgflat Voor senioren die huren en niet in een bejaardenhuis terechtkunnen, is er de mogelijkheid een appartement te huren in een zorgflat. Een goed voorbeeld van zo n zorgflat hebben we hier in Drachten. Omdat er voor deze nieuwbouwflat niet voldoende kopers bleken, heeft men besloten deze om te vormen tot een appartementengebouw waar senioren een appartement met zorg kunnen huren, aldus Kok. dan moet er echter wel voldoende aanbod zijn van kleine grondgebonden woningen. Dat aanbod is er vrijwel niet in de bestaande bouw en nieuwbouw vindt hierin bijna niet plaats. Overheid Het is volgens Kok ook even afwachten hoe de decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten gaat verlopen. De overheid moet zich goed bewust zijn van de vergrijzing van ons land en daar denk ik beter of meer op inspelen. Zo zijn er volgens Kok voor senioren met een klein pensioen bijna geen huurwoningen beschikbaar. De woningcorporaties bouwen steeds minder, beperken zich vaak tot renovatie en vervanging omdat de middelen hiervoor ontbreken. Dit komt mede door de verhuurdersheffing die een verschrikkelijk grote wissel op de corporaties trekt. Bewustwording Volgens Kok begint alles echter met bewustwording: Mensen moeten eerder in hun leven nadenken over wat ze verder nog willen. Op het moment dat de kinderen de deur uit zijn dan ben je jaar zou je ervoor kunnen kiezen om nog één keer te verhuizen. Naar een kleiner huis, waar je als je wat gaat mankeren ook kunt blijven wonen. Want als je op je 65e nog een patiobungalow wilt kopen, moet je over flink wat eigen geld beschikken. Van de bank hoef je dan niets meer te verwachten. NVM-makelaar Albrecht Kok: Mensen moeten eerder in hun leven nadenken over wat ze verder nog willen. Patiobungalow Het liefst wil men althans in Friesland wonen in een grondgebonden woning met een tuin, vertelt Kok. Dat betekent dat senioren die wonen in een eengezins- of vrijstaande woning als zij verhuizen kiezen voor een kleine patiobungalow. Wil je deze verhuisbeweging stimuleren, De overheid moet zich goed bewust van de vergrijzing Liane den Haan, algemeen directeur ANBO: Meer oog voor gedifferentieerd wonen De ontwikkelingen rond wonen en zorg zijn al heel lang gaande. Sommigen schrijven dat toe aan het kabinetsbeleid en de bezuinigingen, zegt Liane den Haan, algemeen directeur van ANBO, belangenbehartiger van senioren. Maar je ziet eigenlijk al veel langer dat mensen thuis willen blijven wonen. Waar je vroeger met zestig oud was, kun je nu nog met tachtig heel zelfstandig zijn. Ook ontstaan er veel nieuwe initiatieven op het gebied van wonen. Er is veel meer keuze is om een woonvorm te kiezen die bij je past. Er zijn senioren die het liefst in hun eigen huis blijven wonen. En er zijn mensen die de gezelligheid samen met anderen opzoeken, zegt Den Haan. Maar ook wanneer de aanpassingen die nodig zijn in een woning te kostbaar zijn en intensieve zorg nodig is, zijn senioren genoodzaakt om te verhuizen. Gelukkig kan dat tegenwoordig ook, want de mogelijkheden om anders te wonen nemen toe. Kleine kamers, lange gangen Den Haan: Er zijn organisaties die totaalpakketten aanbieden op het gebied van zorg en welzijn. Veel mensen vinden het fijn als er in een appartementencomplex gezellige activiteiten worden aangeboden. Zij kiezen een verzorg- of verpleeginstelling, waar alles onder één dak is samengebracht. Maar dan wel een wooncomplex waar veel meer oog is voor gedifferentieerd wonen. Decennialang bepaalden kleine kamers aan lange gangen het beeld in verzorg- en verpleeginstellingen, maar die tijden zijn zo langzamerhand voorbij. Er wordt steeds meer ingesprongen op individuele woonbehoeften, zegt Den Haan. Dat is goed. Mensen die klein wonen gewend zijn, kunnen klein blijven wonen. Voor mensen die andere woonbehoeften hebben, is die mogelijkheid er ook. In stedelijke gebieden is die keuze wel wat groter dan op het platteland. Daar zie je juist vaker dat senioren bij familie of bij hun kinderen gaan inwonen. Of dat boerderijen deels voor hen worden ingericht. Genossenschaften Den Haan: In steden, en op verpleeginstellingsniveau, zie je steeds vaker kleinschalige nieuwbouwprojecten ontstaan waarin beknopte woonunits worden aangeboden. Een woning waarin senioren een eigen slaapkamer hebben, maar met een gemeenschappelijke woonkamer en keuken. In Duitsland zijn dit soort Genossenschaften erg in zwang en bijzonder populair. Mensen nemen in deze woningen zorgtaken van elkaar over. Ze helpen elkaar. Een vorm van dienst en wederdienst. Anticiperen Den Haan: Ik ben een voorstander van levensloopbestendig bouwen. Tegelijkertijd moeten we met nieuwbouw heel voorzichtig zijn, want over dertig jaar ziet de demografie van Nederland er weer totaal anders uit. Als we daar niet op anticiperen, werken we misschien leegstand in de hand. Dat neemt niet weg dat er anno 2014 tal van nieuwe woonvormen ontstaan. Mensen kopen bijvoorbeeld op hun veertigste samen een huis, waar ze de komende decennia willen blijven wonen. Met nieuwbouw moeten we heel voorzichtig zijn Ook thuiszorgorganisaties ontplooien nieuwe initiatieven, zegt Den Haan. Ze vindt dat een goede ontwikkeling. Er ontstaan wooncomplexen met senioren én jongeren. Zoals bestaande verzorgingshuizen die geschikt worden gemaakt voor jongerenhuisvesting. Daardoor ontstaat er interactie tussen jongeren en ouderen. Zij doen iets voor ouderen en bezuinigen zo op hun huurlasten. Liane den Haan, algemeen directeur ANBO: Ik ben een voorstander van levensloopbestendig bouwen. Interview 2

