De meerwaarde van een duurzaam BleiZo

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De meerwaarde van een duurzaam BleiZo"

Transcriptie

1 De meerwaarde van een duurzaam BleiZo Een advies voor duurzame mobiliteit op het Masterplan BleiZo, versie augustus 2010 BleiZo, stapt u ook in? T. van der Plas H. Hooghiemstra S. Mittertreiner C. Janssen L. Negovanovic H. Regeer Den Haag, juni 2011 Haagse Hogeschool

2 Voorwoord Dit adviesrapport hebben wij gemaakt naar aanleiding van de blokopdracht 1.4 van de opleiding Climate & Environment aan de Haagse Hogeschool. Het rapport is bedoeld voor de projectgroep BleiZo en de beoordelende docenten. Den Haag, Juni

3 Samenvatting Het verkeersknooppunt BleiZo heeft een groot aantal mogelijkheden om een modelfunctie voor de duurzaam mobiliteit te vormen. Zo kan er op gebied van bereikbaarheid voor kantoorpanden een aantal maatregelen worden genomen om te voorkomen dat mensen lang moeten lopen van het station naar de kantoorpanden. Doordat hiermee het reisgemak van de trein wordt vergoot kunnen er meer mensen met het OV naar BleiZo komen. Om dat te bereiken kunnen kantoorpanden dichter bij worden geplaatst en er kan een verhuurpunt voor OV steppen worden aangelegd. Daarnaast kan er door slim gebruik te maken van parkeerplaatsen (bijvoorbeeld Park&Ride) een grotere hoeveelheid mensen overgehaald de trein te nemen. Ook kunnen er meer auto s gebruik maken van dezelfde parkeerplaats (dubbelgebruik). Door het Nieuwe Werken is er de mogelijkheid om met meerdere bedrijven van hetzelfde kantoorpand gebruik te maken en door te carpoolen worden er ook minder parkeerplekken bezet. BleiZo ligt in een glastuinbouwgebied, om een landmark neer te zetten wat goed bij dit beeld aansluit is het mogelijk om een Vertical Farm neer te zetten. (Er zijn al veel ideeën voor een Vertical Farm maar er is er nog nooit werkelijk een gebouwd, dit is een prachtige gelegenheid om er als eerste een te realiseren). Door middel van al deze punten is het mogelijk om een enorme verduurzaming van het vervoer rond BleiZo te realiseren. 3

4 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 5 2 Mensen in het OV krijgen Kantoren zo dicht mogelijk bij het station BleiZo Het OV Steppenplan 8 3 Hoe te parkeren in BleiZo Park&Ride ter positionering van het OV knooppunt Dubbelgebruik parkeerplaatsen 13 4 Twee oplossingen om duurzamer te zijn Het Nieuwe werken Tool om carpoolen makkelijker te maken 16 5 Een duurzaam BleiZo Voordelen van duurzaamheid Positionering van BleiZo 20 6 Milieuaspect in gebied BleiZo Groene hart/ EHS/Vogelrichtlijn Water en groenvoorziening in BleiZo 25 7 Conclusies en aanbevelingen Conclusie Aanbevelingen 28 Literatuurlijst: 29 Bijlage 1: Hoofdstuk 2 32 Bijlage 2: De Parkeerbalans 33 4

5 1 Inleiding In februari 2008 tekenden de gemeenten Lansingerland en Zoetermeer de bestuursovereenkomst BleiZo (Bleiswijk - Zoetermeer). Hierin spraken beide gemeenten af op gelijkwaardige voet te zullen werken aan de ontwikkeling van het BleiZo gebied, uitgaande van de inrichtingsvisie Landschap als Podium. In het Masterplan staan de ambities voor het gebied BleiZo. Nu drie jaar verder is er echter de behoefte om meer aandacht te besteden aan duurzaamheid. Daarom heeft projectorganisatie BleiZo de opleiding Climate & Environment gevraagd om het huidige Masterplan BleiZo te verduurzamen. Het doel van dit rapport is een advies te geven ter aanpassing van het huidige Masterplan van BleiZo hoe het gebied verduurzaamt kan worden en hoe belanghebbenden overgehaald kunnen worden om te investeren. De nadruk is gelegd op een aantal paragrafen van het Masterplan deze zijn verbeterd, uitgewerkt en verduurzaamd. Op basis van literatuuronderzoek een rollenspel en gastcolleges zijn de aanbevelingen tot stand gekomen. In hoofdstuk 2 is meer te lezen over wat de voordelen zijn als de kantoren dichtbij het station gevestigd worden. En hoe de kantoren die verder van het station gevestigd zijn toch goed bereikbaar blijven. Hoofdstuk 3 gaat over parkeren er worden verschillende aspecten behandeld zoals Park & Ride en dubbel gebruik van parkeerplekken. De parkeerbalans is ook in dit hoofdstuk opgenomen. In hoofdstuk 4 wordt het nieuwe werken verder toegelicht wat zijn de voordelen van deze nieuwe werkvorm en wat voor invloed dit heeft. Duurzaamheid is een belangrijk streven voor het BleiZo gebied en in hoofdstuk 5 wordt er dieper ingegaan op wat duurzaamheid inhoudt. Er worden richtlijnen aangegeven die gebruikt kunnen worden om dit streven te bereiken. Als laatst wordt in hoofdstuk 6 het milieu belicht. Hier wordt met name ingegaan op de huidige omgeving en hoe BleiZo daarbij past. 5

6 2 Mensen in het OV krijgen Om de reiziger te sturen in zijn keuze van vervoer is het van belang dat de kantoren dicht bij het station staan. Zodat men sneller het OV pakt ten opzichte van de auto. Met dichtbij bedoelt men gemiddeld 5 min lopen. Dit houdt de drempel laag omdat de reistijd wordt verkort. Op deze manier kan het OV beter concurreren met de auto als vervoersmiddel. 2.1 Kantoren zo dicht mogelijk bij het station BleiZo Aandachtspunten/Maatregelen De geluidsniveaus beoordelen (en meten). De wetgeving geeft aan dat verstoring van de aandacht en het gesproken woord moet worden voorkomen. Om hieraan te voldoen is maximaal een equivalent geluidsniveau van 45 db(a) toelaatbaar. Streefwaarden voor equivalent geluidsniveaus zijn afhankelijk van de mate van communicatie en concentratie. Hieronder wordt een beknopt overzicht gegeven van de streefwaarden. Voor nader gegevens wordt verwezen naar NVN 3438 en AI-7 (kantoren). Wanneer communicatie niet noodzakelijk is, moet het equivalent geluidsniveau onder de 80 db(a) liggen. Wanneer communicatie belangrijk is en zeer regelmatig voorkomt, mag het equivalent geluidsniveau 35 db(a) zijn. a f b e e lding db tabel (geluidhinder,2011) db db db db >= 75 db Wanneer geen concentratie van de werknemers wordt vereist, moet het equivalent geluidsniveau onder de 80 db(a) liggen. Bij een hoge mate van concentratie, mag het equivalent geluidsniveau veroorzaakt door installaties slechts 35 db(a) zijn. 6

7 Afbeelding Geluidskaart (prorail, 2011) Bij nieuwbouw of verbouwing van een kantoorpand preventieve maatregelen treffen. Neem de eisen ten aanzien van geluidsisolatie, overdracht van contactgeluid, geluid veroorzaakt door klimaatinstallaties op in een Programma van Eisen. Formuleer hierin objectieve criteria ten aanzien van de akoestiek. Denk hierbij aan geluid afkomstig van installaties in het gebouw, aan contactgeluid, aan geluid afkomstig van activiteiten in aangrenzende ruimten en van buiten het pand. De hierboven vermelde richtlijnen kunnen hierbij als uitgangspunt dienen. Zorg bij oplevering dat een controlemeting wordt uitgevoerd. Let ook op vooraf gedefinieerde maximale nagalmtijden. Geluidsisolatie De geluidsbron isoleren. Isolatie van de geluidsbron kan zowel door verplaatsing (naar een andere ruimte waar niet continu wordt gewerkt) als door omkasting van de geluidsbron geschieden. Gebruik maken van geluidsabsorberende materialen. Geluidsabsorberende materialen kunnen de effecten van nagalm (weerkaatsing van het geluid) beperken en daarmee ook de geluidsoverlast. In een kantooromgeving kunnen onder andere gordijnen, bepaalde types vloerbedekking en beplanting geluid (beperkt) absorberen. Andere toepassingen van geluidsabsorberende materialen vindt men vaak in akoestische wanden, en (geïsoleerde) plafondplaten. De diverse ruimten gericht indelen, waardoor geluidsoverlast door bijvoorbeeld de kantine zoveel mogelijk wordt voorkomen. Tevens kan gedacht worden aan het clusteren van de vergaderruimten, of de situering van kopieerruimten. Bij toepassen van systeemwanden ook aandacht voor beperken geluidsoverdracht via plafond. Beperken van geluidsoverdracht door geluidsisolatie ook boven die plafonds aan te brengen, of de wanden doortrekken tot de verdiepingsvloeren. Let tijdens het bouwen op een volledige aansluiting van wanden en vloeren. Neem geluidseisen op in het programma van eisen en laat controlemetingen uitvoeren vóór de eindoplevering (Rijksoverheid, 2011). Belanghebbende Meerdere partijen hebben belang bij het bouwen van kantoren dichtbij het station. De GR BleiZo heeft een vastere stroom reizigers met het OV, de kans op de bouw van het station wordt dus groter. De NS heeft een eis van reizigers per dag als minimum om het station BleiZo te openen. De werkgever ziet een daling in de kosten van parkeerplaatsen en de werknemer heeft een vaste reistijd en minder last van files. De NS heeft een eis van reizigers per dag als minimum om het station BleiZo te openen. (arbo-online,2011) 2.2 Het OV Steppenplan Er is een (onbekend) aantal bedrijven/ kantoren bij BleiZo gepland. Werknemers hebben verschillende opties om naar kantoor te komen. Omdat het kantorencomplex vlak bij een station 7

