Directieverslag Doelstellingen en resultaten Strategie & Beleid 7

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Directieverslag 1. 1. Doelstellingen en resultaten 3. 2. Strategie & Beleid 7"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2010

2 Inhoudsopgave Directieverslag 1 1. Doelstellingen en resultaten 3 2. Strategie & Beleid 7 3. Business to Consumer 3.1 Marketing Recreatief Toerisme Cultuur Marketing Business to Business 4.1 Marketing Zakelijk Toerisme Den Haag Topsport Kenniscentrum Evenementen VVV Ticketshop Sociaal Jaarverslag Ondernemingsraad Organisatiestructuur Den Haag Marketing Verklaring Raad van Toezicht Jaarrekening Accountantsverklaring 61 Bijlagen bij jaarrekening 63 0

3 Directieverslag Den Haag Marketing verzorgt de marketing en promotie van Den Haag, haar binnenstad en haar badplaatsen Scheveningen en Kijkduin met als doel bezoekers naar de stad te trekken. In opdracht van en in overleg met organisaties uit de toeristisch/zakelijke sector en de gemeente wordt marketing bedreven om de positie van Den Haag op de sterk concurrerende markt van toerisme blijvend te versterken en bij te dragen aan haar profilering als stad van vrede en recht en internationale stad aan zee. Het gestelde doel om het aantal Nederlandse gasten terug te brengen op het niveau van 2008, voor de start van de economische crisis, is in 2010 voor 99,4% behaald. In totaal gasten uit Nederland hebben één of meerdere nachten in Den Haag doorgebracht. Het aantal gasten uit het buitenland is met een stijging van 2,23% iets onder het doel van 3% gebleven. Wel bestaat de indruk op basis van gegevens van de 3,4,5 sterrenhotels dat gasten gemiddeld minder betaalden voor hun kamer en/of in een goedkoper hotel verbleven (zie p.3-5). Den Haag Marketing heeft in de toeristische marktbewerking met succes - extra ingezet op pers&pr activiteiten (zie p.9). Ook voor de zakelijke markt geldt dat Den Haag het best verkocht kan worden door face-to-face contact. Vandaar dat in 2010 voluit is ingezet op het zoveel mogelijk naar Den Haag toe halen van congresorganisatoren (zie p.29). Door het verrichten van onderzoek probeert Den Haag Marketing haar marktbewerking continu te verbeteren. Zo is in 2010 een onderzoek verricht naar het imago van de binnenstad en de twee badplaatsen. In Scheveningen is de huidige campagne beoordeeld. Deze krijgt een waardering van 6,9 en ook belangrijk heeft 40% van de mensen die de campagne hebben gezien ertoe aangezet om een dagje naar Scheveningen te gaan; 18% boekte zelfs een meerdaags verblijf (zie p.15). Bij de internationale marktbewerking werkt Den Haag Marketing nauw samen met het NBTC. De Citybreakcampagne, bedoeld voor deze markt, laat goede resultaten zien voor bezoekintentie en conversie (zie p.20). Ook de speciale campagne Holland Art Cities heeft bijgedragen aan meer hotelovernachtingen (zie p.27). Op Topsportgebied waren er dit jaar meerdere hoogtepunten zoals het WK 470 (zeilen) met de schitterende winst van de Nederlandse dames Westerhoff en Berkhout, de World Tour Beach Volleybal en het feit dat de lobby voor het binnenhalen van het WK Hockey in 2014 succesvol is geweest. Voor de interne organisatie is 2010 een bewogen jaar geweest. In 2011 zal dat niet anders zijn. Den Haag Marketing dient de organisatie aan te passen aan de eisen van de tijd. Er zijn drie redenen om te reorganiseren. Ten eerste de wens van de gemeente, participanten en (niet in de laatste plaats) de medewerkers van Den Haag Marketing om de organisatie te kantelen van op segmenten en producten gerichte afdelingen naar eenheden met een integrale marketingopdracht. Ten tweede de aanbevelingen van verschillende externe onderzoeken (PWC, LAgroup, en Leisure Result) die eerder zijn gehouden, waarbij wordt aanbevolen om de versnippering van kleine afdelingen terug te dringen, de externe oriëntatie te versterken, de kerntaak marketing centraal te stellen, de focus op het realiseren van economische spin off nog sterker te maken en goede afspraken te maken met de gemeente over wie waarvoor verantwoordelijk is (beleidsmaken versus marketingadvies en uitvoering). In de derde plaats werd bij het aantreden van het nieuwe College en de nieuwe regering duidelijk dat, net als vele andere instellingen in Den Haag, ook Den Haag Marketing te maken krijgt met een aanzienlijke korting op het budget vanuit de gemeente. 1

4 Deze is zo groot dat - gezien de continuïteit van de organisatie - er geen andere oplossing is dan het aanpassen van de formatie aan de beschikbare financiële middelen. Dit kan gepaard gaan met gedwongen ontslagen. De directie heeft daarom, in nauw overleg met de Ondernemingraad, een proces van reorganisatie in gang gezet. Uitgangspunt daarbij is dat de bezuiniging zoveel mogelijk behaald wordt door de kosten van de eigen organisatie en overhead terug te dringen Met de marktpartijen, onder meer vertegenwoordigd in het College van Participanten, zijn vele verschillende overleggen gevoerd. Zo is tijdens de netwerkbijeenkomst Meet&Share met de marktpartijen gesproken over de nieuwe werkwijze in 2011; (nog) meer gefocust op economische spin off voor de stad en meer gezamenlijk optrekken met de marktpartijen om verschillende doelgroepen naar de stad te krijgen. We hebben er vertrouwen in dat we deze omslag kunnen maken, zodat de bezuinigingen zo weinig mogelijk effect hebben op de economische spin-off en op de werkgelegenheid die toerisme onze stad brengt. Anja Overhoff directeur Marco Esser adjunct-directeur 2

5 1. Doelstellingen en Resultaten 1.1 Doelstellingen De doelstellingen Om het doel zo concreet mogelijk te maken, zijn een aantal afrekenbare doelstellingen voor 2010 geformuleerd. Hierbij is aangesloten bij de topindicatoren van de gemeente Den Haag in haar begroting 2010: Verblijf - Aantal hotelgasten 1, komende uit: - Nederland: consolidatie ten opzichte van 2008 ( gasten). - Buitenland: gemiddelde 3% groei ten opzichte van % komend uit Europa. 20% komende van buiten Europa. - Gemiddelde verblijfsduur 2 door bezoekers uit buitenland, komende uit: - Nederland: consolidatie ten opzichte van 2008 (1,65 nacht per verblijvende bezoeker) - Buitenland: komend uit Europa = consolidatie ten opzichte van 2008 ( gemiddeld 2,00 nachten per verblijvende bezoeker). komende van buiten Europa = consolidatie ten opzichte van (gemiddeld 2,10 nacht per verblijvende bezoeker). Congresmarkt: - Aantal congresdeelnemersdagen: Aantal congressen: 165 (consolidatie). Bestedingen - Groei van het aantal verkochte kaartjes door theaters en musea met 2% t.o.v Resultaten Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS), bron van de verblijfcijfers, heeft op het moment van de totstandkoming van dit jaarverslag de cijfers van de maand december nog niet gepubliceerd. Daarom is de maand december geëxtrapoleerd, de uiteindelijke totalen kunnen dus afwijken van de cijfers waarmee in dit hoofdstuk is gerekend. Bij de berekening van de jaarcijfers wordt uitgegaan van het aantal overnachtingen en hotelgasten in De cijfers zijn totalen en geven geen inzicht in de verblijfsreden (geen onderscheid zakelijk- of recreatief) en verdeling naar hotelklassen. De grafieken op de volgende pagina laten, voor zowel het aantal gasten als het aantal overnachtingen, een positief resultaat zien voor Gerelateerd aan het gestelde doel, terugkomen op het niveau van 2008, is het totaal aantal hotelgasten in 2010 ten opzichte van 2008 zelfs gestegen met 5%. Hiermee lijkt het effect van de economische crisis enigszins overwonnen te zijn voor wat betreft de interesse in Den Haag resulterend in verblijf. In de analyse is niet meegenomen wat het effect van de crisis is geweest op 1 Gemeten op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) 2 Gemeten op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) Cijfers worden opgeleverd Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen i.s.m. Den Haag Marketing 3

6 het prijsaanbod in de hotelsector en de verdeling van de gasten naar de hotelklassen (waaronder residentie en 3,4 en 5 sterren hotels). Toeristisch klimaat Om echter een beeld te scheppen van het zakelijk en toeristisch klimaat gebaseerd op het aantal verblijvende bezoekers (hotelgasten) is gekeken naar het goede toeristenseizoen van 2007, voor de economische crisis. Het aantal verblijvende gasten in 2010 zat op 96% van het niveau van Het aantal overnachtingen in 2010 zat zelfs 6% boven dat van Gebaseerd op slechts de verblijvende gasten, lijkt het erop dat Den Haag zich langzaam heeft hersteld. Dit zegt echter nog niets over de economische spin off ten behoeve van het overige marktaanbod. Denkend aan bijvoorbeeld de horeca, cultuur, winkeliers, attracties, evenementen, congreslocaties en andere aanbieders in Den Haag die de recreatieve en zakelijke bezoeker van Den Haag proberen te verleiden tot uitgaven. Echter door beperkte meetmogelijkheden en laat opleveren van bezoekerscijfers is het totaal effect van de dag-en verblijfbezoeker minimaal inzichtelijk te maken. De verblijfcijfers van het CBS geven een indicatie van het toeristisch klimaat. gasten overnachtingen Aantal gasten en overnachtingen Bron: CBS, getallen x Aantal overnachtingen per herkomst gasten De 3,4 en 5 sterren hotels gebruiken voor hun rapportage het HIT rapport van de MKG-Hospitality groep. Deze rapportage geeft inzicht in de occupancy rate (bezettingsgraad), average daily rate (gemiddelde prijs) en RevPAR (opbrengst per beschikbare kamer). Op basis van deze cijfers is er met betrekking tot de opbrengst per beschikbare kamer in 2010 een daling van 1,7% geconstateerd. Deze daling werd veroorzaakt door een iets hogere bezetting (+ 0,3%) dan in 2009 tegen een gemiddeld lagere kamerprijs (-2,3%). Verblijf in Den Haag Het gestelde doel om het aantal Nederlandse gasten terug brengen op het niveau van 2008, vóór de start van de economische crisis aan het einde van 2008, is voor 99.4%, nagenoeg behaald gasten uit Nederland hebben één of meerdere nachten in een hotelaccommodatie in Den Haag doorgebracht. 4 Het aantal hotelgasten uit het buitenland is met een stijging van 2,23% iets onder het gestelde doel van 3% gebleven. Het aantal overnachtingen is met name door de buitenlandse bezoekers gestegen ten opzichte van En dan vooral door de stijging van het aantal overnachtingen door bezoekers komend van buiten Europa. 4 Dit is een optelling van zakelijke- en recreatieve gasten 4