3 Henk Krol, Kamerlid 50PLUS: Voorkomen is beter dan genezen Als er een baby op komst is, wordt het kamertje maanden van te voren ingericht. Als je ouder wordt, moet je eerst van de trap vallen, wil er iets in je woning veranderen. En het ligt in de eerste plaats aan die ouderen zelf hoor, vindt 50PLUS leider Henk Krol. Wanneer dringt het nu eens door? Een traplift, een douche en een bed beneden, geen drempels meer in huis. Het lijkt zo eenvoudig. Toch worden al dit soort maatregelen vaak veel te laat genomen, vindt Henk Krol van de politieke partij 50PLUS. Daar moeten we met z n allen iets aan doen. Een voorlichtingscampagne waarin 50PLUS, de overheid én Omroep Max een rol spelen. Dat zou mooi zijn. Schrijnend Het zijn de dingen waar hij zelf tegenaan loopt, waar Krol zich als Tweede Kamerlid hard voor maakt. Dingen die hem aan het hart gaan. Jaren geleden werd mijn eigen moeder dement. Ze was een slimme vrouw, heeft haar hele leven keihard gewerkt in het onderwijs, en dan is het schrijnend om te zien dat zij niet de zorg krijgt die aansluit op wat zij eigenlijk haar leven lang had verdiend. Ik diende een verzoek in bij de gemeente voor een tijdelijke woning in de achtertuin, om haar zo mantelzorg te geven. Die vergunning kreeg ik zeven jaar nadat ze was overleden. Hoe zuur is dat? Tóch beboet Vanaf 1 november is het gelukkig makkelijker geworden om een mantelzorgwoning in de achtertuin te plaatsen. Godzijdank, zegt Krol. Want ik weet dat heel veel mensen dat graag willen. Maar helaas heb je dan wel weer te maken met de kostendelersnorm, want formeel wonen er dan meer mensen op hetzelfde adres en word je extra aangeslagen. Belachelijk natuurlijk. Je levert mantelzorg zodat ouderen langer thuis kunnen wonen. Dat bespaart kosten, maar je wordt tóch beboet. wat doet het kabinet? Dat straft ze af. We weten allemaal dat de woningmarkt op slot zit. Als die vermogende senioren wat makkelijker aan hun kinderen zouden kunnen schenken, tegen een aantrekkelijk belastingtarief, krijgen die weer meer ruimte voor het kopen van een eigen huis. Als 50PLUS hebben wij ons hard gemaakt voor het verruimen van het schenkingsrecht. Met succes, want het heeft wel zo n vijf miljard euro in de woningmarkt gepompt. Maar niet lang meer helaas, want per 1 januari wordt die verruiming weer keihard afgeschaft. Ik wil dus iedereen die hier graag gebruik van zou maken met klem oproepen om dit nog voor het eind van het jaar te doen. Veel mensen willen een mantelzorgwoning in de achtertuin Bouwen voor toekomstig gebruik door ouderen Poeh: wonen & zorg in 240 woorden behandelen, ga er maar aanstaan. Als wethouder stenen is mijn grootste betrokkenheid: zorg dat alles wat gebouwd en verbouwd wordt in de stad al zoveel mogelijk geschikt is voor toekomstig gebruik door ouderen. In een gemeente als Utrecht is dat goed te doen. Zo worden er heel veel appartementen voor starters gebouwd met een vloeroppervlak tussen 50-65m². Gelijkvloers, met liftontsluiting en dichtbij het centrum en voorzieningen, want dat willen starters. Over tien, twintig of veertig jaar kunnen die woningen ook prima gebruikt worden door senioren. Misschien niet in de zwaarste zorgcategorieën, maar wel door de héle grote groep die een kleine functiebeperking heeft. Interview Kamerlid Henk Krol: Iedereen moet nú nog gebruik maken van het schenkingsrecht. Schenkingsrecht Druk maakte Krol zich ook over het schenkingsrecht. Ons land telt een aantal vermogende ouderen, legt hij uit. Die hebben hun leven lang hard gewerkt en verdienen ons respect. Maar Jan Latten, hoogleraar demografie Universiteit van Amsterdam: Honderdduizenden vooral alleenstaande ouderen komen erbij Er is een toenemende vergrijzing gaande. Babyboomers worden oud. Hoe gaat de vraag naar wonen er uitzien in de toekomst? Er zijn harde signalen dat er honderdduizenden huishoudens bijkomen, zegt Jan Latten, hoogleraar demografie aan de Universiteit van Amsterdam. Dat zijn vooral ouderen. Latten is behalve hoogleraar ook als demografisch expert verbonden aan het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Latten: De groei zit hem vooral in alleenstaande ouderen van 50plus en die concentreert zich in absolute zin in randstedelijke gebieden. Er zit geen groei in jonge gezinnen, ook niet als de economie aantrekt. Het aantal ouderen krijgt dus de overhand. Latten: Deels komt de toename van het aantal alleenstaanden doordat er veel relaties verbroken worden. Een toenemend aantal mensen besluit op hun veertigste/vijftigste te scheiden. Die mensen blijven vaak alleen. Alleenwonende vrouwen hebben het doorgaans financieel moeilijker dan mannen, zegt Latten. Zij moeten op hogere leeftijd vaak rondkomen van een bescheiden pensioen. Alleenstaanden hebben het, vergeleken met stellen, sowieso vaak minder breed. Dat zal naar verwachting ook in het wonen zichtbaar worden. Als je ouder wordt en je hebt geen pensioen, dan is een eigen woning financieel moeilijk te behappen. Dan is kleiner wonen financieel niet alleen aantrekkelijker, maar ook noodzakelijk. Je ziet dat andere woonvormen bij dit kleiner wonen hun intrede doen. Geen grote wooncomplexen, maar kleinere huisvesting voor ouderen met een centrale publieksruimte. Collectief wonen met gemeenschappelijke ruimten raakt meer in trek. Hofjeswoning Latten noemt hofjeswoningen. In sommige steden zie je die ontstaan, zoals in Haarlem. Een oud concept dat een nieuwe invulling krijgt. Privé wonen, maar wel met saamhorigheid en gezelligheid, en met een tuin of binnenplaats waar men elkaar ontmoet. Een nieuwe vorm van groepswonen. Je ziet in steden ook andere vormen van groepswonen ontstaan. Geen communes, maar wel plekken waar privé en gemeenschapsgeest samenvloeien. Volgens Latten zie je dat mensen in toenemende mate zelf sturing geven aan hun woonwensen. Zo ontstaan wooncoöperaties als nieuw model voor huisvesting. Een soort eigen initiatief van mensen om een gebouw te ontwikkelen. De overheid trekt zich terug. Mensen pakken het dus zelf op. Geen kinderen Latten: Veiligheid en geborgenheid zijn belangrijk bij ouderenhuisvesting. Dat heeft te maken met het aantal kinderlozen dat groeit. Je ziet dat terug in de demografie. In de participatiesamenleving wordt die groep vaak vergeten. De individualisering neemt toe. Hoogleraar Jan Latten: Veiligheid en geborgenheid zijn belangrijk bij ouderenhuisvesting. Persoonlijk Een tweede interessante ontwikkeling is het persoonlijk benaderen van ouderen in een grote sociale huurwoning met het aanbod om ze te helpen om een passende, levensloopbestendige woning te vinden. De gemeente werkt bij dit project met de corporaties samen. Ouderen die gebruik maken van het aanbod mogen een deel van hun opgebouwde huurkorting meenemen, die gedekt wordt uit de huurverhoging van de vrijkomende woning. Per saldo worden twee vliegen in één klap geslagen: de senior verhuist naar een geschiktere levensloopbestendige woning, terwijl er een (schaarse) grote woning wordt vrijgemaakt voor een gezin met kinderen. De persoonsgerichte benadering is tamelijk arbeidsintensief, maar wel effectief. We proberen de efficiency te verhogen door senior-vrijwilligers op te leiden tot woonconsulent. Ook kunnen de buurtteams die in het kader van de decentralisatie van rijksdiensten gevormd worden wellicht een rol krijgen bij het in kaart brengen van de doelgroep. Paulus Jansen, wethouder wonen, gemeente Utrecht Doordat men alleen is, zoeken mensen elkaar meer op. Dat komt ook tot uitdrukking in de gekozen woonvorm. Sociale component Het levensloopbestendig bouwen heeft een technische, maar ook sociale component, zegt hij. Het gaat niet alleen om voorzieningen, maar juist ook de behoefte om elkaar tot steun te zijn en elkaar te helpen. Alleenstaanden zoeken elkaar op en ontmoeten elkaar. Het levensloopbestendig bouwen zal daarop moeten anticiperen. Ook duurzaamheid en mobiliteit spelen een rol. Kleinere, centraal gelegen woningen in de stad. Dichtbij alle voorzieningen die gemakkelijk zijn te bereiken. Hofjeswoningen vormen een nieuwe vorm van groepswonen column Interview Special ouderenhuisvesting november

4 Frank van Dam, Planbureau voor de Leefomgeving: Maak de openbare ruimte seniorenproof We worden met z n allen steeds ouder en we blijven steeds langer vitaal. Steeds meer ouderen blijven met een aanpassing hier en daar, wonen waar ze wonen: lekker vertrouwd in hun eigen huis. Mits de leefomgeving het toelaat. Zoals de meeste ouderen, ging mijn oma op haar tachtigste naar het bejaardentehuis, vertelt Frank van Dam van het Planbureau voor de Leefomgeving, die als projectleider verantwoordelijk was voor de studie Vergrijzing en Woningmarkt. Dat was in die tijd heel normaal. Mijn moeder die nu al negentig is, moet daar niet aan denken. Die woont nog op zichzelf en dat gaat prima. Deels is dat volgens Van Dam gewoonte. Zo ging het vroeger, daar dacht je niet zo over na. Als je ouder werd, ging je naar het bejaardentehuis. Deels heeft het ook met de woonwensen van senioren te maken én met nieuwe zorgarrangementen die langer thuis wonen veel makkelijker maken. Verhuisbereidheid We worden steeds individualistischer, vervolgt Van Dam. Zeker de babyboomers. Die zijn bijzonder zelfstandig, zelfredzaam en vitaal. Ze zijn onder totaal andere omstandigheden opgegroeid dan de generatie voor hen. Ze hebben carrière gemaakt en konden in een goedkope tijd een mooie woning kopen die enorm in waarde is gestegen. Hun hypotheek is afgelost en met relatief lage woonlasten blijven ze gewoon lekker wonen waar ze wonen. Waarom zouden ze weggaan? De verhuisbereidheid onder ouderen is dus relatief laag. En dat kunnen ze volgens Van Dam tot op hele hoge leeftijd volhouden. Mits hun woning, de woonomgeving en de zorgarrangementen daar op zijn ingericht. Een traplift, een bed in de woonkamer, drempelloze woningen. Mensen zijn bereid om hun woning aan te passen, tot het echt niet meer gaat en er niks anders op zit dan verhuizen naar een passende woning. Meer prioriteit Toch draait het volgens Van Dam om meer dan de woning alleen. De kwaliteit van de directe woonomgeving speelt ook een belangrijke rol in de keuze om zelfstandig te blijven wonen. Kun je veilig over straat? Is het verkeer overzichtelijk? Hoe zit het Frank van Dam van het Planbureau voor de Leefomgeving: We worden steeds individualistischer. met de kwaliteit van de stoep en de straat? Als je makkelijker er op uit gaat, heb je meer sociale contacten. Zo blijf je langer onder de mensen en blijf je langer actief. Participeren in de omgeving en meer mobiel kunnen zijn, heeft positieve effecten op het welbevinden en de gezondheid. Zeker in grote steden is die woonomgeving volgens Van Dam wel aan verbetering toe. Het seniorenproof maken van de openbare ruimte, moet daarom meer prioriteit hebben. Het zou een vast onderdeel moeten zijn van ieder nieuw stedelijk plan. En niet pas achteraf, want dan is het vaak te laat. Babyboomers zijn bijzonder zelfstandig, zelfredzaam en vitaal Marnix Norder, leider van Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen: We moeten ervoor zorgen dat de barrières worden weggenomen Daarnaast moeten er woningen gebouwd worden, waarbij zorg in die woonsituaties geleverd kan worden. Dus nieuwe woonvormen, in plaats van het bejaardentehuis of verzorgingstehuis. En ten derde moeten we de bestaande complexen transformeren. Naar wat dan ook. Dit zijn de drie opgaven op het gebied van ouderen, zorg en wonen. Marnix Norder: Als aanjager moet je natuurlijk een neutrale positie innemen. Een bestaande woonvorm, het verzorgings tehuis, blijft niet meer zoals die is. Die verdwijnt, omdat we als samen leving vinden dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis moeten blijven wonen. Ze moeten niet in een onzelfstandige situatie verblijven, terwijl dat onnodig is. Maar dat betekent niet dat er voldoende goede woningen zijn voor hun nieuwe situatie, dat er voldoende mogelijkheden zijn om woningen aan te passen en dat er in het bestaande vastgoed hiervoor een oplossing is. Dat zijn de drie knelpunten die we hebben gesignaleerd, zegt Marnix Norder, oud-wethouder van Den Haag. Norder is sinds de zomer leider van een aanjaagteam dat gemeenten en regio s helpt de regionale samenwerking te zoeken en te verbeteren op het gebied van zorg-gerelateerd wonen voor ouderen. Het team, bestaande uit in totaal drie personen, meldt knelpunten in landelijke regels aan het kabinet. Norder is gevraagd om het team voor te zitten, omdat hij voormalig wethouder en oud-gedeputeerde is. Hij kent daardoor het lokale en regionale schaalniveau heel goed. Vanuit die achtergrond snap ik wat er wel niet of wel goed gaat en ik kan dan sturen om het de goede kant op te laten gaan. Norder benadrukt dat zijn team onafhankelijk is. Als aanjager moet je natuurlijk een neutrale positie innemen. We zijn door minister Blok en staatssecretaris Van Rijn gevraagd om dit werk te gaan doen, maar doen ons werk op een onafhankelijke manier. Op politiek gebied zijn we neutraal, al worden we wel ondersteund door een groepje ambtenaren. De bedoeling is dat Er is een grote verandering in het beleid ten aanzien van ouderen, zorg en wonen. in de regio s voldoende zorgwoningen worden gerealiseerd. Maar als er beperkingen zijn op nationaal niveau, dan zijn wij de club die dit bij de minister en staatssecretaris gaat aankaarten. We doen dan een beroep op hen om dit soort dingen te veranderen. We werken dus twee kanten op: richting de regio s en richting de regelgeving. Die regelgeving moet soms wat glad worden gestreken. Het is het signaleren van knelpunten en oplossingsrichtingen. En als team moeten we ervoor zorgen dat alle barrières worden weggenomen. Grote verandering Norder: Er is een grote verandering in het beleid ten aanzien van ouderen, zorg en wonen. Dat willen we als samenleving kennelijk al vele jaren lang, want die verandering is al heel veel kabinetten eerder ingezet. Die verandering heeft tot gevolg dat mensen hun woningen meer moeten gaan aanpassen, zodat ze langer thuis kunnen blijven wonen. 4

