Handboek van het Programma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek van het Programma"

Transcriptie

1 Handboek van het Programma Dit document werd goedgekeurd door de Programma voorbereidingsgroep (PPG) op 5 november Gelieve er rekening mee te houden dat het onderhevig is aan de definitieve goedkeuring door het Toezichtcomité dat bijeen zal komen uiterlijk binnen drie maanden na de datum van kennisgeving van het besluit van de Commissie in verband met de goedkeuring van het Samenwerkingsprogramma. Inhoudsopgave FACT SHEET 1: INLEIDING EN ACHTERGROND... 5 I. WAT IS EUROPESE TERRITORIALE SAMENWERKING EN WAT IS HET NUT VAN DEELNAME AAN EEN ETS-PROJECT?... 5 A. Wat is Europese Territoriale Samenwerking?... 5 B. Wat is het nut van deelname aan een ETS-project?... 6 II. DE NIEUWE MANIER VAN PROGRAMMERING EN DE RUGGENGRAAT VAN 2 ZEEËN... 7 A. Thematische concentratie... 7 B. Resultaatgerichtheid... 9 C. Interventielogica... 9 III. UITVOERING VAN DE PROGRAMMASTRATEGIE: 2 ZEEËN-PROJECTEN EN HUN KENMERKEN A. Kenmerken van een goed 2 Zeeën-project B. Samenwerkingsvoorwaarden van de EU IV. VAN IDEE TOT AFSLUITING: DE FASEN IN DE LEVENSCYCLUS VAN EEN PROJECT A. Het genereren van projectideeën B. Projectontwikkeling C. Projectaanvraag D. Projectselectie E. Projectuitvoering F. Projectafsluiting V. WIE KAN U HELPEN TIJDENS DE VERSCHILLENDE FASEN VAN UW PROJECT? A. Territoriaal Facilitatorennetwerk B. Gemeenschappelijk Secretariaat (GS) C. Nationale Autoriteit (NA)... 21

2 FACT SHEET 2: GENEREREN VAN PROJECTIDEEËN, VAN PARTNEREXPERTISE NAAR PROJECTIDEE I. PROJECTIDEE EN GEÏNTERESSEERDE ORGANISATIE: OP ZOEK NAAR GESCHIKTE PARTNERS A. Achtergrond B. Tools C. Procedure II. AFSTEMMING VAN PROJECTIDEEËN OP DE PROGRAMMASTRATEGIE A. Gemeenschappelijke noden van het gebied, prioritaire assen, investeringsprioriteiten, specifieke doelstellingen en beoogde resultaten van het Programma B. Zorgen voor samenhang met het prestatiekader van het Programma III. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? FACT SHEET 3: PROJECTONTWIKKELING: VAN PROJECTIDEE NAAR EEN KWALITEITSVOL PROJECTVOORSTEL I. PROGRAMMAGEBIED II. PARTNERSCHAP A. Subsidiabele organisaties B. Hoofdpartner-principe III. PROJECTACTIVITEITEN: MIDDEL OM OUTPUTS TE LEVEREN EN DE BEOOGDE VERANDERING TOT STAND TE BRENGEN IV. BEGROTING: HET PLANNEN VAN DE FINANCIËLE MIDDELEN VOOR HET PROJECT A. Belangrijke begrotingsprincipes B. Begrotingslijnen en subsidiabele kosten C. Horizontale financiële kwesties V. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? FACT SHEET 4: PROJECTAANVRAAG: EEN PROCEDURE IN TWEE STAPPEN I. CONCEPTNOTA A. Achtergrond B. Template C. Procedure II. AANVRAAGFORMULIER EN BIJLAGEN A. Achtergrond B. Templates en bijlagen C. Procedure III. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? FACT SHEET 5: PROJECTSELECTIE: BEOORDELING EN SELECTIE OP BASIS VAN VOLLEDIGE AANVRAAGFORMULIEREN I. SUBSIDIABILITEITS- EN ONTVANKELIJKHEIDSCONTROLE A. Subsidiabiliteitscontrole B. Ontvankelijkheidscontrole II. KWALITEITSBEOORDELINGKWALITEITSBEOORDELING A. Afgekeurde aanvragen B. Terugverwezen aanvragen C. Goedgekeurde aanvragen III. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? Handboek van het Programma /112

3 FACT SHEET 6: PROJECTUITVOERING: DE OUTPUTS LEVEREN, DE DOELSTELLINGEN REALISEREN EN DE GEWENSTE VERANDERING TOT STAND BRENGEN I. VAN START GAAN: DE INITIATIEFASE A. De initiatiebijeenkomst B. Contracten en startafspraken II. PROJECTMANAGEMENT: INSTRUMENTEN EN METHODEN VOOR EEN GOEDE UITVOERING A. De continue oplevering van het project verzekeren B. Soorten exception plans en kleine wijzigingen in een project C. Projectrapportage: de voortgang van het project beoordelen D. Problemen voorzien en aanpakken III. PROJECTCOMMUNICATIE: VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE PROJECTPARTNERS A. Naleving van de voorschriften van de Europese regelgeving B. Specifieke vereisten van het 2 Zeeën Programma C. Aandachtspunten IV. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? FACT SHEET 7: PROJECTAFSLUITING I. WETTELIJKE VOORSCHRIFTEN NA AFSLUITING VAN EEN PROJECT A. Auditspoor en archivering van documenten B. Inkomsten gegenereerd na afloop van een project C. Duurzaamheid van projecten II. WIE KAN U HELPEN IN DEZE FASE VAN UW PROJECT? FACT SHEET 8: FOCUS OP BEGROTINGSLIJNEN EN SUBSIDIABILITEITSREGELS I. FINANCIEEL BEHEER A. Personeelskosten B. Kantoor- en administratieve kosten C. Reis- en verblijfskosten D. Externe expertise en diensten E. Uitrusting F. Infrastructuur en bouwwerkzaamheden G. Horizontale financiële kwesties FACT SHEET 9: FOCUS OP BIJDRAGEN IN NATURA I. HET JURIDISCH KADER II. WAT ZIJN BIJDRAGEN IN NATURA? III. DE AANPAK TEN AANZIEN VAN BIJDRAGEN IN NATURA IV. BOVENGRENS VAN BIJDRAGEN IN NATURA Handboek van het Programma /112

4 FACT SHEET 10: FOCUS OP INKOMSTENGENERERENDE PROJECTEN I. HET JURIDISCH KADER II. METHODOLOGIEËN III. DEFINITIES A. Kosten van de activiteit (KA) B. Exploitatiekosten (EK) C. Netto-inkomsten (NI) D. Voor welke projecten is dit relevant? IV. DE AANPAK TEN AANZIEN VAN NETTO-INKOMSTEN A. De 'funding gap' B. Netto-inkomsten tijdens de uitvoering van een project C. Netto-inkomsten na afsluiting van een project D. Gedeeltelijk door een project gegenereerde inkomsten FACT SHEET 11: FOCUS OP STAATSSTEUN I. WAT IS STAATSSTEUN? II. WIE HEEFT TE MAKEN MET STAATSSTEUN? III. DE AANPAK TEN AANZIEN VAN STAATSSTEUN A. De zogenaamde 'afwegingstoets' B. Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) C. De-minimis-regel FACT SHEET 12: FOCUS OP OVERHEIDSOPDRACHTEN I. WAT ZIJN OVERHEIDSOPDRACHTEN? II. NALEVING VAN DE REGELS VOOR OVERHEIDSOPDRACHTEN III. AANDACHTSPUNTEN Handboek van het Programma /112

5 Fact sheet 1: Inleiding en achtergrond Dit document werd goedgekeurd door de Programma voorbereidingsgroep (PPG) op 5 november Gelieve er rekening mee te houden dat het onderhevig is aan de definitieve goedkeuring door het Toezichtcomité dat bijeen zal komen uiterlijk binnen drie maanden na de datum van kennisgeving van het besluit van de Commissie in verband met de goedkeuring van het Samenwerkingsprogramma I. Wat is Europese territoriale samenwerking en wat is het nut van deelname aan een ETS-project? A. Wat is Europese Territoriale Samenwerking? Het Interreg 2 Zeeën Programma is een Programma voor Europese Territoriale Samenwerking (ETS) en maakt daarmee integraal deel uit van het cohesiebeleid van de Europese Unie. Het bevordert grensoverschrijdende samenwerking tussen de kustgebieden van vier Lidstaten: Frankrijk, Engeland België/Vlaanderen en Nederland. Figuur 1: Programmagebied 2 Zeeën Het doel van grensoverschrijdende samenwerking is om nationale grenzen te overbruggen en gezamenlijke problemen of kansen samen te benaderen. Dergelijke uitdagingen doen zich voor in alle Handboek van het Programma /112