7 Nederlandse gasten Voor het derde jaar op rij blijft het aantal Nederlandse gasten in Den Haag in 2010 steken rond de Wat op zich ook gunstig is wanneer dit inhoudt dat de Nederlander blijvend de weg gevonden heeft naar een (korte) vakantie in eigen land, in dit geval in Den Haag. Zoals door de Nederlandse regering in de crisis jaren 2008 en 2009 zelfs werd aangemoedigd. Buitenlandse gasten Er is een mooie groeitrend vanaf 2008 tot en met 2010 te zien in het aantal buitenlandse gasten. Ten opzichte van 2009 is het aantal buitenlandse gasten met 2% gegroeid, hiermee is het gestelde doel van 3% net niet behaald. Het goede nieuws is echter dat het aantal overnachtingen in 2010 met 7% is gestegen ten opzichte van Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door de gasten afkomstig van buiten Europa. 72% van het totaal aantal buitenlandse gasten kwam uit Europa. Het doel om 80% Europese gasten met name uit de dichtbij landen, aan te trekken is hiermee niet behaald. Gunstig hierin is echter dat niet-europese gasten gemiddeld langer verblijven en hierin tevens een stijging laten zien ten opzichte van Uiteraard is dit een gunstige ontwikkeling voor de totale economische spin off van Den Haag. Gemiddelde verblijfsduur De totaal gemiddelde verblijfsduur is 1,75 nachten, dit is bijna op het niveau van 2008 met 1,79 nachten. Niet verrassend is dat het merendeel van de overnachtingen in het voorjaar en zomer werden gerealiseerd. De Nederlander die in Den Haag blijft slapen doet dit gemiddeld langer dan in 2009 (1,61 versus 1,58 nachten) maar is daarmee nog niet op het niveau van 2008 met een gemiddelde van 1,65 nachten. Het aantal overnachtingen door niet-europese gasten is in 2010 met 17% gestegen ten opzichte van Dit komt duidelijk terug in de stijging van het gemiddeld aantal nachten met 1,92 naar 2,10 nachten in Hiermee is de doelstelling om te komen op het niveau van 2008 op de komma af behaald. Ook Europese gasten verbleven gemiddeld iets langer dan voorgaand jaar (van gemiddeld 1,84 naar 1,89 nachten). Deze stijging is met 3% beduidend lager dan de stijging van 17% die de niet-europese bezoekers realiseerden en niet voldoende om op het niveau van 2008 te komen. Congresdeelnemersdagen en congressen Net zoals voorgaande jaren is bij het drukken van het jaarverslag het aantal congresdeelnemersdagen van voorgaand jaar nog niet bekend. Uit de tot dusver bekende gegevens lijken de resultaten uit te komen in de buurt van die van 2009 of iets daaronder. Dit is in lijn met de globale marktontwikkelingen en conform de eerder gestelde verwachtingen ingegeven door de conjuncturele neergang. Bestedingen Op het moment van totstandkoming van dit jaarverslag zijn de jaarcijfers van musea en podia eveneens nog niet beschikbaar. De eerste berichten lijken erop te duiden dat in ieder geval voor wat betreft de podia sprake lijkt te zijn van een daling van het aantal verkochte kaartjes. Het is daarom aannemelijk dat de ten doel gestelde groei van twee procent ten opzichte van 2009 in de kaartverkoop dan ook niet is gerealiseerd. 5

8 Aantal congresdeelnemersdagen Het aantal geregistreerde congresdeelnemersdagen aan internationale meerdaagse congressen was in , een toename van circa 5,5% ten opzichte van De hierdoor gegenereerde economische spin-off voor de stad bedroeg circa 40,5 miljoen euro ( 344 per deelnemer per dag). 5 Op de wereldranglijst van internationale associatiecongressen stond Den Haag met 17 congressen in 2009 op een 99e plaats. Dat blijkt uit het overzicht dat ICCA jaarlijks publiceert. In 2008 had Den Haag een 81 e positie met 19 congressen. Hoewel er een groot aantal internationale congressen in beeld is gebracht, zijn er nog altijd congressen die wel in Den Haag plaatsvinden, maar vanwege veiligheids- of vertrouwelijkheidsredenen niet gecommuniceerd mogen worden. Nationale meerdaagse congressen en internationale congressen van minder dan 40 deelnemers worden niet meegeteld, evenals alle eendaagse bijeenkomsten. Onderzoek uit 2007 wijst uit dat de zakelijk toeristische markt, waaronder congressen vallen, goed is voor circa 75% van de hotelovernachtingen in de 3,4,5-sterren hotels. Sindsdien hebben dergelijke onderzoeken niet meer plaats gevonden. De verwachting is dat de trend min of meer gelijk is gebleven. 5 Op basis van onderzoek door het Nederlands Bureau van Toerisme (NBTC) 6

9 2. Strategie en Beleid 2.1. Marketingstrategie en onderzoek In 2010 is het reeds ingezette pad om meer focus aan te brengen doorgetrokken. Op basis hiervan was de hoofddoelstelling voor de afdeling strategie en beleid: Op basis van de missie en doelstellingen van Den Haag Marketing richting geven aan de units, faciliteren, structureren en ondersteunen door scheppen van strategische marketing - en beleidskaders en condities waarop de units hun marketingactiviteiten naar behoren kunnen bepalen, uitvoeren en meten. Met onderstaande subdoelen om de hoofddoelstelling in te vullen: 1. De strategische marketing kaders voor Den Haag Marketing uitzetten en strategisch beleid (door)ontwikkelen. 2. Inzichtelijker maken activiteiten binnen Den Haag Marketing (effectiviteit activiteiten) 3. Samenwerking intern- en extern optimaliseren (collectiviteit zowel binnen Den Haag Marketing als in de markt). 4. Communicatie intern en extern uniformeren waardoor deze eenduidig en consistent is. Onderstaande activiteiten zijn hiervoor in 2010 uitgevoerd en/of in werking gezet: De strategische marketing kaders voor Den Haag Marketing uitzetten (door)ontwikkelen strategisch beleid In het begin van het jaar is het middellange strategische marketingplan geformuleerd en in concept vorm aangeboden aan de (toenmalige) wethouder citymarketing Frits Huffnagel. Het strategieplan is tot stand gekomen met input van een vertegenwoordiging van bijna alle units binnen Den Haag Marketing en is afgestemd met de markt middels het College van Participanten. De aandachtspunten voortkomend uit de in-en externe analyse (t.b.v. de middellange termijn strategie) zijn reeds opgepakt. Er is bijvoorbeeld door personeelszaken een vlootschouw gemaakt en hieruit volgend een opleidingsplan waar bijscholing op het gebied van marketing-en commerciële competenties leidend is. Daarnaast is er gestart met de opzet van een online strategie en de invulling van de constatering van het gat in imago en identiteit. Op basis van de middellange termijn strategie is het activiteitenplan voor 2011 opgesteld. De naam activiteitenplan dekt echter niet meer de lading. Het is een marketingjaarplan op hoofdpunten te noemen, gebaseerd op de middellange termijn strategie van Den Haag Marketing. Afhankelijk van de hoogte van het toegekende budget voor 2011, waarbij tevens wordt ingezet op een meerjaren lump sum financiering en de marktbijdragen, wordt het marketingjaarplan uitgewerkt in verschillende marketing-activiteiten voor Resultaten van de activiteiten inzichtelijk maken Intern: - Dit is een blijvend aandachtspunt waar ook het hele jaar door de nodige aandacht voor is geweest onder andere bij de accordering van de marketingplannen en activiteiten. Van alle activiteiten moet op voorhand vastgelegd zijn hoe deze geëvalueerd worden op basis van vooraf gestelde doelen. De meetbaarheid en de rapportage ervan (voor onder andere de kwartaalrapportages) zijn door het jaar heen herhaaldelijk onder de loep genomen en aangescherpt. Uitgangspunt is dat alleen het resultaat van de doelstellingen waarvoor de activiteit/campagne is opgezet te rapporteren. Op deze wijze wordt snel inzichtelijk wat de status is van de activiteit en of en in welke mate deze uiteindelijk heeft bijgedragen aan de doelstellingen van Den Haag Marketing. Er zijn parameters bepaald op basis waarvan uitgegaan kan worden bij de kwantitatieve evaluatie van de activiteiten. Voor de kwalitatieve evaluatie zijn 0-metingen gedaan voor de recreatieve markt. Deze zijn uitgevoerd door Blauw marktonderzoek bureau naar het imago en de herkenbaarheid en effectiviteit van de campagnes voor de verschillende deelgebieden: binnenstad, Scheveningen en Kijkduin. 7

10 Extern: De toeristische barometer is geïmplementeerd. Hiermee is op basis van de hotelcijfers uit CBS (aantal gasten en overnachtingen) vanaf 2002 tot en met 2010, de aankomsten op Rotterdam/The Hague airport en Schiphol en de bezoekers aan de VVV te zien hoe het toerisme verloopt in Den Haag. De cijfers gaan minimaal terug tot en met 2004 zodat er een trendlijn kan worden gevolgd. De algemene (overall) cijfer informatie is openbaar. De cijfers per onderdeel zijn slechts inzichtelijk voor de partners van Den Haag Marketing die een inlogcode hebben. In samenwerking met de vertegenwoordiging in het College van Participanten worden de attracties en musea verzocht in 2011 bezoekerscijfers aan te leveren. Zowel voor de opbouw van de historie, waardoor er een trend inzichtelijk gemaakt kan worden, als regulier (maandelijks). Samenwerken en één bedrijf uitstralen In het kader van de bezuinigingen bij de gemeente en de voorgenomen herinrichting van Den Haag Marketing worden deze twee tezamen bekeken. Een externe consultant maakt een aanbeveling op welke wijze Den Haag Marketing, op basis van haar voorgenomen markt strategie en de opgelegde bezuinigscenario s haar organisatie zo efficiënt mogelijk zal kunnen en moeten inrichten. In 2010 is een voorstel voor de nieuwe organisatiestructuur en wijze van samenwerking met de gemeente middels een convenant grotendeels uitgewerkt. De uitvoering ervan zal in de eerste helft van 2011 plaats hebben. Er is een start gemaakt met centrale inkoop en werken met preferred (Haagse) suppliers voor geheel Den Haag Marketing. Hierdoor kunnen meer inkoopvoordelen behaald worden door bundelingen van contracten (raamcontracten) en afspraken met leveranciers en partners Den Haag Marketing breed. - Consequent en eenduidig gebruik vlieger en Den Haag Marketing logo (brand manual). Communicatie intern en extern uniformeren Aansluitend op de doelstelling om als één bedrijf te worden gezien en een herkenbaar en consequent beeld van Den Haag neer te zetten is samen met een bureau een nieuwe campagnestijl uitgerold. Dit is een campagnestijl waarmee alle units voor de meeste van hun marketingcommunicatie activiteiten mee uit de voeten kunnen. Doel van de nieuwe campagne is tweeledig: Enerzijds om externe communicatie zo veel mogelijk te uniformeren (hetzelfde stramien en toon). Anderzijds om in beeld en taal uit te drukken wat Den Haag nu zo interessant maakt om te bezoeken en de doelgroep op haar emotie hierop aan te spreken. Met uiteindelijk resultaat dat de doelgroepen een helder en gewenst beeld van Den Haag krijgen waardoor het gat tussen imago en identiteit, zoals aangegeven in de middellange termijn strategie langzaamaan gedicht wordt. 2.2 Pers & Pr Onder de werkzaamheden van de pers & pr valt communicatie over het bedrijf Den Haag Marketing (corporate) en communicatie over Den Haag (vrije persbewerking) Corporate Den Haag Marketing Promotieprijs 2009 Het eerste kwartaal van 2010 werd gedomineerd door de uitreiking en het voorafgaande stemproces van de Den Haag Marketing Promotieprijs Het campagnebeeld was gedurende de looptijd van de promotieprijs veelvuldig in de stad aanwezig op posters en driehoeksborden. De prijs groeit in aanzien en bekendheid onder relaties van Den Haag Marketing en krijgt meer en meer een corporate 8