5 Minister Stef Blok van Wonen: Regionale samenwerking verbeteren Per 1 januari krijgen gemeenten te maken met een aantal nieuwe zorg taken. Ze worden in 2015 onder meer verantwoorde lijk voor zorg aan langdurig zieken en ouderen. Gemeenten krijgen ook te maken met de trend dat mensen steeds langer in hun vertrouwde omgeving willen vertoeven. Het merendeel van de mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag wil zo lang mogelijk in zijn eigen huis blijven wonen. Voor ouderen is dit vaak het huis waar hun kinderen zijn opgegroeid. Het is de buurt waar mensen hun sociale netwerk hebben en hun voorzieningen kennen. Mensen willen - zo lang mogelijk - regie over hun eigen leven voeren, schreven minister Blok (Wonen) en staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) in juni aan de Tweede Kamer. Dit geldt voor ouderen, mensen die worden geconfronteerd met ernstige ziekte of ongeval, verstandelijk gehandicapten en mensen met psychiatrische problemen. De trend dat ouderen langer thuis blijven wonen is duidelijk zichtbaar vanaf de jaren 80. Volgens de bewindslieden gaat het bij het langer zelfstandig wonen om lokaal maatwerk: over mogelijkheden voor wonen en zorg dicht bij de burger, zijn netwerk en buurt. Dit vraagt om regionale samenwerking en afstemming tussen partijen. Uit het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur en onze gesprekken met de koepelorganisaties blijkt evenwel dat de samenwerking tussen gemeenten, corporaties, zorgaanbieders en zorgkantoren regelmatig moeizaam verloopt. Partijen geven aan dat het Rijk hen kan ondersteunen om deze samenwerking te verbeteren. Informatievoorziening gemeenten moet verbeteren Aanjaagteam Een aanjaagteam onder leiding van ex-wethouder Marnix Norder, het Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen, moet daarom de regio s op weg helpen. Naast Norder hebben Wim Korsten en Ton Streppel zitting in het team. Korsten is in Noord-Brabant bestuurder geweest van een heel grote zorginstelling, terwijl Streppel voormalig topman is geweest van een corporatie, eveneens in Noord-Brabant. Hij heeft ook deel uitgemaakt van het bestuur van Aedes, de koepelorganisatie van woningcorporaties. Het team is in gesprek met zogeheten regiotafels, waarin kennis en informatie wordt gedeeld. In deze regiotafels zitten zorgverzekeraars, zorgkantoren, gemeenten, zorgaanbieders, woningcorporaties, cliëntenorganisaties en beroepsorganisaties bij elkaar. Het team is in ieder geval voor één jaar, tot 1 juli 2015, aangesteld. Informatievoorziening Norder vindt dat gemeenten, maar ook het Rijk, hun informatievoorziening flink moeten verbeteren voor mensen die een zorgvraag hebben. Dit is een klacht die ik vaak hoor. Er zijn maar weinig websites waarop je informatie kunt vinden over bijvoorbeeld het verzorgen van je moeder, die haar heup gebroken heeft. Vroeger kon je terecht bij de huisarts, die je doorverwees. Nu moet je zelf wat organiseren, maar informatie hierover is op websites maar schaars aanwezig. Dat leidt tot veel irritatie en dat kan ik heel goed begrijpen. Door heel goed te informeren en voor te lichten kunnen gemeenten juist een groot deel van hun kostenbesparingen, die ze moeten doorvoeren, pakken. Maar als ik kijk naar de informatie op een gemiddelde website, dan is dat helaas echt heel slecht. Minister Blok: Mensen willen zo lang mogelijk regie over hun leven voeren. Interview De Leyhoeve: het nieuwe wonen voor mensen op leeftijd Samen aangenaam oud worden. Dat is de slogan achter het Woonlandschap de Leyhoeve in Tilburg. Op 1 oktober is met het slaan van de symbolische eerste paal de bouw van dit complex feestelijk gestart. Volgens de initiatiefnemers geeft de Leyhoeve vorm aan het nieuwe wonen voor mensen op leeftijd. Ze noemen het een totaaloplossing om je leven zo lang mogelijk te kunnen leiden. Dat is wat mensen wensen. In het complex van zes verdiepingen komen 200 luxe huurappartementen, 85 zorgsuites voor ouderen en vele faciliteiten zoals horeca, zwembad, restaurant en kinderopvang. Het ligt ook in de nabijheid van een ziekenhuis. De ontwikkeling van de Leyhoeve heeft 7 jaar geduurd. Initiatiefnemers zijn verschillende partijen, zoals projectontwikkelaar Roozen van Hoppe en internationaal aanbieder van zorg Senior Assist. Zij stellen de droom van samen aangenaam oud worden nu ook in Tilburg te verwezenlijken. Bejaardenhuis Mensen willen niet naar een verzorgingstehuis. Als je dat aan mijzelf zou vragen, dan is mijn antwoord ook volmondig nee, stelt projectleider Laurens van Rij. Mensen die hier komen wonen, hoeven nooit meer naar een verzorgingstehuis toe, omdat alle faciliteiten onzichtbaar aanwezig zijn voor het moment dat ze zorg nodig hebben. Normaliter wordt er een gebouw gebouwd en daar mensen ingestopt. Wij redeneren net andersom: je bouwt een gebouw rondom mensen. Dat is een heel andere insteek, zegt ontwikkelaar Hendrik Roozen. Bij de Leyhoeve gaan ouderen wonen in een groene omgeving, aan het beekje De Leij, met het gelijknamige park naast de deur. De woningen zijn voorzien van alle gemakken, de service is gelijk aan die in een luxe hotel, maar met optimale zorg binnen handbereik wanneer die noodzakelijk is. Hospitality Er is heel slim nagedacht over de bouw, er is slim nagedacht over een stukje hospitality. Dankzij de TU Delft kan er gebruik worden gemaakt van technische hulpmiddelen, waardoor het leefgenot omhoog gaat, en de kosten gedrukt worden. We hebben een appartement gemaakt, waarin je zo lang mogelijk zonder hulp van buiten kunt wonen. Dus zonder dat je de fysieke aanwezigheid van een zuster nodig hebt, vertelt Van Rij. De mensen die hier gaan wonen zijn 55 jaar of ouder, hebben over het algemeen nog geen zorgbehoefte, maar denken wel hierover na. Ze willen de regie in eigen hand hebben. Dat zijn de mensen die zich hier inschrijven. Als de zorgbehoefte van de bewoner toeneemt, kan de woning in een handomdraai worden aangepast, zo beloven de initiatiefnemers. actueel Bij de Leyhoeve gaan ouderen wonen in een groene omgeving, aan het beekje De Leij, met het gelijknamige park naast de deur. Het concept van de Leyhoeve blijkt aan te slaan, want in maart werd bekend dat alle 200 huurappartementen al zijn verhuurd. Dat was een half jaar voordat met de bouw van het complex van start is gegaan. De oppervlakten van de woningen verschillen sterk: de kleinste is 67 m², terwijl de grootste ruim 150 m² telt. Je bouwt een gebouw rondom mensen Special ouderenhuisvesting november