6 grensgebieden van de EU als gevolg van de versnippering van de arbeids- en kapitaalmarkten, infrastructuurnetwerken, belastingcapaciteit en instellingen 1. Territoriale samenwerking vormt hierbij een essentieel instrument voor het aanpakken van gemeenschappelijke uitdagingen. Bij territoriale samenwerking gaat het in de Europese Unie met name om het verminderen van de verschillen tussen regio s, het versterken van de samenhang en het bevorderen van optimale economische ontwikkeling. Door krachten en middelen te bundelen en kennis en goede praktijken uit te wisselen, zorgen samenwerkingsprojecten voor verbeteringen in het dagelijks leven van mensen in heel Europa en daarbuiten 2. Zoals gezegd maken ETS-Programma s zoals het Interreg 2 Zeeën Programma deel uit van het Cohesiebeleid van de Europese Unie het belangrijkste investeringsinstrument om de doelstellingen van EU2020 te bereiken 3. Europa 2020 is de groei- en werkgelegenheidsstrategie van de EU en vormt het algemene kader waar al het EU-beleid aan moet bijdragen. Dit tienjarenplan is bedoeld om de economische crisis te boven te komen, de tekortkomingen van ons groeimodel aan te pakken en de voorwaarden te scheppen voor slimme, duurzame en inclusieve groei. Vijf doelstellingen zijn uiteengezet voor de EU en moeten bereikt worden tegen eind Deze hebben betrekking op werkgelegenheid, onderzoek en ontwikkeling, 4 klimaat en energie, onderwijs, en sociale inclusie en armoedebestrijding. Daarom is het cohesiebeleid erop gericht te investeren in maatregelen die impact hebben op het gebied van groei en werkgelegenheid, klimaatverandering, energieafhankelijkheid en de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting 5. B. Wat is het nut van deelname aan een ETS-project? Organisaties ontwikkelen soms ideeën binnen hun expertiseveld die ze graag zouden willen uitvoeren, maar hierbij moeilijkheden ondervinden. Daar kunnen allerlei redenen voor zijn: de organisatie werkt op een te kleine schaal; het betreffende probleem is per definitie niet beperkt tot een bepaald grondgebied; er is essentiële expertise nodig als aanvulling op de eigen kennis, enz. Het aanpakken van het probleem door middel van een grensoverschrijdend project kan een manier zijn om een stap te zetten in de richting van een oplossing of beoogd resultaat. Grensoverschrijdend samenwerken heeft een aantal voordelen: het probleem wordt op een grotere schaal aangepakt; als het om een grensoverschrijdend probleem gaat, zal het ook een grensoverschrijdende oplossing vereisen; andere organisaties krijgen de beschikking over externe deskundigheid als aanvulling op hun eigen kennis, waardoor zij van elkaar kunnen leren; enz. Hoewel territoriale samenwerkingsprojecten vooral helpen om de levensomstandigheden van inwoners van het Programmagebied te verbeteren, reiken de voordelen verder. Medewerkers van de partnerorganisaties die bij ETS-projecten zijn betrokken, en dus ook die organisaties zelf, hebben bovendien baat bij het samenwerken met mensen die zich aan de andere kant van de grens met hetzelfde soort onderwerpen bezighouden. 1 Overgenomen uit Beschikking van de Raad van 6 oktober 2006 betreffende communautaire strategische richtsnoeren inzake cohesie (2006/702/EG) 2 3 Aangepast overgenomen uit Panorama nr European Commission (DG REGIO), European Territorial Cooperation Building bridges between people, Handboek van het Programma /112

7 II. De nieuwe manier van programmering en de ruggengraat van 2 Zeeën A. Thematische concentratie De focus op de overkoepelende doelstellingen van de EU 2020-strategie moet ook doorwerken in ETS- Programma s. Daarom heeft de Europese Unie besloten om de beschikbare financiering te stroomlijnen in een kleiner aantal relevante thema s. De verwachting is dat dankzij deze sterkere thematische concentratie de financiële bijdragen vanuit de EU-begroting meer impact zullen hebben en meer tastbare en meetbare resultaten zullen opleveren. Dit heeft ertoe geleid dat er 11 thematische doelstellingen zijn gedefinieerd in de Europese verordeningen (artikel 9 van Verordening (EU) nr. 1303/2013). Elk daarvan is uitgesplitst in investeringsprioriteiten, die gedetailleerder aangeven waar Programma s zich op kunnen richten om de thematische doelstellingen te bereiken (artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1301/2013). Uit het bovenstaande blijkt dat alle ETS-Programma s aan inhoudelijke beperkingen zijn gebonden. Dit is op Europees niveau besloten na uitvoerig overleg tussen de Europese Raad (Lidstaten), het Europees Parlement en de Europese Commissie. Daarnaast hebben de Lidstaten die bij het 2 Zeeën Programma zijn betrokken (Frankrijk, Engeland, België/Vlaanderen en Nederland) zelf nader invulling gegeven aan de Programmastrategie. Uit de elf thematische doelstellingen die de Europese Unie voorstelt, hebben de Programma-Autoriteiten er vier gekozen. Aan iedere thematische doelstelling is één investeringsprioriteit gekoppeld. Deze keuze is gemaakt op basis van een uitgebreide situatieanalyse, waarin is gekeken naar de sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen van het Programmagebied. Uit dat document zijn gemeenschappelijke behoeften, uitdagingen en kansen voor het Programmagebied gedestilleerd. Deze hebben op hun beurt weer geholpen om de Programmastrategie te bepalen. Bij de situatieanalyse is ook rekening gehouden met nationale, regionale en lokale ontwikkelingsprioriteiten die zijn neergelegd in de plannen en beleidsdocumenten van de betrokken Lidstaten. De gekozen thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten zijn vertaald in vier prioritaire assen, die weer zijn opgesplitst in zes specifieke doelstellingen. Beide elementen zijn specifiek voor dit Programma, maar sluiten aan bij de thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten in de EU-verordeningen. Dit geheel vormt de basis voor de Programmastrategie. Handboek van het Programma /112

8 1. Overzicht van de 2 Zeeën-Programmastrategie Algemene doelstelling van het 2 Zeeën Programma : het ontwikkelen van een innovatief, kennis- en onderzoeksgebaseerd, duurzaam en inclusief 2 Zeeën-gebied, waar natuurlijke hulpbronnen worden beschermd en de groene economie wordt bevorderd Prioritaire as 1: Technologische en sociale innovatie Prioritaire as 2: Koolstofarme technologieën Prioritaire as 3: Aanpassing aan klimaatverandering Prioritaire as 4: Hulpbronnenefficiënte economie SD 1.1: SD 1.2: SD 1.3: SD 2.1: SD 3.1: SD 4.1: Verbetering van de randvoorwaarden voor innovatie in het 2 Zeeëngebied Bevordering van innovatie door relevante actoren in sleutelsectoren in het 2 Zeeën-gebied Ontwikkeling van sociale innovatie i.v.m. grote maatschappelijke uitdagingen in het 2 Zeeëngebied Uitbreiding van de invoering van koolstofarme technologieën en toepassingen door bedrijfsleven, overheid en burgers Verbetering van het aanpassingsvermogen van publieke en private actoren om hun klimaatadaptatiemaatregelen beter te coördineren en de weerbaarheid te Bevordering van een efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen en materialen door de invoering van nieuwe oplossingen voor een groenere Overkoepelende thema s: ondersteuning van KMO/MKB en maritieme dimensie 107,8 mln EFRO 51,3 mln EFRO 38,5 mln EFRO 43,6 mln EFRO Totale beschikbare budget voor projecten: 241 mln EFRO Handboek van het Programma /112

9 B. Resultaatgerichtheid De nieuwe Interreg-Programma s hebben niet alleen een duidelijke thematische focus, maar zijn ook sterk resultaatgericht. Bij het uitwerken van de Programmastrategie zijn de Programma-Autoriteiten overeengekomen wat zij willen veranderen in het Programmagebied. Deze verandering wordt gedefinieerd als een concrete verbetering van het welzijn van mensen of gemeenschappen. Die moet tot stand komen door het financieren van projecten die kunnen bijdragen tot die verandering. De Programmastrategie heeft dus alleen kans van slagen als projecten via hun eigen resultaten bijdragen aan de door het Programma beoogde verandering. Voor projecten betekent dit dat de focus verschuift van projectactiviteiten naar de resultaten die deze activiteiten opleveren. C. Interventielogica De bovengenoemde thematische concentratie en resultaatgerichtheid zijn allebei terug te vinden in de Programma-interventielogica en de projectinterventielogica. De Programma-interventielogica kan worden gedefinieerd als het theoretische kader dat het hele logische, stapsgewijze proces van het bepalen van thema s, investeringsprioriteiten en specifieke doelstellingen tot en met de beoogde uiteindelijke resultaten structureert en visueel weergeeft. De projectinterventielogica is het stapsgewijs bepalen van een algemene projectdoelstelling, één of meerdere specifieke doelstellingen en de outputs die moeten worden geleverd om te komen tot de resultaten die aansluiten bij de gekozen doelstellingen. Het onderstaande schema geeft de Programma- en projectinterventielogica weer: PROGRAMMA PROJECT Investeringsprioriteit 1 Specifieke doelstelling programmaprioriteit Resultaatindicator van het Programma Algemene projectdoelstelling Projectresultaten Handboek van het Programma /112

10 PRIORITAIRE AS VAN HET PROGRAMMA Beschrijving van te ondersteunen acties Specifieke Outputindicatoren van het Programma projectdoelstellingen Belangrijkste projectoutputs Categorieën steunverlening Investeringsprioriteit 2 Specifieke doelstelling Programmaprioriteit Beschrijving van te ondersteunen acties Resultaatindicator van het Programma Outputindicatoren van het Programma Projectwerkplan Werkpakketten Activiteiten Eindresultaten Tijdsplanning Figuur 2: Programma- en projectinterventielogica INTERACT Voor elke specifieke doelstelling van het Programma zijn zowel output- als resultaatindicatoren vastgesteld. Projecten zullen in hun voorstel dan ook moeten aantonen dat zij een bijdrage leveren aan beide soorten indicatoren, namelijk door hun verwachte outputs en resultaten duidelijk te koppelen aan de indicatoren voor een bepaalde specifieke doelstelling. Beide soorten interventielogica van project en Programma zijn dus onlosmakelijk met elkaar verbonden en kunnen niet los van elkaar worden gezien. Aansluiting tussen de interventielogica van een project en die van het Programma is een voorwaarde om de in het Samenwerkingsprogramma beoogde verandering tot stand te brengen in het Programmagebied. Om te kunnen beoordelen en meten in hoeverre een project bijdraagt aan de uitvoering van de Programmastrategie, moet de projectinterventielogica een afspiegeling vormen van die van het Programma 6. De Programma-interventielogica omvat de volgende elementen: Keuze van thematische doelstellingen, investeringsprioriteiten en bijbehorende specifieke doelstellingen die samenhangen met de behoeften van het betrokken gebied; Resultaatindicator die de beoogde verandering voor het gebied/de sector aangeeft uitgangswaarde en streefwaarden (kwalitatief of kwantitatief); Outputindicatoren die de concrete producten van de activiteiten binnen de prioriteit weergeven. Nadere informatie over hoe u dit alles het best kunt aanpakken bij het opzetten van een project, vindt u in fact sheet Projectontwikkeling. In de woordenlijst staan definities van alle begrippen die in deze fact sheet worden gebruikt. 6 INTERACT, Establishing ETC Programme logic and linking Programme and Project intervention logics. Handboek van het Programma /112