11 netwerk karakter. Er was veel waardering voor de kwalitatief hoge opkomst van de avond, het programma en de organisatie. Op de avond zijn circa 375 mensen geweest, in de zaal was plek voor 440 genodigden. Ook de (lokale) media was ruim vertegenwoordigd. De avond kreeg ook landelijk aandacht, mede door de winaars, DI-RECT. Netwerkbijeenkomst Meet & Share Er is gekozen om naast de feestelijke Promotieprijs waarbij partijen uit de markt in het zonnetje worden gezet voor hun inzet voor de stad, net zoals in 2009 ook een inhoudelijke netwerkbijeenkomst te organiseren. Deze bijeenkomst is de Meet & Share, waarbij ontwikkelingen, plannen en onderzoeksresultaten worden gedeeld met partners en stakeholders. Deze bijeenkomst vond plaats in de Glazen Zaal en er kwamen circa 180 mensen op af. DHMag In 2010 is het corporate magazine DHMag tweemaal verschenen, in maart en oktober. In het magazine wordt teruggekeken op de activiteiten van Den Haag Marketing en is bedoeld voor onze relaties, stakeholders en medewerkers. De reacties zijn positief: verschillende relaties gaven aan het prettig te vinden om te lezen waar Den Haag Marketing nou concreet allemaal mee bezig is. Toch is eind 2010 uit bezuinigingsoogpunt besloten om met de corporate communicatiemiddelen meer in te zetten op contactmomenten en een digitale nieuwsbrief met nieuws en achtergronden en hiermee het DHMag niet meer uit te brengen. Digitale nieuwsbrief In december verscheen de eerste digitale nieuwsbrief van Den Haag Marketing. Deze wordt elke twee maanden verstuurd en geeft achtergrondinformatie, nieuws en ontwikkelingen van de organisatie. De nieuwsbrief is gestart met 150 abonnees Vrije persbewerking In 2010 is wederom bij de vrije persbewerking actief ingespeeld op nieuws vanuit de stad en de organisatie zelf in de vorm van persberichten, persmomenten en contacten met de media. Zo is er bijvoorbeeld veelvuldig gecommuniceerd over het netwerkevenement Prins voor een Dag, Slapen in Den Haag, Cool Event Scheveningen, Vandaagnaardenhaag, de mobiele stadsgids,radio West Tip van de Dag, AD Haagsche Courant, rubriek ZZZ zand, Zee Zomer etc. Een positief gevolg hiervan is dat journalisten steeds vaker de weg naar Den Haag Marketing vinden voor informatie over de stad en een reactie op het nieuws. Nationaal Naast bovengenoemde voorbeelden van vrije persbewerking zijn onder andere de volgende activiteiten uitgevoerd voor het: - Convention Bureau o Persberichten rondom Expedia list en de vier Haagse hotels bij de top o Persbericht over de permanente vlaggenparade o Persdag met Meeting Magazine (met René Bom) o Tweets, updates en krabbels via social media - Topsport o Samen met de afdeling Topsport zijn gesprekken gevoerd met RTV West om reportages te maken rondom Haags Goud Talenten met als doelstelling de talenten en hun persoonlijke verhaal in combinatie met wat de stad doet om het topsportklimaat te verbeteren, te laten zien. Vanaf het einde van het jaar wordt gedurende een aantal maanden drie talenten gevolgd in aanloop naar grote wedstrijden (Olympisch of WK). o Dit jaar was er veel aandacht voor The Hague Beachstadion. Dit was enerzijds te danken aan de inzet aan de marketing en communicatiekant en de gekozen middelenmix, waardoor de media getriggered werd, maar zeker ook door de aanwezigheid van grote evenementen gedurende het strandsportseizoen. De samenwerking met verschillende evenement-organisatoren wierp ook haar vruchten af door perslijsten en invalshoeken af 9

12 o - VVV o o te stemmen en een kernboodschap te formuleren. De totale mediawaarde van de landelijk ingezette pers voor het The Hague Beachstadion bedroeg Hierbij is het belangrijk te vermelden dat niet alles te meten is en derhalve niet is meegenomen in de pers&pr waarden. Zoals online media is social media, blogs, etc. Ook de initiatieven op gebied van breedtesport en maatschappelijk vlak werden goed opgepikt door de media. Sportsponsoren werden in het zonnetje gezet tijdens de uitreiking van de Gulden Ooievaar in het Beachstadion; een mooie manier om sport aan het beachstadion te koppelen. Daarnaast is er bewust gekozen om niet alleen een persbericht te sturen bij de opening op 14 juni maar ook bij de sluiting van het beachstadion. Hierin werd een samenvatting gegeven van het afgelopen seizoen met de verschillende hoogtepunten. Tot slot is ook samengewerkt met topsporters zoals Madelein Meppelink, zo zijn er reportages geweest terwijl ze trainde in het beachstadion. Jubileum Fietstocht met Ronald McDonald. De VVV bestaat 125 jaar en dat wordt in Den Haag gevierd met onder meer een jubileumroute waarbij 1 euro van de opbrengst naar Ronald McDonald gaat. De jubileumroute is in verschillende dagbladen (AD en Telegraaf) verschenen en het AD heeft een interview afgenomen Even vragen aan over het initiatief, radio Funx heeft een interview afgenomen, er is een reportage op dagdenhaag verschenen en er verschenen verschillende online artikelen bij de reismedia zoals tourpress.nl. Handicap & Toerisme. Enerzijds bewustwording onder de doelgroep over de toeristische mogelijkheden van Den Haag voor mensen met een beperking en anderzijds bewustwording onder ondernemers er iets aan te doen. Activiteiten hiervoor zijn onder andere het uitsturen van persberichten rondom excursies, persuitnodiging voor de wandeling Ervaar Den Haag en de Nieuwsflits over Prinsjesdag geweest. Met als resultaat een mediawaarde van Met de bovengenoemde kanttekening met betrekking tot online en social media meetbaarheid. - The Hague Festivals (THF) Vanaf april is de PR-campagne voor The Hague Festivals geïntensiveerd. Nieuws over de festivalperiode is op gezette tijden via persberichten verstuurd. De Haagse festivalperiode The Hague Festivals was net als de afgelopen twee jaar genomineerd voor de Pinnacle Awards die tijdens het 55 ste congres van de IFEA (International Festivals & Events Association) congres werden uitgereikt. Tijdens het congres kreeg THF 16 awards uitgereikt. Het winnen van de prijzen heeft in de media nog een staartje gekregen toen de Haagse Stadspartij vragen ging stellen aan het college van B&W over het inschrijfgeld. Er is in verschillende media gepubliceerd over de awards, zowel op positieve als negatieve manier. - Overig o AD landelijk: stille plekken in Den Haag o Geassocieerde Pers Diensten (GPD): vorstelijk Den Haag; o ANWB Kampioen: winters Den Haag o Groter Groeien: tips en uitjes Den Haag o AD Haagsche Courant: Met de sportredactie van het AD wordt aan een reeks artikelen gewerkt aan de keukentafel. Hierin komen sporters uit Haags Goud samen met een hun mentor aan het woord. Onderwerpen zijn disciplines, voeding, mentaliteit, ambities, etc. Eind oktober vinden de eerste interviewen plaats. o MAX radio 5: In het programma van Tineke de Nooij op radio 5 van omroep Max is aandacht besteed aan bijzondere talenten. Tineke interviewde Jason Gawke over zijn sport, de begeleiding van Haags Goud en mentoren, etc. Het item duurde vier minuten. o PR ondersteuning Prinsjesdag 2010, de Dutch Fashion Awards, Tango Flash mob Haagse passage. In 2010 zijn de knipsels bijgehouden van de grootste projecten en activiteiten en is de mediawaarde berekend van de vrije persbewerking activiteiten. Deze waarden zijn voornamelijk van print, 10

13 aangezien online slecht of niet te meten is. De totale PR waarde nationaal was ca. 3.7 miljoen, waarbij The Hague Festivals er met 1.4 miljoen positief uitsprong. Internationaal Verreweg het grootste deel van de internationale persbewerking komt neer op het organiseren van persbezoeken aan Den Haag. Dit wordt uitgevoerd in samenwerking met een promotionele partner, het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC). In 2010 zijn 110 persovernachtingen geboekt voor 87 journalisten uit Duitsland, België, Frankrijk, Spanje, Italië, China, Rusland en de Verenigde Staten. Dit heeft 86 publicaties opgeleverd. De pr waarden die meetbaar zijn, zijn vrijwel alleen print. Online is echter helaas slecht te meten. Wat meetbaar is, is in onderstaand overzicht te zien. De totale PR waarde internationaal was ongeveer Marketingservices Den Haag Informatiegids 2010 De vernieuwde Den Haag Informatiegids 2010 (totale oplage: exemplaren) is begin 2010 verschenen in 3 verschillende taalversies (Nederlands, Engels en Duits). Vanaf begin januari is begonnen met de distributie naar de landelijke VVV-kantoren en naar alle bij Den Haag Marketing aangesloten hotels, diverse attracties en musea in Den Haag en omgeving, campings en bungalowparken. In totaal zijn via deze kanalen meer dan exemplaren verspreid. Tevens hebben in 2010 alle nieuwe inwoners van de stad een exemplaar van de Den Haag Informatiegids 2010 toegestuurd gekregen. Ook is de brochure gedistribueerd via de eigen VVV-kantoren, middels speciale displays op diverse locaties en op tal van binnen- en buitenlandse beurzen. Medio september 2010 is begonnen met de productie van de Den Haag Informatiegids Deze zal worden uitgevoerd in een handzamer formaat en gebaseerd op de pijlers en de activiteiten daaromtrent uit te geven. Hiermee is ingespeeld op de aanbeveling van het collectieve cultuur strategie van LaGroup om het Uitmagazine en de Informatiegids te integreren, actueler te maken en meer toe te spitsen op de gedefinieerde doelgroepen. De nieuwe Informatiegids ( Welkom in Den Haag ) zal in keer verschijnen, in Nederlands en Engels en worden uitgevoerd in de nieuwe campagnestijl van Den Haag Marketing. The Hague Online Media Center (OMC) Het The Hague Online Media Center (OMC) is gratis beschikbaar voor vertegenwoordigers van de binnen- en buitenlandse media, de binnen- en buitenlandse reisindustrie en andere zakelijk geïnteresseerden. Deze kunnen rechtenvrije bestanden downloaden om deze vervolgens in hun communicatie over de stad Den Haag en de badplaatsen Scheveningen en Kijkduin, te gebruiken. Het OMC is te bereiken via Per 31 december 2010 hebben in totaal unieke gebruikers zich voor het OMC geregistreerd, bijna een kwart meer dan vorig jaar. In totaal bezochten zij in 2010 in totaal keer het OMC en bekeken zij gezamenlijk meer dan pagina s. Het aantal pagina s dat bekeken wordt per bezoek is gedaald met 23% naar 12 pagina s per bezoek. In 2010 is verder gewerkt aan de vernieuwing en van het OMC en begin 2011 zal de totaal vernieuwde beeldbank worden gepresenteerd. Voor de nieuwe beeldbank is, in overleg met de gemeente, in de loop van 2010 veel nieuw materiaal gemaakt. 11