6 Netty van Triest, projectleider Platform 31: Senioren willen triple A wonen: Albert Heijn, Arts en Apotheek In de nabije toekomst zullen steeds meer ouderen zelfstandig in de wijk wonen in plaats van in zorginstellingen, zo blijkt uit onderzoek van kennis- en netwerkorganisatie Platform31. Maar alleen als zorg, welzijn en wonen goed op elkaar zijn afgestemd. Projectleider Netty van Triest vertelt waarom. Een heleboel senioren uit de babyboomgeneratie huren bij een woningcorporatie een woning waar ze al jaren zitten. Woningen uit de jaren 60 of 70 waar ze als jong gezin ooit in zijn getrokken. Toch is zo n woning vaak niet meer zo geschikt, zegt Netty van Triest. Dan kun je twee dingen doen. De woning aanpassen of kijken of er binnen de corporatie een andere geschikte en interessante woning is. Oudere huurders wíllen namelijk best verhuizen, maar alleen als ze er op vooruit gaan. Nabijheid van voorzieningen Die vooruitgang heeft volgens Van Triest lang niet alleen met de woning zelf te maken. Natuurlijk is het prettig als de woning de juiste aanpassingen heeft, maar even belangrijk is de omgeving. Het sociale netwerk, leuke verenigingen, de aanwezigheid van vrienden en kennissen, gezellige winkels, ontmoetingsplekken in de wijk, een loopje kunnen maken in de buurt. Maar ook: je veilig kunnen voelen op straat, zowel in sociaal opzicht als op het gebied van verkeersveiligheid. Dat zijn de dingen waar het om draait als je ouder wordt. En natuurlijk ook de nabijheid van voorzieningen. Wij zeggen Netty van Triest: Het verzorgingshuis is er straks niet meer. Dat is niet erg. altijd: ouderen willen Triple A wonen. Albert Heijn, de arts en de apotheek moeten dichtbij zijn. Autonomie Die nabijheid van voorzieningen wordt in de toekomst dus steeds belangrijker. Van Triest: Het verzorgingstehuis is er straks niet meer. Dat is niet erg. Het past bij de autonomie die ouderen vandaag de dag willen hebben. Maar het is wél een reden om goed na te denken over hoe je jezelf in de toekomst gaat redden. Natuurlijk is er een steeds groter wordende groep die zonder extra zorg -of misschien met wat kleine aanpassingenzelfstandig oud kan worden. Maar er zijn ook ouderen die wél een zorgvraag hebben. Met elkaar moeten we kijken hoe we die zorg het best kunnen organiseren. Bijvoorbeeld door het eenvoudiger te maken om mantelzorgunits in de tuin van de kinderen te plaatsen. Want daar is veel vraag naar. Maar ook door het aanbieden van zorgdiensten aan huis. Of dit soort maatregelen uitsluitend vanuit de gemeente moeten komen, betwijfelt Van Triest. Volgens mij is de nieuwe vraag naar dienstverlening van babyboomouderen met vaak een goed pensioen en eigen vermogen meer een markt voor slimme, nieuwe ondernemers. Als de bedrijven straks eenmaal gewend zijn aan deze nieuwe doelgroep en hun wensen, gaan ze hier massaal op reageren. De nabijheid van voorzieningen is heel belangrijk George de Kam, honorair hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen: Ouderen moeten het thuis goed hebben Het bejaardenhuis en later het verzorgingshuis waren niet de meest aantrekkelijke woonvormen. Het is daarom goed te begrijpen dat mensen tegenwoordig liever in hun eigen huis willen blijven wonen. Dat is inmiddels ook het uitgangspunt van het overheidsbeleid, stelt George de Kam honorair (onbezoldigd) hoogleraar Volkshuisvesting en Grondmarkt aan de Rijksuniversiteit Groningen. De Kam heeft in zijn hoogleraarschap een bijzondere aandacht voor het wonen van ouderen. Hij heeft zelf ook al de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, maar blijft de komende tijd toch verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schetst allereerst in een notendop de woonsituatie van ouderen in de 19de eeuw. Dat was jezelf basaal redden. Men was aangewezen op steun van familie en de omgeving. Grootouders of ouders bleven vaak ook thuis wonen. En als dat niet mogelijk was, was je aangewezen op heel basale armenzorg van de gemeente of van de kerk. Dat was in Nederland al vrij vroeg geregeld en we deden het in internationaal verband ook niet zo slecht. Overstap Volgens De Kam kwamen na de Tweede Wereldoorlog de bejaarden- en verzorgingstehuizen op. Dat werd onder andere gedaan om huizen vrij te maken voor de aanstormende wederopbouwgeneratie. Mensen accepteerden het als een vooruitgang, met name omdat de AOW als inkomstenbron erbij kwam. Het idee was dat je in die bejaardenoorden geheel verzorgd ging wonen. In het begin was die zorg niet heel erg nodig, omdat mensen George de Kam, honorair hoogleraar in Groningen: In de 19de eeuw was men aangewezen op steun van de familie en omgeving. al op vrij jonge leeftijd in de tehuizen terecht kwamen. Je schreef je in en vervolgens kreeg je een plek in het tehuis. Veel mensen maakten al rond hun 65ste de overstap. Mensen werden toen nog niet zo oud als nu, maar het betekende wel dat ze daar een flink aantal jaren leefden. Een tijdlang werd mensen dus gestimuleerd om naar die bejaardenoorden te verhuizen, maar de overheid is het toch gaan inperken, omdat het een heel dure voorziening is. Daarnaast willen mensen verder gaan op de plek, waar ze gewend zijn te wonen. Dat is inmiddels ook tot uitgangspunt in het beleid verheven. Eenheidsworst De Kam meent dat het verzorgingstehuis niet echt een ideale plek was om te wonen. Je had allemaal dezelfde kamer en er was één gemeenschappelijke ruimte. Het leven werd een soort van eenheidsworst, met alle respect voor wat er allemaal gebeurde. Maar het is goed voorstelbaar dat mensen dit niet de meest aantrekkelijke woonvorm vinden. Het is ook zo dat de meeste oudere mensen thuis wonen. Dat is zo en dat blijft zo. Het is niet zo dat we vroeger met z n allen naar het verzorgingstehuis gingen en we nú allemaal thuis blijven wonen. Het totale aantal inwoners van verzorgingstehuizen is momenteel slechts zo n In totaal zijn die verschuivingen niet zo dramatisch. Het is eigenlijk veel belangrijker dat je ervoor zorgt dat de mensen die in meerderheid al thuis oud worden, plus de paar duizend die erbij komen, het daar goed hebben. En dan kom je terecht op de omgeving, de voorzieningen in de buurt en steunpunten. Winkels moeten goed bereikbaar zijn en er moet goede mantelzorg zijn. Dat laatste wordt ook nadrukkelijker in het beleid van de overheid meegenomen. Een tijdlang werd mensen gestimuleerd om naar bejaardenoorden te verhuizen 6

7 Henry Meijdam, voorzitter van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur: Toekomst seniorenhuisvesting vergt omslag in denken De komende jaren zullen senioren in toenemende mate aangewezen zijn op zorg die wordt verstrekt in de omgeving waar zij wonen. Zorg die voor een deel bovendien onder de eigen verantwoordelijkheid komt te vallen. Mensen moeten er rekening mee houden dat ze ergens in een fase komen waarin ze meer zorg behoeven en hierop anticiperen. Dit vergt wel een omslag in denken, aldus Henry Meijdam, voorzitter van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. Op dit moment maken zo n mensen gebruik van verzorgingshuizen en verpleeghuizen. Dat aantal zal de komende jaren gaan afnemen tot ongeveer mensen, aldus Henry Meijdam, voorzitter van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. Dan heb je het met de GGZ-instellingen erbij toch over een vermindering met ongeveer 4 miljoen m 2 gebouwd oppervlak, dus een enorme transitie. Regierol Langer zelfstandig blijven wonen sluit heel erg aan bij de wensen van ouderen zelf, aldus Meijdam. Het is dan ook van belang om bij de ontwikkeling van wijken goed te kijken naar de nabijheid van winkels en zorgvoorzieningen. Daar ligt meteen een belangrijke regierol voor gemeenten. Zij zullen samen met zorgorganisaties, woningbouwcorporaties, particuliere huizenbezitters maar ook met bewonersorganisaties en vastgoedpartijen goed moeten nadenken over hoe woningen veel meer leeftijdsen zorgbestendig gemaakt kunnen worden. Bij nieuwbouw is dat relatief eenvoudig te realiseren. Maar in de bestaande bouw zullen volgens Meijdam absoluut renovaties en aanpassingen noodzakelijk zijn. Tel hierbij op dat voor een deel van de bestaande woningvoorraad (2,5 miljoen van de 7 miljoen woningen) vervanging of renovaties nodig zullen zijn, dan betekent dit, dat er een grote bouwkundige opgave op ons afkomt. Dat mensen zelf financieel zullen moeten gaan bijdragen aan zorg en wonen, is volgens Meijdam zeker te verwachten. Dit besef leeft echter nog niet voldoende. Het is volgens hem zaak dit probleem eerst op de kaart te zetten. Dan zal langzamerhand een omslag in denken ontstaan. Mensen zullen beseffen: Ik moet nu ik nog gezond en vitaal ben nadenken over de vraag hoe ik dat straks ga regelen. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je kapitaal in de eigen woning vrij gaat maken om in een kleinere woning de zorg in te kopen die je verlangt. Transitie Die omslag in denken is veel belangrijker dan wat ik uit de media weleens bespeur, besluit Meijdam. Daar wordt het toch teruggebracht tot In de bestaande bouw zijn renovaties absoluut noodzakelijk Henry Meydam: De overheid moet een consequent beleid voeren en niet iedere vier jaar van koers veranderen. een technocratische en redelijk steriele operatie. Terwijl het hier natuurlijk gaat om mensen in een kwetsbare levensfase en om een proces dat een transitie vergt die niet in een halfjaar voor elkaar is. Het is voor die transitie dan ook van belang dat de overheid een consequent beleid voert en niet iedere vier jaar van koers verandert. Dit om de markt zekerheid te geven voor wat betreft haar investeringsbeslissingen. CoLoFon NVMagazine is een periodieke uitgave van de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen NVM. NVMagazine biedt nieuws, achtergronden en opinies uit de wereld van onroerend goed in de markten wonen, business en agrarisch & landelijk vastgoed. Uitgever NVM, Postbus 2222, 3430 DC Nieuwegein, T: Hoofdredactie Roeland Kimman Voor gezinnen bouwen we hele vinexwijken, compleet aangepast aan de woon- en leefwensen van gezinnen met kinderen. Waarom niet ook voor senioren? In de Verenigde Staten doen ze dat wél, zegt Mark van der Poll hoofdontwerper stedenbouw bij CroonenBuro5. En daar werkt het ook goed. In Sun City wonen ze allemaal bij elkaar. Gelijkgestemden die samen dingen organiseren met een heleboel voorzieningen in de directe omgeving. Zou zoiets ook in ons land aanslaan? Van der Poll denkt van wel. Bij architectenbureau Inbo ontwierp hij een Nederlandse seniorenstad: Nieuw Schokland. Zonder de woningcrisis was die wijk er zeker gekomen, merkt hij op. Heel exclusief Toch willen lang niet alle senioren in zo n eigen wijkje bij elkaar wonen. En dé oudere bestaat volgens Van der Poll al helemaal niet. Dat kenmerkt ook wel de generatie van de babyboomers. Architect Mark van der Poll: De toekomst ligt in de domotica. Architect Mark van der Poll: Ieder zijn eigen woondroom Mensen willen niet oud zijn, maar ze willen wél hun levenswijze veranderen. Ontwerpers spelen daar op in. Tussen de eengezinswoning en het verpleegtehuis in zit nog een enorme markt, zegt architect Mark van der Poll. De één wil naar een instelling, de ander blijft liever zo lang mogelijk thuis wonen, weer een ander wil naar een collectief met gelijkgestemden en er zijn er ook bij die heel exclusief willen wonen. Tussen de eengezinswoning en het verpleeghuis in zit dus nog een enorme markt. Zo ontstaan steeds meer nichegroepjes, die allemaal hun eigen woondroom willen realiseren. Dat is echt de trend van nu. En dat vraagt om creatieve ideeën van ontwerpers en bouwers. Van functie veranderen Hybride gebouwen bijvoorbeeld, die makkelijk zijn te transformeren als de markt daar om vraagt. Door de huidige ontwikkelingen in de zorg kunnen we niet meer dan tien jaar vooruit kijken, merkt Van der Poll op. Een gebouw moet dus snel van functie kunnen veranderen. Wat nu een verzorgingstehuis is, moet kunnen transformeren tot bijvoorbeeld studentenwoning of gemeentelijke instelling. Om zorgorganisaties bewuster met hun terreinen en hun vastgoed om te laten gaan, voeren wij als bureau grondige analyses uit en doen wij modellenstudies voor nieuwe gebouw en gebiedsconcepten. Zo brengen wij heel doelgericht in beeld wat wijs en haalbaar is en welke keuzes ze het best kunnen maken. Met als primair doel de kwaliteit van wonen voor toekomstig bewoner of cliënt te verbeteren: ieder zijn eigen woondroom. Een gebouw moet snel van functie kunnen veranderen Domotica Tot slot ziet Van der Poll een enorme kans in domotica; de technologie die ervoor zorgt dat langer thuis wonen voor steeds meer mensen een optie wordt. Slimme technische oplossingen en robotica die helpen met allerlei handelingen rondom bed, bad en slaapkamer. Hierdoor zullen steeds meer verzorgingstehuizen verdwijnen of veranderen in dienstencentra. Want dat is dé toekomst. Bladmanagement & eindredactie PACT Public Affairs Redactie Liesbeth Kramer, Daan Keij, Sander Schilders, Peter Westhof Fotografie PACT, Patricia Steur, Sicco van Grieken, Nationale Beeldbank, All in Living, CroonenBuro5 Vormgeving & opmaak Koos in Vorm Druk & distributie MediaCenter Rotterdam Special ouderenhuisvesting november