11 III. Uitvoering van de Programmastrategie: 2 Zeeën-projecten en hun kenmerken Hoewel projecten normaal gesproken worden voorgesteld door de partnerorganisaties in het veld (bottom-up), moeten ze wel direct bijdragen aan de resultaten die de Programma-Autoriteiten vooropgesteld hebben. Projectvoorstellen moeten dus aansluiten bij de Programmastrategie en moeten dit concreet kunnen illustreren. Met andere woorden, de beoogde Programmaresultaten moeten worden bereikt door middel van kwaliteitsvolle projecten die hun eigen, bij het Programma aansluitende resultaten opleveren. Projectvoorstellen moeten daarom nauw samenhangen met de Programmastrategie, zodat duidelijk is dat ze bijdragen aan de verwachte Programmaresultaten en uiteindelijk ook aan de EU2020-doelstellingen. De Programma-Autoriteiten willen uiteindelijk kwaliteitsvolle projectvoorstellen goedkeuren die hun eigen beoogde resultaten kunnen verwezenlijken en op hun beurt bijdragen tot de uitvoering van de Programmastrategie. De essentie van dergelijke projecten is dat zij specifieke doelstellingen bereiken binnen een bepaalde looptijd. Zij worden uitgevoerd door een groep mensen die misschien nog nooit eerder hebben samengewerkt. Om het verwachte resultaat te kunnen bereiken, is het dus noodzakelijk om duidelijke afspraken te maken over de organisatie van het werk en om dit gestructureerd te plannen. Wat dat betreft verschillen ETS-projecten niet veel van andere soorten projecten 7. A. Kenmerken van een goed 2 Zeeën-project Idealiter dient een projectvoorstel aantoonbaar excellent te zijn op de volgende terreinen: Relevantie en strategie met betrekking tot de context van het project. Het project dient gericht te zijn op een gemeenschappelijke territoriale uitdaging of een gezamenlijke troef van het Programmagebied: er dient daadwerkelijk behoefte te zijn aan het project. Projecten moeten zijn ingebed in bredere strategieën op een of meerdere beleidsniveaus (EU/nationaal/regionaal/lokaal) en gebruik te maken van reeds beschikbare kennis. Samenwerkingskarakter. Het belang van een grensoverschrijdende aanpak van de betreffende kwestie moet duidelijk zijn. Het voordeel van samenwerking op dit punt moet evident zijn voor de projectpartners, doelgroepen en het Programmagebied als geheel. Oplossingen voor de kwestie waar het project zich op richt, gaan verder dan bestaande best practices, of deze worden door het project aangepast en geïmplementeerd. Het project dient te voldoen aan de criteria van gezamenlijke ontwikkeling, gezamenlijke uitvoering, gezamenlijke personeelsvoorziening en gezamenlijke financiering (zie verderop). Bijdrage aan de uitvoering van de Programmastrategie 8. De algemene doelstelling van het project moet duidelijk samenhangen met een specifieke doelstelling van het Programma. De beoogde resultaten van het project moeten duidelijk zijn gekoppeld aan een resultaatindicator van het Programma, en de belangrijkste outputs moeten duidelijk bijdragen aan een outputindicator van het Programma. Al deze elementen (doelstellingen, outputs en resultaten) moeten logisch met elkaar samenhangen. In het algemeen moeten de belangrijkste outputs en resultaten realistisch, specifiek, concreet en meetbaar zijn en in een behoefte van de doelgroep voorzien. Tot slot dienen outputs en resultaten duurzaam en overdraagbaar aan andere organisaties, regio s of landen te zijn. Zo niet, dan dient dit worden te onderbouwd. 7 INTERACT, The project lifecycle, Voor meer informatie over de Programmastrategie en nadere toelichting op de hier gebruikte begrippen, zie de fact sheet Projectontwikkeling, deel B. Handboek van het Programma /112

12 Relevantie van het partnerschap. Het partnerschap dient de relevante organisaties in het Programmagebied te omvatten om de gemeenschappelijke uitdaging of probleem te adresseren en de vooropgestelde doelstellingen te behalen. De partners moeten complementaire expertise bezitten en een zo evenwichtig mogelijke afspiegeling vormen van de betrokken Lidstaten, sectoren en bestuursniveaus. Zij moeten over de nodige capaciteit en de nodige middelen voor de uitvoering van een ETS-project beschikken. Projectmanagement. De managementprocedures en -structuren dienen afgestemd te zijn op de omvang van het project, het aantal partners, enz. De procedures dienen helder, transparant, efficiënt en doeltreffend te zijn en moeten alle partners de mogelijkheid bieden om input te leveren. Er moeten afspraken zijn gemaakt over de interne communicatie binnen het partnerschap. De Hoofdpartner moet over de nodige competentie beschikken om door de EU gesubsidieerde of vergelijkbare projecten te leiden. Het is cruciaal dat het project over een goed risico- en kwaliteitsmanagementsysteem beschikt. Projectcommunicatie. Communicatieactiviteiten dienen aan te sluiten bij de doelstellingen, het voorgestelde werkplan en de belangrijkste outputs en resultaten van het project. De betreffende doelgroepen en stakeholders moeten worden bereikt en moeten worden geïnformeerd over de belangrijkste outputs en resultaten van het project. Realistisch, consistent en samenhangend werkplan. De taakverdeling tussen de partners moet aansluiten bij de ervaring, het budget e.d. van de partners. Het tijdskader moet realistisch zijn en rekening houden met eventuele onvoorziene omstandigheden. De voorgestelde activiteiten moeten dus relevant zijn en leiden tot een tijdige levering van de geplande outputs en resultaten. Dit veronderstelt dat projectactiviteiten en -outputs opeenvolgend zijn gepland. Samenhangende begroting. Het project moet over voldoende financiële middelen beschikken om de projectactiviteiten goed uit te voeren. Daarbij dient de begroting logisch te zijn en in verhouding te staan tot het voorgestelde werkplan en de outputs en resultaten die het project wil bereiken. Value for money is dus een vereiste. De begroting per partner moet aansluiten bij de taakverdeling. De geplande kosten in de zin van begrotingslijnen, perioden en werkpakketten moeten aansluiten bij het werkplan. Geplande kosten dienen in het algemeen duidelijk en realistisch te zijn. B. Samenwerkingsvoorwaarden van de EU Zoals gezegd stellen de EU-verordeningen specifiek ten aanzien van territoriale-samenwerkingsprojecten vier samenwerkingsvoorwaarden (artikel 12, lid 4 van EU-verordening 1299/2013). Deze vier samenwerkingsvoorwaarden zijn: Gezamenlijke ontwikkeling. Het projectidee wordt door de partners gezamenlijk uitgewerkt. Gezamenlijke uitvoering. De activiteiten, outputs en resultaten worden door de partners gezamenlijk gerealiseerd. Gezamenlijke personeelsvoorziening. Alle partners leveren de nodige bijdrage aan de coördinatie en nemen een deel van de verantwoordelijkheid op zich. Gezamenlijke financiering. Alle partners dragen financieel bij aan het project. Op grond van het genoemde artikel 12, lid 4 moeten partners van ETS-projecten samenwerken op ten minste drie van deze terreinen. De eerste twee terreinen zijn verplicht voor alle projecten; het derde kan ofwel betrekking hebben op de personeelsvoorziening, op de financiering van het project, of op allebei. Handboek van het Programma /112

13 In de onderstaande tabel staan deze concepten nader uitgewerkt: Gezamenlijke ontwikkeling Alle partners werken mee aan de ontwikkeling van het project. De partners leggen vast hoe het project gaat functioneren. Gezamenlijke uitwerking van doelstellingen en outputs, begroting, tijdskader en verantwoordelijkheden voor werkpakketten en activiteiten om de doelstelling te bereiken. Er dient te worden vastgesteld welke kennis en ervaring elke partner inbrengt en wat elke partner verwacht terug te krijgen uit het project. Deze aanpak waarborgt de vereiste gezamenlijke activiteiten en gezamenlijke resultaten zoals vereist door de Programma s. Gezamenlijke personeelsvoorziening Alle projectpartners vervullen een bepaalde functie en wijzen personeel toe aan de uitvoering daarvan. Medewerkers stemmen hun werkzaamheden af met anderen die bij de activiteit of het werkpakket zijn betrokken en wisselen regelmatig informatie uit. Er mag geen onnodige dubbeling van functies zijn bij verschillende partnerorganisaties (bijv. één projectmanager per project i.p.v. meerdere). Gezamenlijke uitvoering De Hoofdpartner is eindverantwoordelijk voor het project; alle partners nemen verantwoordelijkheid voor een deel van de uitvoering. Iedere projectpartner coördineert een werkpakket en zorgt dat geplande activiteiten worden uitgevoerd, mijlpalen worden gehaald en onverwachte problemen worden opgelost. Diverse partners dragen bij aan ieder werkpakket conform het werkplan. Gezamenlijke financiering Het project heeft een gezamenlijk budget waaruit middelen aan partners worden toegewezen naargelang van de activiteiten die zij uitvoeren (de uitsplitsing van het budget weerspiegelt de verantwoordelijkheden van de partners). Het budget omvat bestedingsdoelstellingen per jaar en bestedingsdoelstellingen per werkpakket. In principe dragen alle partners financieel bij. Alle partners dragen een deel van de kosten van gemeenschappelijke activiteiten en gezamenlijke outputs, zoals databases, publiciteit, projectmanagement, enz. Figuur 3: Samenwerkingsvoorwaarden, geïnspireerd op INTERACT Handboek van het Programma /112