14 2.4 Fondsenwerving en Acquisitie In 2010 is voornamelijk geacquireerd voor de volgende projecten en producten: Scheveningen/Beach Special The Hague Festivals (THF) UITmagazine Nissen Haagsuitburo Cijfermatige onderbouwing hiervan is terug te vinden in het financiële jaarverslag. 12

15 3.1 Marketing recreatief toerisme In 2010 is in de toeristische marketing ingezet op de internationale-, nationale- en regionale markt. De internationale marktbewerking was vooral gericht op een intensieve benadering van België, Duitsland, United Kingdom, Frankrijk, Spanje, Italië en Scandinavië waar in samenwerking met het NBTC - de Citybreakcampagne is uitgevoerd. Bij de nationale marktbewerking lag de nadruk op de trend om in eigen land op vakantie te gaan en zijn PMC s voor de voor Den Haag belangrijke doelgroepen ontwikkeld, waarbij een weekendje weg is gepromoot. De regionale marktbewerking (denk aan de Binnenstadscampagne en de campagne voor THF) was vooral gericht op festivals, winkelen en het cultuuraanbod (Haags UITburo) Nationale marktbewerking (regionaal en landelijk) Dagattractie-campagne Deze campagne was gericht op de regionale- en nationale markt met als doel de bestedingen in Den Haag te vergroten. De campagne bestond uit een actiematige website vandaagnaardenhaag.nl waar bezoekers een kortingsbon van 25% konden uitprinten voor een bezoek aan de deelnemende partijen (Omniversum, Museon, Panorama Mesdag, Duinrell, Museum voor Communicatie, Madurodam en SEA LIFE Scheveningen). Er is in 2010 gebruik gemaakt van de inzet van verschillende media om traffic naar de website te genereren. Op online gebied is er een Google Adwords campagne uitgezet, er zijn banners geplaatst op diverse websites zoals dagjeweg.nl en uitmetkinderen.nl. Ook zijn er 6 e-nieuwsbrieven verstuurd rondom schoolvakanties. In totaal zijn er in 2010 ruim bezoeken aan de website gebracht. Dit aantal ligt iets lager dan in 2009 ( bezoeken). Er zijn kortingsbonnen gedownload waarvan de meeste bonnen van Madurodam (6069) gevolgd door bonnen van Omniversum (4411). Dit is een stijging ten opzichte van 2009 toen er nog bonnen werden gedownload. Het merendeel van de bezoekers (63 %) van de website kwam via zoekmachines (Google Adwords grootste) op de website terecht. Ook kwam een deel van de bezoekers (23 %) via verwijzende sites waarbij dagjeweg.nl het hoogste scoorde. 13 % was direct verkeer en 2 % kwam op een overige manier op de website terecht. Op 4 oktober 2010 is wederom een Relatiedag georganiseerd. Tijdens deze dag zijn busondernemers, reisagenten en (front-office) medewerkers van hotels en VVV s uit de regio uitgenodigd om Den Haag weer top of mind te maken. De dag was vrij rustig, maar werd wel door iedereen als positief bevonden. Toch blijft het de vraag of deze dag direct effect heeft. Voor volgend jaar wordt gekeken of er eventueel een samenwerking met het (zakelijke) evenement Prins voor een Dag kan worden gezocht of dat de dag om het jaar georganiseerd moet worden. The Hague Festivals (juni) The Hague Festivals 2010 vond plaats van 10 tot en met 27 juni. De vierde editie van The Hague Festivals heeft ruim bezoekers getrokken. Ondanks de iets lagere bezoekersaantallen dan voorgaande jaren, hebben The Hague Festivals en de (grote) evenementen afzonderlijk kwalitatief een succesvolle editie neergezet met een hogere zichtbaarheid in de binnenstad en in de media dan afgelopen jaren. De lange termijn doelstellingen van The Hague Festivals, zoals gesteld in 2009, zijn: 13

16 Minimaal 40 procent bezoekers van buiten Den Haag en omstreken 6 ( bezoekers van de 1 miljoen bezoekers) en 1 procent internationale bezoekers; 7 Groei van het aantal verkochte kaarten voor betaalde evenementen met 2 procent ten opzichte van 2009; Toename van de bestedingen van een festival/evenement bezoeker 8. Aantal bezoekers Doelstelling voor 2010 was om meer bezoekers van buiten Den Haag aan te trekken. Dit is alleen meetbaar bij de betaalde evenement The Hague Jazz en Festival Classique. Bij The Hague Jazz kwam 48%v( 2.750) uit de omgeving Den Haag, 38% (2.175) uit de rest van Nederland en 15% (840) uit het buitenland. Bij Festival Classique kwam 52% uit Den Haag en 48% van daarbuiten. Deze cijfers geven een indicatie dat meer bezoekers van buiten Den Haag de weg naar THF hebben gevonden. Hoe deze verdeling is bij de overige festivals is niet bekend. Aantal verkochte kaarten Het merendeel van de evenementen van The Hague Festivals is gratis te bezoeken. De betaalde evenementen hebben in 2010 in totaal kaarten verkocht. Dit zijn 584 kaarten meer ten opzichte van Dit is een groei van 1,5 procent en is de doelstelling van 2 procent net niet behaald. Aantal overnachtingen Tijdens The Hague Jazz zijn er in totaal hotelovernachtingen geboekt. In 2009 waren dit nog hotelovernachtingen, wat dus een groei betekent van 33 %. Den Haag Marketing is een pilot gestart met boekbare The Hague Festivals arrangementen op de website slaapindenhaag.nl. Het aantal boekingen van dit arrangement zijn helaas te verwaarlozen. Of er een toename is op de totale bestedingen per bezoeker per festival/evenement is niet onderzocht. Communicatie De marketingcampagne voor The Hague Festivals in 2010 is zowel op regionaal als op landelijk niveau uitgezet waarbij het meest is geïnvesteerd in de festivalkrant (15 %), het festivaljournaal (15 %) en outdoor activiteiten (15 %). Ook werd er meer dan in 2009 ingezet op de online campagne (10 %) en werd er minder nadruk gelegd op print advertenties (3%) en radio en tv (3 %). Door deze verdeling is de regio dit jaar goed op de hoogte gebracht van wat er speelde in de stad en werd men buiten Den Haag geënthousiasmeerd om naar de stad te komen. De website van The Hague Festivals heeft in totaal bezoeken gegenereerd hiervan waren unieke bezoekers. Van de bezoekers komt het merendeel uit Den Haag (15.594). De bezoekers van de website komen ook uit de grote steden Amsterdam (4.814) Rotterdam (2.994) en Utrecht (2.126). Het is lastig om deze cijfers te vergelijken met 2009, omdat de website in 2009 eerder online was en rapportages gaf die over een langere periode waren genomen. In 2011 wordt The Hague Festivals voor de vijfde keer georganiseerd en staat, door de toevoeging van het Royal Beach Concert, de gehele maand juni in het teken van de festivalperiode. Het overige aanbod in Den Haag wordt meer betrokken bij de festivalperiode om zo meer reuring in de stad te creëren in de maand juni. De focus van de marketingcampagne van The Hague Festivals 2011 komt te liggen op nationaal niveau. Hierdoor wordt nationaal bezoek en verblijfstoerisme aan de stad gestimuleerd met als doel het genereren van directe economische spin-off. De nadruk van de activiteiten komt te liggen op outdoor, online en pers en pr. Ook wordt de inzet van Superpromotors verder uitgebouwd om mensen te enthousiasmeren voor de festivalperiode. Gezamenlijk met de pijlerevenementen wordt daarnaast gekeken of er meegelift kan worden op afspraken met grote mediapartners. Bij Festival Classique wordt bijvoorbeeld gekeken worden naar een uitbreiding van de samenwerking met de AVRO en bij Parkpop met Radio Veronica. 6 Rijswijk, Voorburg-Leidschendam en Wassenaar 7 Bron: Den Haag Marketing Middellange termijn strategie Bron: Consumentensegmentatie Den Haag, Smart Agent Company 14

17 Scheveningen Beachbreak campagne De doelstellingen van de Scheveningen Beachbreak campagne in 2010: - Meer toeristen naar Den Haag-Scheveningen trekken, - Verblijfstoerisme stimuleren door meer traffic te genereren naar de hotelwebsites, - Twee procent stijging van gemiddelde besteding, - Stijging van het bezoek aan de website per maand met 10 procent, - Awareness, vergroten van het positieve imago van Den Haag Scheveningen als badplaats. De campagne heeft een imago- (thema) en actiematige benadering die versterkt wordt met pers en pr activiteiten. Om zoveel mogelijk mensen te attenderen op Scheveningen en de het diverse aanbod, zijn verschillende communicatiemiddelen ingezet print, internet, radio en tv, outdoor, joint promotion, pers en pr, diversen. Meer toeristen In samenwerking met de vier grote hotels in Scheveningen zijn diverse hotelarrangementen via scheveningendenhaag.com gecommuniceerd. In totaal heeft de campagne vanaf de start in maart 404 doorklikken (CTR, click trough rate) gegenereerd naar de hotels, met een duidelijke piek in het paasweekend (april). Bestedingen De gemiddelde besteding 9 van de bezoeker per dag lag rond de 48,-. De doelstelling was om deze te verhogen met twee procent naar 49,- per bezoeker per dag. Cijfers hierover zullen pas eind van het jaar bekend zijn. Website bezoek De website scheveningendenhaag.com is vanaf 16 februari 2010 live. De bezoekresultaten van de website heeft een constante stijging laten zien met een duidelijke piek tijdens het paasweekend en pinksterweekend. De nieuwe site is keer bezocht, waarvan unieke bezoekers. Ongeveer 82 procent van de bezoekers weet via de zoekmachines naar de site te komen en 12 procent komt binnen via verwijzende websites (onder andere via bannering en links). Dit betekent dat we gemiddeld iets meer dan unieke bezoekers per maand naar de website krijgen. Maandelijks zien we een gemiddelde stijging van 36 procent. Awareness Uit de uitkomsten van het onderzoek van Blauw Research blijkt dat de bezoeker de uitgezette campagne met een 6,9 waardeert. Verder wordt aangegeven dat de campagne zorgt voor een beter beeld en van wat er te doen is in Scheveningen. Ook vindt men dat Scheveningen zich onderscheidt van andere badplaatsen met deze campagne. Voor 2010 is er een onderzoek uitgevoerd door bureau Blauw Research naar de bekendheid en waardering voor de Beachbreak campagne. De belangrijkste resultaten uit dit onderzoek zijn: - 7% van alle ondervraagden heeft met zekerheid een campagne van een Nederlandse badplaats gezien. Nog eens 26% denkt misschien een campagne gezien te hebben. - Een op de zeven ondervraagden heeft desgevraagd de campagne van Scheveningen gezien. - 40% van de mensen die de campagne gezien hebben, heeft een dagtrip naar Scheveningen gemaakt n.a.v. de campagne. 18% heeft een korte vakantie naar Scheveningen gemaakt naar aanleiding van de campagne. - Verder zorgt de campagne er met name voor dat men een beter beeld heeft van wat er te doen is in Scheveningen en vindt men dat Scheveningen zich onderscheidt van andere badplaatsen met deze campagne 9 Consumentensegmentatie Den Haag, Smart Agent Company 15