8 Ineke Bakker, gedeputeerde provincie Overijssel: 80 procent van de mensen boven de zestig verhuist niet meer Niet alleen gemeenten, ook provincies buigen zich over ouderen en hun woonomgeving. Zoals de provincie Overijssel. Wij zijn als provincie al langer bezig met de problematiek van ouderen, het wonen en de zorg voor senioren. Al ver voordat het kabinet met zijn plannen kwam over het scheiden van wonen en zorg ontplooien wij initiatieven op dat gebied, zegt Ineke Bakker, gedeputeerde voor Milieu, Wonen en Financieel toezicht in de provincie Overijssel. Een belangrijk aandachtspunt, noemt zij het. Het aantal ouderen neemt de komende jaren fors toe in onze samenleving. Er zal meer behoefte zijn aan passende huisvesting al dan niet in combinatie met zorg. Levensloopbestendig bouwen, met oog voor de toekomst, wordt steeds belangrijker. Wij brengen dat onder de aandacht van gemeenten. Provincie en gemeenten in Overijssel zijn enige tijd terug de bewustwordingscampagne. Lang zult u wonen begonnen. Dat doen we samen met gemeenten, installateurs en aannemers, zegt Bakker. We vinden dat mensen niet vroeg genoeg kunnen gaan nadenken over hun woonsituatie op latere leeftijd. Wat kunnen zij allemaal doen om hun woning aan te passen aan de wensen die er dan zijn? En wat kunnen ouderen van nu doen om hun woning te verbeteren? Welke voorzieningen zijn er aan te brengen? Waar moet je aan denken als je een woning gaat verbouwen? Ze vertelt dat er in Overijssel regelmatig woonbeurzen en informatiebijeenkomsten worden gehouden over het thema ouderen en wonen. We presenteren ons, hebben een website en besteden aan dit onderwerp aandacht bij de regionale omroep. Met name voor leveranciers is het belangrijk dat zij ouderen op de hoogte brengen van de mogelijkheden van woningverbetering. Woonvisies De gemeenten in Overijssel zijn bezig met twee regionale woonvisies, zegt Bakker. Eén voor Twente en één voor West- Overijssel. Daarin komt het thema ouderen en wonen ook aan de orde. We streven naar een goed woon- en leefklimaat. Sturen op woningbouw die levensloopbestendig en toekomstgericht is, maakt daar deel vanuit. Gemeenten maken visies op woonservicegebied, zegt Bakker. Want het is belangrijk dat er voldoende eerstelijnszorg is in de omgeving waar mensen wonen. En dat er in kleinere woonkernen een centrale ontmoetingsplek is waar van alles wordt georganiseerd. Hierop hebben gemeenten met hulp van de De tijd van grote zorgcomplexen is voorbij Gedeputeerde Ineke Bakker: Mensen denken niet vroeg genoeg over hun woonsituatie op latere leeftijd. provincie een visie geschreven en die is vervolgens vertaald in een uitvoeringsprogramma. Verhuisgeneigdheid Bakker: Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de mensen boven de zestig jaar niet meer verhuist in onze provincie. Mensen blijven langer en liever in hun eigen woning wonen. Het is zelfs zo dat vijf van de zes mensen boven de tachtig jaar nog steeds in zijn of haar eigen woning woont. Dat is niet omdat de overheid dat zo heeft geregeld, maar omdat zij er zelf voor kiezen. Je ziet dus verschuivingen optreden in de wensen en behoeften van mensen. De tijd van grote zorgcomplexen is voorbij: Mensen willen het liefste blijven zitten waar ze zitten. Daarnaast zijn ook kleinere woonvormen populair. Met geïntegreerde zorg en veel aandacht voor sociaal contact. Lia Jacobsen, Seniorkeurmakelaar in Bennekom: Meer nieuwbouw nodig voor senioren Nu steeds meer verzorgingstehuizen de deuren sluiten, moeten senioren op zoek naar andere vormen van wonen en zorg. Daarbij lopen zij volgens Lia Jacobsen, Seniorkeurmakelaar bij Rozeboom Makelaardij in Bennekom vaak tegen lastige situaties aan. De overheid zet nadrukkelijk in op het zo lang mogelijk thuis blijven wonen, maar de budgetten om dat mogelijk te maken worden steeds kleiner. Daarnaast zou er volgens haar meer aandacht mogen komen voor nieuwbouw voor deze doelgroep. Volgens Lia Jacobsen, makelaar bij Rozeboom Makelaardij in Bennekom, zijn er op het gebied van wonen en zorg diverse opties voor senioren en medioren (vitale ouderen van jaar, red.). Zo is er een groep die zo lang mogelijk thuis wil blijven wonen. Het is van belang hen daarbij goed te begeleiden en te informeren. Want zij hebben daarvoor diverse mogelijkheden. Daarbij kun je denken aan aanpassingen zoals bijvoorbeeld een traplift en stopcontacten op niveau, aldus Jacobsen. Lia Jacobsen: Er zijn op het gebied van wonen en zorg tegenwoordig diverse opties voor senioren en medioren. Lastige situaties Hier zet de overheid ook nadrukkelijk op in, hoewel de budgetten daarvoor kleiner worden en daardoor soms lastige situaties ontstaan, aldus Jacobsen. Zo hebben wij een bungalow uit de jaren 70 in de verkoop van een mevrouw die in een rolstoel zit. Zij kan zich thuis steeds moeilijker redden en de bungalow is niet verder aan te passen. Als die woning verkocht wordt, kan zij niet naar een tussenoplossing. Zij moet dan meteen naar een ander huis, terwijl ze pas op het moment dat ze een andere woning heeft, bijvoorbeeld een aangepaste keuken kan aanvragen. Maar krijgt ze die wel vergoed? In zo n geval wacht iedereen op elkaar. Kangoeroewoning Anderen kiezen ervoor om ergens samen met hun kinderen te gaan wonen. Jacobsen: In zo n kangoeroewoning wonen de ouders beneden en de kinderen boven. Zodra er dan meer zorg nodig is, is dat makkelijker te regelen. Voor mensen die al hulpbehoevend zijn, bestaat er de mogelijkheid om een mantelzorgunit bij de huidige woning of bij de woning van een kind te plaatsen. Al hangt dat wel weer af van gemeentelijke regels. Steeds vaker kiezen mensen voor een appartement waar men zelfstandig woont, maar waar zodra daar behoefte aan ontstaat, hulp ingeroepen kan worden, vertelt Jacobsen: Deze zijn in voldoende mate beschikbaar, maar voor mensen met alleen AOW of een klein pensioen te duur, want zo n appartement kost al snel 800 euro per maand. En dan komen er vaak nog allerlei kosten bij. Nieuwbouw Medioren tot slot hebben vaak interesse in een levensloopbestendige woning, waarbij een kamer op de begane grond om te bouwen is tot slaapkamer en badkamer. Hoewel er wel nieuwbouw plaatsvindt van levensloopbestendige woningen, worden er volgens Jacobsen nog niet voldoende woningen voor senioren en medioren gebouwd. Daar zou meer aandacht voor mogen komen, want die vergrijzing gaat gewoon verder. Er is meer aandacht nodig voor senioren en medioren 8

ANBO THEMA-ONTBIJT. Wonen. Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag

ANBO THEMA-ONTBIJT. Wonen. Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag ANBO THEMA-ONTBIJT Wonen Dinsdag 7 oktober 2014, Sociëteit De Witte, Den Haag Impressie van het Woonontbijt van ANBO. Op 7 oktober heeft ANBO in de Sociëteit de Witte in Den Haag een ontbijt georganiseerd,

Nadere informatie

Waarom dit onderzoek?