14 IV. Van idee tot afsluiting: de fasen in de levenscyclus van een project Alle soorten projecten hebben vrijwel dezelfde levenscyclus. Dat wil zeggen dat ze vergelijkbare fasen doorlopen, of het nu technische operaties of grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten zijn. Het idee achter een circulaire voorstelling van deze levenscyclus is dat de geleerde lessen, outputs en resultaten van een project kunnen leiden tot het ontstaan van nieuwe projectideeën die daar in zekere zin weer op voortbouwen. Bij de ontwikkeling van een project moeten in principe de resultaten van eerdere projecten in aanmerking worden genomen, om dubbel werk te voorkomen en meerwaarde toe te voegen aan zaken die eerder zijn gesubsidieerd 9. Dit Handboek van het Programma, als basisdocument bedoeld voor begunstigden en potentiële aanvragers, is opgebouwd rond de genoemde fasen van de levenscyclus van een project. Voor iedere projectfase is er een fact sheet met relevante informatie over dat specifieke deel van de levenscyclus en met nuttige links naar andere fact sheets, kerndocumenten enz. Daarnaast zijn er ook gedetailleerde fact sheets over horizontale onderwerpen. De bedoeling is om informatie voor iedereen gemakkelijk vindbaar te maken in alle verschillende fasen van de ontwikkeling of uitvoering van een project. In onderstaande figuur is te zien wat er onder de diverse projectfasen 10 wordt verstaan en waar de afzonderlijke fact sheets over gaan. 9 INTERACT, The project lifecycle, Deels gebaseerd op INTERACT, The project lifecycle, Handboek van het Programma /112

15 1. Genereren van projectideeën 2. Projectontwikkeling 6. Projectafsluiting 3. Projectaanvraag 5. Projectuitvoering 4. Projectselectie Figuur 4: De levenscyclus van een project A. Het genereren van projectideeën Dit is de fase waarin een idee wordt besproken met en gepresenteerd aan potentiële partners, totdat duidelijk wordt dat het nodig en relevant is voor de inwoners van het Programmagebied. Met andere woorden, tot het moment dat het projectidee blijkt aan te sluiten bij een gemeenschappelijke behoefte, uitdaging of kans in de bij het Programma betrokken gebieden ten aanzien van een van de vier gekozen thematische doelstellingen. De belangrijkste acties zijn: de behoefte aan een project vaststellen op basis van een analyse van gezamenlijke behoeften, uitdagingen of kansen in het Programmagebied; controleren of het projectidee aansluit bij de Programmastrategie en -voorschriften; de uitgangssituatie vaststellen, d.w.z. wat is er reeds gedaan en hoe daarop kan worden gekapitaliseerd; partners zoeken en bij het project betrekken; de algemene reikwijdte en inhoud van het project schetsen en bijstellen naarmate er partners bijkomen; contact opnemen met het Territoriaal Facilitatorennetwerk voor ondersteuning en begeleiding (zie verderop). Handboek van het Programma /112

16 De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: de templates en procedures van het Programma voor de ontwikkeling van ideeën en partnerschappen; het zorgen voor aansluiting tussen het projectidee en de Programmastrategie en interventielogica; beschikbare hulp bij deze fase. B. Projectontwikkeling In deze fase moeten de partners het projectidee vertalen in een concreet projectvoorstel. Daarbij moeten de strategische en operationele details worden uitgewerkt en de verantwoordelijkheden worden verdeeld. Het doel van deze fase is om uiteindelijk een formele aanvraag in te dienen bij het 2 Zeeën Programma. De belangrijkste activiteiten zijn: gezamenlijk vaststellen wat er precies moet worden bereikt en hoe dat zal worden aangepakt zodat alles aansluit bij de Programmastrategie; de verantwoordelijkheden binnen het partnerschap organiseren en besluiten wie de rol van Hoofdpartner gaat vervullen; de inhoud en achterliggende gedachte van het project uitwerken met de partners en stakeholders; het projectvoorstel, de onderbouwing ervan en de verwachte bijdrage aan de Programmastrategie in detail uitwerken aan de hand van de daarvoor bestemde templates; de begroting voor het project opstellen; regelmatig contact onderhouden met het Territoriaal Facilitatorennetwerk om hulp te krijgen bij de uitwerking van het project en de aanvraag (zie verderop). De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: Programmagebied; partnerschapsvereisten; projectactiviteiten als middel om de nagestreefde resultaten te verwezenlijken; het opstellen van een begroting: belangrijke financiële principes en horizontale kwesties; beschikbare hulp bij deze fase. C. Projectaanvraag Deze fase betreft het feitelijk indienen van het projectvoorstel bij het Programma volgens de vastgestelde procedures. De aanvraagprocedure bij het Interreg 2 Zeeën Programma bestaat uit twee stappen. De belangrijkste activiteiten zijn: De Conceptnota invullen en volgens de toepasselijke procedures en regels indienen bij het Programma; de aanbevelingen van de Lidstaten naar aanleiding van de Conceptnota in overweging nemen en vervolgens eventueel een volledig Aanvraagformulier invullen; Het Aanvraagformulier invullen en volgens de toepasselijke procedures en regels indienen bij het Programma. De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: de templates en procedures om in twee stappen een aanvraag in te dienen bij het Programma (Conceptnota en Aanvraagformulier); beschikbare hulp bij deze fase. Handboek van het Programma /112

17 D. Projectselectie Deze fase is in handen van de verschillende Programma-organen die zijn betrokken bij de selectie van projecten op basis van volledige Aanvraagformulieren. De belangrijkste activiteit is: een formeel besluit van de Lidstaten over de aanvraag: afgewezen, terugverwezen of goedgekeurd. De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: de ontvankelijkheid en subsidiabiliteit van de aanvraag: toetsing door het geautomatiseerde aanvraagsysteem, het Gemeenschappelijk Secretariaat en de Lidstaten; kwaliteitsbeoordeling van de aanvraag op basis van vooraf vastgestelde criteria, gevolgd door het besluit van het Toezichtcomité en de bekendmaking daarvan; beschikbare hulp bij deze fase. E. Projectuitvoering Dit is de omvangrijkste en belangrijkste fase in de zin van de tijdsduur, het leveren van hetgeen in de goedgekeurde aanvraag was gepland, en administratie- en managementactiviteiten. Daarbij speelt een aantal verschillende elementen een rol. De partners voeren de geplande werkzaamheden uit om tot de gewenste outputs en resultaten te komen. Ook vinden er regelmatig administratie-, management-, monitoring- en rapportageactiviteiten plaats, alsook communicatie- en promotieactiviteiten zoals vastgelegd in het Aanvraagformulier. Veranderingen in het project worden doorgevoerd en problemen worden aangepakt volgens de vastgestelde procedures en regels. De belangrijkste activiteiten zijn: het Subsidiecontract ondertekenen met de Managementautoriteit; het Partnerschapsakkoord opstellen en door alle partners laten ondertekenen; de projectcoördinatie- en besluitvormingsstructuren opzetten en een indicatieve planning maken voor projectbijeenkomsten; projectactiviteiten uitvoeren om de afgesproken projectoutputs op tijd en binnen het budget te leveren; goed functionerende monitoring- en rapportageprocedures opzetten; risico s voorzien en beheersen in overleg met de partners en het Programma; problemen tussen partners herkennen en oplossen, zodat alles soepel blijft verlopen; zorgen voor communicatie over en promotie van werkzaamheden en resultaten van het project; een netwerk van relevante contacten opbouwen en de aanzet geven voor de invoering en toepassing van de gegenereerde kennis, outputs en resultaten. De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: initiatiefase: contractuele regelingen en voorschriften van het Programma qua beheer en administratie; projectmanagement: algemene instrumenten en methoden om een goede uitvoering van het project te garanderen (exception plans, rapportage, tolerantieniveaus ten aanzien van risico s); projectcommunicatie gedurende de hele looptijd van het project; beschikbare hulp bij deze fase. Handboek van het Programma /112

18 F. Projectafsluiting In deze fase moeten de inhoudelijke projectactiviteiten zijn afgerond en alle outputs zijn geleverd. Het project handelt de laatste administratieve verplichtingen af voordat de subsidie eindigt. Het project en het Programma buigen zich samen over de resultaten en geleerde lessen. De levenscyclus van het project eindigt formeel op de einddatum van het project. Het is echter de bedoeling dat de outputs en resultaten van het project waarde blijven opleveren, bijv. dat mensen ze blijven gebruiken of er blijven baat bij hebben. Afhankelijk van de aard van de outputs en resultaten en van de beoogde gebruikers moeten er tijdens en na de uitvoering diverse concrete maatregelen worden genomen. In de afrondingsfase is het te laat om projectresultaten over te dragen en te zorgen dat ze in stand blijven. De fact sheet over deze projectfase gaat met name in op: Wettelijke voorschriften die gelden na afsluiting van het project; Beschikbare hulp bij deze fase. Handboek van het Programma /112