8 komt te liggen is het een goede mogelijkheid dat er zo veel mogelijk mensen worden aangemoedigd met de trein reizen. Helaas kan niet ieder kantoorpand naast het station worden geplaatst, waardoor meerdere werknemers een langere afstand moeten lopen, die wel kan oplopen tot 15 minuten. Helaas zal een groot aantal reizigers meer dan 5 minuten lopen als vervelend ervaren en liever de auto nemen. Daarvoor kan het OV Steppenplan worden gebruikt. Het OV Steppenplan houdt in dat iedereen met een OV chipkaart op naam (aan te vragen voor 7,50 op bij het station een OV step kan huren en daarmee naar het werk rijden. Waarom een step? Steppen zijn klein, goedkoop en zorgen er voor dat de werknemers een beetje lichaamsbeweging krijgen op een normale werkdag. Deze oplossing lijkt een aantal nadelen te hebben, hieronder een klein overzicht. Diefstal/vandalisme Doordat de step alleen met een OV chipkaart op naam kan worden aangevraagd kan er wanneer er een step niet terug wordt gebracht meteen gezien worden wie dat heeft gedaan. Daarnaast is een step niet bedoeld voor lange afstanden, waardoor het moeilijk wordt om met de step weg te steppen naar huis. Ook kan hetzelfde type systeem worden toegepast als bij de beveiliging van winkelwagentjes; wanneer je buiten een gebied komt treed een slot in werking en kan er niet verder worden gestept. Regen Een step geeft zeer weinig beschutting tegen regen en het zou vervelend zijn als alle mensen doorweekt op werk aankomen bij een kleine bui. Werknemers zouden ook ziek kunnen worden wanneer ze doorweekt op kantoor aankomen en niet goed meer droog worden. Daarvoor zal er een vorm van overdekt step/fietspad moeten komen. Dat kan onder andere door de NS en de gemeenten gefinancierd worden, de gemeente is meestal verantwoordelijk voor onderhoud/aanleg van fietspanden. Daarnaast kan ook de NS meebetalen, aangezien dit pad voornamelijk door hun steppen wordt gebruikt (waar zij ook weer geld mee verdienen). Afbeelding voorbeeld van het overdekte fietspad, Zelf gemaakte afbeelding door middel van Google sketch up Invaliden Helaas zullen mensen die minder valide/ slecht ter been zijn geen gebruik kunnen maken van de step. Daarvoor kunnen wel parkeerplaatsen worden aangelegd bij de bedrijven zelf, maar er kan ook gedacht worden aan het inhuren van fietstaxi s om deze mensen te transporteren. Het zelfde geld voor zakenmensen die uit het buitenland op bezoek komen en geen OV chipkaart hebben. Een 8

9 fietstaxi zorgt ook voor werkgelegenheid. Voor vervoer van goederen, verhuizingen en andere van dat type zaken zal wel plek voor parkeerplaatsen moeten worden gemaakt. Financiering Dit plan zou onder andere door de NS en de gemeente kunnen worden gefinancierd. Veel bedrijven zouden met dit plan ook een OV jaarkaart aan hun personeel kunnen geven als reiskosten vergoeding, met een simpele berekening is al snel te laten zien hoeveel geld dat per werknemer op jaarbasis kan schelen (daarbij zijn de kosten van een parkeerplaats voor de werknemers nog niet eens meegerekend). De berekening daarvoor is in de bijlagen te vinden. Daarnaast kan de NS mogelijk winst maken met dit plan. Als je er vanuit gaat dat een step 150,- kost en bijvoorbeeld 0,50 per dag vraagt voor iedere werknemer die een step voor een dag huurt heb je de kosten van de step al binnen een jaar terug verdient (de winkelprijs van een step licht rond de 200,- wanneer je steppen in grote hoeveelheden bij de fabriek koopt zijn ze goedkoper). Daar moeten dan nog wel de kosten bij om inname/ afgiftepunten en onderhoud voor het stappenplan te maken. Het overdekte pad kan door de gemeente of NS worden aangelegd. De kosten voor de glazen boogoverkapping van het pad zou erg duur worden, daarom kan er naar alternatieven worden gekeken zoals Freeformglass of plastic. Maar wanneer je alleen een fietspad met overkapping zou maken heb je alleen maar onderhoudskosten en verdien je er als gemeente niks mee. Daarom kan er worden gekeken naar ruiten die ook als zonnepanelen functioneren. Daarmee kan energie worden opgewekt die weer kan worden verkocht. Afbeelding voorbeeld van een steppen ophaal/ inleverpunt, zelf gemaakte afbeelding door middel van Google sketch up Beweging Steppen is gezond, het zorgt dat werknemers op weg naar hun werk actief bezig zijn en voorkomt daarmee overgewicht. Ook beweren leraren dat kinderen die zelf naar school fietsen vaak actiever meedoen een meer energie hebben in de les. (het is niet bekend of dit voor volwassenen op het werk ook geldt) 9

10 10

11 3 Hoe te parkeren in BleiZo Niet alleen tijdens de spits slibt menig stad helemaal dicht. Dit komt vooral door de mensen die met de auto naar hun werk of werkafspraken gaan. De werknemer kan zichzelf een hoop frustraties besparen en de auto in BleiZo op een Park & Ride-parkeerplaats te parkeren. Vervolgens wordt er een trein, tram, bus of eventueel OV-fiets naar de eindbestemming. Een parkeerplek van een kantoorgebouw gebruiken in de avond wanneer het normaliter vrijstaat, dat is wat dubbelgebruik parkeerplaatsen is en wordt beschreven in 3.2. In de avond wanneer op BleiZo bezoekers zullen komen voor de grote verscheidenheid aan voorzieningen kunnen dan terecht op de parkeerplaats van de bedrijven. 3.1 Park&Ride ter positionering van het OV knooppunt Voor mensen die van ver komen moet het interessant worden om de auto te parkeren bij BleiZo en verder naar bijvoorbeeld Den Haag te reizen. Vanwege de hoge parkeerkosten en hoge grondprijzen in Den Haag zal er een regeling getroffen kunnen worden met Haagse bedrijven. De Park& Ride moet daarom ook uitgebreid en gebruikersvriendelijk worden gerealiseerd. Bedrijven in Den Haag centrum Het wordt het een grote opgave om mensen vanaf de A12 over te laten stappen in BleiZo op het openbaarvervoer. Er moet daarom gekeken worden welke instrumenten hiervoor beschikbaar zijn. Zo kan er vooral gekeken worden naar de financiële kant. Door bijvoorbeeld afspraken te maken met de NS. Wanneer mensen hun auto parkeren in BleiZo en overstappen op het openbaarvervoer kunnen ze korting krijgen op bepaalde abonnementen. Op de zelfde manier kan er iets bedacht worden voor de Leisure voorzieningen in Zoetermeer. Ook zij gaan er op vooruit wanneer er meer klanten komen, doordat de bereikbaarheid beter wordt. Er moeten goede en heldere afspraken gemaakt worden met de bedrijven die zich willen vestigen in het gebied BleiZo, met name over de Park&Ride dat het gepromoot wordt. Een eis moet zijn, dat ook zij het openbaarvervoer aanmoedigen. Ze moeten beter gaan communiceren naar werknemers. Zij moeten laten zien wat mogelijk is en hun financieel ondersteunen door reisvergoedingen. Wanneer er werknemers zijn die het niet zien zitten om in de spits te reizen, moeten er mogelijkheden zijn tot flexibele werktijden. Zo kunnen zij op andere tijden hun werk doen en veroorzaakt het ook geen vertragingen doordat de werknemers in de file staan. Project BleiZo zou de bedrijven in het centrum van Den Haag kunnen benaderen die moeite met parkeergelegenheid hebben of die dit nog niet hebben. Aan deze bedrijven kunnen wij voor stellen om de auto s van hun werknemers of klanten in BleiZo te laten parkeren, en dat de werknemers of klanten dan met het OV verder kunnen reizen. Bij de onderhandelingen kan er aan de bedrijven voorgesteld worden dat ze korting geven aan hun werknemers voor het OV. Dit scheelt geld voor de bedrijven om parkeergelegenheden te bouwen in hun omgeving. Dit scheelt ook de werknemers geld omdat ze dan minder ver moeten rijden met hun auto en met korting kunnen reizen. Ook is het mogelijk om de NS te benaderen en te kijken of die geïnteresseerd zijn in dit voorstel en als dat zo is dan kan de NS ook met de bedrijven onderhandelen en kunnen de bedrijven korting krijgen als ze een bepaald aantal abonnementen nemen voor hun werknemers op de trein. 11