18 - De campagne wordt gemiddeld met een 6.9 gewaardeerd. - Uitingen die specifieke gericht zijn op een bepaalde doelgroep worden door de betreffende doelgroep beter gewaardeerd dan door andere doelgroepen - Als reactie op de campagne noemen mensen vooral gezellig naar Scheveningen, lekker naar het strand, vakantiegevoel, zon en zomer - Op de vraag wat de campagne duidelijk wil maken antwoordt men vooral dat er in Scheveningen veel te beleven is, dat het goed toeven is in Scheveningen en dat we een bezoek moeten brengen aan Scheveningen Kijkduincampagne In samenwerking met Stichting Beach Resort Kijkduin werd in 2010 het marketingplan voor Kijkduin opgesteld. De campagne heeft zich enerzijds gericht op Kijkduin in het algemeen (exclusief, rustig en chique Kijkduin) en anderzijds met actiematige marketingactiviteiten rondom een aantal evenementen als Organique en LightArt. De marketingactiviteiten zijn gericht op het trekken van nieuwe bezoekers en het vaker laten komen van bestaande bezoekers. Hiervoor moest Kijkduin gedurende het jaar blijvend onder de aandacht worden gebracht. In samenwerking met Wegener (de Posthoorn) zijn er 14 advertenties verschenen in de regio met bovenstaande boodschappen. Daarnaast is Kijkduin op de kaart gezet via Google Adwords en een samenwerking met The Hague Online. Op locatie werden de bezoekers geattendeerd op evenementen via de digitale agenda en billboards in de directe omgeving van Kijkduin. Tevens is er met Kijkduin deelgenomen aan het imago- en bezoekersonderzoek Den Haag. De media-inzet was gericht op de positionering en profilering van Kijkduin enerzijds, anderzijds conversie, het trekken van bezoekers. In alle mediauitingen werd dezelfde boodschap herhaald, waarin Kijkduin neergezet wordt als: Exclusief, rustig en chique Kijkduin (mooi en rustig strand) met een verwijzing naar de site van Kijkduin waar alle informatie staat met betrekking tot het aanbod (winkelen, eten en drinken), de mogelijkheid tot gratis parkeren en openbaar vervoer tot aan het strand en het feit dat de winkels 7 dagen per week open zijn. Beleef Den Haag campagne Beleef Den Haag was een pilot in het kader van recessiemarketing, gericht op de nationale marktbewerking met als doel, door middel van onder andere arrangementen, meer verblijfstoerisme naar Den Haag te trekken. Als platform voor deze arrangementen is de bestaande website gebruikt met hierin een boekingssysteem van hoteliers.com. Voor de campagne Beleef Den Haag zijn in 2010 verschillende soorten middelen ingezet met focus op online, print, radio en tv en pers&pr. Met behulp van een mediabureau is een middelenmix tot stand gekomen, waarbij de doelgroepen getarget werden. Een landelijke bijlage in de regionale dagbladen trok de aandacht en leidde tot een toename van het aantal websitebezoekers. De inspanningen op radio en tv hadden minder directe resultaten tot gevolg. Smith Communicatie verzorgde de pers en pr. Website In 2010 is de website keer bezocht, waarvan unieke bezoekers. De meeste bezoekers (34.963) waren afkomstig uit Nederland, de overige bezoekers zijn afkomstig uit onder andere België, Duitsland en UK. Dit is niet opvallend aangezien de campagne Beleef Den Haag een nationale focus had. Conclusie Volgens de cijfers van hoteliers.com zijn er afgelopen jaar 117 arrangementen van Beleef Den Haag geboekt. Van deze 117 boekingen zijn 45 arrangementen geboekt via de website De overige 72 arrangementen zijn geboekt via hoteliers.com of via de website van het hotel zelf. Daarnaast zijn er 263 boekingen gemaakt voor alleen een kamer, via In totaal leverde dit 282 nachten op met een waarde van Dit zijn 16

19 boekingen bestaande uit normale overnachtingen of arrangementen die opgesteld zijn door het hotel zelf. Het totaal aantal boekingen via de site is teleurstellend te noemen. Bij de analyse van de oorzaken kwamen een aantal zaken naar voren. In de eerste plaats is de prijs voor veel mensen (zeker in tijden van recessie) een belangrijk struikelblok. Door rate parity zijn de deelnemende hotels eraan gehouden om op hun eigen site de laagste prijs aan te bieden. In de tweede plaats was vooral het boekingssysteem van hoteliers.com te weinig toegankelijk waardoor het voor de bezoeker een te hoge drempel was om daadwerkelijk een boeking te kunnen maken. Niet bekend is hoeveel mensen direct bij hotels hebben geboekt of op het idee zijn gebracht om in de toekomst Den Haag te bezoeken. Binnenstadscampagne De Haagse binnenstad heeft steeds meer te bieden op het gebied van uitgaan, winkelen en cultuur. Dit gevarieerde en hoogwaardige aanbod dient telkens onder de aandacht van de consument gebracht te worden. Niet alleen in Den Haag zelf maar ook in de regio, waar Den Haag een verzorgende functie heeft. Constante promotie is ook noodzakelijk om de concurrentie met de omliggende steden en winkelcentra het hoofd te bieden. De consument heeft de luxe te kunnen kiezen uit meerdere 'smaken'. De unieke smaak van de Haagse binnenstad kan niet vaak genoeg onder de aandacht van de consument worden gebracht. De marketingactiviteiten van de Stichting Marketing Haagse Binnenstad (SMHB) richten zich op het bij de doelgroepen profileren van de binnenstad als een binnenstad met hoogwaardig winkel-, horeca- en cultuuraanbod. De nadruk ligt op het gevarieerde en uitgebreide assortiment met sterke uniciteit, gelegen in een bijzondere en levendige ambiance (qua cultuur, historie, architectuur/inrichting openbare ruimte en publieksevenementen). De Hoofddoelstelling van de SMHB is een bijdrage te leveren aan de structurele economische ontwikkeling van de binnenstad. Dit doet zij door: Marketing Productontwikkeling Het regisseren van eenduidige promotie Het stimuleren van samenwerking De activiteiten van de SMHB worden afgeleid uit: het marketingplan van voorgaande jaren het Binnenstadsplan ; Naar een totale Haagse binnenstad! de vraag vanuit leden van de SMHB initiatieven van derden De doelstellingen van het Binnenstadsplan ; Naar een complete Haagse binnenstad! zijn voor 2020: verhogen van het aantal bezoekers met 15% naar 37,5 miljoen in 2020 verlengen van de verblijfsduur van de bezoekers van buiten Den Haag met 10% verhogen van de bestedingen per bezoek met 10% toename van het aantal overnachtingen met 10% verhogen van de waardering van de Haagse bevolking voor de binnenstad van 7,2 naar 7,5 in 2020 toename van de bekendheid van de Haagse binnenstad op lokaal, regionaal en landelijk niveau. In 2010 heeft de SMHB tal van activiteiten ontwikkeld om de consument te bewegen de Haagse binnenstad te bezoeken. De potentiële bezoekers werden via de marketingcampagne de Binnenstad. púúr Den Haag geïnformeerd over het veelzijdige winkel-, uitgaans- en cultuuraanbod in de binnenstad. De campagne bestond uit vier onderdelen: de imagocampagne, de mediacampagne rondom themaweken (voorjaar, zomer, herfst en winter), de promotionele ondersteuning van evenementen (onder andere KoninginneNach, CPC loop, Boekhorstfestival, The Hague Pride, Prinsjesdag, Intocht Sinterklaas, Dutch Fashion Awards en Résidence de La Mode, etc.) en het organiseren van eigen evenementen t.w. ShoppingNight en Winters Warmte Weekend. 17