19 V. Wie kan u helpen tijdens de verschillende fasen van uw project? Aanvragers en begunstigden kunnen vóór de indiening van een projectvoorstel en tijdens de uitvoering van goedgekeurde projecten bij diverse Programma-organen terecht voor technische bijstand. Hieronder worden deze instellingen kort gepresenteerd. Waar deze Programma-organen u in een bepaalde projectfase precies mee kunnen helpen, wordt gedetailleerd beschreven aan het eind van ieder hoofdstuk over die projectfase. A. Territoriaal Facilitatorennetwerk Het Territoriaal Facilitatorennetwerk is de tegenhanger van wat bij veel andere ETS-Programma's contactpunten worden genoemd. De facilitatoren zijn het eerste aanspreekpunt voor projectaanvragers en projectpartners in elk van de landen. Zij helpen de partnerorganisaties met het opzetten en ontwikkelen van projecten. Daarnaast zijn zij ook betrokken bij het opvolgen van de projectuitvoering in samenwerking met het Gemeenschappelijk Secretariaat (GS). Meer concreet zijn hun belangrijkste taken: het 2 Zeeën Programma en de doelstellingen ervan onder de aandacht brengen bij geïnteresseerde organisaties; antwoord geven op algemene vragen over het Interreg 2 Zeeën Programma; projectaanvragers via diverse vormen van overleg helpen en ondersteunen in de opzet-, aanvraagen uitvoeringsfase van projecten; communiceren met de andere facilitatoren uit de andere landen, en ook met het GS en de Lidstaten, over de ontwikkeling van projecten; aanvragers helpen met het invullen van een Conceptnota en, na de beoordeling daarvan, met het opvolgen van de aanbevelingen van de Lidstaten; partners bijstaan gedurende de hele looptijd van het project; partners helpen met de afsluiting van hun project; fungeren als schakel tussen projectmanagers, het Gemeenschappelijk Secretariaat en de Programma-Autoriteiten. Hoewel de facilitatoren vanaf begin tot eind bij een project betrokken zijn, spelen zij vooral een grote rol bij het genereren van projectideeën en tijdens de aanvraagfase. Het Territoriaal Facilitatorennetwerk strekt zich uit over alle vier de Lidstaten van het Programma en is permanent beschikbaar voor aanvragers en projectpartners. Contactgegevens zijn te vinden op de website van het Interreg 2 Zeeën Programma. Gelieve op te merken dat de facilitatoren niet betrokken zijn bij de selectie van projecten. Het is aan de Lidstaten van het Programma om, ondersteund door het GS, te besluiten tot goedkeuring, terugverwijzing of afwijzing van een project. B. Gemeenschappelijk Secretariaat (GS) Het Gemeenschappelijk Secretariaat is namens de Managementautoriteit belast met het dagelijks beheer van het Programma. Als zodanig is het Gemeenschappelijk Secretariaat verantwoordelijk voor het management van het Samenwerkingsprogramma op gebieden waar de Managementautoriteit bij is betrokken: coördinatie en facilitering van het Programma, beoordeling van projecten, monitoring van het Programma en administratie. Handboek van het Programma /112

20 Het GS assisteert de Programma-Autoriteiten bij de uitvoering van hun taken, waarvan de belangrijkste zijn: samenwerken met organisaties, instellingen en netwerken die relevant zijn voor de doelstellingen van het Programma; informatie verspreiden en publiciteit genereren over het Programma en de onderdelen en projecten daarvan, inclusief het opzetten en onderhouden van een Programmawebsite en het verspreiden van de Programmaresultaten; de communicatiestrategie van het Programma opstellen en uitvoeren; een Programmadatabank en een online projectmonitoringsysteem opzetten om de benodigde gegevens voor toezicht, evaluatie, financieel beheer, verificatie en audits in gecomputeriseerde vorm te verstrekken; een transparante selectieprocedure, selectiecriteria, Terms of Reference voor de projectoproepen, het Aanvraagdossier inclusief financieringsregels uitwerken en ter goedkeuring aan het Toezichtcomité (TC) voorleggen; de aanvraagprocedure voor alle projecten beheren, inclusief het verstrekken van informatie en advies aan aanvragers (bijv. d.m.v. een aanvraagdossier), aanvragen controleren en beoordelen op grond van goedgekeurde criteria en een goedgekeurde procedure, en de aanbevelingen en besluiten van het TC doorgeven aan partners; activiteiten ten behoeve van de totstandkoming en ontwikkeling van projecten ondersteunen en organiseren; betalingsverplichtingen en betalingen van EFRO-middelen op Programmaniveau bewaken per steunverleningscategorie; projecten adviseren en helpen bij de uitvoering van activiteiten en de financiële administratie; de voortgang van projecten bewaken door het verzamelen en controleren van verslagen en het bijhouden van de outputs, resultaten en financiële implementatie; zorgen dat betalingen aan projecten binnen de gestelde termijn worden gedaan; de Managementautoriteit (MA) ondersteunen bij het opzetten van een samenhangend beheers- en controlesysteem voor het Programma om de wettigheid en rechtmatigheid van gedeclareerde uitgaven en de naleving van het beginsel van goed financieel beheer te waarborgen, en contact onderhouden met door de partnerlanden benoemde eerstelijnscontroleurs om de verificaties uit hoofde van artikel 23, lid 4 van ETS-verordening (EU) nr. 1299/2013 te verrichten; de gebruikelijke werkzaamheden van een GS verrichten, d.w.z. het organiseren van vergaderingen, schrijven van documenten, opstellen van notulen, enz.; contact onderhouden met de instantie die als Certificeringsautoriteit (CA) fungeert en zorgen dat deze de beschikking heeft over alle relevante gegevens; andere door de Programma-Autoriteiten verlangde werkzaamheden verrichten conform de toepasselijke regelgeving. Zoals uit het bovenstaande blijkt, worden de hulp en ondersteuning van het GS belangrijker tijdens de uitvoerings- en afsluitingsfase van een project. Het Gemeenschappelijk Secretariaat is gevestigd in Rijsel (FR). Met vragen over projectontwikkeling, uitvoering, financiering, communicatie, projectmanagement e.d. kunt u hier altijd terecht. Contactgegevens zijn te vinden op de website van het Interreg 2 Zeeën Programma. Handboek van het Programma /112

21 C. Nationale Autoriteit (NA) De Nationale Autoriteiten zijn de overheidsinstanties in de Lidstaten die verantwoordelijk zijn voor het 2 Zeeën Programma. Deze instellingen hebben een politiek mandaat van hun regering om binnen de grenzen van de Europese verordeningen de Programmastrategie (thematische doelstellingen, investeringsprioriteiten, enz.) te ontwerpen, en worden ondersteund door het GS en adviseurs. Hun belangrijkste taken zijn: alle vereiste maatregelen met betrekking tot communicatie over het Programma uitvoeren; de promotie van het Programma coördineren; zorgen voor kwaliteitsbeoordelings op de eerstelijnscontrole, in samenwerking met de MA en het GS; verantwoordelijkheid dragen met betrekking tot een juiste toepassing van de Europese staatssteunen aanbestedingsregels; projectpartners informeren over andere, nationale regels; informatie doorgeven aan de Certificeringsautoriteit van het Programma; andere door de Programma-Autoriteiten verlangde werkzaamheden verrichten conform de toepasselijke regelgeving. Contactgegevens zijn te vinden op de website van het Interreg 2 Zeeën Programma. Handboek van het Programma /112

22 Fact sheet 2: Genereren van projectideeën, van partnerexpertise naar projectidee Dit document werd goedgekeurd door de Programma voorbereidingsgroep (PPG) op 5 november Gelieve er rekening mee te houden dat het onderhevig is aan de definitieve goedkeuring door het Toezichtcomité dat bijeen zal komen uiterlijk binnen drie maanden na de datum van kennisgeving van het besluit van de Commissie in verband met de goedkeuring van het Samenwerkingsprogramma. I. Projectidee en Geïnteresseerde Organisatie: op zoek naar geschikte partners A. Achtergrond In de fase Genereren van projectideeën wil het Programma de totstandkoming van partnerschappen ondersteunen en de ontwikkeling van projecten faciliteren. Daarom zijn er twee tools ontwikkeld om organisaties met belangstelling voor deelname aan het nieuwe Interreg 2 Zeeën Programma te helpen met het vinden van partners en het uitwerken van projectideeën. Ten eerste is er de tool genaamd Projectidee. Organisaties met een globaal idee voor een project kunnen deze tool gebruiken om hun idee te verspreiden teneinde geschikte partners te vinden en het idee samen verder uit te werken. Ten tweede is er de template voor Geïnteresseerde Organisaties. Organisaties die zelf geen projectidee hebben of nog niet bij een partnerschap zijn betrokken, kunnen hier gebruik van maken om zichzelf en hun expertisegebied te presenteren en hun belangstelling voor deelname aan een toekomstig 2 Zeeënproject kenbaar te maken. B. Tools Deze tools zijn te vinden op de website van het 2 Zeeën Programma, in de rubriek Samenwerking. Organisaties dienen de template voor Projectideeën en/of Geïnteresseerde Organisaties in te vullen, zodat het op de Programmawebsite gepubliceerd worden. Vanaf dat moment is de informatie online consulteerbaar en kunnen organisaties elkaar benaderen om samen een project te ontwikkelen. C. Procedure Organisaties die hun projectidee willen presenteren of hun interesse willen tonen, moeten allereerst een account aanmaken op de website van het 2 Zeeën Programma. Vervolgens kunnen ze de template voor Projectidee of Geïnteresseerde Organisatie invullen. Deze tools zijn alleen in het Engels beschikbaar en moeten ook in het Engels worden ingevuld. Om het invullen gemakkelijker te maken, is er bij iedere vraag wel toelichting beschikbaar in de drie Programmatalen. De gewenste taalversie van de toelichting moet rechtstreeks op de website worden geselecteerd. Deze formulieren kunnen doorlopend worden ingediend. Nadat de ingevulde documenten zijn ingediend, worden ze gepubliceerd in de rubriek Samenwerking van de 2 Zeeën-website en zijn ze volledig pubiek toegankelijk. Er wordt ook een automatisch match-systeem toegepast op de formulieren voor Projectideeën en Geïnteresseerde Organisaties. Dit houdt in dat als een organisatie een expertisegebied noemt waarvoor een andere organisatie een projectidee heeft ingediend, beide organisaties hiervan op de hoogte worden gesteld, zodat het gemakkelijker wordt om partners te vinden. De velden waarop dit automatische match-systeem wordt toegepast, zijn in beide templates geel gemarkeerd. Handboek van het Programma /112