Waarom dit onderzoek? Waarom dit onderzoek? Een betere buurt in 2026! Woningstichting De Volmacht wil uw buurt vernieuwen en verbeteren en klaar maken voor de toekomst. Daarvoor is een allereerst goede analyse van uw buurt

Nadere informatie

Gewoon Thuis met Hodes. Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit.

Gewoon Thuis met Hodes. Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit. Gewoon Thuis met Hodes Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit.nl 2 Hodes Gewoon Thuis met Hodes 3 Maria kon thuis niet

Nadere informatie

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête

Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Strategisch plan Woontij 2015-2017 Uitslag enquête Inleiding Als voorbereiding van haar strategisch plan 2015-2017 heeft Woontij een vragenlijst opgesteld waarmee input wordt gevraagd voor de te kiezen

Nadere informatie

Opplussen Nieuwe Stijl

Opplussen Nieuwe Stijl Opplussen Nieuwe Stijl Sabine Verkroost Verkroost Advies 10 Inhoud de aanleiding. terugblik opplussen opplussen nieuwe stijl wat gebeurt er allemaal uw belang bij opplussen 11 Zelfstandig wonen voor iedereen

Nadere informatie

prettig blijven wonen Praktische & financiële informatie voor senioren Georgie Dom & Alfred Jacobsen

prettig blijven wonen Praktische & financiële informatie voor senioren Georgie Dom & Alfred Jacobsen prettig blijven wonen Praktische & financiële informatie voor senioren Georgie Dom & Alfred Jacobsen Prettig blijven wonen georgie dom & alfred jacobsen prettig blijven wonen 3 e, geheel herziene druk,

Nadere informatie

Wonen, Zorg en Maatschappelijk Vastgoed. Gerard Koster VNG

Wonen, Zorg en Maatschappelijk Vastgoed. Gerard Koster VNG Wonen, Zorg en Maatschappelijk Vastgoed Gerard Koster VNG Opbouw presentatie 1. Ontwikkelingen 2. Opgaven regionaal/lokaal 3. Samenwerking 4. Voorbeelden 5. Vragen aan u 1. Ontwikkelingen Extramuralisering:

Nadere informatie

Uw persoonlijke dienstverlening op maat

Uw persoonlijke dienstverlening op maat Uw persoonlijke dienstverlening op maat Het beste van twee werelden Kemp & Van Egeraat Medioren Senioren Woon en Zorg Makelaardij, biedt alles wat u nodig heeft om tot op zeer hoge leeftijd zelfstandig

Nadere informatie

1. Woonzorgzone / woonservicegebied. 2. Serviceflat. 3. Verzorgingshuis. 4. Verpleeghuis. 5. Zorghotel. (Nieuwe) woonvormen voor senioren

1. Woonzorgzone / woonservicegebied. 2. Serviceflat. 3. Verzorgingshuis. 4. Verpleeghuis. 5. Zorghotel. (Nieuwe) woonvormen voor senioren (Nieuwe) woonvormen voor senioren Inhoud 1. Toelichting woonvormen 2. Hoe wonen senioren 3. Enige cijfers 4. Sociaal beheer 5. Voorbeeld Aedes/Actiz 6. Odensehuis: initiatieven mantelzorgers 7. Beschermd

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

Te huur. 13 multifunctionele woningen Canneveltstraat/Wheeme in Vollenhove. Duurzaam en comfortabel wonen nabij de stadskern van Vollenhove

Te huur. 13 multifunctionele woningen Canneveltstraat/Wheeme in Vollenhove. Duurzaam en comfortabel wonen nabij de stadskern van Vollenhove Wetland Wonen Groep Weg van Rollecate 11a 8325 CP Vollenhove Postbus 18 8325 ZG Vollenhove Tel.nr. 0527-249710 Fax.nr. 0527-249730 www.wetlandwonen.nl info@wetlandwonen.nl Te huur 13 multifunctionele woningen

Nadere informatie

Bewonerspanel Woonvormen

Bewonerspanel Woonvormen Interne Bedrijven, Gemeente Utrecht onderzoek@utrecht.nl / 030 286 1350 www.utrecht.nl/onderzoek Bewonerspanel Woonvormen Extra ruimte is belangrijkste wens voor toekomstige woning Bijna de helft van de

Nadere informatie

Rapport sluiting verzorgingshuizen

Rapport sluiting verzorgingshuizen Rapport sluiting verzorgingshuizen ActiZ is een ondernemende branchevereniging die haar leden faciliteert om een gezonde onderneming te kunnen exploiteren die hoogwaardige zorg en ondersteuning biedt.

Nadere informatie

Meer woonkansen voor ouderen

Meer woonkansen voor ouderen Meer woonkansen voor ouderen Ouderen willen zo lang mogelijk in hun vertrouwde leefomgeving blijven wonen. Met een slimme combinatie van maatregelen maakt u als gemeente dat mogelijk. Uw resultaten: Efficiënte

Nadere informatie

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz

Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz 31-3-2015 Wonen en Verhuizen Een onderzoek van ANBO en Woonz Over dit onderzoek pagina 1 Opvallende resultaten pagina 2 Over de samenstelling van de respondenten pagina 3 1. Over dit onderzoek Dit onderzoek

Nadere informatie

Woonwensen senioren. Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen. 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen

Woonwensen senioren. Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen. 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen Woonwensen senioren Studiemiddag comfortabel en levensloopbestendig wonen voor ouderen 14 april 2010 Veerle Forschelen-Janssen Inhoud presentatie 1 Inleiding 2 Senioren toen, nu en straks 3 Woonwensen

Nadere informatie

Single op de woningmarkt

Single op de woningmarkt Krap aanbod, nieuwe eisen, één inkomen Single op de woningmarkt Alleenstaanden moesten al meer moeite doen om een huis te kunnen kopen. Dat wordt er de komende jaren niet eenvoudiger op. TEKST SANDER VAN

Nadere informatie

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten

Factsheet AWBZ, 24 februari 2014. AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Factsheet AWBZ, 24 februari 2014 AWBZ naar Wmo: langdurige zorg per 1 januari 2015 naar gemeenten Het Rijk draagt op 1 januari 2015 een deel van de zorg voor ouderen, chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Zoekt u een (ander) huis? Doe dan mee aan deze woonenquête 10 minuten van uw tijd voor een beter woningbeleid!

Zoekt u een (ander) huis? Doe dan mee aan deze woonenquête 10 minuten van uw tijd voor een beter woningbeleid! Zoekt u een (ander) huis? Doe dan mee aan deze woonenquête 10 minuten van uw tijd voor een beter woningbeleid! Nieuwe woonenquête moet woonwensen beter in kaart brengen! In 2007 is een nieuwe website gestart

Nadere informatie

Belanghoudersbijeenkomst

Belanghoudersbijeenkomst V e r s l a g Belanghoudersbijeenkomst Donderdag 17 november was u met ruim 30 andere genodigden aanwezig bij de belanghoudersbijeenkomst van Woningstichting Bergh. Een bijeenkomst waarbij wij graag twee

Nadere informatie

1. Denkt u er over na om te verhuizen?

1. Denkt u er over na om te verhuizen? 1. Rechte tellingen Open huizen route De landelijke woningmarkt trekt weer aan. In vrijwel alle Nederlandse regio s neemt het aantal woningverkopen toe ten opzichte van een jaar geleden. 1. Denkt u er

Nadere informatie

wonen VRAAGZIJDE NIEUWBOUWWONINGMARKT TWENTE

wonen VRAAGZIJDE NIEUWBOUWWONINGMARKT TWENTE de WOZ-waarden-prijspeil op 1 januari 2012 en voor de veilingen van 2012 geldt dat werd vergeleken met de WOZ-waarden-prijspeil op 1 januari 2011 en zo wordt elk jaar vergeleken met 1 januari van het voorgaande

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Behoeftepeiling voor alle mensen die graag in de Walsberg willen wonen.

Behoeftepeiling voor alle mensen die graag in de Walsberg willen wonen. Behoeftepeiling voor alle mensen die graag in de Walsberg willen wonen. (Toekomstige) inwoners van De Walsberg, Dorpsraad Walsberg zet zich in voor het behoud en daar waar mogelijk voor de verbetering

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen

Onderwerp Beantwoording vragen PvdA-fractie inzake gebruik leegstaande panden om woningnood op korte termijn op te lossen PvdA-fractie T.a.v. Mevrouw A. Postma De Roede 12 9285 VK Buitenpost Dossiernummer : n.v.t. Stuknummer : n.v.t. Behandeld door : E. Idsardi Email : gemeente@achtkarspelen.nl Uw brief/mail van Uw kenmerk

Nadere informatie

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur

WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur WELKOM bij de training succes boeken met vrijesectorhuur Frans Wittenberg Arnhem, 27 maart 2013 even voorstellen economisch onderzoek- en adviesbureau markt en financiële kant van vastgoed wonen, commercieel

Nadere informatie

Verslag belanghouders bijeenkomst SallandWonen

Verslag belanghouders bijeenkomst SallandWonen Verslag belanghouders bijeenkomst SallandWonen 22 september 2011 Inleiding Directeurbestuurder Ed Penninks heet alle aanwezigen van harte welkom en dankt hen voor hun aanwezigheid. Het programma van vanmiddag

Nadere informatie

Aanbod woningen 2008/2009 215,25

Aanbod woningen 2008/2009 215,25 Haalbaarheid Aanvullend op het stedenbouwkundig plan gaat dit document in op de haalbaarheid van het plan en dan met name de keuze van de twee doelgroepen en het daarbij te realiseren aanbod. Door het

Nadere informatie

Ouderen in de Buurt! Initiatiefvoorstel CDA Amsterdam!