20 De 15 aangesloten leden van de Stichting Marketing Haagse Binnenstad, zijn stakeholders die belang hebben bij een eenduidige promotie van de Haagse Binnenstad: te weten Kamer van Koophandel Den Haag, HTM, Rabobank, Levi Lassen Groep/Overleg Spuiplein, City Mondial, ING/Rabbijn Maarsenplein, Geste/Haagsche Bluf, ASR/Passage, Buurtschap Noordeinde, Buurtschap 2005, Staedion/Boekhorststraat, Hommerson Arcades BV, Ondernemersvereniging Grote Marktstraat, Sichting Evenementen Grote Markt, Stichting Plein Horeca en de Binnenstad Ondernemersfederatie. Imago campagne In 2010 is de campagne voor de binnenstad verder aangepast met meer aandacht voor de sferen in en de beelden van de Haagse binnenstad, als eerste stap richting een vernieuwde campagne. De website kreeg een nieuwe look & feel. De stadse evenementenkalender werd 2 x uitgebracht, met daarin een overzicht van alle evenementen in de binnenstad in de periode jan/juni en juli/dec. Outdoorreclame in de vorm van de HTM binnenstadstram, die continu geupdate werd met actuele informatie rondom evenementen. In de Haagse glossy LEVEN, verschenen 4 spread advertorials over sfeergebieden in de Haagse binnenstad met nadruk op cultuur en uitgaan. De nieuwe editie van het Puur magazine verscheen, met daarin een bundeling van artikelen over de Haagse binnenstad die eerder in Leven verschenen. Twee promobikes die waren bestickerd in de puur Den Haag stijl werden ingezet tijdens evenementen en verspreidden brochuremateriaal van de binnenstad en van de diverse evenementen (Prinsjesdag, The Hague Pride, Residence de la Mode, ShoppingNight, Sinterklaas, Winterse Warmte Dagen). Mediacampagne Advertenties in Nl70, h-a-h bladen van Wegener, ADHC, Business Haaglanden, LEVEN, Den Haag Centraal, Margriet, Libelle rondom speciale momenten in het jaar en rondom evenementen. Tevens werden radiospots ingezet rondom speciale evenementen zoals ShoppingNight, Residence de la Mode en Winterse Warmte Dagen. 1 x in de 2 weken heeft Den Haag FM, de uitservice, een rubriek die 10 minuten duurt met daarin aandacht voor actuele informatie over de binnenstad op het gebied van shoppen, cultuur en uitgaan. Ondersteuning evenementen Omdat evenementen een extra aanleiding zijn voor een bezoek aan de Haagse binnenstad worden die evenementen ondersteund, waarvan duidelijk is dat zij een aantrekkingskracht hebben voor een combinatiebezoek (shoppen, cultuur, uitgaan). De bijdrage wordt bepaald op basis van de ROI voor branding van de Haagse Binnenstad. In 2010 kwamen de volgende evenementen hiervoor in aanmerking: CPC loop,koninginnenach,the Hague Pride, Prinsjesdag, Sinterklaas, Residence de la Mode, Uit festival, ShoppingNight, Winterse Warmte Dagen. Voor de intocht van Sinterklaas werd samengewerkt wat betreft de mediacampagne met Stichting Marketing Scheveningen. Aangezien de aankomst van Sinterklaas in Scheveningen was en het eindpunt van zijn route in de Binnenstad. Stichting Marketing Haagse Binnenstad (SMHB) maakte deel uit van het organisatieteam van de Residence de la Mode, het publieksprogramma voor de Dutch Fashion Awards. De SMHB zette zich in om zowel het bedrijfsleven als de consument te betrekken bij deze activiteit. Ondernemers werd gevraagd ruimte beschikbaar te stellen voor exposities. Een couponnenflyer werd samengesteld met speciale aanbiedingen tijdens Residence de la Mode en verspreid bij de deelnemende ondernemers en daarnaast verspreid in Den Haag e.o. Tevens werd het evenement in de diverse media ondersteund wo. Radiospots 100%NL, advertenties in NL70 en Wegener. Eigen evenementen ShoppingNight 2010 Op 17 juni vond de 4 e editie plaats van het inmiddels succesvolle evenement ShoppingNight, deze keer met het thema Top Secret. ShoppingNight wist deze keer 2 belangrijke mediasponsoren aan zicht te binden. De landelijke 18

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014

RAADSINFORMATIEBRIEF. TITEL Prestatieafspraken opbrengst toeristenbelasting 2014 RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4541230 Aan : Gemeenteraad Datum : 15 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder G.J. van der Werff Programma : 10. Economie en wonen TITEL

Nadere informatie

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Voorstel Marketing en Promotie Veluwe Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen VOORSTEL MARKETING & PROMOTIE VELUWE VRAAGSTELLING: Opstellen van een toeristisch marketingactiviteitenprogramma voor

Nadere informatie

Monitoring Sail Kampen 2014. basisdashboard

Monitoring Sail Kampen 2014. basisdashboard Monitoring Sail Kampen 2014 basisdashboard Onderdelen Bezoekersaantallen Sponsoren Communicatiemiddelen IJsseldelta Marketing Werkgelegenheid Publiciteitsbereik- en waarde online en offline SEO campagne

Nadere informatie

ACHTERGROND. Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland

ACHTERGROND. Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland ACHTERGROND Provincie Flevoland is opdrachtgever van Toerisme Flevoland Beleid en keuzes komen voort uit: Collegeprogramma Zelfstandig en Uniek 2011-2015 Nota Profielversterkend Ombuigen Economische Agenda

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Jaarverslag BTLH 2011 \

Jaarverslag BTLH 2011 \ Jaarverslag BTLH 2011 \ BUREAU -TOERISME LAAGHOLLAND Jaar verslag Bureau Toerisme Laag Holland 2010-2011 2010: In Oktober 2010 is Mardiek Voorneveld begonnen als directeur van bureau toerisme Laag Holland,

Nadere informatie

Voorwoord 2. 1. Doelstellingen en resultaten 3 1.1 Doelstellingen 1.2 Resultaten

Voorwoord 2. 1. Doelstellingen en resultaten 3 1.1 Doelstellingen 1.2 Resultaten Jaarverslag 2009 Inhoudsopgave Voorwoord 2 1. Doelstellingen en resultaten 3 1.1 Doelstellingen 1.2 Resultaten 2. Strategie & Beleid 6 2.1 Marketingstrategie en onderzoek 2.2 Pers & PR 2.3 Marketingservices

Nadere informatie

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE

FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE FLOWERS OF AMSTERDAM 12 JANUARI 2015, LISSE 1 Lies Spruit Burgemeester gemeente Lisse 2 Frans van der Avert Algemeen directeur Amsterdam Marketing 3 Fusie tot Amsterdam Marketing Congressen Cultuur marketing

Nadere informatie

FACTSHEET BEZOEK AAN ROTTERDAM 2013

FACTSHEET BEZOEK AAN ROTTERDAM 2013 213 UITGAVE: GEMEENTE ROTTERDAM ROTTERDAM MARKETING ONDERNEMERSFEDERATIE ROTTERDAM CITY DE ROTTERDAMSE VRIJETIJDSSECTOR Een sterke vrijetijdssector is voor Rotterdam heel belangrijk. Deze sector draagt

Nadere informatie

Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015

Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015 Prestatieindicatoren Twents Bureau voor Toerisme 2012-2015 Activiteit Doelstelling Samenwerking Prestatie-Indicatoren 2012-2015 1) Campagne Algemene imagocampagne waarbij het betere landleven, kwaliteit

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Binnenstad Den Haag 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 De sterke punten Visie Consequente uitvoering en doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Presentatie Meet & Share www.thehagueomc.com Presentatie Meet & Share Eerste resultaten: eerste helft 2012 ruim 587.000 * overnachtingen.

Nadere informatie

Verliefdopvlaamsbrabant.be

Verliefdopvlaamsbrabant.be Verliefdopvlaamsbrabant.be Bezoekersresultaten 1 mei 2012-7 juni 2012 Algemeen overzicht aantal bezoekers De pure cijfers... * 17,407 mensen bezochten de site gedurende 1 maand (om even te vergelijken:

Nadere informatie

Geachte leden van het griffiebureau, Zou u dit bericht vanuit City Marketing Haarlem aub door kunnen sturen aan de raadsleden?

Geachte leden van het griffiebureau, Zou u dit bericht vanuit City Marketing Haarlem aub door kunnen sturen aan de raadsleden? 1 Francolse Draijer - Zut Van: Esther Brasser Verzonden: woensdag 15 juni 2011 9:28 Aan: Griffiebureau Griffiebureau CC: Leontine Splinter Onderwerp: FW: Economische Effecten

Nadere informatie

Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen

Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen Bijlage II Beoordeling evenement op de gemeentelijke doelstellingen Genre Editie 2010 Organisator : Stadsfestijn, muziek, jazz/ blues : 13 e editie : Stichting Big Rivers Aantal bezoeken 2009 : 100.000

Nadere informatie

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Voorstel Marketing en Promotie Veluwe Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen VOORSTEL MARKETING & PROMOTIE VELUWE VRAAGSTELLING: Opstellen van een toeristisch marketingactiviteitenprogramma voor

Nadere informatie

Metropool Amsterdam Festivals Participatie 2011

Metropool Amsterdam Festivals Participatie 2011 Wilt u ook zichtbaar zijn met uw festival in Amsterdam Festivals? Wilt u ook extra bezoekers trekken? Doe dan mee aan de multimediale marketingcampagne, ontwikkeld door Amsterdam Toerisme & Congres Bureau

Nadere informatie

Gevolgen voor onze BV uitkomsten. Amsterdam bezoeken, Holland zien 31-1-2011. Metropool Amsterdam Toeristische Marketing & Productontwikkeling

Gevolgen voor onze BV uitkomsten. Amsterdam bezoeken, Holland zien 31-1-2011. Metropool Amsterdam Toeristische Marketing & Productontwikkeling Gevolgen voor onze BV uitkomsten In 2012 één regio met een integraal werkende organisatie (ATCB/MTCB) Hoger rendement op ingezette mensen en middelen Extra jaarlijkse overheidsomzet 0,7-1 miljoen Extra

Nadere informatie

Amsterdam Beach. 3 maart 2015

Amsterdam Beach. 3 maart 2015 Amsterdam Beach 3 maart 2015 Annette Baerveldt Wethouder gemeente Velsen Frans van der Avert Algemeen Directeur Amsterdam Marketing 4 Voor wie? Beslissers Internationale bedrijven (zakelijke) bezoekers

Nadere informatie

Citymarketingplan 2016

Citymarketingplan 2016 Citymarketingplan 2016 Inhoudsopgave Inleiding pagina 3 Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 1.1 Organisatie Stichting Woerden Marketing Pagina 4 Hoofdstuk 2 Doelstellingen 2016 Pagina 5 Hoofstuk

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Programma Stadspromotie Utrecht nationaal en internationaal profileren als een stad met een aantrekkelijk klimaat om te wonen, werken, studeren, leven, bezoeken en investeren. Wat

Nadere informatie

Highlights 2. 1. Strategie en beleid 3. 2. Business to Consumer 2.1 Marketing Recreatief 9 2.2 Cultuur Marketing 13

Highlights 2. 1. Strategie en beleid 3. 2. Business to Consumer 2.1 Marketing Recreatief 9 2.2 Cultuur Marketing 13 Inhoudsopgave Bladzijde Highlights 2 1. Strategie en beleid 3 2. Business to Consumer 2.1 Marketing Recreatief 9 2.2 Cultuur Marketing 13 3. Business to Business 3.1 Convention Bureau 18 3.2 Den Haag Topsport

Nadere informatie

Strategisch plan 2016-2020

Strategisch plan 2016-2020 Strategisch plan 2016-2020 2 Amsterdam Marketing Strategisch Plan 2016-2020 1. INLEIDING Amsterdam Marketing bestaat drie jaar. Door de fusie van het Amsterdam Toerisme & Congres Bureau, Amsterdam Partners

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa Stand van Zaken Campagne Hart van Europa September 2013 1. De Partners de solide basis van onze Euregionale samenwerking! Hart van Europa is een samenwerkingsverband tussen: Toerisme Limburg (BE) Fédération

Nadere informatie

Samen sterker voor Woudenberg!