23 II. Afstemming van projectideeën op de Programmastrategie A. Gemeenschappelijke noden van het gebied, prioritaire assen, investeringsprioriteiten, specifieke doelstellingen en beoogde resultaten van het Programma De Programmastrategie omvat diverse thematische gebieden waarbinnen projecten kunnen worden gesubsidieerd. Zoals beschreven in fact sheet Inleiding en achtergrond, is het essentieel dat aanvragers begrijpen hoe de Programmastrategie tot stand is gekomen, omdat ze anders geen projectvoorstellen kunnen uitwerken die volledig aansluiten bij die strategie en de achterliggende gedachte ervan. Nadere informatie is ook te vinden in het Samenwerkingsprogramma van het 2 Zeeën. Er is een situatieanalyse van het Programmagebied gemaakt met betrekking tot tien van de elf thematische doelstellingen die in de Europese verordeningen worden genoemd met het oog op de EU2020-strategie. Deze situatieanalyse was bedoeld om op hoofdlijnen inzicht te krijgen in de sociaaleconomische en milieutrends in het Programmagebied. Ook is gekeken naar de prioriteiten die de Lidstaten in hun eigen plannen en beleidsdocumenten hebben neergelegd, voor zover die relevant zijn voor het gebied. Op basis van deze situatieanalyse is een SWOT-analyse gemaakt, waarin de belangrijkste sterkten, zwakten, kansen en bedreigingen in het gebied naar voren komen voor de tien geanalyseerde thematische doelstellingen. Op basis hiervan zijn de gemeenschappelijke behoeften van het gebied vastgesteld. Vervolgens hebben de Programmapartners uit de tien geanalyseerde doelstellingen vier thematische doelstellingen voor het Interreg 2 Zeeën Programma geselecteerd om zich op te concentreren. Voor elk daarvan is één investeringsprioriteit gekozen. Deze door de EU vastgestelde investeringsprioriteiten zorgen ervoor dat Programma s een duidelijkere focus hebben. Gekozen thematische doelstelling 1 Versterking van onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie Gekozen investeringsprioriteit 1.b) Bevordering van bedrijfsinvesteringen in O&I, het ontwikkelen van verbanden en synergieën tussen ondernemingen, O&I-centra en het hoger onderwijs, met name de bevordering van investeringen in de ontwikkeling van producten en diensten, de overdracht van technologie, sociale innovatie, milieu-innovatie, culturele en creatieve industrieën, toepassingen voor overheidsdiensten, de stimulering van de vraag, het opzetten van netwerken, clusters en open innovatie door middel van slimme specialisatie en ondersteuning van technologisch en toegepast onderzoek, proefopstellingen, maatregelen voor snelle productvalidatie, geavanceerde productiecapaciteit en eerste productie, met name in sleuteltechnologieën en de verspreiding van universeel inzetbare technologieën 4 Ondersteuning van de overgang naar een koolstofarme economie in alle bedrijfstakken 5 Bevordering van aanpassing aan de klimaatverandering en risicopreventie en -beheer 6 Behoud en bescherming van het milieu en bevordering van efficiënt 4.f) Bevordering van het onderzoek naar, innovaties in en de aanwending van koolstofarme technologieën 5.a) Ondersteuning van investeringen voor de aanpassing aan de klimaatverandering, inclusief ecosysteemgerichte benaderingen 6.g) Ondersteuning van de industriële overgang naar een hulpbronnenefficiënte economie, het bevorderen van groene groei, eco-innovatie en het beheer van milieuprestaties in de publieke en Handboek van het Programma /112

24 Gekozen thematische doelstelling gebruik van hulpbronnen private sector Gekozen investeringsprioriteit Tabel 1: De geselecteerde thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten Om het Programma nader in te vullen op deze terreinen, zijn de gekozen thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten vertaald in vier prioritaire assen, die op hun beurt zijn opgesplitst in zes specifieke doelstellingen. Beide elementen zijn specifiek voor dit Programma, maar sluiten volledig aan bij de thematische doelstellingen en investeringsprioriteiten in de EU-verordeningen. Onderstaande figuur geeft een overzicht van de goedgekeurde Programmastrategie met de prioritaire assen en specifieke doelstellingen. Handboek van het Programma /112

25 Figuur 1: Overzicht van de 2 Zeeën Programmastrategie algemene doelstelling, prioritaire assen, specifieke doelstellingen en financiële toewijzingen Het ontwikkelen van een innovatief, kennis- en onderzoeksgebaseerd, duurzaam en inclusief 2 Zeeën-gebied, waar natuurlijke hulpbronnen worden beschermd en de groene economie wordt bevorderd Prioritaire as 1: Technologische en sociale innovatie Prioritaire as 2: Koolstofarme technologieën Prioritaire as 3: Aanpassing aan klimaatverandering Prioritaire as 4: Hulpbronnenefficiënte economie SD 1.1: SD 1.2: SD 1.3: SD 2.1: SD 3.1: SD 4.1: Verbetering van de randvoorwaarden voor innovatie in het 2 Zeeëngebied Bevordering van innovatie door relevante actoren in sleutelsectoren in het 2 Zeeën-gebied Ontwikkeling van sociale innovatie i.v.m. grote maatschappelijke uitdagingen in het 2 Zeeëngebied Uitbreiding van de invoering van koolstofarme technologieën en toepassingen door bedrijfsleven, overheid en burgers Verbetering van het aanpassingsvermogen van publieke en private actoren om hun klimaatadaptatiemaatregelen beter te coördineren en de weerbaarheid te Bevordering van een efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen en materialen door de invoering van nieuwe oplossingen voor een groenere Overkoepelende thema s: ondersteuning van KMO/MKB en maritieme dimensie 107,8 mln EFRO 51,3 mln EFRO 38,5 mln EFRO 43,6 mln EFRO Totale beschikbare budget voor projecten: 241 mln EFRO Handboek van het Programma /112

26 Projecten moeten worden ingediend en uitgevoerd onder deze prioritaire assen en specifieke doelstellingen en bijdragen aan de verwachte resultaten daarvan. De resultaten die het Programma nastreeft, worden gemeten aan de hand van resultaatindicatoren. De verwachte resultaten moeten worden gerealiseerd door het leveren van bepaalde outputs, die ook voor iedere specifieke doelstelling zijn voorzien. In het Samenwerkingsprogramma is een aantal voorbeelden van te ondersteunen acties opgenomen, zodat het voor potentiële aanvragers duidelijker wordt waar het Programma naar op zoek is. Nadere informatie is te vinden in het Samenwerkingsprogramma 2 Zeeën. B. Zorgen voor samenhang met het prestatiekader van het Programma Outputindicatoren maken deel uit van het prestatiekader van het Programma. Op bepaalde momenten in de levenscyclus van het Programma moeten bepaalde streefwaarden zijn bereikt. Voor de Europese Commissie vormt dit het uitgangspunt voor het beoordelen van de prestaties van het 2 Zeeën Programma. Projecten zullen worden beoordeeld op hun bijdrage aan zowel de output- als de resultaatindicatoren voor de specifieke doelstelling van de Programmaprioriteit waaronder ze zijn ingediend. Meer informatie over de beoordeling van projecten is te vinden in fact sheet Projectselectie. Projecten zullen in hun aanvraag moeten aantonen dat zij een bijdrage leveren aan beide soorten indicatoren, namelijk door hun verwachte belangrijkste output(s) en resulta(a)t(en) duidelijk te koppelen aan de indicator(en) voor de gekozen specifieke doelstelling. Dit betekent een verschuiving in de focus van projecten ten opzichte van eerdere Programmaperioden: de nadruk ligt nu veel meer op de levering van outputs en resultaten en minder op de uitvoering van projectactiviteiten. Daarom moet de projectinterventielogica een afspiegeling vormen van de Programmainterventielogica. Prioritaire as Thematisch gebied dat de meest relevante behoeften en potenties van het Programmagebied weergeeft Doelstellingen van het Programma Wat het Programma op dit thematische gebied wil veranderen voor de inwoners De metingen die het effect van Te ondersteunen acties Het soort activiteiten die het Programma wil subsidiëren om deze verandering te verwezenlijken De directe producten van Handboek van het Programma /112

27 de gesubsidieerde activiteiten moeten aangeven Programmaresultaten de activiteiten die bijdragen tot de verandering Programma-outputs Figuur 2: De Programma-interventielogica, INTERACT Projectdoelstellingen en -resultaten Werkplan en begroting Wat zijn onze gemeenschappelijke behoeften en potenties? Wat willen we veranderen? Wat wordt er anders? Wat moeten we tot stand brengen om deze verandering te realiseren? Hoe gaan we te werk? Wat hebben we daarvoor nodig? Projectidee Projectoutputs en -indicatoren Figuur 3: De projectinterventielogica, INTERACT PRIORITAIRE AS VAN HET PROGRAMMA PROJECT Handboek van het Programma /112

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 28 mei 2015 Verslag van de deputatie Bevoegd deputatielid: Peter Bellens Telefoon: 03 240 52 40 Agenda nr. 10/1 Europa. Beheers- en uitvoeringsovereenkomst Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

COHESIEBELEID 2014-2020

COHESIEBELEID 2014-2020 GEÏNTEGREERDE TERRITORIALE INVESTERING COHESIEBELEID 2014-2020 De nieuwe wet- en regelgeving voor de volgende investeringsronde van het EU-cohesiebeleid voor 2014-2020 is in december 2013 formeel goedgekeurd

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 17.12.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.12.2014 C(2014) 10125 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 17.12.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van het samenwerkingsprogramma "Interreg V-A Vlaanderen-Nederland"

Nadere informatie

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België

UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE. van 29.10.2014. tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België EUROPESE COMMISSIE Brussel, 29.10.2014 C(2014) 8190 final UITVOERINGSBESLUIT VAN DE COMMISSIE van 29.10.2014 tot goedkeuring van bepaalde elementen van de partnerschapsovereenkomst met België CCI 2014BE16M8PA001

Nadere informatie

Projectoproep- en selectieprocedure

Projectoproep- en selectieprocedure ESIF Doelstelling Investeren in groei en werkgelegenheid Operationeel programma EFRO Vlaanderen 2014 2020 Projectoproep- en selectieprocedure 1. Algemeen In het kader van de uitvoering van het EFRO-programma

Nadere informatie

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter

Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Europese Structuurfondsen Betty De Wachter Politieke Academie 2013 Europese cohesiebeleid Doel: economische, sociale en territoriale samenhang of cohesie in de Europese Unie Principes: ontwikkeling herverdeling

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

Factsheet nr. 14. Projectcommunicatie

Factsheet nr. 14. Projectcommunicatie Versie nr. 5 d.d. 29 februari 2016 Inhoudsopgave INLEIDING... 3 I. AANVRAAGFASE: WERKPAKKET COMMUNICATIE... 3 A. RESULTAATGERICHTE AANPAK EN DOELSTELLINGEN... 3 B. DOELGROEPEN... 5 C. ACTIVITEITEN EN DELIVERABLES...