12 De bedrijven kunnen tevens hiertoe worden verleid door bijvoorbeeld deze bedrijven aan te bieden reclame te maken in het gebied BleiZo, en ze te vertellen dat een OV-abonnement vele malen beter en goedkoper is dan een leaseauto. Op dit moment zijn de kosten om te parkeren op straat in 2011 in het centrum van Den Haag: 2.60 per uur en de Parkeertarief van parkeergarages ongeveer : 3.00 per uur (parkerenindestad.nl, 2011). Daarnaast is de grondprijs in Den Haag centrum ook heel duur. Een mogelijkheid voor mensen die op doorreis zijn is het ter beschikking stellen van een omvangrijke Park&Ride in combinatie met een digitale reisplanner een ideale oplossing. Deze reisplanner kan de volgende informatie vooraf aan de reizigers verstrekken: -parkeerplaats -verdere reisplanning (OV) -tijden -kosten -Op het parkeerkaartje zou deze informatie afgedrukt kunnen worden. Een korte berekening van de reiskosten van het OV en een auto. We gaan in dit geval ervan uit dat er vanaf het station leiden centraal naar het station Zoetermeer moet worden gereden. De reiskosten voor een treinretourtje zijn 9,80 [3]. De voor een auto zijn wat moeilijker te berekenen vanwege variërende brandstofprijzen en gebruik. We gaan hierbij uit van een (redelijk) gemiddelde auto met een verbruik van 1 op 12 en een brandstofprijs van 1,75 per liter (BleiZo is een toekomstplan en in de toekomst zullen brandstofprijzen waarschijnlijk stijgen [4] [5]). Voor het retourtje met de auto 2*24,5 km rijden dus 49 km [6]. Daarvoor wordt ongeveer 4 liter gebruikt. Dat kost in totaal 4*1,75= 7,- Op het eerste gezicht lijkt treinverkeer dus niet geschikt als vervanging voor het standaard woonwerkverkeer. Maar de NS heeft daar een antwoord voor: abonnementen. Het maandabonnement om van Leiden Centraal naar Zoetermeer te rijden kost 151,30 wanneer je dat bedrag door deelt door het aantal keer heen en weer rijden zie je dat de kosten verder omlaag gaan 151,30/20= 7,50 nog steeds lijkt het erop dat de auto goedkoper is. Maar wanneer je een jaarabonnement zou kopen betaal je 1452,- dat klinkt als een hoop maar omdat je het over het hele jaar uit kan delen kom je uit op een bedrag van ongeveer 1452/240= 6,05 wat goedkoper is dan de auto. Daarnaast zou je nog besparen wanneer je voor andere redenen buiten je werk om naar Zoetermeer gaat en kunnen andere mensen voor een gereduceerd tarief meerijzen. Daarnaast heeft de auto een groot aantal verborgen kosten die de trein niet heeft, denk maar aan wegenbelasting, onderhoud, rijbewijs en aanschafkosten van een auto. Er zijn daarnaast ook andere factoren die meewegen in de afweging om met het OV te gaan. De tijd die het kost om op je bestemming te komen. Bij dit traject zou die ongeveer evenveel zijn. Maar er is kans dat je vertraging hebt met de trein en dat je extra afstanden van of naar het station moet hebben. Maar de auto kan files, stoplichten en een gebrek aan parkeerplaatsen hebben. Comfort In de trein hoef je zelf niks anders te doen dan achterover te zitten, waar je in de auto actief bezig bent. Ook kan je de trein nemen zonder rijbewijs of wanneer je niet in staat bent te rijden. Auto Trein retour Trein maandabonnement Trein jaarabonnement Geschat gebruik voor werk 7,- 9,80 7,50 6,05 12

13 Volledige capaciteit 7,- 9,80 5,60 3,98 Zie bijlage 1 voor uitleg van bovenstaande tabel. Volgens het masterplan moet het station BleiZo goed bereikbaar zijn per auto, zowel vanaf de A12 en vanuit de gemeenten Zoetermeer en Lansingerland. Toch zou het misschien slimmer zijn om de bereikbaarheid vanuit Zoetermeer en Lansingerland te beperken. Deze gemeenten liggen al dichtbij en dit zou zonde zijn van de parkeerruimte van BleiZo. De bereikbaarheid van BleiZo moet zeker goed zijn vanuit deze gemeenten per OV en fiets. Dit kan worden bewerkstelligt door de automobilist te omleiden, zodat het niet door BleiZo komt en dat kan door middel van bewegwijzering en producenten van navigatiesystemen te benaderen om automobilisten om te leiden. Het OV en de fiets juist andersom. Dus het OV bij OV9292 naar BleiZo te leiden, en goede fietspaden met duidelijke bewegwijzering naar BleiZo. In het kader van duurzaamheid en rekening houden met toekomstige ontwikkeling dient een aantal parkeerplaatsen gereserveerd worden voor autodate en voor elektrische auto s. 3.2 Dubbelgebruik parkeerplaatsen Parkeren Met het huidige masterplan voor BleiZo is de volgende parkeerbalans bekend (zie bijlage 3 voor de vernieuwde en uitgebreide parkeerbalans): Knooppunt noord: 1298 (waarvan 350 P+R) parkeerplaatsen Knooppunt zuid: 5873 parkeerplaatsen On-hold: 1650 (waarvan 350 P+R) parkeerplaatsen De gemeente Lansingerland verwacht een bevolkingsgroei van 10% de komende 8 jaar, en gemeente Zoetermeer zo n 5%. (feiten & cijfers 2011, provincie Zuid-Holland) Het is dus ook van belang om de toekomst in de gaten te houden wat betreft parkeerplekken. Uit het rapport feiten en cijfers 2011 van de provincie Zuid-Holland blijkt dat station Rotterdam Centraal per dag gemiddeld passagiers heeft, en aangezien station BleiZo onder de rok van Rotterdam ligt kan het een goed deel faciliteren wat betreft Park&Ride. De belanghebbenden van het parkeren zijn de gemeente Lansingerland, Zoetermeer en een particuliere beheerder zoals Q-park. De gemeentes zouden negatief kunnen zijn over minder parkerende mensen in BleiZo, omdat dat voor minder inkomsten zou zorgen. Dit zou kloppen als er niet minder parkeerplaatsen worden aangelegd waardoor er meer ruimte ontstaat voor bebouwing en dat levert weer meer op met belastingen. Bovendien hebben de gemeenten een duurzaam bedrijventerrein voor ogen en zullen ze minder de financiële kant als grootste prioriteit moeten hebben. Q-park zal misschien negatieve kanten aan dit verhaal zien. Minder auto s in hun garage betekent minder inkomsten. Het tegendeel is waar. Het is namelijk zo dat BleiZo veel voorzieningen zal bouwen die in de avond en in het weekend vooral bezoekers trekken. De parkeerplaatsen kunnen dan dubbel gebruikt worden. Er is namelijk ook een grote ruimte gereserveerd voor een Leisure activiteit. De piekmomenten van een pretpark/bioscoop o.i.d. zijn meestal s avonds of in het weekend wanneer de werknemers al naar huis zijn en de parkeerplaatsen vrijkomen. Q-park zou ook zeer duurzaam en innovatief kunnen zijn en als één van de eerste oplaadpunten in de garage/bij de parkeerplaatsen aanbieden zodat elektrische auto s geladen worden, terwijl een 13