Samen sterker voor Woudenberg! Kick-off bijeenkomst Samen sterker voor Woudenberg! WELKOM Brainstorm-avond Samen Sterker voor Woudenberg DES Woudenberg RBT Heuvelrug & Vallei woensdag 16 september 2015 Agenda 19.00 u Inloop & ontvangst

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

Evaluatieplan THF 2009 Marketing & Communicatie. Evaluatie The Hague Festivals 2009

Evaluatieplan THF 2009 Marketing & Communicatie. Evaluatie The Hague Festivals 2009 Evaluatie The Hague Festivals 2009 1 CONCEPT / INTERN GEBRUIK Aan: CC: Barbara Heijtveldt Ernst van den Berg Onderwerp: Evaluatie The Hague Festivals 2009 Plaats: Den Haag Datum: 5 november 2009 INHOUD

Nadere informatie

VVV Maastricht. lidmaatschap 2016

VVV Maastricht. lidmaatschap 2016 VVV Maastricht lidmaatschap 2016 1 facts & figures BEZOEKEN 3.000.000 IN MAASTRICHT, PER JAAR 2E HOTELSTAD VAN NEDERLAND 2E TOERISTENSTAD VAN NEDERLAND 2E MONUMENTENSTAD VAN NEDERLAND STERKSTE TOERISTISCHE

Nadere informatie

Eindevaluatie. Tuinbloeiers 2013. Manirma Vries September 2013

Eindevaluatie. Tuinbloeiers 2013. Manirma Vries September 2013 Eindevaluatie Tuinbloeiers 2013 Manirma Vries September 2013 Tuinbloeiers Totaal budget was: 290.000 -> 150.000 Euro Strategie: 3 jarige communicatie aanpak (2013 is jaar 3 in NL & jaar 1 in DUI) Doelstelling

Nadere informatie

New Land. Almere, 21 oktober 2014

New Land. Almere, 21 oktober 2014 New Land Almere, 21 oktober 2014 1 Jan Nico Appelman Gedeputeerde provincie Flevoland 2 RinkjeTromp Marketing Manager Toerisme Flevoland 3 Frans van der Avert Directeur Amsterdam Marketing 4 Wat zijn

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 van 11

Inhoudsopgave. 1 van 11 Inhoudsopgave Leerlingen werven was nog nooit zo makkelijk... 2 Hoe komen we aan meer leerlingen? 2 Door wie wordt de schoolkeuze beïnvloed?. 2 Door wat wordt de schoolkeuze beïnvloed?...2 Hoe komen ouders

Nadere informatie

Gemeente Den Haag Promotie Den Haag (garantstelling) , Promotie Den Haag ,00

Gemeente Den Haag Promotie Den Haag (garantstelling) , Promotie Den Haag ,00 Gemeente Den Haag Ons kenmerk DSO/2007.305 RIS 143818_12-feb-2007 BEATSTAD III EDITIE 2007 HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS, gezien - de succevolle voorgaande edities en de positieve (economische)

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR. Promotiemiddelen 15

APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR. Promotiemiddelen 15 APELDOORN PROMOTIE MAAKT JE ZICHTBAAR Promotiemiddelen 15 1 MAAKT JE ZICHTBAAR Promoot je evenement of onderneming via Apeldoorn Promotie Apeldoorn Promotie maakt je activiteiten zichtbaar Apeldoorn Promotie

Nadere informatie

Promotiebijeenkomst Oost. Amsterdam, 5 oktober 2015

Promotiebijeenkomst Oost. Amsterdam, 5 oktober 2015 Promotiebijeenkomst Oost Amsterdam, 5 oktober 2015 Welkom bij Lloyd Hotel Piet Boogert, directeur Lloyd Hotel Visie op citymarketing Geerte Udo, marketing director Bezoekers Amsterdam 2014 Bezoekers Bezoekdagen

Nadere informatie

Gelderland levert je mooie streken. Geldersestreken2016

Gelderland levert je mooie streken. Geldersestreken2016 Gelderland levert je mooie streken Geldersestreken2016 Wat doen we? Het bezoek aan de Gelderse streken (Veluwe, Achterhoek, regio Arnhem Nijmegen en Rivierenland) in zijn geheel bevorderen: meer toeristen

Nadere informatie

Inleiding pagina 3. Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4

Inleiding pagina 3. Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 Inleiding pagina 3 Hoofdstuk 1 Citymarketingplan 2014-2018 Pagina 4 Hoofdstuk 2 Citymarketingplan 2015 Pagina 6 2.1 Woerden Marketing Pagina 6 2.2 Diverse projecten Citymarketing Pagina 8 2.3 Woerden Marketing.nl

Nadere informatie

Binden Boeien & Beleven

Binden Boeien & Beleven Binden Boeien & Beleven Strategisch Plan Schouwburg Venray 2015-2020 [Invoegen afbeelding] 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Trends & ontwikkelingen 3 3. Missie 4 4. Onze visie & bijbehorende doelstellingen

Nadere informatie

Productkaarten Connectprogramma

Productkaarten Connectprogramma Productkaarten Connectprogramma De kracht van het netwerk: sámen maken we Brabant Brabant op de kaart zetten als de meest gastvrije en innovatieve regio van Europa. Zodat meer bezoekers naar Brabant komen,

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Utrecht kandidaatstelling UEFA Women s EURO 2017

Utrecht kandidaatstelling UEFA Women s EURO 2017 Utrecht kandidaatstelling UEFA Women s EURO 2017 1 Middels dit BID document willen FC Utrecht en de gemeente Utrecht hun kandidaatstelling als speelstad voor UEFA Women s EURO 2017 kenbaar maken. Utrecht

Nadere informatie

1. Voorwoord 3. 2. Doelstellingen en resultaat 2008 5. 3. Marketing, Strategie & Beleid 7. 4.1 Marketing Recreatief Toerisme 11

1. Voorwoord 3. 2. Doelstellingen en resultaat 2008 5. 3. Marketing, Strategie & Beleid 7. 4.1 Marketing Recreatief Toerisme 11 Inhoudsopgave pagina 1. Voorwoord 3 2. Doelstellingen en resultaat 2008 5 3. Marketing, Strategie & Beleid 7 4. Business to Consumer 4.1 Marketing Recreatief Toerisme 11 4.2 Marketing Cultuur 20 5. Business

Nadere informatie

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft.

Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Maurice Jongmans is Adviseur Social Media en Zoekmachineoptimalisatie bij Webtechniek in Delft. Webtechniek is gespecialiseerd in technische oplossingen voor internet en applicaties. Sinds 2000 is het

Nadere informatie

Bijlagen. Wonen&Co. Oplage en verspreiding. Doelgroep. Verschijningsdag

Bijlagen. Wonen&Co. Oplage en verspreiding. Doelgroep. Verschijningsdag Wonen&Co Wonen&Co is dé woonkrant van Noord-Nederland. Met een sterke redactionele formule op het gebied van wonen richt Wonen&Co zich aan de lezerskant voornamelijk op de vrouwelijke bevolking in Friesland,

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Den Haag Marketing. www.denhaagmarketing.com

Jaarverslag 2011. Den Haag Marketing. www.denhaagmarketing.com Den Haag Marketing www.denhaagmarketing.com 03 1. Voorwoord 05 2. Samenvatting 07 3. Resultaten 09-11 4. Marketing 13-25 5. Haags Uitburo 27-29 6. VVV Uitburo Den Haag 31-33 7. Den Haag Topsport 35-39

Nadere informatie

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1

Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 1 Informatie voor partners van de Liemers, helemaal goed! pagina 2 De Liemers, helemaal goed! De promotie van de Liemers richt zich op vier

Nadere informatie

Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie. 11 januari 2011

Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie. 11 januari 2011 Inventarisatie nieuwe & sociale media gastvrijheidsindustrie 11 januari 2011 Innovatielab Dit HSMAI NBTC NHTV initiatief (met steun van EZ) heeft als doel het antwoord te vinden op deze vraag: Hoe kan

Nadere informatie

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6%

2008 2012 % Groei verblijf locaties 11% Groei aantal hotel kamers 4% Groei van marktaandeel in de logies verstrekkende markt -6% Inleiding Hieronder zult u een opsomming zien van trends in de Nederlandse hotel markt. Ook geeft het een beknopt verslag van de verschillende ontwikkelingen in deze markt. Ook de regio waar het hotel

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371

JAARVERSLAG 2014. Bezoekcijfers. Totaal aantal bezoeken 2014. Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 1 Bezoekcijfers Totaal aantal bezoeken 2014 Van Gogh Museum 1.608.849 De Mesdag Collectie 8.076 Bibliotheek en Documentatie 371 2 De bezoekers Met een top aantal bezoekers, een spectaculair vormgegeven

Nadere informatie

Creat4u. www.icreat4u.nl COMPLETE WEBSITE. voor ondernemers. 47,50,- per maand zonder opstartkosten. ONZE VOORDELEN! EEN ALL-IN WEBSITE

Creat4u. www.icreat4u.nl COMPLETE WEBSITE. voor ondernemers. 47,50,- per maand zonder opstartkosten. ONZE VOORDELEN! EEN ALL-IN WEBSITE COMPLETE WEBSITE voor ondernemers 47,50,- per maand zonder opstartkosten. Een complete website voor uw onderneming en die ook nog goed vindbaar is, dat is wat we willen! Maar hoe? EEN ALL-IN WEBSITE ONZE

Nadere informatie

Albert Martinus. Irma van Oosten

Albert Martinus. Irma van Oosten Albert Martinus TOP Voorne-Putten Irma van Oosten Marketing OP Voorne-Putten Kenmerken R&T Veel energie in producten en vermarkten vrijetijdssector door individuele ondernemers Gemeenten veel op eigen

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2013, 2014 tm ytd april 2015 35,0% 30,0% 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 2013 2014 2015 0,0% -5,0%

Nadere informatie

Pandoraz Social Media Monitor: grip op uw social media

Pandoraz Social Media Monitor: grip op uw social media Pandoraz Social Media Monitor: grip op uw social media Tweezijdige marketing Van oudsher gebruiken organisaties verschillende marketingtechnieken om hun producten of diensten onder de aandacht van potentiële

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie

Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument. Conrad van Tiggelen Directeur Marketing

Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument. Conrad van Tiggelen Directeur Marketing Evenementenbeleid een strategisch marketing instrument Conrad van Tiggelen Directeur Marketing Mechelen, 11 oktober, 2013 1990 Blokrijden Overzichtstentoonstelling Vincent van Gogh Van Goghmuseum - Kröller-Müller

Nadere informatie

MEDIAPACK GAY.NL GAY MARKETING

MEDIAPACK GAY.NL GAY MARKETING MEDIAPACK GAY.NL GAY MARKETING Uit onderzoek blijkt dat homo s relatief hoogopgeleid zijn, meer dan gemiddeld vrij te besteden hebben en graag merken kopen die adverteren in homomedia. Vaak worden trends

Nadere informatie

print Ontdek de sportviscommunity met meer dan 8 miljoen contactmomenten! websites games marketing e-newsletters social media content

print Ontdek de sportviscommunity met meer dan 8 miljoen contactmomenten! websites games marketing e-newsletters social media content Ontdek de sportviscommunity met meer dan 8 miljoen contactmomenten! Maak kennis met de Vipmedia sportviscommunity. Via dit mediaplatform kunt u uw doelgroep gepassioneerde sport- en wedstrijdvissers direct

Nadere informatie

Online distributiekanalen. In samenwerking met Sabre Hospitality Solutions

Online distributiekanalen. In samenwerking met Sabre Hospitality Solutions Online distributiekanalen In samenwerking met Sabre Hospitality Solutions 2 Agenda Hoe kiest & boekt uw gast? Uw logieswebsite Kan uw logies (gemakkelijk) geboekt worden? Hoe kiest & boekt uw gast? 3 Een

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

Wat is Inbound Marketing?