Nadere informatie

Interreg V Vlaanderen-Nederland

Interreg V Vlaanderen-Nederland Interreg V Vlaanderen-Nederland Overzicht workshop 1. Stand van zaken Interreg V Call 1 Call 2 Call 3 2. Tips and tricks voor projectschrijvers 2A. Inhoudelijke aandachtspunten 2B. Technische aandachtspunten

Nadere informatie

Handboek van het Programma

Handboek van het Programma INTERREG IVA 2 Mers Seas Zeeën Grensoverschrijdend samenwerkingsprogramma 2007-2013 Handboek van het Programma Richtlijnen betreffende Subsidiabiliteit en Projectbeheer Versie 25/02/2014 Grensoverschrijdend

Nadere informatie

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen

Europese projecten in de praktijk. Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Maandag 8 december, Provincie West-Vlaanderen Europese projecten in de praktijk Waarom een Europees project? Hoe begin je aan een Europees project? Hoe stel je de aanvraag

Nadere informatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie

Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Meetlat Projectplanning, monitoring & evaluatie Managementsamenvatting/advies: Meetlat met toetscriteria Toetscriterium 1. Kansen en bedreigingen, behoefte- en omgevingsanalyse Door een analyse te maken

Nadere informatie

Wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) van de Commissie van 14 maart 2012 zijn vetgedrukt weergegeven.

Wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) van de Commissie van 14 maart 2012 zijn vetgedrukt weergegeven. eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 2 april 2012 (19.04) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0276 (COD) 2011/0268 (COD) 2011/0273 (COD) 8207/12 ADD 1 LIMITE FSTR 26 FC 17 REGIO 39 SOC

Nadere informatie

Interreg V Vlaanderen-Nederland

Interreg V Vlaanderen-Nederland Interreg V Vlaanderen-Nederland Waarom deze workshop - Doelstellingen OP-Zuid en Interreg Vlaanderen-Nederland afgestemd - Projectidee past niet zo goed in OP-Zuid, maar wèl in Interreg - Bijkomend: subsidie

Nadere informatie

Wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) van de Commissie van 14 maart 2012 zijn vetgedrukt weergegeven.

Wijzigingen ten opzichte van de herziene versies (corrigendum) van de Commissie van 14 maart 2012 zijn vetgedrukt weergegeven. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 april 2012 (23.04) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0276 (COD) 2011/0268 (COD) 2011/0273 (COD) 8207/12 ADD 1 REV 2 FSTR 26 FC 17 REGIO 39 SOC 240 AGRISTR

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

Nationale Infodag, Brussel, 30 maart 2009 Dr. Guy Dargent Uitvoerend Agentschap voor Gezondheid en Consumenten, EAHC

Nationale Infodag, Brussel, 30 maart 2009 Dr. Guy Dargent Uitvoerend Agentschap voor Gezondheid en Consumenten, EAHC Nationale Infodag, Brussel, 30 maart 2009 Dr. Guy Dargent Uitvoerend Agentschap voor Gezondheid en Consumenten, EAHC Werkplan 2009 Deelnemende landen Projectleiders en partners uit: 27 EU-lidstaten Kroatië

Nadere informatie

Projectaanvraag implementatieproject

Projectaanvraag implementatieproject Aanvraag voor steun van Kom op tegen Kanker Projectaanvraag implementatieproject 1. Titel project. Projectvoorstel (in totaal niet meer dan 5 blz) a. Opzet Omschrijf het projectresultaat, het product,

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

Handboek van het Programma

Handboek van het Programma INTERREG IVA 2 Mers Seas Zeeën Grensoverschrijdend samenwerkingsprogramma 2007-2013 Handboek van het Programma Richtlijnen betreffende Subsidiabiliteit en Projectbeheer Versie 19/11/2010 Grensoverschrijdend

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen

Richtsnoeren voor de behandeling. van klachten door. verzekeringsondernemingen EIOPA-BoS-12/069 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringsondernemingen 1/8 1. Richtsnoeren Inleiding 1. Artikel 16 van de Eiopa-verordening 1 (European Insurance and Occupational

Nadere informatie

Bedrijfsbetrokkenheid bij Interreg Vlaanderen Nederland

Bedrijfsbetrokkenheid bij Interreg Vlaanderen Nederland Bedrijfsbetrokkenheid bij Interreg Vlaanderen Nederland 1. Inleiding Het is de ambitie van het Interreg V Vlaanderen-Nederland programma om het bedrijfsleven actief bij de projecten te betrekken en de

Nadere informatie

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020

Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 EUROPESE COMMISSIE Samenvatting van de partnerschapsovereenkomst voor Nederland, 2014-2020 Algemene informatie De partnerschapsovereenkomst (PO) van Nederland is het overkoepelende strategische document

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s. Oproep FICHE

Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s. Oproep FICHE ESIF Doelstelling Investeren in groei en werkgelegenheid Operationeel programma EFRO Vlaanderen 2014 2020 Prioriteit 2. Versterken van het concurrentievermogen van kmo s Oproep FICHE Specifieke doelstelling

Nadere informatie

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516

RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 18 september 2008 (18.09) (OR. en) 13187/08 FSTR 20 FC 5 REGIO 25 SOC 516 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 16 september 2008 Betreft: Voorstel voor een Verordening (EG)

Nadere informatie

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU

MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN, VOLKSGEZONDHEID EN LEEFMILIEU Europese Unie LIFE. - Communautair Financieel instrument voor het Leefmilieu Programma LIFE Natuur 1999 1. Context. In het kader van de verordening

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland CORDAID Aanvraagformulier voor projecten in Nederland Vooraf Cordaid raadt u aan om, voordat u begint met het invullen van dit formulier, na te gaan of uw project in aanmerking komt voor financiering.

Nadere informatie

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting:

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Projectidee Algemene gegevens Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Inhoud Probleemstelling: Beschrijf hier de aanleiding en achtergrond

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen

Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA(BoS(13/164 NL Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door verzekeringstussenpersonen EIOPA WesthafenTower Westhafenplatz 1 60327 Frankfurt Germany Phone: +49 69 951119(20 Fax: +49 69 951119(19

Nadere informatie

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van 6 mei 2008 inzake de externe kwaliteitsborging voor wettelijke auditors en auditkantoren die

Nadere informatie

INTERREG V A 2014 2020

INTERREG V A 2014 2020 INTERREG V A 2014 2020 Doelen en subsidieinstrumenten van de EU Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Structuurfondsen Doelstelling 1 Convergentie (Regio s met BBP/inw. < 75% van het Europese gemiddelde)

Nadere informatie

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS

VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS VR 2015 2509 DOC.0987/2BIS Besluit van de Vlaamse Regering betreffende steun aan projecten in het kader van het Europees Fonds voor de Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds DE VLAAMSE REGERING,

Nadere informatie

Invulformulier voor projectvoorstellen rond Sociale Innovatie

Invulformulier voor projectvoorstellen rond Sociale Innovatie Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Invulformulier voor projectvoorstellen rond Sociale Innovatie ALGEMENE PROJECTINFORMATIE Titel: Acroniem: Startdatum: Einddatum: Duur (in maanden max. 12):

Nadere informatie

Interreg A Euregio Maas-Rijn

Interreg A Euregio Maas-Rijn Interreg A Euregio Maas-Rijn Growing Together EU 2020 strategie limburg.be EU 2020 strategie limburg.be Inhoud van het Interregprogramma As 1 As 2 As 3 As 4 Innovatie 2020 Economie 2020 Sociale inclusie

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland

Aanvraagformulier voor projecten in Nederland CORDAID SERVICE FONDS Aanvraagformulier voor projecten in Nederland Vooraf Cordaid raadt u aan om, voordat u begint met het invullen van dit formulier, na te gaan of uw project in aanmerking komt voor

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE istock Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE Overzicht van het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie 2014-2020 Klimaat Wat is het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie? De Europese staatshoofden

Nadere informatie

Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds)

Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds) Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (2014-2020) (Europees Globaliseringsfonds) Met behulp van het Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EFG) kan de Europese Unie steun verlenen

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor internationale projecten

Aanvraagformulier voor internationale projecten Aanvraagformulier voor internationale projecten Vooraf Cordaid raadt u aan om, voordat u begint met het invullen van dit formulier, na te gaan of uw project in aanmerking komt voor financiering. U kunt

Nadere informatie

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN LEIDRAADNOTA INKOMSTEN 1 INLEIDING 3 Rechtsgrondslag 3 Definitie van inkomsten 4 I - NIET-TOEPASSING VAN ARTIKEL 55 5 1.1 Het project genereert geen inkomsten 5 1.2 De kostprijs van het project is lager

Nadere informatie

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat

INTERREG V Deutschland Nederland. 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat INTERREG V Deutschland Nederland 2 oktober 2014 Peter Paul Knol Gemeenschappelijk INTERREG-Secretariaat Kader Europa 2020 Strategie Slimme groei Duurzame groei Inclusieve groei Europese Verordeningen Structuurfondsen

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Reglement Oproep van mei 2013 A) Ondernemingen die in aanmerking komen Elke onderneming die aan volgende voorwaarden voldoet, kan zich, met oog op de toepassing

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/2169(DEC) 3.2.2011

ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/2169(DEC) 3.2.2011 EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie begrotingscontrole 2010/2169(DEC) 3.2.2011 ONTWERPVERSLAG over het verlenen van kwijting voor de uitvoering van de begroting van het Europees Waarnemingscentrum voor

Nadere informatie

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008

COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE. van 19ЯХ/2008 COMMISSIEVAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19/IX/2008 C(2008) 5113 definitief WORDT NIET GEPUBLICEERD BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 19ЯХ/2008 tot goedkeuring van het operationeel programma "Frankrijk

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 4.3.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 4.3.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.3.2014 C(2014) 1229 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 4.3.2014 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1299/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203

Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203 Functieprofiel: Teamleider Functiecode: 0203 Doel Plannen en organiseren van de werkzaamheden en aansturen van de medewerkers binnen een team, binnen het vastgestelde beleid van een overkoepelende eenheid