Ouderen in de Buurt! Initiatiefvoorstel CDA Amsterdam! Ouderen in de Buurt! Initiatiefvoorstel CDA Amsterdam! Lex van Drooge &! Marijke Shahsavari-Jansen! Zoals vastgesteld door de gemeenteraad van Amsterdam op 27 november 2013! 1 Ouderen in de Buurt! Ouderen

Nadere informatie

Zelfstandig wonen: de mening van senioren en mantelzorgers uit de stadsregio Rotterdam

Zelfstandig wonen: de mening van senioren en mantelzorgers uit de stadsregio Rotterdam Zelfstandig wonen: de mening van senioren en mantelzorgers uit de stadsregio Rotterdam Inleiding Het Tympaan Instituut heeft in de zomer van 2013 verschillende groepen (potentiële) zorgvragers en mantelzorgers

Nadere informatie

Onbekommerd wonen in Breda

Onbekommerd wonen in Breda Onbekommerd wonen in Breda Verslag van de aanpak GWI 1998-2015 Geschikt Wonen voor Iedereen 2 Aanleiding In Nederland is sprake van een dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt flink toe en ze worden

Nadere informatie

Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig

Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Veel woningen van chronisch zieken nog niet toekomstbestendig, D.Baan & M. Heijmans, NIVEL, april 2011) worden gebruikt.

Nadere informatie

Gemeentelijk beleid wonen en zorg

Gemeentelijk beleid wonen en zorg Informatieblad 2. Wonen en zorg April 2015 Gemeentelijk beleid wonen en zorg Gemeentelijk beleid over wonen en zorg wordt vormgegeven in de woonvisie van een gemeente. Concrete afspraken over doelstellingen

Nadere informatie

Overleven doe je in je eentje, dingen verwezenlijken doe je samen!

Overleven doe je in je eentje, dingen verwezenlijken doe je samen! Overleven doe je in je eentje, dingen verwezenlijken doe je samen! Samenvatting ondernemingsplan Samenvatting ondernemingsplan Overleven doe je in je eentje, dingen verwezenlijken doe je samen! Dat is

Nadere informatie

Hoogachtend, de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. M.J. van Rijn

Hoogachtend, de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, drs. M.J. van Rijn > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Seniorenappartementen in De Woerd De Meern

Seniorenappartementen in De Woerd De Meern Seniorenappartementen in De Woerd De Meern Omschrijving project Groenrand Wonen heeft in het voorjaar van 2010 een seniorencomplex met WoonKeur opgeleverd. Het is gelegen in de wijk De Woerd, ten oosten

Nadere informatie

Woonzorgvoorziening Zorghotel De Gouden Leeuw Zelhem b.v. Burgemeester Rijpstrastraat 3-5 7021 CP Zelhem

Woonzorgvoorziening Zorghotel De Gouden Leeuw Zelhem b.v. Burgemeester Rijpstrastraat 3-5 7021 CP Zelhem Woonzorgvoorziening Zorghotel De Gouden Leeuw Zelhem b.v. Burgemeester Rijpstrastraat 3-5 7021 CP Zelhem Correspondentieadres De Gouden Leeuw Groep b.v. Postbus 607 7000 AP Doetinchem T 0314-38 07 99 F

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving

Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving Geniet van uw oude dag in uw eigen woonomgeving Reginahof Steenbergen Middenwal 1 4651 EB Steenbergen De gemeente Steenbergen, gelegen in West Brabant, is een kleine veilige gemeente met zo n 24.000 inwoners.

Nadere informatie

Mantelzorg woonoplossing

Mantelzorg woonoplossing Mantelzorg woonoplossing Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodes-mantelzorgwoning.nl 2 Hodes 3 Langer zelfstandig blijven wonen?

Nadere informatie

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009

WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008-2009 RAPPORTAGE WOONWENSENONDERZOEK PARKSTAD LIMBURG 2008 2009 Uitgevoerd in opdracht van Parkstad Limburg Door: Datum: Ikwileenanderewoning.nl, 13 09 2009 Woonplein

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE BETAALBAAR- HEID donderdag 19 maart 2015 BETAAL- BAARHEID Groningen is de jongste stad van Nederland. Van de totaal circa 200.000 inwoners zijn

Nadere informatie

Q en A Ouderen. Solidariteit & gemeenschap

Q en A Ouderen. Solidariteit & gemeenschap Q en A Ouderen Solidariteit & gemeenschap 1. Moeten ouderen straks een beroep doen op familie of buren? De PvdA wil een samenleving waarin we ook zorg voor elkaar hebben. Een samenleving waarin we de zorg

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Wonen bij Berkenhove. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt Berkenhove u? Waar vindt u Berkenhove? Hoe meldt u zich aan?

Wonen bij Berkenhove. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt Berkenhove u? Waar vindt u Berkenhove? Hoe meldt u zich aan? Wonen, welzijn en zorg onder één dak Wat biedt u? Waar vindt u? Hoe meldt u zich aan? Wekelijks verse bloemen bij Eens per week is er een bloemenkraam in de hal. Verder vindt u vlakbij appartementencomplex

Nadere informatie

Gelukkig kunnen we nog alles zelf

Gelukkig kunnen we nog alles zelf Gelukkig kunnen we nog alles zelf 1. Inleiding Senioren willen vooral prettig wonen. Met zorg op maat als dat nodig is. De ouderen van nu hebben een zeer uitgesproken voorkeur om zelfstandig te blijven.

Nadere informatie

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043

Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Notitie scheiden van wonen en zorg Kenmerk 13s043 Inleiding De overheid heeft besloten over te gaan het scheiden van de financiering van wonen en zorg. De overheid heeft ook besloten tot hervormingen van

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Doel, resultaat & uitgangspunten Inhoudelijke visie m.b.t. zorg(leefbaarheid)

Nadere informatie

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015

Echt thuis. Ondernemingsplan 2011-2015 Echt thuis Ondernemingsplan 2011-2015 2 INLEIDING Mooiland is een woningcorporatie met circa 27.000 woningen verspreid over ruim 150 gemeenten in heel Nederland. Daarmee zijn wij een van de twintig grootste

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

Welkom. Casuïstiek Dordrecht. Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in. Trivire. Wonen, Welzijn en Zorg. Workshop A

Welkom. Casuïstiek Dordrecht. Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in. Trivire. Wonen, Welzijn en Zorg. Workshop A Corporaties en zorgwoningen: roeien tegen de stroom in Welkom Voorzitter: Bob Spelt teamleider team wonen en stedelijke vernieuwing provincie Utrecht Workshop A Casuïstiek Dordrecht Wim van der Linden

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting

Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting Bijlage 5. Wonen met zorg, Ouderenhuisvesting 4.1 Analyse Meer mensen met vraag naar zorg en ondersteuning De komende jaren zal de groep mensen met beperkingen als gevolg van ouderdom toenemen. Dit heeft

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen

Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen Verzorgd Als Thuis Carintreggeland Huis Eltheto Rijssen 2 Welkom! Prettig wonen is u thuis voelen. Met de spullen waar u zich aan hecht, tussen de mensen die u kent. In een vertrouwde omgeving, waar alles

Nadere informatie

SOC bijeenkomst, 26 november 2014

SOC bijeenkomst, 26 november 2014 1 Stijlvol Ouder Jeannette Dijkman Anders kijken naar ouder worden Onderzoek, marketing, communicatie, seniorenmakelaar Inhoud: Algemene trends en toekomstperspectief Demografische ontwikkelingen De nieuwe

Nadere informatie

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019

Met bewoners naar vitale wijken. Strategie SSW voor 2014 2019 Met bewoners naar vitale wijken Strategie SSW voor 2014 2019 September 2014 Inhoudsopgave 1. Een eerlijk verhaal... 1 2. Wat is SSW... 2 2.1 Woningcorporatie 2 2.2 Wat zien wij in onze wereld 2 2.3 Grote

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud?

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Frans Wittenberg en Joep Arts 22 mei 2014 Even voorstellen Economisch onderzoek- en adviesbureau Markt en financiële kant van vastgoed Wonen, commercieel vastgoed en gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid. Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 2013. Inleiding

WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid. Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 2013. Inleiding WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 13 Inleiding Het aandeel ouderen in neemt sterk toe de komende jaren. Voor het wonen heeft dit grote betekenis. Ouderdom

Nadere informatie

Wonen in De IJsvogel

Wonen in De IJsvogel Wonen in De IJsvogel Inhoud Wonen in De IJsvogel 3 In vertrouwde handen 3 Verzorgd wonen 4 Huishouden, maaltijden en was Welzijnsactiviteiten Aanmelding verzorgd wonen Beschermd wonen 6 Woongroep Wonen,

Nadere informatie

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID.