Wat is Inbound Marketing? 1-7 Inbound Marketing Wat is Inbound Marketing? Inbound Marketing is een marketing strategie die ervoor zorgt dat uw potentiële klanten u vinden op het internet, op het moment dat zij u nodig hebben. Om

Nadere informatie

Bijeenkomst Metropool 8 september 2011

Bijeenkomst Metropool 8 september 2011 Bijeenkomst Metropool 8 september 2011 Loes Trip Boudewijn Bokdam Metropool Amsterdam Agenda Laatste toeristische cijfers Update Consumenten- & Tradebewerking en Onderzoek Thematische Routes Input van

Nadere informatie

E-MAIL AWARD 2013 : PROCEDURE & CASE FORMAT

E-MAIL AWARD 2013 : PROCEDURE & CASE FORMAT E-MAIL AWARD 2013 : PROCEDURE & CASE FORMAT Leuk en goed dat u een case in wilt dienen. Om de jurering eerlijk, eenvoudig en overzichtelijk te maken, willen we u vragen uw case in te dienen aan de hand

Nadere informatie

smart meeting solutions

smart meeting solutions smart meeting solutions Worldmeetings Worldmeetings is een zakelijk dienstverlener gespecialiseerd in het boeken van externe meetings en hotelkamers. Zowel nationaal als internationaal. Ontzorgen, organiseren

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN

GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN OPTIMALISEER UW EMPLOYER BRANDING, RESEARCH & TALENT ACQUISITION. is onderdeel van de Informatie Memory Gold & Platinum Abonnementen Memory Online: Gold & Platinum Abonnementen

Nadere informatie

OPDRACHT "CITYMARKETING"

OPDRACHT CITYMARKETING OPDRACHT "CITYMARKETING" Ting Yuen 0777483 DE OPDRACHT "CITY MARKETING" Achtergrondinformatie Rotterdam is een multiculturele stad en er valt veel te doen. Je kunt er behalve veel winkelen ook aan sightseeing

Nadere informatie

SPONSOR MOGELIJKHEDEN 2015

SPONSOR MOGELIJKHEDEN 2015 SPONSOR MOGELIJKHEDEN 2015 Beste relatie, De 41 e editie van Jazz in Duketown was een groot succes. Het festival kreeg nationale aandacht, de pers was lovend over de programmering en de stad werd bezocht

Nadere informatie

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends.

S.M.A.R.T. update. Statistics. Market Analysis. Research. Trends. S.M.A.R.T. update Statistics. Market Analysis. Research. Trends. 35,0% 30,0% Ontwikkeling musea, attracties & schiphol 2012, 2013 tm ytd december 2014 2012 2013 2014 25,0% 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% Nov Dec

Nadere informatie

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten ter info buro70 De uitgeverij - handelend onder de naam BURO70 / Uitgeverij Neuféglise - werd opgericht in september 2006. Het eerste nummer van Hap&Tap Magazine verscheen begin december dat jaar. Nog

Nadere informatie

3.3 Bestuur en Middelen

3.3 Bestuur en Middelen 3.3 Bestuur en Middelen Het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de gemeenten op de in de gemeenschappelijke regeling genoemde beleidsterreinen binnen de ruimtelijke en sociale agenda die bepalend

Nadere informatie

Ambassadeursschap Pagina 8 Gastheerschap Pagina 8 Netwerken Pagina 8-9

Ambassadeursschap Pagina 8 Gastheerschap Pagina 8 Netwerken Pagina 8-9 Jaarverslag 2014 1 Inhoudsopgave Samenstelling 2014 Pagina 3 Raad van Toezicht 2014 Pagina 3 Team Woerden Marketing 2014 Pagina 5 Samenwerking TIP 2014 Pagina 6 Projectverslagen Woerden marketing 2015

Nadere informatie

Musea en VVV. Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) natuur

Musea en VVV. Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) natuur Welkom Opening door Mart Wijnen (wethouder) VVV, kansen voor Valkenswaard Door Peter Moezelaar (voorzitter VVV Valkenswaard) De LTA en haar doelstellingen door Henk Wessels (voorzitter LTA) Stijlgids Veelzijdig

Nadere informatie

GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN

GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN GOLD & PLATINUM ABONNEMENTEN OPTIMALISEER UW EMPLOYER BRANDING, RESEARCH & TALENT ACQUISITION. is onderdeel van de Informatie Memory Gold & Platinum Abonnementen Memory Online: Gold & Platinum Abonnementen

Nadere informatie

Artikel. Evenementen in de Content Marketing Mix Online communicatie voor, tijdens en na evenementen Bob Oord

Artikel. Evenementen in de Content Marketing Mix Online communicatie voor, tijdens en na evenementen Bob Oord Artikel Evenementen in de Content Marketing Mix Online communicatie voor, tijdens en na evenementen Bob Oord 1 Introductie De term contentmarketing komen we steeds vaker tegen in marketingland. Maar wat

Nadere informatie

Dé ICT-awards van het jaar Bekendmaking van de Computable 100 lijst

Dé ICT-awards van het jaar Bekendmaking van de Computable 100 lijst computable 100-2012 100 De krachtigste ict-bedrijven van Nederland in 2012 Dé ICT-awards van het jaar Bekendmaking van de Computable 100 lijst Computable Awards 2012 Op donderdag 4 oktober 2012 worden

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009 Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 25 november 2008 Naam opsteller : Thea Olivier Informatie op te vragen bij : Thea Olivier Portefeuillehouders : Jan Mesu Onderwerp: evaluatie Stuurgroep

Nadere informatie

open mind sharp business

open mind sharp business open mind sharp business De kracht van Amsterdam als (inter)nationale congresstad foto Siebe Swart Investeren in congresmarketing is goed voor de economische en maatschappelijke waarde van de metropool

Nadere informatie

waar zout en zoet elkaar ontmoeten, waar zee en zilte lucht ons verbinden, waar zintuigen tot in het diepst geprikkeld worden, daar

waar zout en zoet elkaar ontmoeten, waar zee en zilte lucht ons verbinden, waar zintuigen tot in het diepst geprikkeld worden, daar waar zout en zoet elkaar ontmoeten, waar zee en zilte lucht ons verbinden, waar zintuigen tot in het diepst geprikkeld worden, daar waar je kunt zien en zijn, daar ontstaat zicht STICHTING PROMOTIE WADDENLAND

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Marketing voor bedrijvenparken. Samen bouwen aan succes.

Marketing voor bedrijvenparken. Samen bouwen aan succes. Marketing voor bedrijvenparken Samen bouwen aan succes. Grond en stenen met waarde Een vol bedrijvenpark zorgt voor een hogere grond- en steenprijs. Precies wat u als eigenaar van een bedrijvenpark wilt,

Nadere informatie

Whitepaper SEA Haal maximale resultaten vanuit zoekmachine adverteren door structuur, optimalisatie en analyse.

Whitepaper SEA Haal maximale resultaten vanuit zoekmachine adverteren door structuur, optimalisatie en analyse. Haal maximale resultaten vanuit zoekmachine adverteren door structuur, optimalisatie en analyse. Versie: 1.0 Datum: 14-1-2010 Auteur: Onetomarket Inhoudsopgave 1. Wat is Search Engine Advertising?... 3

Nadere informatie

ESQUIRE S BEST GEKLEDE MAN

ESQUIRE S BEST GEKLEDE MAN ESQUIRE S BEST GEKLEDE MAN ESQUIRE VOOR DE NEGENTIENDE KEER VERKIEST ESQUIRE DE BEST GEKLEDE MAN VAN HET JAAR. Een eretitel voor de man die niet alleen over een eigenzinnig stijlgevoel beschikt, maar dat

Nadere informatie

Zet je zaak zinvol in de picture & verhoog je ROI

Zet je zaak zinvol in de picture & verhoog je ROI CIZZO.BE 1 2 Zet je zaak zinvol in de picture & verhoog je ROI Wat is CIZZO? Fashion & lifestyle met pit, zowel offline als online. Dát is CIZZO in een notendop. Zonder zever bieden we vrouwelijke lezers

Nadere informatie

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013)

Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) Hotels - cijfermatige trends (tot 2013) 1 Inhoudsopgave Gebruikte termen... 4 Methodologie... 6 1. Commerciële logies in Vlaanderen... 8 1.1. Vlaanderen... 8 1.1.1. Evolutie aantal aankomsten en overnachtingen

Nadere informatie

Imago-onderzoek Rotterdam onder studenten

Imago-onderzoek Rotterdam onder studenten Imago-onderzoek Rotterdam onder studenten Rotterdam, februari 2013 Onderzoek uitgevoerd door studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam Contacten: Professor Luit Kloosterman, Bart van Putten, Tim

Nadere informatie

REIZEN. Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen. Automotive Eten & Drinken

REIZEN. Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen. Automotive Eten & Drinken REIZEN Automotive Eten & Drinken Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen Familie & Gezin Fotografie Health & Personal Care Nieuws & Informatie Product vergelijking Reizen Tech & Gadgets

Nadere informatie

REIZEN. Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen

REIZEN. Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen REIZEN Het Semilo Channel Reizen Alles op het gebied van reizen Websites: 20 Uniek bereik: 5.631.500 Impressies: 126.028.664 Adverteer op het grootste digitale Reizen channel van Nederland en bereik hiermee

Nadere informatie

TOUR DE FRANCE FANPARK

TOUR DE FRANCE FANPARK TOUR DE FRANCE FANPARK BELGIE EN NEDERLAND 2014 Village dedicated to Cycling and the Tour de France 2 DE GROOTSTE BELEVENIS De Tour de France is een wereldberoemd evenement. In omvang staat het op de derde

Nadere informatie

start om 19:00 uur 1

start om 19:00 uur 1 start om 19:00 uur 1 Certifications Google AdWords (Fundamentals, Display, Search) Google Analytics DoubleClick (DCM, DBM, DRM) 2 1. Voorstellen 2. Google Analytics 3. Analytics rapportages 4. Doelen instellen

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Affiliate marketing. Jan Pons

Affiliate marketing. Jan Pons Affiliate marketing Jan Pons Affiliate marketing Affiliate marketing is een manier van online marketing waarbij de website (adverteerder of merchant) de affiliate (uitgever/webmaster) betaalt voor elke

Nadere informatie

E-MAIL CAMPAGNE 2015 : PROCEDURE & CASE FORMAT

E-MAIL CAMPAGNE 2015 : PROCEDURE & CASE FORMAT E-MAIL CAMPAGNE 2015 : PROCEDURE & CASE FORMAT Leuk en goed dat je een case in wilt dienen. Om de jurering eerlijk, eenvoudig en overzichtelijk te maken, willen we je vragen je case in te dienen aan de

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

MKB Monitor Onderzoek. Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland!

MKB Monitor Onderzoek. Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland! MKB Monitor Onderzoek Leer ondernemers echt kennen en weet wat er speelt in ondernemend Nederland! Waarom Mkb onderzoek? Ondernemers echt kennen en weten wat er speelt. Weten wat hen drijft en waarvoor

Nadere informatie