Nadere informatie

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Doel Bijdragen aan de formulering van het strategische en tactische (financieel-)economische beleid van de instelling of onderdelen daarvan, alsmede vorm en

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

Leidraad voor de lidstaten inzake geïntegreerde duurzame stedelijke ontwikkeling (artikel 7 van de EFRO-verordening)

Leidraad voor de lidstaten inzake geïntegreerde duurzame stedelijke ontwikkeling (artikel 7 van de EFRO-verordening) EGESIF_15-0010-01 18/05/2015 EUROPESE COMMISSIE Europese structuur- en investeringsfondsen Leidraad voor de lidstaten inzake geïntegreerde duurzame stedelijke ontwikkeling (artikel 7 van de EFRO-verordening)

Nadere informatie

PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN

PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN 2.2.8. PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN BESLUIT VAN HET BUREAU VAN 10 MAART 2014 HET BUREAU VAN HET EUROPEES PARLEMENT,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 21 501-08 Milieuraad Nr. 525 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA)

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) JC 2014 43 27 May 2014 Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) 1 Inhoudsopgave Richtsnoeren voor de behandeling van klachten

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE. van 10.6.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.6.2015 C(2015) 3759 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) /... VAN DE COMMISSIE van 10.6.2015 tot vaststelling, ingevolge Verordening (EU) nr. 1303/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Versie 10 maart 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Wat is een Meer met Minder-proefproject? 4 2.1 MmM-uitgangspunten 4 2.2 MmM-aanpak 5 2.2.1 Verleiden 5 2.2.2

Nadere informatie

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020

Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Infosessie Zorg 29 april 2014 Europese subsidieprogramma s 2014-2020 Europa 2020 SLIMME GROEI DUURZAME GROEI INCLUSIEVE GROEI De uitdagingen Groei en banen scheppen Klimaatverandering en Energieafhankelijkheid

Nadere informatie

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria

Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ. Selectiecriteria Barones Monique van Oldeneel tot Oldenzeel - Venture Philantropy FAQ 1. Kandidaten Kan een feitelijke vereniging zich kandidaat stellen? Kan een coöperatieve die werkt met de waarden van de sociale economie

Nadere informatie

Monitoring en evaluatie van het programma voor

Monitoring en evaluatie van het programma voor Monitoring en evaluatie van het programma voor plattelandsontwikkeling in Vlaanderen (PDPO II) Ellen Maertens Afdeling voor Monitoring i en Studie Departement Landbouw en Visserij 27 april 2010 Landbouw

Nadere informatie

Infosessie oproep 307. Opleidingen in bedrijven 20/02/2015

Infosessie oproep 307. Opleidingen in bedrijven 20/02/2015 Infosessie oproep 307 Opleidingen in bedrijven 20/02/2015 Oproep 307 Kader Wat Wie Hoe Wanneer Kader ESF Vlaanderen ESF = Europees Sociaal Fonds Subsidieagentschap in het domein Werk en Sociale Economie

Nadere informatie

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011

Projectplan. Informatie arrangementen als app. s-hertogenbosch, 6 december 2011 Projectplan Informatie arrangementen als app s-hertogenbosch, 6 december 2011 i Versiebeheer Algemene gegevens Projectnaam Informatie arrangementen als app Uitgave Final Datum 6 december 2011 Auteurs Projectleider

Nadere informatie

Informatiesessie. OPZuid 2014-2020. Workshop Projectvoorbereiding

Informatiesessie. OPZuid 2014-2020. Workshop Projectvoorbereiding Informatiesessie OPZuid 2014-2020 Workshop Projectvoorbereiding Pieter Liebregts, programmamanager Stimulus Programmamanagement Terneuzen, 3 maart 2015 Inhoud Subsidieaanvraag in detail Beoordelingsproces

Nadere informatie

Operationeel programma "Nederland-Duitsland" 2007-2013

Operationeel programma Nederland-Duitsland 2007-2013 MEMO/08/318 Brussel, 20 mei 2008 Operationeel programma "Nederland-Duitsland" 2007-2013 1. "Operationeel programma voor grensoverschrijdende samenwerking Nederland-Duitsland" programma in het kader van

Nadere informatie

Klaartje Bult Creative Europe Desk NL Europadag 17 december 2013, Pakhuis de Zwijger

Klaartje Bult Creative Europe Desk NL Europadag 17 december 2013, Pakhuis de Zwijger Klaartje Bult Creative Europe Desk NL Europadag 17 december 2013, Pakhuis de Zwijger CREATIVE EUROPE 2014-2020 KANSEN, RESULTATEN AANBEVELINGEN Creative Europe 2014-2020 Wat betekent het voor de Europese

Nadere informatie

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel

Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands- en handelsverenigingen ter ondersteuning van de detailhandel directie Economie, Landbouw & Platteland, Europese en Internationale samenwerking dienst Economie, Europese & Internationale samenwerking Reglement met betrekking tot de toekenning van subsidies voor middenstands-

Nadere informatie

Protocol Toetsing en Selectie Asiel, Migratie en Integratiefonds 2014-2020. Deel A

Protocol Toetsing en Selectie Asiel, Migratie en Integratiefonds 2014-2020. Deel A vast moeten stellen voor het selecteren en uitvoeren van projecten. Art 24 lid 4 van Verordening EU 514-2014 stelt dat de lidstaten transparante regels en procedures bijdrage van de Unie in het kader van

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROJECTEN

INNOVATIEVE PROJECTEN BVA&O110705_12d STIMULERINGSREGELING INNOVATIEVE PROJECTEN A&O-fonds Provincies 1 Stimuleringsregeling: 1. Waarom de stimuleringsregeling Innovatieve projecten? P. 3 2. Wie kan subsidie aanvragen? P. 3

Nadere informatie

Evaluatieplan INTERREG V A Deutschland-Nederland

Evaluatieplan INTERREG V A Deutschland-Nederland Evaluatieplan INTERREG V A Deutschland-Nederland Inleiding Het onderhavige evaluatieplan voor het INTERREG V A-programma Deutschland-Nederland is opgesteld conform de bepalingen van de verordeningen betreffende

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Voor de behandeling van subsidieaanvragen voor projecten en activiteiten, werken wij met een vaste procedure. U kunt subsidie voor een bepaald project of

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU

De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie De horizontale sociale clausule en sociale mainstreaming in de EU De horizontale sociale clausule als oproep voor het intensifiëren van de samenwerking

Nadere informatie

Indicatorenfiche: prioriteit 2

Indicatorenfiche: prioriteit 2 INTERVENTIELOGICA INTERREG 5 In de verordeningen voor de periode 2014-2020 legt de Europese Commissie de nadruk op de interventielogica van de s en op het belang van de selectie van de resultaat- en realisatiegebonden

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER VOOR DOOR DE EU GECOFINANCIERDE AFZETBEVORDERINGSPROGRAMMA'S 1 2

AANVRAAGFORMULIER VOOR DOOR DE EU GECOFINANCIERDE AFZETBEVORDERINGSPROGRAMMA'S 1 2 AANVRAAGFORMULIER VOOR DOOR DE EU GECOFINANCIERDE AFZETBEVORDERINGSPROGRAMMA'S 1 2 1 TITEL VAN HET PROGRAMMA 2 INDIENENDE ORGANISATIE(S) 2.1 Presentatie Naam, adres, e-mail, telefoon, fax, contactpersoon

Nadere informatie

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O

Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Technicus onderwijs- en onderzoekgebonden - profiel O Doel Ontwerpen, ontwikkelen en (doen) vervaardigen van apparatuur/instrumenten, installaties en (ICT-) systemen, binnen de doelstellingen van de dienst/afdeling

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 13 februari 2007 (OR. en) 5332/07 PESC 38 COEST 9 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: GEMEENSCHAPPELIJK OPTREDEN VAN DE RAAD tot wijziging en verlenging

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent

Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Stedelijk reglement voor de subsidiëring van initiatieven ter bevordering van het interculturele en interlevensbeschouwelijke samenleven in Gent Goedgekeurd in de gemeenteraad van 15 december 2009 Bekendgemaakt

Nadere informatie

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten

Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Booischotseweg 1 2235 Hulshout Tel: 015 22 40 17 www.hulshout.be hulshout@bibliotheek.be Bijzondere projectsubsidies socio-culturele projecten Artikel 1. Doelstelling en definitie Onder de hierna bepaalde

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Factsheet 6 Projectuitvoering: de outputs leveren, de doelstellingen realiseren en de gewenste verandering tot stand brengen

Factsheet 6 Projectuitvoering: de outputs leveren, de doelstellingen realiseren en de gewenste verandering tot stand brengen Factsheet 6 Projectuitvoering: de outputs leveren, de doelstellingen realiseren en de gewenste verandering tot stand brengen Versie nr. 5 d.d. 29 februari 2016 Inhoudsopgave I. VAN START GAAN: DE INITIATIEFASE...

Nadere informatie

Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale verklaring 2015.

Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale verklaring 2015. 0 mei 05 Toelichting bij het Rapport bij de Nationale verklaring 05 - Europees Sociaal Fonds (ESF) Voor de belangrijkste bevindingen van de Algemene Rekenkamer verwijzen wij naar ons Rapport bij de Nationale

Nadere informatie

Projectindiening en Beoordelingsprocedure

Projectindiening en Beoordelingsprocedure PROGRAMME DE COOPÉRATION TRANSFRONTALIÈRE GRENSOVERSCHRIJDEND SAMENWERKINKSPROGRAMMA Projectindiening en Beoordelingsprocedure AVEC LE SOUTIEN DU FONDS EUROPÉEN DE DÉVELOPPEMENT RÉGIONAL MET STEUN VAN

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone

Eurogroep. 1. Economische situatie in de eurozone Eurogroep 1. Economische situatie in de eurozone Toelichting: De Eurogroep zal van gedachten wisselen over de economische situatie in de eurozone. De groei van de economie lijkt verder aan te trekken terwijl

Nadere informatie