MIDDEN TUSSEN DE MENSEN SPORT EN RECREATIE MOBILITEIT EN BEREIKBAARHEID. MIDDEN TUSSEN DE MENSEN De uitgangspunten van het CDA Koggenland zijn helder: je wilt werken voor je brood, je ziet om naar elkaar en je laat de wereld knap achter voor je kinderen. Het CDA staat voor

Nadere informatie

Het huis van je leven. Het Bosje. in het hart van Elst

Het huis van je leven. Het Bosje. in het hart van Elst Het huis van je leven Het Bosje Nieuwe levensloopbestendige woningen in het hart van Elst Een leven lang lekker wonen Een levensloopbestendig huis ziet er op het oog niet zo heel anders uit als een traditionele

Nadere informatie

Niet alles verandert in de zorg

Niet alles verandert in de zorg Over wat blijft en wat er verandert in de zorg 15 september 2014, Hercules Diessen Niet alles verandert in de zorg. Gelukkig maar! Er gaat veel veranderen in de zorg. Maar er blijft gelukkig ook veel hetzelfde;

Nadere informatie

Veeringplein. Nieuwbouw Rosmolenwijk. 23 ruime woningen nabij het stadshart van Zaandam

Veeringplein. Nieuwbouw Rosmolenwijk. 23 ruime woningen nabij het stadshart van Zaandam Veeringplein Nieuwbouw Rosmolenwijk 23 ruime woningen nabij het stadshart van Zaandam De Rosmolenwijk, dichtbij alles De Rosmolenwijk is zeer centraal gelegen en biedt veel voorzieningen in de directe

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

* 44 mensen geven aan te willen verhuizen binnen 5 jaar en nog eens 27 tussen 5 en 10 jaar

* 44 mensen geven aan te willen verhuizen binnen 5 jaar en nog eens 27 tussen 5 en 10 jaar Enquête Woonbehoefte Na het gereedkomen van de Woonvisie is het dorpsberaad gestart met de uitwerking om tot dit gewenste beeld te komen. Als eerste is d.m.v. een enquête geïnventariseerd wat de vraag

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

ondernemingsplan in het kort.

ondernemingsplan in het kort. leefbaarheid ondernemingsplan in het kort. samenwerking 2012 2016 betaalbaarheid zorg intro intro staat in verbinding met mensen in haar omgeving. De wereld om ons heen verandert snel. gaat in die verandering

Nadere informatie

DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING

DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING De Zijlen ondersteunt in de provincie DE ZIJLEN MET ZORG IN DE SAMENLEVING Groningen 1400 mensen bij wonen, werk en dagbesteding en vrijetijd. Het gaat om mensen met een verstandelijke beperking. Dat doen

Nadere informatie

NVTG Zorgvastgoed Congres "Begrijpen wij elkaar nog wel"

NVTG Zorgvastgoed Congres Begrijpen wij elkaar nog wel pagina 1 pagina 2 Agenda 1) Voorstellen 2) Onderwerp: Bouwen is meer dan alleen stenen stapelen 3) Positie van de vastgoedportefeuille. 4) Bedrijfswaarde 5) Bouwen doe je samen (cliënt bestuur - zorg vastgoed)

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Compleet wonen in woonzorgcentrum Schavenweide

Compleet wonen in woonzorgcentrum Schavenweide Compleet wonen in woonzorgcentrum Appartementen gebouw B, C & D Woonzorgcentrum In november 2013 is het nieuwe geopend: een eigentijds woonzorgcentrum dat van alle gemakken is voorzien. Voor senioren een

Nadere informatie

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1

Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed. 19 april 2012 pagina 1 Presentatie Mariëtte Bouwer Ymere Maatschappelijk Vastgoed 19 april 2012 pagina 1 Strategie van Ymere Missie Ymere werkt als maatschappelijke onderneming aan wijken met perspectief, waar bewoners willen

Nadere informatie

Uitwerking enquête Woonbehoefte Wessem 2014.

Uitwerking enquête Woonbehoefte Wessem 2014. Uitwerking enquête Woonbehoefte Wessem 2014. Binnen welke leeftijdscategorie valt u? (Er kunnen meerdere lijsten per gezin worden ingevuld. Zie ook www.dorpsraadwessem.nl) 18-25/ 2 25-35/ 8 35-45/ 12 45-55/

Nadere informatie

MEI 2013. het Nieuwe Zorgwonen

MEI 2013. het Nieuwe Zorgwonen MEI 2013 het Nieuwe Zorgwonen De Zorg Onze Zorg Grote veranderingen in de AWBZ staan ons te wachten. De verzorgingshuisbewoner bestaat straks niet meer. De zorg die eens in het verzorgingshuis gegeven

Nadere informatie

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting

Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting Woonwensen van 55-plussers in Pijnacker-Nootdorp; een samenvatting 1 2 Inhoud 1. Aanleiding 5 2. Wonen en leven in Pijnacker-Nootdorp 6 3. Waar en hoe wonen de 55-plussers? Tevredenheid met woning en woonomgeving

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Wonen bij De Loohof. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt De Loohof u? Waar vindt u De Loohof? Hoe meldt u zich aan?

Wonen bij De Loohof. Wonen, welzijn en zorg onder één dak. Wat biedt De Loohof u? Waar vindt u De Loohof? Hoe meldt u zich aan? Wonen, welzijn en zorg onder één dak Wat biedt u? Waar vindt u? Hoe meldt u zich aan? Rustig wonen aan de rand van Apeldoorn Wilt u op een prachtige locatie en tegelijkertijd vlakbij allerlei voorzieningen

Nadere informatie

Woonwensenonderzoek t.b.v. Ziekenhuislocatie BK-Laan Schiedam

Woonwensenonderzoek t.b.v. Ziekenhuislocatie BK-Laan Schiedam Woonwensenonderzoek t.b.v. Ziekenhuislocatie BK-Laan Schiedam enquête wordt ingevuld door de hoofdbewoner of de partner van de hoofdbewoner. Algemeen 1. Woont u in een huur- of een koopwoning? huur, corporatie/woningstichting...

Nadere informatie

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba

Bijlage 6. Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Bijlage 6 Consultatie moskee Omar El Faroek en Moskee Anwar-e-Quba Samenvatting en reacties uit "Moskee-project" Consultatie inwoners de Gagel via interviews, de Surinaamse Anwar-e-Quba moskee en de Omar

Nadere informatie

Sociale woningvoorraad en langdurige zorgvragers. Langer Thuis, 27 mei 2015

Sociale woningvoorraad en langdurige zorgvragers. Langer Thuis, 27 mei 2015 Sociale woningvoorraad en langdurige zorgvragers Langer Thuis, 27 mei 2015 Even voorstellen Claartje Sadée (verhuisadviseur Utrecht, Stade Advies) Wouter Schepers (adviseur Strategie & Beleid, Bo-Ex) Penny

Nadere informatie

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand Huizen vanhendriks Beatrixstraat 46, 6921 ZB Duiven Gelijkvloers Besloten ruime tuin Garage en parkeerplek op eigen terrein Rustige buurt Winkels op korte afstand H49 H49 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok

Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok Contactgegevens Mini Villa Verwersdijk 92 2611NK Delft Tel:06-42381703 kvk: 27297548 www.minivilla.nl e: info@minivilla.nl MINI VILLA In Nederland

Nadere informatie

Piet van Wijkgaarde 22 Nuenen Appartement

Piet van Wijkgaarde 22 Nuenen Appartement Piet van Wijkgaarde 22 Nuenen Appartement Nuenen heeft het! Nuenen is een groene parel, gelegen nabij de grote stad Eindhoven. Een geliefde plek voor mensen die willen wonen en leven in de betrekkelijke

Nadere informatie

Ook moet gekeken worden wat efficiënter kan. Hierdoor ontstaat inzicht waarop bezuinigingen kunnen worden gerealiseerd.

Ook moet gekeken worden wat efficiënter kan. Hierdoor ontstaat inzicht waarop bezuinigingen kunnen worden gerealiseerd. OPA Borsele Speerpunten Ondersteuning van mensen in kwetsbare situaties Mensen met een psychische, verstandelijke of lichamelijke beperking en ouderen worden steeds meer aangesproken op hun eigen kracht

Nadere informatie

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel

Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Samen naar de gewenste woningvoorraad in Odiliapeel Eindverslag April 2015 1. Inleiding In april 2014 hebben gemeente Uden, gemeente Veghel en wooncorporatie Area een woonwensenonderzoek uitgevoerd. Om

Nadere informatie

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen

MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Hoe zou u als senior willen wonen? MeerSaam Samen wonen samen delen Huisvesting voor senioren Huren of kopen Samen wonen en samen delen MeerSaam is de naam voor een nieuw landelijk initiatief om alleenstaande

Nadere informatie

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg 1. Is het de bedoeling dat de gemeente straks met iedere thuiswonende mens met een verstandelijke beperking,

Nadere informatie

Wonen en leven zoals u dat wenst

Wonen en leven zoals u dat wenst Wonen en leven zoals u dat wenst Veilig oud worden in uw nieuwe thuis, omringd door liefdevolle mensen Uw levensgeluk: onze missie Wij vinden dat zorg voor ouderen met een dementie anders moet en kan.

Nadere informatie

Datum 17 maart 2014 Betreft Commissiebrieven over verhuizingen bij ouderenzorginstellingen

Datum 17 maart 2014 Betreft Commissiebrieven over verhuizingen bij ouderenzorginstellingen > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn

Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn Gemeenten voor Wonen, Zorg en Welzijn De toenemende vergrijzing enerzijds en de extramuralisering anderzijds stellen eisen aan de kwantiteit en kwaliteit van zorg-

Nadere informatie

Coalitieprogramma s regio Oost

Coalitieprogramma s regio Oost Coalitieprogramma s regio Oost Van: Aan: C.c.: Datum: 7 juli 2014 H.M. Immink t +31 (0)55 3 686 868 e h.immink@bouwendnederland.nl Betreft: Coalitieprogramma s gemeenten regio oost Inleiding: 83 coalitieprogramma

Nadere informatie