14 werknemer aan het werk is. Hierdoor zou Q-park juist meer kunnen verdienen dan op een gewoon bedrijventerrein. Het dubbelgebruik van de parkeerplaatsen zal ook zorgen voor betere veiligheid, en dan met name tegen inbraken. Het bedrijventerrein zal s avonds niet een verlaten gebied zijn. Het is tegenwoordig zeer normaal dat bedrijventerreinen externe beveiligingsbedrijven inhuren, om de kantoren te beveiligen. Dit zal niet hoeven, omdat er constant wel bedrijvigheid is, wat dus ook een kostenpost minder is. Niet alleen dubbelgebruik met parkeerplaatsen, maar ook dubbelgebruik van de parkeergarage. Het zou een leuk initiatief zijn om op het dak van de parkeergarage een groen veldje aan te leggen (groen dak), en daarbij een brasserie. De brasserie zou de werknemers aantrekken tijdens de lunchpauze en Q-park zou profiteren van de huur van de brasserie. 4 Twee oplossingen om duurzamer te zijn Het Nieuwe Werken heeft ook alles te maken met mobiliteit. Een groot deel van CO2-uitstoot per kantoorwerkplek wordt hierdoor veroorzaakt. Een goede reden dus om heel bewust om te gaan met keuze van plaats en verplaatsing. Mensen verplaatsen zich om verschillende redenen: om dagelijks op hun werk te komen, om met elkaar te communiceren, om contact te leggen, om te overleggen of om kennis te delen. Er zijn steeds meer bedrijven die aan het nieuwe werken doen, en daarmee meer carpoolen om het milieu te sparen en om reiskosten te beperken. Helaas heeft carpoolen de beperking dat er meestal alleen bekenden mee worden genomen en een auto dus vrijwel nooit volledig benut wordt. De carpool applicatie kan daarvoor een oplossing zijn. Het blijkt dat er vrij weinig bekendheid binnen de applicatie wereld over carpoolen is. Daarom zal 4.2 ideeën bevatten over de carpool applicatie. 4.1 Het Nieuwe werken Het nieuwe werken klinkt ideaal, maar is niet voor elk bedrijf toepasbaar. Door het nieuwe werken hebben organisaties minder vierkante meters vloeroppervlak nodig. Gebouwen zijn in hun huidige vorm verantwoordelijk voor ruim 35% van de uitstoot van Co2. Bedrijven zo ver krijgen dat ze overstappen op het nieuwe werken is niet eenvoudig, maar wel haalbaar. De cijfers liegen er niet om: kostenbesparing van 15% en een productiviteitsstijging van 20%. Het voordeel is dat de kantoorgebouwen kleiner gebouwd worden, wat scheelt in bouw, verwarming, onderhoud- en grondkosten. Het kan ook zo zijn dat meerder bedrijven in één gebouw gesitueerd kunnen worden, waardoor alle bovengenoemde kosten gedeeld kunnen worden. Het zou zo kunnen zijn dat door de kleinere percelen het aantal bedrijven toeneemt op BleiZo en het uiteindelijk aantal werknemers weer hetzelfde is, maar daar is een rol weggelegd voor de projectontwikkelaars om de percelen niet te veel te versnipperen, en de extra vrijgekomen ruimte in te vullen met groen of voorzieningen. 14

15 Figuur (www.cadcompany.nl, 2011). Uit onderzoek van NIPO blijkt dat meer dan de helft van flexibele werkers gelukkiger is door het nieuwe werken. Het overige deel is tevreden met de huidige gang van zaken, en hebben niet zo n behoefte aan de overstap naar het nieuwe werken. Zo ook de bazen, want de flexibele werkers zijn meer tevreden over hun baan, meer bereid tot overwerken en kunnen meer werk aan. Het Nederlandse volk is zeer positief over het flexibel werken: 85% vindt het een goede zaak als mensen de mogelijkheid krijgen om flexibel te werken. - 87% denkt dat hierdoor minder beroep hoeven doen op de kinderopvang - 81% denkt dat flexibel werken kan bijdragen aan het oplossen van de files - 64% denkt dat flexibel werken kan leiden tot een grotere arbeidsparticipatie. (Nederland klaar voor het Nieuwe werken, 2010) Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft onderzocht naar tijdsbesteding van mensen, en kwam tot de ontdekking dat de grootste stressveroorzakers zijn: tegenvallende reistijd door files en onverwachte lussen, zoals garagebezoek of reparaties. Het nieuwe werken biedt hierbij een oplossing. BleiZo zou bedrijven moeten aantrekken waarbij de werknemers een plezierige werkomgeving willen en waarbij het steeds vaker voor komt dat werk en privé door elkaar lopen. Meer medewerkers willen flexibel werken. Flexibel werken betekent niet altijd minder werken. Een groot deel van de Nederlandse beroepsbevolking zijn kenniswerkers. In plaats van achter een lopende band productie te draaien, leveren zij een bijdrage aan producten door kennis toe te voegen aan het proces en maken daarmee het product beter. Kenniswerkers zijn niet aan tijd, plaats en gereedschap gebonden. Wel moeten ze kunnen overleggen, hun kennis vastleggen in documenten, ontwerpen en deze opslaan. Kenniswerkers willen soms geconcentreerd werken, zonder geluid om hun heen. Vlak daarna moeten ze juist in een groep bij elkaar, omdat ze dan veel creatiever zijn. Soms wil een kenniswerker even afstand doen van zijn werk, als zijn hoofd niet mee werkt en hij of zij liever even de stad in gaat of gaat sporten. Als die vrijheid er is, moet op een ander moment de mogelijkheid bestaan als de productiviteit wel hoog is, bijvoorbeeld s avonds na het journaal, de tijd in te kunnen halen met een veel beter resultaat en met meer plezier. Er is ook meer tijd en aandacht voor het gezin. Het gaat erom dat het gedaan wordt, en waarom zou dat tussen 9-5 moeten? 4.2 Tool om carpoolen makkelijker te maken 15

16 Carpoolen Tegenwoordig wordt er steeds meer gecarpoold om reiskosten te verminderen en het milieu te sparen. Daarnaast zullen veel mensen rijden met een groep ook als veel gezelliger ervaren dan iedere hele dag alleen het zelfde stuk heen en weer te rijzen. Ook zou het aantal auto s en dus het aantal files op de weg sterk kunnen worden vermindert. (als je er ruwweg vanuit gaat dat door middel van carpoolen er nog maar 1/3 van alle woon-werkverkeerauto s op weg is in de spits.) Het idee achter carpoolen is vrij simpel; je rijd in plaats van in je eentje met collega s of andere mensen die dezelfde richting op moeten. Daardoor heb je minder auto s nodig en dus minder benzine, wanneer je de benzinekosten van het ritje deelt wordt het opeens een stuk goedkoper. Probleem Helaas zitten er wel een aantal problemen aan carpoolen. Je moet weten of, wanneer en waar er nog iemand is die dezelfde richting op moet als jij. Wanneer je alleen met je collega s op de afdeling van je eigen werk carpoolt is dat nog makkelijk te achterhalen. Maar als je het carpool idee grootschaliger zou willen uitvoeren om files en broeikasgasuitstoot te verminderen kom je al snel tot de conclusie dat je nooit op grote efficiëntie zal komen wanneer alleen bekenden elkaar meenemen in het woonwerkverkeer. Carpool applicatie Tegenwoordig wordt het steeds gebruikelijker om een smart Phone te hebben waar je applicaties op kan downloaden. Een applicatie is een klein programmatje, dat allerlei functies kan hebben. Er zijn applicaties om te gamen, routes te vinden, eten te bestellen, Facebook statussen te delen/bekijken en nog veel meer. Zoals je kan verwachten is er ook een applicatie om te carpoolen (ondertussen zelfs al meerdere). Wanneer alle mensen die naar hun werk gaan zouden carpoolen dan zouden we het woon-werkverkeer met ¼ kunnen verminderen. (dit is een berekening vanuit het ideaalbeeld, waarbij er 4 mensen in een auto passen en iedereen in zijn eentje naar het werk rijd). Gebruik Het gebruik van een carpool applicatie is te verdelen voor 2 groepen, de chauffeur en de reiziger die naar een lift zoekt. -Chauffeur: Wanneer je weg gaat met de auto gebruik je in plaats van een standaard gps een app waar je op aangeeft waar je naartoe gaat en hoeveel mensen je mee kan nemen. Daarna geeft de app aan waar en wanneer je mensen kan ophalen langs je route en vraagt welke mensen je wilt ophalen. Daarna wordt brekend hoeveel het zou besparen wanneer je de brandstofkosten deelt. -Reiziger: Voor reizigers die willen liften is het mogelijk om aan te geven waar ze naartoe moeten en of iemand die op weg is in die richting hun verzoek om ze op te halen heeft geaccepteerd. Veiligheid Natuurlijk is het niet altijd aan te raden om zomaar met een vreemde in de auto te stappen. Om het toch iets veiliger te maken kan je een profiel aanmaken waar anderen die met je meereist of waar je mee meerijd een waardering of reactie kan achterlaten (aardig, mooie auto, vervelend of iemand bij wie je niet in moet stappen). Bij dit profiel is misschien ook aan te geven of je bereid bent de brandstofkosten voor je auto te delen of dat je mensen uit bijv. idealistischere redenen laat meerijden en er niks voor vraagt. 16

17 Kosten De kosten van een dergelijk project zijn simpel. Hoewel de productie van zo n applicatie geld kan kosten zijn ze vaak gratis te downloaden en wordt op de reiskosten alleen maar bespaard. Dit kan ervoor zorgen dat een bedrijf minder reiskostenvergoeding hoeft te verschaffen of dat werknemer geld overhouden als beloning omdat ze goedkoper en efficiënter reizen. 17

18 5 Een duurzaam BleiZo Om ook in de toekomst een aantrekkelijk gebied te zijn is het nu al van belang om aan het duurzaamheidaspect te denken. Het BleiZo gebied verduurzamen is een van ons hoofddoelen geweest omdat onze opleiding daar ook grotendeels over gaat. Qua duurzaamheid is een verticale boerderij een ideale oplossing. Vandaar dat we een groot stuk hieraan hebben besteed. 5.1 Voordelen van duurzaamheid Duurzaamheid is een begrip dat tegenwoordig vaak gebruikt wordt om de aandacht te trekken. Maar vaak is iets helemaal niet zo duurzaam als er beweerd wordt. Iets is duurzaam als het produceren en/of gebruik ervan het milieu niet tot nauwelijks belast. Om een voorbeeld te geven, bij veel (bouw)materialen is het tegenwoordig mogelijk om de verborgen milieukosten op te zoeken en dat is een goede indicator voor hoe duurzaam een materiaal daadwerkelijk is. Verborgen milieukosten zijn kosten die berekend worden door de schade die bij de productie van het materiaal aan het milieu toe gebracht wordt. Hierin zijn onder andere luchtvervuiling, ontbossing en levensduur opgenomen. Het kan zo zijn dat het materiaal zelf niet erg duurzaam geproduceerd kan worden, maar omdat het veel langer mee gaat dan een variant die wel milieuvriendelijk geproduceerd wordt, het als nog duurzamer is om het milieubelastend geproduceerde materiaal te gebruiken. Bij het kiezen van het type asfalt voor het BleiZo gebied zijn de verborgen milieukosten een goede tool om voor een duurzamer type te kiezen. Het is dus belangrijk om de term duurzaam te gebruiken als dit ook echt zo is. Dan kan het hard gemaakt worden en zullen mensen eerder overtuigd worden om zelf ook rekening te houden met het milieu. Voor BleiZo kan duurzaamheid een rol spelen in het creëren in een identiteit voor het gebied. Zeker omdat BleiZo sterk agrarisch gerelateerd is zijn er veel mogelijkheden om het gebied een duurzame uitstraling te geven. De landbouwsector kan daarbij ook een mooie opening zijn om de consument en daarmee ook de gebruiker van het station BleiZo te bereiken. Er zijn op dit moment veel gemeenten die bezig zijn om zich een duurzaam imago aan te meten. Aangezien het BleiZo gebied zich grotendeels nog voor de bouw fase bevindt is er een uitgelezen kans om duurzaamheid in het gebied te integreren. Dit in tegenstelling tot de reeds bestaande bouw waar de meeste gemeenten tegenaan lopen. De kosten voor het verduurzamen van bestaande bouw ligt hoger dan de (extra) kosten die gemaakt moeten worden voor het duurzaam aanleggen van een bouwwerk dat nog gebouwd moet worden. Bovendien is het verduurzamen van een bestaand gebied complexer dan het duurzaam aanleggen van een gebied. Een aspect dat niet over het hoofd gezien mag worden is dat veel investeringen in duurzaamheid zich op korte- of lange termijn terug verdienen. Om een voorbeeld te geven, de terugverdientijd van een standaard zonnepaneel ligt momenteel tussen de 10 en 15 jaar (Wikipedia, 2011) Daarbij moet wel gezegd worden dat naarmate de prijs van elektriciteit sneller stijgt de terugverdientijd terug loopt. Als de terugverdientijd is verlopen kunnen investeringen zelfs winstgevend worden. Het kan dus erg interessant zijn om de verschillende mogelijkheden voor het BleiZo gebied goed te bestuderen en aan de hand daarvan beslissingen te nemen. Dit kan ook goed gebruikt worden als een voordeel om investeerders te overtuigen om in BleiZo te investeren of te vestigen. 18

19 Duurzaamheid kan in een gebied dus op verschillende vlakken doorgetrokken worden. Voor zover bekend wordt al uitgezocht wat er mogelijk is op het gebied van energietransitie. Maar ook bij de bouw, mobiliteit en inrichting van het gebied kan duurzaamheid geïntegreerd worden. 5.2 Positionering van BleiZo BleiZo en de glastuinbouw Thema s als verduurzaming en innovatie bieden vele kansen om het tuinbouwcluster nog beter te positioneren. Ook wordt de uitdaging genoemd om een directe relatie te ontwikkelen met consument en samenleving. Tevens zet Bleizo in op een vestiging van een World Greenport Center. Dit centrum zou de sector moeten voorzien van een herkenbare plek waar de Greenport(s) zich gezamenlijk als een innovatieve en hoogwaardige sector presenteren aan de buitenwereld. Als antwoord hebben wij de Vertical Farm gekoppeld met een onderzoeksinstituut zoals een Universiteit of Hogeschool en een restaurant waar de producten meteen geconsumeerd kunnen worden. Dit vervult de behoefte aan innovatie en verduurzaming en tevens wordt er een directe relatie ontwikkeld met consument en samenleving. Tevens kan dit gecombineerd worden met een World Greenport Center. Dit kun je zien als een kenniscentrum waar alle innovatie en kennis uit het Westland en Oostland samenkomen. Allereerst wat is een Vertical Farm? Een Vertical Farm is innovatief doordat het gebruik maakt van nieuwe landbouwtechnieken, kan het hele jaar door telen, is zelfvoorzienend en maakt mensen bewust van waar hun voedsel vandaan komt. Dit zou dus een perfecte publiekstrekker zijn voor het gebied BleiZo. Ten eerste omdat er door de omvang van het gebouw veel personeel kan werken, ten tweede omdat het te ontwikkelen gebied een zichtlocatie betreft en zo'n modern gebouw trekt zeer veel aandacht waarmee BleiZo zich kan profileren. Dit zou betekenen dat als je dit concept verbindt aan een informatie centrum/bezoekerscentrum dat je ook gelijk een doel kunt creëren voor een modal shift. De mogelijkheden van een Vertical farm zijn eindeloos. Denk bijvoorbeeld aan een biologische wijngaard op de 14e etage. Mensen die niet met de auto zijn kunnen gratis proeven. Ook planten met medicinale werking zoals cannabis zou er gekweekt kunnen worden. De hennep plant is daarnaast geschikt voor vele andere toepassingen die weer gebruikt kunnen worden voor het productieproces van de Vertical farm zelf. Denk hierbij aan hoge kwaliteit olie, touw, isolatiemateriaal, textiel, voedsel en plastic. Combinatie van functies Het komt er op neer dat zo'n innovatief idee perfect in het plaatje van BleiZo past, zeker omdat de grootste greenport ter wereld hier gevestigd is. Om het allemaal nog een duurzaam tintje te geven zou er gestreefd moeten worden naar een zo lokaal mogelijke distributie van goederen. Bijvoorbeeld de bevoorrading van bedrijfskantines en restaurants in BleiZo, vervolgens Zoetermeer en Lansingerland eerst en daarna Den Haag, Rotterdam, Delft etc. Dit om de transport kosten zo laag mogelijk te houden en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Tevens maakt dit de import van niet seizoensgroenten en fruit praktisch overbodig waardoor nog meer uitstoot wordt voorkomen. Dit bespaart dus ook een hoop druk op de wegen en beperkt het vrachtverkeer in het algemeen. Doordat er ook geen tractors of andere landbouw voertuigen nodig zijn wordt er nog meer fossiele brandstof bespaard. De energie die nodig is om de machines binnen te besturen kan met duurzame energie (= gratis) gerealiseerd worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een windmolen op het dak. 19

20 Natuurlijk bekleed dit ook meteen Leisure doordat je er een restaurant in kan zetten en rondleidingen kan geven. Dit restaurant kan dan voedsel uit de Vertical farm bereiden. Aansluitend op de greenport kunnen er vanuit het kenniscentrum rondleidingen en lezingen gegeven worden. Dit zou op alle omliggende agrarische bedrijven een centrum van inspiratie kunnen zijn, en een voorbeeld voor de rest van de wereld. Belanghebbenden Volgens prof. dr. Dickson Despommier, hoogleraar volksgezondheid aan de Columbia University in New York, is Nederland de ideale plek om de eerste Vertical farm neer te zetten, omdat Nederland wereldwijd toonaangevend is met telen onder glas en zonder grond. Het Rijk moet 50 miljoen investeren. Het concept is er, de materialen en de technieken. Het behoeft alleen nog tot een werkend systeem geïntegreerd te worden. Het gebied BleiZo is een ideale locatie hiervoor vanwege haar agrarisch gerelateerde, duurzame en moderne uitstraling. (verticalfarm.com, 2011) Het Rijk speelt dus een belangrijke rol hierin vanwege de investering die ze moet doen. Verdere belanghebbenden zijn de restaurant eigenaren uit de buurt die bevoorraad gaan worden door deze Vertical farm. De gemeentes Lansingerland en Zoetermeer zijn tevens ook belangrijke spelers vanwege het streven naar een zo lokaal mogelijke distributie. Dus zij dienen hun logistiek en inkoop van supermarkten hierop te gaan sturen. Verder moet er gesproken worden met vastgoedontwikkelaars, architecten en scholen om het uiteindelijke design te realiseren. Uiteindelijk moeten er één of meer agrarische bedrijven benaderd gaan worden om het daadwerkelijke productieproces in gang te zetten. De voordelen voor BleiZo op een rij Vertical Farms: Doen het gebruik van fossiele brandstoffen drastisch afnemen (geen tractors, ploegen, vervoer) Creëren een duurzame omgeving voor stedelijke gebieden. Creëren een verscheidenheid aan nieuwe banen. Zorgen voor een stabiele, sterke, lokale economie doordat er het hele jaar door geteeld kan worden. Ongeacht wat voor weer het is. Zijn innovatief en vernieuwend, en dus wereldwijde publiekstrekkers. Enkele nadelen kunnen zijn: Het is duur Het is een nieuw concept dus misschien zullen investeerders terughoudend zijn Nu is het zo dat dit concept ondanks dat het nog niet gebouwd is wel wordt opgebouwd uit bestaande technieken. De simpelste manier om het uit te leggen zou zijn het stapelen van tuinbouwkassen. Aangezien er al vele manieren worden gebruikt om ruimte-efficiënte tuinbouw te voeren en gebruik wordt gemaakt van verticale teelt, is het een realistische optie om dit in een Vertical Farm te verwezenlijken. Qua kosten is het nog simpeler: De ontwikkeling van een Vertical Farm zal duur zijn, maar omdat het zo efficiënt gebruikt maakt van energie, water en ruimte, zal dit gebouw snel veel winst opleveren. Het enige wat er uiteindelijk het gebouw in gaat zijn zaden, en het enige wat er uit komt zijn producten (Despommier,2011). 20

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

antwoorden rondom zakelijke mobiliteit

antwoorden rondom zakelijke mobiliteit Van leaseauto naar zakelijk vervoer op maat 4 antwoorden rondom zakelijke mobiliteit Als werkgever bent u genoodzaakt uw wagenpark kritisch onder de loep te nemen. Er komen minder opdrachten binnen en

Nadere informatie

IS HET EIGENLIJK ALTIJD DRUK. WE KOMEN ELKAAR DAN OOK ELKE DAG IN GROTE GETALE TEGEN : I N DE SUPERMARKT, OP SCHOOL, OP

IS HET EIGENLIJK ALTIJD DRUK. WE KOMEN ELKAAR DAN OOK ELKE DAG IN GROTE GETALE TEGEN : I N DE SUPERMARKT, OP SCHOOL, OP HET NIEUWE WERKEN......NIEUWE MOBILITEIT? I N N EDERLAND IS HET EIGENLIJK ALTIJD DRUK. WE KOMEN ELKAAR DAN OOK ELKE DAG IN GROTE GETALE TEGEN : I N DE SUPERMARKT, OP SCHOOL, OP KANTOOR EN NATUURLIJK OP

Nadere informatie

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst

Demi Smit Sarah Lingaard. Atlas van de toekomst Demi Smit Sarah Lingaard Atlas van de toekomst 1 Introductie: Wij hebben de Atlas van onze toekomst gemaakt met daarin onze ideeën voor Nederland in 2040. Hierin hebben wij geprobeerd weer te geven hoe

Nadere informatie

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III

Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Jade Beheer B.V. 4.A1 Ketenanalyse scope III Ketenanalyse 1 Inleiding Eis: Aantoonbaar inzicht in de meest materiele emissies uit scope 3 middels 2 ketenanalyses. Voor het in kaart brengen van scope III

Nadere informatie

Overzicht van vragen 1. Waarom dit project? 2. Waarom de samenwerking met Go About?

Overzicht van vragen 1. Waarom dit project? 2. Waarom de samenwerking met Go About? Overzicht van vragen 1. Waarom dit project? 2. Waarom de samenwerking met Go About? 3. Wat houdt het project in? 4. Hoe werkt het? Hoe kan ik gebruik maken van de reisplanner? 5. Wat is mijn rol als werkgever?

Nadere informatie

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken?

Rotterdam- Alexander. Bereikbaarheid in. Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Samen aanpakken. Meedenken? Bereikbaarheid in Rotterdam- Alexander Het belang van een goede bereikbaarheid in het gebied Bereikbaarheid en verbetering leefomgeving! Opkomende ontwikkelingen Samen aanpakken Meedenken? Een goede bereikbaarheid

Nadere informatie

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag

Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Vervoersknooppunt voor 110.000 reizigers per dag Een aantrekkelijk gebied, met een uitgebreid aanbod aan werkgelegenheid Onder de noemer Arnhem Centraal ondergaan station Arnhem en zijn directe omgeving

Nadere informatie

Westland. The Glass House

Westland. The Glass House Kantoorruimte Westland Het Westland staat bekend om zijn glastuinbouw. De oranje gloed die er s nachts de hemel verlicht, is afkomstig van de assimilatieverlichting in de kassen. De streek dankt aan deze

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid Holland. Collectieve acties Bedrijventerreinen. Collectief Vervoer

Masterclass Provincie Zuid Holland. Collectieve acties Bedrijventerreinen. Collectief Vervoer Masterclass Provincie Zuid Holland Collectieve acties Bedrijventerreinen Collectief Vervoer Vragen vooraf Bent u bekend met diverse Collectieve Vervoersvormen? Maakt u al gebruik van Collectieve Vervoersvormen?

Nadere informatie

Met een bereikbare stad Bereik je meer

Met een bereikbare stad Bereik je meer Met een bereikbare stad Bereik je meer Een plan om bezoekers op een aantrekkelijke manier naar de Zwolse binnenstad te trekken; met initiatieven op het gebied van parkeren. Voorwoord Een bereikbare stad

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1

4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 4.A.1 Inventaris ketenanalyse 1 Niets uit dit bestek/drukwerk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt d.m.v. drukwerk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Netwerk RandstadRail. verkeer en vervoer

Netwerk RandstadRail. verkeer en vervoer Netwerk RandstadRail verkeer en vervoer Kortere reistijden, hogere frequentie en meer comfort Sterke groei gebruik RandstadRail Haaglanden stapt over op Netwerk RandstadRail Elke dag stappen zo n 95.000

Nadere informatie

OV-knooppunt met P+R bij De Punt. Analyse van nut en noodzaak

OV-knooppunt met P+R bij De Punt. Analyse van nut en noodzaak OV-knooppunt met P+R bij De Punt Analyse van nut en noodzaak Inhoud Aanleiding & doel van het onderzoek Probleemanalyse Oplossingsrichtingen Advies Aanleiding & doel van dit onderzoek Omgevingsvisie Drenthe:

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief:

In deze nieuwsbrief: Nr. 66-5 maart 2010 In deze nieuwsbrief: Onderzoek naar glazen overkapping deel A27 Het verkeer over de A27 neemt toe en een deel van de snelweg zal in de toekomst worden verbreed. Omdat meer verkeer ook

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Indicatie van het potentieel van Mobility Mixx wanneer toegepast op het gehele Nederlandse bedrijfsleven Notitie Delft, november 2010 Opgesteld door: A.

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

LES 2: Klimaatverandering

LES 2: Klimaatverandering LES 2: Klimaatverandering 1 Les 2: Klimaatverandering Vakken PAV, aardrijkskunde Eindtermen Sociale vaardigheden, burgerzin, ICT, vakoverschrijdend, samenwerken, kritisch denken Materiaal Computer met

Nadere informatie

3Generiek Programma. van Eisen HOOFDSTUK 3.4 UITGANGSPUNTEN 3.1 INLEIDING 3.2 EISEN VAN DE OPDRACHTGEVER 3.3 EISEN

3Generiek Programma. van Eisen HOOFDSTUK 3.4 UITGANGSPUNTEN 3.1 INLEIDING 3.2 EISEN VAN DE OPDRACHTGEVER 3.3 EISEN HOOFDSTUK 3.1 INLEIDING 3Generiek Programma van Eisen Dit Programma van Eisen geldt voor het opnieuw in dienst stellen van de spoorverbinding tussen en zoals omschreven in hoofdstuk 2. Aan de hand van

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Examen VMBO-BB 2007 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.00 uur economie CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit examen

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Resultaten enquête Uithoornlijn

Resultaten enquête Uithoornlijn Resultaten enquête Uithoornlijn Juni 2015 Resultaten enquête Uithoornlijn Inleiding De gemeente Uithoorn en de Stadsregio Amsterdam willen graag weten wat inwoners van Uithoorn belangrijk vinden aan het

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com

Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze. www.alphabet.com Mobiliteit & flexibiliteit Medewerkers en hun vervoerskeuze www.alphabet.com Onderzoek Behoefte van zakelijke rijders aan variatie in vervoersmiddelen Flexibele mobiliteit Keuzevrijheid vooral voor jongeren

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Onderdeel 1. Gegevens en indicatoren van het evenement Gegevens Evenement Naam: Datum: Korte Omschrijving Bezoekers: Deelnemers:

Nadere informatie

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD

Namens Nederland. Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD Overzicht resultaten - ANBO Juli 2015 VERTROUWELIJK EN AUTEURSRECHTELIJK BESCHERMD in het kort Wat: Een grootschalige enquête over de toekomst van Nederland. Deelnemers (ruim 100.000) konden aangeven wat

Nadere informatie

Maak van je tuin, een levende tuin!

Maak van je tuin, een levende tuin! Maak van je tuin, een levende tuin! Ontdek hoe je van jouw tuin een duurzame tuin kan maken. 2 Samen bouwen aan meer leven in de tuin. Gewoonweg door een paar stenen in jouw tuin te vervangen door groen.

Nadere informatie

FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord

FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord De fiets is voor velen het ideale vervoermiddel op kortere afstanden. Op dit moment is er geen directe, snelle en kwalitatief hoogwaardige fietsverbinding

Nadere informatie

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014

COLLIERS INTERNATIONAL OFFICE REVIEW 2014 1 Kosten, bereikbaarheid, aantal parkeerplaatsen en het imago van het bedrijf zijn veelal de factoren die vastgoedbeslissers bij de keuze voor een kantoorpand meenemen en het zijn allemaal factoren die

Nadere informatie

Een multi functioneel bedrijvenpark. Leyensehof Kantoor. Leyensehof Bedrijfsruimte. Leyensehof Flex. Leyensehof is dubbelgroen

Een multi functioneel bedrijvenpark. Leyensehof Kantoor. Leyensehof Bedrijfsruimte. Leyensehof Flex. Leyensehof is dubbelgroen Om te huren bij worden diverse ruimten ruimte beschikbaar van ibele bedrijfs- en werkruimte, is dubbelgroen Niet alleen een groene omgeving maar ook voorzien van groene energie Ruime parkeergelegenheid

Nadere informatie

Inleiding opleidingsmodule Energie besparen en duurzame mobiliteit

Inleiding opleidingsmodule Energie besparen en duurzame mobiliteit 1 opleidingsmodule Energie besparen en duurzame mobiliteit Deze inleiding op het thema energie besparen en duurzame mobiliteit werd ontwikkeld voor personen die werken met mensen met een migratie-achtergrond

Nadere informatie

Meerkeuze vragenlijst Vervoersonderzoek OBN

Meerkeuze vragenlijst Vervoersonderzoek OBN Bedrijfsnaam:.. Contactpersoon:.... Telefoonnummer:.... E-mailadres:.... Graag 1 antwoord aankruisen tenzij anders is aangegeven! Bedrijfskenmerken 1. Op wat voor een type klant richt uw bedrijf zich het

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid

gemeente Eindhoven Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid gemeente Eindhoven Inboeknummer Beslisdatum B&W Dossiernummer Bijlage bij RIB Einddoelen programma Duurzaamheid Uitleg bij de indicatoren behorende bij de einddoelen van het programma Duurzaamheid Energie

Nadere informatie

CliniClowns Verhuizing biedt ruimte voor aanpak mobiliteitsvraagstuk Hans Geels, Stichting CliniClowns Nederland, Amersfoort

CliniClowns Verhuizing biedt ruimte voor aanpak mobiliteitsvraagstuk Hans Geels, Stichting CliniClowns Nederland, Amersfoort Station om de hoek biedt voordeel Op zoek naar nieuwe kantoorruimte? Neem in de afwegingen het aspect mobiliteit dan bewust mee. Overweeg om bij een station te gaan zitten. Dat kan het OV-gebruik voor

Nadere informatie

Collegevoorstel Reg. nr : 1110317 Afdeling : WM Datum :

Collegevoorstel Reg. nr : 1110317 Afdeling : WM Datum : Datum : Onderwerp Plaatsing laadpalen voor elektrische voertuigen door de stichting e-laad op gemeentegrond Samenvatting De stichting e-laad is bezig met een landelijke pilot om elektrisch rijden te stimuleren.

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2008-II

Eindexamen m&o vwo 2008-II Opgave 2 Bij deze opgave horen drie informatiebronnen, de informatiebronnen 1 tot en met 3. In informatiebron 1 staan gegevens over de Peugeot 307. In informatiebron 2 staat informatie over het parkeervergunningenbeleid.

Nadere informatie

Uitkomsten t.b.v. de visie

Uitkomsten t.b.v. de visie Achtergrond Ten behoeve van de regionale bereikbaarheidsvisie IJmond is in de periode april-juni 2012 een digitale enquête gehouden onder de inwoners van de IJmond. Via regionale pers en diverse websites

Nadere informatie

We kunnen zonder de trein.

We kunnen zonder de trein. We kunnen zonder de trein. Waarom is mobiele telefonie zo n ongelooflijk succes geworden? Omdat het voorziet in een behoefte. Waarom is openbaar vervoer veel minder succesvol? Omdat een flatscreen met

Nadere informatie

offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl

offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl offices Werken op een nieuw niveau www.levelleiden.nl DE UNIQUE SELLING POINTS VAN LEVEL OFFICES OP EEN RIJ: hoogwaardige kantoorruimte met moderne uitstraling multifunctioneel concept met hotel, restaurant,

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Theorie naar Praktijk

Theorie naar Praktijk Dia 1 Theorie naar Praktijk Lesmodule Mobiliteit en Locatie Deze lesmodule is op gebouwd uit verschillende Transumo projecten. Meer informatie over de projecten kunt u lezen op www.transumo.nl en transumofootprint.nl

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

BioWanze De nieuwe generatie

BioWanze De nieuwe generatie BioWanze De nieuwe generatie BioWanze in het kort De grootste producent van bio-ethanol in België met een jaarlijkse capaciteit van maximum 300.000 m³ bio-ethanol. Het nieuwe generatie proces verzekert

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

HOE SLIM REIS JIJ? EEN KWANTITATIEF ONDERZOEK NAAR HET NIEUWE WERKEN EN MOBILITEIT IN OPDRACHT VAN DE ANWB

HOE SLIM REIS JIJ? EEN KWANTITATIEF ONDERZOEK NAAR HET NIEUWE WERKEN EN MOBILITEIT IN OPDRACHT VAN DE ANWB HOE SLIM REIS JIJ? EEN KWANTITATIEF ONDERZOEK NAAR HET NIEUWE WERKEN EN MOBILITEIT IN OPDRACHT VAN DE ANWB CONCEPT HANS ONKENHOUT AMSTERDAM, OKTOBER 2011 HOE SLIM REIS JIJ? Een kwantitatief onderzoek naar

Nadere informatie

Mobiliteitsmanagement en fiscaliteit

Mobiliteitsmanagement en fiscaliteit Mobiliteitsmanagement en fiscaliteit Professor Jos van Ommeren, Vrije Universiteit Amsterdam, Februari 2013 Mobiliteitsmanagement gaat over de relatie tussen werkgever en werknemer met betrekking tot mobiliteit.

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Discussienota mogelijkheden opladen elektrische auto s

Discussienota mogelijkheden opladen elektrische auto s Discussienota mogelijkheden opladen elektrische auto s Inleiding Aanleiding Er komen wekelijks vragen over het opladen van elektrische auto s binnen. Dit zijn grotendeels verzoeken om nog meer oplaadpalen

Nadere informatie

Een goede zaak. Stadswarmte helpt mee

Een goede zaak. Stadswarmte helpt mee Een goede zaak Stadswarmte helpt mee Stadswarmte. Een goede zaak 3 Zo makkelijk kan het ook Ondernemen is vooruitzien. Beslissingen nemen die zorgen voor winstoptimalisatie, voor continuïteit en voor

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Het slimme mobiliteitsconcept. Anders reizen, beter werken

Het slimme mobiliteitsconcept. Anders reizen, beter werken Het slimme mobiliteitsconcept Anders reizen, beter werken Eén integrale oplossing Heeft uw bedrijf een overvolle parkeerplaats? Verwerkt u nog jaarlijks honderden declaraties voor het gebruik van de trein

Nadere informatie

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit

Vragenlijst over uw visie op mobiliteit Vragenlijst over uw visie op mobiliteit U kunt de vragenlijst ook online invullen op www.mobiliteitsplanvlaanderen.be Waarvoor dient deze vragenlijst? Met deze vragenlijst wordt gepeild naar uw visie op

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg

Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 6 januari 2014 Notulen informatieavond GALVANO Aalsterweg 1. Opening / wie zijn wij Marc Reijs opent de informatieavond en heet iedereen van harte welkom. Foolen & Reijs Vastgoed BV (FRV) houd zich bezig

Nadere informatie

Smart Mobility - Big Data voorspellingen. Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl +31620106733

Smart Mobility - Big Data voorspellingen. Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl +31620106733 voorspellingen Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl 31620106733 TNO Smart Mobility Mobilist aan roer van eigen mobiliteit! verleiden waar mogelijk Slim Meten Slimme Diensten Slim regelen Overlap tussen

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam

Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Bezoekersenquête boerenmarkten in Den Haag, Delft en Schiedam Martijn Epskamp Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) januari 2010 In opdracht van ds+v (gemeente Rotterdam) en provincie Zuid-Holland

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Radiuz maakt mobiliteit beheersbaar

Radiuz maakt mobiliteit beheersbaar Radiuz maakt mobiliteit beheersbaar September 2013 www.radiuz.nl Radiuz Total Mobility Full service mobiliteitsplatform met direct inzicht in complete mobiliteit per medewerker Op-maat-aansluiting bij

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee

Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid en portemonnee KLIMAATWIJZER Bij een gemiddeld Nederlands huishouden gaat 20 procent van het totale energieverbruik op aan vervoer. De auto neemt hiervan het leeuwendeel. Duurzaam vervoer goed voor klimaat, gezondheid

Nadere informatie

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV december 2011 2010.0001-15 Inleiding Cauberg-Huygen is sinds 1975 koploper in oplossingen voor de bouw- en infrasector, industrie

Nadere informatie

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s.

TITEL Deelname regionale aanbesteding van oplaadpunten voor elektrische auto s. RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4562162 Aan : Gemeenteraad Datum : 17 december 2013 Portefeuillehouder : Wethouder J.C. Buijtelaar Wethouder C. van Eijk Agendapunt : B&W-vergadering

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit

WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit partner in duurzame mobiliteit WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit Kosten- en milieubewust leasen. Met volledige compensatie van CO2-uitstoot. Efficiënt wagenparkbeheer en aantrekkelijke oplossingen

Nadere informatie

Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010

Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010 Bouwen en groen, wat gaan de partijen in Zuidoost doen?? Bouwen en groenstandpunten in de verkiezingsprogramma s 2010 Standpunten van de kandidaat-politieke partijen, voor zover bekend. Tekst is bekort

Nadere informatie

Makkelijk Kansrijk Betaalbaar Mobiliteitsmanagement voor het MKB is een uitgave van Zero-e b.v.

Makkelijk Kansrijk Betaalbaar Mobiliteitsmanagement voor het MKB is een uitgave van Zero-e b.v. Zero-e b.v. Ariane 20-2 3824 MB Amersfoort Rabobank IBAN NL96 RABO 011 338 4149 BIC RABONL2U K.v.K. 273 417 94 BTW NL 820 680 102 B01 Elske van de Fliert vandefliert@zero-e.nl http://www.zero-e.nl http://nl.linkedin.com/in/elskevandefliertzeroe

Nadere informatie

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0

J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 J.A. Boer BV CO2 reductiedoelstellingen 2016 Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 3.0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Doelstellingen 3 2 Subdoelstellingen 4 2.1. Subdoelstelling brandstofverbruik

Nadere informatie

Notitie. Project. l:\doc\a\2007\522103\a2007522103n002.docx 01-09-2011 1. CO 2 -prestatieladder

Notitie. Project. l:\doc\a\2007\522103\a2007522103n002.docx 01-09-2011 1. CO 2 -prestatieladder Notitie Project CO 2 -prestatieladder Betreft reductiedoelstellingen (boekjaar 2009-2012) Ons kenmerk A.2007.5221.03.N002 Versie 001 Datum 1 september 2011 Verwerkt door BOS BRA Contactpersoon drs. ing.

Nadere informatie

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer StadsOntwikkeling Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer Raadsinformatieavond 4 januari 2011 6-1-2011 1 Schoon vervoer en goederenvervoer in Collegeprogramma 2010 2014 OV én fiets Zo schoon

Nadere informatie

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER

AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER AquaPath Module 4 DUURZAME LEVENSSTIJLEN EN WATER SAMENVATTING Weet je dat de meeste van onze dagelijkse activiteiten, inclusief voedsel, kleding en reizen, een hoog waterverbruik betekenen en daarmee

Nadere informatie

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor

Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Een leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad Daar zorgen wij voor Trots Een prettig leefbare, goed bereikbare en duurzaam onderhouden stad. Dat is waar Spaarnelanden voor staat. En met dat

Nadere informatie

Radiuz deelname aan de Prijsvraag ideemobiel 2012 Verbeter de Knooppunten in de ketenmobiliteit. RADIUZ KNOOPPUNTEN onderweg van A naar B

Radiuz deelname aan de Prijsvraag ideemobiel 2012 Verbeter de Knooppunten in de ketenmobiliteit. RADIUZ KNOOPPUNTEN onderweg van A naar B Radiuz deelname aan de Prijsvraag ideemobiel 2012 Verbeter de Knooppunten in de ketenmobiliteit RADIUZ KNOOPPUNTEN onderweg van A naar B Wat is Radiuz? Radiuz is hét mobiliteitssysteem voor zakelijk Nederland.

Nadere informatie

Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v.

Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v. Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v. 2010 ALGE/0042/JS/MV 1 september 2011. 1 1. Inleiding Voor u ligt het milieujaarverslag van Adviesbureau SAM Dit jaarverslag beschrijft de milieugevolgen van ons

Nadere informatie

ANWB Kiezen voor mobiliteit 0-meting. conclusies

ANWB Kiezen voor mobiliteit 0-meting. conclusies ANWB Kiezen voor mobiliteit 0-meting conclusies Amsterdam, 21 maart 2005 Projectnummer: H870 Nanda Deen BA Tamara Deprez MA Drs. Annemieke Blok MBA 1 Motivaction International B.V. Inhoudsopgave Conclusies

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2009 - I Beoordelingsmodel Aarde Opgave 1 Gletsjers 1 maximumscore 2 verwering 1 sedimentatie 1 2 maximumscore 2 zijmorenen de grens markeren van de vroegere omvang van de gletsjer 1 de gletsjer in het verleden

Nadere informatie

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid

Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid Resultaten van ons duurzaamheidsbeleid In 2013 zijn we van start gegaan met de implementatie van ons duurzaamheidsbeleid en onderstaand ziet u de doelstellingen uit onze duurzaamheidsverklaring en de behaalde

Nadere informatie

Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk

Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk Bedrijven en vervoerplannen: de praktijk Pieter Derudder Diensthoofd Mobiliteit 18/11/2014 Inspiratiedag Leg de Link Bedrijfsvervoerplan Een bedrijfsvervoerplan is een pakket van maatregelen op maat van

Nadere informatie

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom Bouwen als een boom Materialen en Energie Stadskantoor in Venlo gebouwd volgens Cradle to Cradle principes Wortels zijn de fundering Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen

Nadere informatie

Debat: Nationalisering of privatisering?

Debat: Nationalisering of privatisering? Debat: Nationalisering of privatisering? Korte omschrijving werkvorm: Uw leerlingen leren wat een collectieve voorziening is. Doorgaans worden collectieve voorzieningen in Nederland door de overheid gefinancierd,

Nadere informatie

9 M 5 ore than to 275

9 M 5 ore than to 275 5 More than to 275 275 95 to schiphol rijk am en de boeing avenue Inspirerend zaken doen Boeing Avenue 275 In de uitdagende werkomgeving van het parkachtige Schiphol-Rijk ligt het moderne en multifunctionele

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie