Sectorconferentie Brussel, 25 oktober Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sectorconferentie Brussel, 25 oktober 2012. Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw"

Transcriptie

1 PROFIEL Natuur- en Milieuverenigingen in Vlaanderen Sectorconferentie Brussel, 25 oktober 2012 Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw Koepel van 150 Vlaamse Natuur- en Milieuverenigingen Tweekerkenstraat Brussel

2 Green is the prime color of the world, and that from which its loveliness arises Pedro Calderon de la Barca Spaanse toneelschrijver en dichter Beste lezer, De Natuur- en Milieubeweging is een steeds groter en diverser wordende beweging. Anno 2012 zijn er ruim 150 natuur- en milieuverenigingen actief in Vlaanderen. Ze beschikken over een grote achterban en vele actieve vrijwilligers, ondersteund door een professioneel kader. De Natuur- en Milieubeweging bestaat uit vele verenigingen met een hoge diversiteit op het vlak van thema s, activiteiten en methodieken. Er wordt steeds meer verenigingsoverschrijdend samengewerkt. Dit en nog veel meer is geweten, maar nog nooit eerder gemeten. Wie zijn deze verenigingen? Rond welke thema s zijn ze actief? Tot wie richten ze zich? Bereiken ze veel mensen? Welke methodieken zetten ze daarvoor in? Werken ze samen met derden?. Dit waren vragen die tot nog toe grotendeels onbeantwoord bleven. Dit Profiel van de Natuur- en Milieuverenigingen in Vlaanderen wil deze leemte opvullen. De resultaten tonen aan dat de natuur- en milieuverenigingen in het midden van onze samenleving staan en dat het bereik en de impact van hun werking beduidend is. We hebben ook voor het eerst geconsolideerde financiële cijfers verzameld van onze sector. Daaruit blijkt dat de beweging in staat is om naast overheidssubsidies een behoorlijk aandeel van middelen op eigen kracht op te halen. De financiële gegevens worden verwerkt in een afzonderlijk rapport. Danny Jacobs, Directeur Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen 25 OKTOBER 2012

3 2 Colofon en contactgegevens Het onderzoeksrapport Doelen en middelen van de Natuur- en Milieuverenigingen in Vlaanderen kan elektronisch afgehaald worden via > onze leden > ledenpagina > sectorconferentie Redactie : Kristel Maasen Nik Meeusen Céline De Caluwé Danny Jacobs Eindredactie: Patrick Leemans Voor vragen en opmerkingen kan u terecht bij: Kristel Maasen Beweging en organisatieontwikkeling Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen vzw (BBL) Tweekerkenstraat Brussel Telefoon: BBL vzw, 25 oktober 2012

4 3 Inhoudsopgave Green is the prime color of the world, and that from which its loveliness arises Voorstelling Een diversiteit aan verenigingen Van lokaal tot mondiaal actief Subsidiëring en personeel De verenigingen op een rijtje Methodologie Gegevensverzameling en respons Verwerking Kerncijfers Thema s Het hele spectrum Mobilisatiekracht van de thema s Activiteiten Oneindige verbeelding Kenmerkende groepen van activiteiten Gehanteerde methodieken Bereik Deelnemers aan activiteiten Communicatief bereik Doelgroepen Maatschappelijke verankering Leden en vrijwilligers Ondersteuning van het weefsel van vrijwilligers en leden Netwerking met andere organisaties en overheden Samenvatting Bijlagen Vragenlijst...47

5 4 1. Voorstelling 1.1. Een diversiteit aan verenigingen De natuur- en milieuverenigingen zijn vzw s of feitelijke verenigingen, gericht op de bescherming van natuur en/of milieu. Tot daar de rode draad. Het is onmogelijk om verenigingen eenduidig in te delen op basis van ledensoort, werkingsgebied, methodieken of andere categorieën. Een greep uit de diverse verschijningsvormen van de natuur- en milieuverenigingen: Netwerken van afdelingen en groepen Thematisch gespecialiseerde verenigingen in bepaalde natuurthema s, ecologische bouwen en wonen, mobiliteit, voeding Actiegroepen Natuurverenigingen met natuurgebieden, al dan niet in eigendom Koepels of federaties Platformen Opvangcentra voor vogels en wilde dieren Milieuwerkgroepen en participatieverenigingen Kringloopcentra Vormingsorganisatie Ook nog bijv. Natuurpunt, VELT, JNM, De Natuurvrienden bijv. Bos+, Dialoog, TreinTramBus, EVA, Koninklijke Vereniging Natuur- en Stedenschoon bijv. Greenpeace, Red De Voorkempen, Poeziebos, De Witte Pion, WILOO, Catapa bijv. Natuurpunt Antwerpen-Noord, vzw Durme, Limburgs Landschap, Werkgroep Isis bijv. Bond Beter Leefmilieu, Vogelbescherming Vlaanderen, Limburgse Milieukoepel, West-Vlaamse Milieufederatie, Natuurpunt en partners Meetjesland bijv. Arbeid & Milieu, VIBE bijv. straten-generaal, Leefmilieugroep Mechelen-Zuid, Vanonderuit! bijv. Kringloopcentrum Teleshop bijv. CVN, Natuurpunt Educatie, Comité Jean-Pain, Kilowat?uur natuurgidsvereniging VMPA, vrijetijdsvereniging De Natuurvrienden, ABLLO, Green, Ecolife, Komosie, Federatie van kinder-, jeugd- en gezinsboerderijen

6 Van lokaal tot mondiaal actief Natuur en milieu heeft evenzeer een lokale als een mondiale dimensie: van heraanleg van de dorpsstraat of het effect van pesticidengebruik aan een beekoever tot klimaatverandering en plasticdeeltjes in de zee. Oorzaken, impact en beleid moeten vaak op verschillende niveaus aangepakt worden. Dit maakt dat natuur- en milieuverenigingen even relevant zijn op lokaal, regionaal, gewestelijk, Europees of mondiaal gebied. Figuur 1. Werkingsgebied van de gewestelijke en regionale natuur- en milieuverenigingen (totaal 67) Van de verenigingen die gewestelijk of bovengewestelijk actief zijn, zijn 34% in hoofdzaak gericht op Vlaanderen. 10% van de verenigingen nemen ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest mee in hun hoofdwerking. 5 verenigingen richten zich in hoofdzaak op het gehele grondgebied van België (Vlaanderen, Wallonië en Brussel): Green, Grenzeloze Schelde, Greenpeace Belgium, FSC België en WWF België. Van de gewestelijk of bovengewestelijk actieve verenigingen zijn er heel wat met een lokale verankering via afdelingen en/of werkgroepen. Natuurpunt telt een 160-tal afdelingen (lokaal en regionaal), VELT een 100-tal, JNM en de Fietsersbond elk een 50- tal, en de Natuurvrienden 39. Trage Wegen heeft 45 lokale werkgroepen, EVA 7 lokale groepen en ook Friends of the Earth Vlaanderen en Brussel en TreinTramBus werken met lokale groepen. Bond Beter Leefmilieu is koepel van 143 natuur- en milieuverenigingen, waarvan een 70-tal lokale verenigingen. Vogelbescherming Vlaanderen functioneert als coördinatiestructuur van 10 regionale Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren.

7 6 Ook regionale natuur- en milieuverenigingen hebben vaak lokale afdelingen en werkgroepen, of verenigen kleinere natuur- en milieuverenigingen en afdelingen van JNM, Velt en Natuurpunt. De West-Vlaamse Milieufederatie en de Limburgse Milieukoepel zijn regionale beleidskoepels met tientallen aangesloten lokale groepen. WWF, Greenpeace, FSC België en Friends of the Earth zijn Belgische afdelingen van een internationale milieuorganisatie. Andere natuur- en milieuverenigingen zijn vertegenwoordigd in internationale koepels of nemen deel aan internationale acties. Voorbeelden van internationale koepels zijn BirdLife International, Transport & The Environment, en the European Environmental Bureau. De natuur- en milieuverenigingen zijn dus verankerd op verschillende niveaus. Veelal zijn ze naast hun hoofdwerkingsgebied ook nog actief op andere niveaus.

8 Subsidiëring en personeel De natuur- en milieuverenigingen worden hoofdzakelijk gesubsidieerd vanuit het departement Leefmilieu, Natuur en Energie, maar ook vanuit andere beleidsdomeinen. Figuur 2. Subsidiëring van de natuur- en milieuverenigingen, uitgedrukt in percentage van de verenigingen per soort structurele subsidie Erkenning en subsidiëring van de Milieu- en Natuurverenigingen (Departement Leefmilieu, Natuur en Energie) De werking van 37 natuur- en milieuverenigingen wordt structureel gesubsidieerd door de Vlaamse overheid via het Decreet van de Vlaamse Regering van 1991 en het Besluit van 10 oktober 2003 inzake erkenning en subsidiëring van de Milieu- en Natuurverenigingen (MiNa). De Vlaamse overheid subsidieert personeel en werkingskosten voornamelijk op basis van aantal leden, (vormings-)activiteiten en publicaties. Daarnaast moedigt het Besluit van 10 oktober 2003 o.a. beleidsparticipatie, organisatieontwikkeling en samenwerking aan. Het Besluit maakt een onderscheid tussen koepel, gewestelijke ledenvereniging, gewestelijke thematische vereniging, regionale vereniging en lokale vereniging. Lokale verenigingen moeten aangesloten zijn bij Bond Beter Leefmilieu of Natuurpunt om subsidies te ontvangen.

9 8 Van de natuur- en milieuverenigingen worden er 14 gewestelijke en bovengewestelijke verenigingen gesubsidieerd door het Besluit inzake erkenning en subsidiëring van de Milieu- en Natuurverenigingen, 23 regionale verenigingen en 321 lokale verenigingen. De Milieuboot, FSC België en Bos+tropen ontvangen een nominatieve subsidie (= subsidie die niet past binnen de gangbare subsidiereglementen), ook vanuit het departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid. Voor de terreinbeherende verenigingen en de Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren bestaan er nog aparte subsidiestelsels, respectievelijk het Natuurdecreet (21 oktober 1997) en het Soortenbesluit (15 mei 2009). Informatie over alle subsidiestromen van de 37 erkende en gesubsidieerde natuur- en milieuverenigingen zijn terug te vinden in het financieel rapport van de Natuur- en Milieuverenigingen, dat parallel met deze publicatie verschijnt. Sommige verenigingen, met name Greenpeace Belgium, kiezen er bewust voor om niet gesubsidieerd te worden door de overheid. Subsidiëring vanuit andere beleidsdomeinen Een aantal verenigingen ontvangt structurele subsidies van de Vlaamse overheid vanuit de beleidsdomeinen Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk, Jeugd, Mobiliteit en Sociale Economie. Binnen het Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk worden VELT (vereniging), CVN (vormingsinstelling), Natuurpunt Educatie (vormingsinstelling), EVA (beweging), De Natuurvrienden (vereniging), Climaxi (beweging), Netwerk Bewust Verbruiken (beweging), Mobiel 21 (beweging) gesubsidieerd. JNM is gesubsidieerd als landelijke jeugdvereniging, terwijl haar lokale afdelingen gesubsidieerd worden als streekverenigingen via Bond Beter Leefmilieu. Autopia, Taxistop, TreinTramBus en de Fietsersbond ontvangen subsidies vanuit Mobiliteit. De Koepel van Milieuondernemers in de Sociale Economie wordt gesubsidieerd vanuit het beleidsdomein Werk & Sociale Economie. Personeel Volgens de gegevens van Sociare tellen de natuur- en milieuverenigingen 485 voltijdse equivalenten (VTE) personeel. De gewestelijke verenigingen beschikken over 394,5 VTE (gemiddeld 13,6 VTE), de regionale verenigingen 86,8 VTE (gemiddeld 3 VTE) en de lokale verenigingen 4,2 VTE (gemiddeld 0,1 VTE) personeel.

10 9 Figuur 3. Aantal verenigingen per aantal voltijdse equivalente personeelsleden (VTE) - (gegevens Sociare, september 2012) Aantal VTE s 66 van de 143 natuur- en milieuverenigingen werken volledig met vrijwilligers. Het merendeel hiervan zijn lokale verenigingen. Van de 77 verenigingen met betaalde medewerkers hebben 31 verenigingen niet meer dan 1 VTE in dienst. Erkende regionale verenigingen kunnen rekenen op een personeelssubsidie van 0,5 of 1 VTE. Zij hebben vaak onvoldoende toegang tot andere inkomsten om bijkomende personeelsleden te financieren. 9 verenigingen zijn grote organisaties met meer dan 30 VTE s aan personeel in dienst. De grootste vereniging op vlak van personeelsaantal heeft 135 (arbeiders) in dienst, namelijk Natuurpunt Beheer.

11 De verenigingen op een rijtje Voor het opmaken van het profiel van de natuur- en milieuverenigingen is er gekozen voor drie categorieën van verenigingen: gewestelijke en bovengewestelijke verenigingen, regionale verenigingen en lokale verenigingen Gewestelijke (en bovengewestelijke) verenigingen Gewestelijke verenigingen zijn actief in Vlaanderen of Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Bovengewestelijke verenigingen zijn actief op het hele grondgebied van België. Wanneer in het rapport gesproken wordt over gewestelijke verenigingen zitten daarin ook de bovengewestelijke verenigingen vervat. Federatie van kinder-, jeugd en gezinsboerderijen

12 11 Regionale verenigingen Regionale verenigingen zijn actief in een provincie of in meer dan drie gemeenten Maaslandse MilieuActie Raldes Opbouwwerk Pajottenland Lokale verenigingen Lokale verenigingen zijn actief in minder dan of gelijk aan drie gemeenten. De verenigingen die de bevraging invulden zijn weergegeven.

13 12 't Groot Gedelf, t Uilekot, Actiecomité Bessemstraat, Actief Terhagen, De Gruune Steen, Educatief Centrum De Paddenbroek, De Papegay, De Raaklijn, De witte Pion, Dorpscomité Wilsele-Dorp, Fauna Flora Fotoclub Schoten, Groen, Heempark Genk, Kolena, Leefbare polderdorpen, Leefmilieu Tongeren, Leefmilieu Wetteren, Leefmilieu Roeselare, Leefmilieugroep Mechelen-Zuid, Milieucel V.V.H.V., Milieuwerkgroep Ons Streven, Mobiel, Mondo, Natura Zoniën, Natuur & Milieu Lebbeke, Natuurpunt De Vlasbek, Natuurpunt M.O.Lennik, Natuurwerkgroep De Gavers, Poëziebosnetwerk, Stichting Marguerite Yourcenar, straten-generaal, Stuurgroep Sint-Andries, Vogelopvangcentrum Kieldrecht, Vogelopvangcentrum Merelbeke, Vogelopvangcentrum Herenthout, Vogelopvangcentrum Malderen, WILOO, Zonnewindt

14 13 2. Methodologie 2.1. Gegevensverzameling en respons Aan alle verenigingen die aangesloten zijn bij Bond Beter Leefmilieu werd gevraagd om een online vragenlijst in te vullen. Als federatie verenigt Bond Beter Leefmilieu praktisch alle natuur- en milieuverenigingen actief in Vlaanderen. De vragenlijst omvatte zowel kwantitatieve als kwalitatieve vragen en peilde naar gegevens over het werkingsjaar Hij werd voorafgaand getest door enkele gewestelijke en regionale verenigingen. De volledige vragenlijst is toegevoegd in bijlage. Bij de verenigingen die subsidies ontvangen in het kader van het Besluit tot erkenning en subsidiëring van de natuur- en milieuverenigingen werden ook gedetailleerde financiële gegevens opgevraagd, die verwerkt zijn in een apart rapport. De vragenlijst kon ingevuld worden tussen 8 augustus en 25 september Het is de eerste keer dat een dergelijk profiel van de natuur- en milieuverenigingen opgesteld wordt. Een aantal herinneringen per en telefoon waren noodzakelijk om tot de beoogde responsgraad te komen. Tabel 1. Responsgraad van de gewestelijke en regionale verenigingen Aangeschreven Geantwoord Gewestelijk actief (92%) Regionaal actief (86%) Respectievelijk 92% en 86% van de gewestelijke en regionale verenigingen hebben deelgenomen aan de bevraging. Dit is een hoge en representatieve respons. Tabel 2. Responsgraad van de lokale verenigingen Aangeschreven Geantwoord Lokaal actief Van de 70 lokale verenigingen die rechtstreeks aangesloten zijn bij Bond Beter Leefmilieu vulden er 29 de vragenlijst in. De meerderheid hiervan werkt onafhankelijk en is dus niet structureel verbonden aan een regionale of gewestelijke vereniging. De honderden lokale afdelingen van Natuurpunt, JNM, VELT of andere gewestelijke verenigingen werden niet uitgenodigd om individueel de vragenlijst in te vullen. Hun werking werd mee ingebracht door de moedervereniging. Op basis van de responsgraad verkrijgen we geen representatief beeld van de lokale natuur- en milieuverenigingen.

15 14 Bijkomende gegevens over het aantal voltijdse equivalenten van de verenigingen werden ingewonnen bij Sociare, de socio-culturele werkgeversfederatie die bemiddelt in paritair comité 329. Bond Beter Leefmilieu beschikte zelf al over een aantal basisgegevens van de bevraagde verenigingen. Het rapport bevat ook een reeks voorbeelden van verenigingen en activiteiten ter illustratie van de aangeleverde data en gegevens. Deze werden enerzijds bezorgd door de verenigingen zelf (via de bevraging) en anderzijds door de bewegingsmedewerkers van Bond Beter Leefmilieu Verwerking De natuur- en milieuverenigingen vulden zelf de vragenlijst in. Om de aangeleverde gegevens zo juist mogelijk te kunnen interpreteren is er bij de analyse teruggegrepen naar de individuele gegevens van verenigingen. In enkele gevallen werden verenigingen gecontacteerd voor aanvullende informatie of correcties. Er is gekozen om in het rapport de gegevens van enkel de gewestelijke en regionale verenigingen te belichten. In deze groep zit al het gros van de lokale afdelingen vervat. De gegevens van de lokale verenigingen die de bevraging rechtstreeks invulden worden bij wijze van steekproef toegelicht. Dit gebeurt enkel wanneer het relevant en significant is in verhouding tot de gegevens van de gewestelijke en regionale verenigingen. Enkele (deel)vragen werden op verschillende wijze beantwoord door verschillende verenigingen. De antwoorden bij deze vragen werden niet opgenomen bij de verwerking. Kommagetallen zijn afgerond naar beneden tot een geheel getal voor een vereenvoudigde weergave. De kerncijfers van de natuur- en milieuverenigingen in 2011 zijn weergegeven in het volgende hoofdstuk. De daaropvolgende hoofdstukken gaan telkens verder in op een deelaspect hiervan.

16 3. Kerncijfers In 2011 organiseerden de natuur- en milieuverenigingen meer dan activiteiten waaraan minstens mensen deelnamen vrijwilligers 485 VTE s leden waarvan vrijwilligers die een bestuursfunctie opnemen of langdurig actief zijn als vrijwilliger en vrijwilligers die tijdelijk ingezet worden tijdens acties inhoudelijke, educatieve, administratieve, logistieke en leidinggevende medewerkers terreinbeheerders en andere arbeiders waarvan particuliere leden bijna verenigingen en meer dan 700 bedrijven activiteiten Een brede waaier van activiteiten: van gegidste wandeltochten voor leerlingen tot springen in de rivier voor zuiver water en grootschalige energiebesparingprojecten in samenwerking met de Vlaamse gemeenten deelnemers is de optelsom van het aantal unieke deelnemers per vereniging. Een gemiddelde gewestelijke vereniging bereikt met haar activiteiten meer dan unieke deelnemers per jaar. Een gemiddelde regionale vereniging bereikt unieke deelnemers per jaar.

17 16 4. Thema s 4.1. Het hele spectrum De verenigingen zijn actief over het hele spectrum van natuur- en milieugerelateerde thema s. Een gedeelte is gespecialiseerd in één of meerdere thema s en werkt in de diepte. Anderen zetten natuur en milieu zo breed mogelijk op de kaart van hun leden en publiek. Figuur 4. De thema s waarmee de natuur- en milieuverenigingen actief zijn De top vijf van de hoofdthema s:

18 17 Thema Natuur en biodiversiteit Percentage van verenigingen dat activiteiten ontplooit met dit thema bij 63% van de verenigingen een hoofdthema (76% van de verenigingen heeft natuur en biodiversiteit als hoofdthema of neventhema) Open ruimte en ruimtelijke ordening 48% (64% hoofdthema + neventhema) Water: integraal waterbeheer, waterbesparing 36% (66% hoofdthema + neventhema) Het klimaat 32% (58% hoofdthema + neventhema) Mobiliteit en infrastructuur 28% (53% hoofdthema + neventhema) Thema s waar ook veel mee gewerkt wordt als hoofdthema of neventhema, zijn duurzame ontwikkeling (57% van de verenigingen), landbouw en voeding (45%), hernieuwbare energie en energiebesparing (46%), milieu en gezondheid (46%), trage wegen (44%), inspraak en participatie (41%). Natuur en milieu heeft vele raakvlakken met andere maatschappelijke vraagstukken, zoals duurzame ontwikkeling, vergroening van de economie, noord-zuidrelaties, burgerparticipatie, cultuur en kansengroepen. Ook met deze thema s is een significant aantal natuur- en milieuverenigingen bezig. Bij de steekproef van lokale verenigingen staan min of meer dezelfde thema s hoog genoteerd. Hinder (lawaai, licht, geur, straling) staat met een zesde plaats wel een stuk hoger genoteerd dan bij de gewestelijke en regionale verenigingen. De lokale verenigingen worden hiermee dan ook van nabij geconfronteerd.

19 18 Bruggen tussen natuur, milieu en andere maatschappelijke thema s Catapa werkt rond andersglobalisering en duurzame ontwikkeling in Latijns-Amerika en focust daarbij op de problematiek van mijnbouw in haar sociale, economische, culturele en ecologische desastreuze impact. Mobiel organiseert activiteiten en innoverende diensten die het fietsgebruik promoten, de fietscultuur stimuleren en het fietsen makkelijker maken. Mobiel stelt mensen tewerk (sociale economie) om fietsen op te knappen, te verhuren en zorgt voor infrastructuur zoals het fietspunt en openbare fietspompen. De Koninklijke Vereniging voor Natuur- en Stedenschoon werkt met het thema landschap en haar deelaspecten, zowel natuurlijke elementen als materieel erfgoed. Stichting Marguerite Yourcenar ijvert al jaar en dag voor het behoud van de natuur en het landschap van het Heuvelland. Naar aanleiding van het 25-jarig overlijden van Marguerite Yourcenar herdenkt de stichting haar voorliefde voor het Heuvelland extra met het toneelstuk Een maandagskind.

20 4.2. Mobilisatiekracht van de thema s Eerder al werd weergegeven hoeveel verenigingen actief zijn per thema. Verenigingen verschillen van elkaar in mobilisatiekracht voor hun thema s. Die mobilisatiekracht hangt van verschillende factoren af. Het aantal leden, vrijwilligers en activiteiten is meebepalend voor de mobilisatiekracht die de verenigingen met een bepaald thema kunnen teweegbrengen. De volgende figuren zijn indicatief, omdat er geen gegevens verzameld zijn over het aantal activiteiten per thema. Verenigingen konden meerdere thema s opgeven. Figuur 5. Relatief bereik van leden per hoofdthema (uitgedrukt in het percentage van in totaal particuliere leden) Onze sector bereikt in totaal particuliere leden. Het aantal leden per thema kan een indicatie geven van de interesse in de samenleving voor het thema. Mensen sluiten zich immers aan bij een vereniging omwille van het thema waarover de vzw activiteiten ontplooit. 56% van alle particuliere leden in onze sector worden bereikt via het thema natuur en biodiversiteit. 45% via open ruimte en ruimtelijke ordening. 40% via water. In vergelijking met de vorige figuur waar het aantal verenigingen dat met een bepaald thema werkt, werd weergegeven, komt landbouw en voeding met 39% nu op de vierde plaats van de hoofdthema s. Dit komt door het grote ledenaantal van verenigingen als VELT en EVA. Cultuur en natuur/milieu en energie komen ex aequo met 38% binnen op de vijfde plaats.

21 20 Mobiliteit en infrastructuur verdwijnt uit de top vijf en zakt zeer laag. De reden hiervoor is evenwel dat de leden van de Fietsersbond en TreinTramBus niet opgenomen zijn. Figuur 6. Relatief bereik van vaste vrijwilligers per thema (uitgedrukt in het percentage van in totaal vaste vrijwilligers) Onze sector wordt mee geschraagd door de actieve inzet van ruim actieve vrijwilligers. Het aantal vrijwilligers kan een indicatie geven van de activerende kracht van het thema. In vergelijking met de vorige figuur zien we geen grote verschuivingen in de top vijf. Wel valt op dat er voor het thema hernieuwbare energie en energiebesparing weinig vaste vrijwilligers ingezet worden. Tijdelijke vrijwilligers spelen wel een rol bij dit thema, met name het 300-tal energiemeesters dat zich inzet voor de campagne De Energiejacht van Bond Beter Leefmilieu.

22 21 EVA vzw startte kleinschalig met haar campagne Donderdag Veggiedag. Gent lanceerde in 2009 als eerste stad ter wereld een officiële wekelijkse veggiedag. Andere steden in Vlaanderen volgden snel. En de campagne kreeg zelfs navolging en bekendheid in het buitenland. Het zet op een sympathieke en laagdrempelige manier vegetarische gerechten op de menu. De Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren vingen patiënten op in 2011, dankzij de inzet van hoofdzakelijk vrijwilligers. 59,52% van alle patiënten konden terug in vrijheid gesteld worden.

23 22 5. Activiteiten 5.1. Oneindige verbeelding In 2011 werden maar liefst activiteiten op poten gezet door de natuur- en milieuverenigingen. Dat zijn er gemiddeld bijna 50 per dag of 346 per week of per maand. Het gros van deze activiteiten, namelijk , waren gericht op particulieren. Een gewestelijke vereniging (lokale afdelingen inclusief) organiseert gemiddeld 366 activiteiten voor particulieren op jaarbasis. Een regionale vereniging organiseert 52 activiteiten en een lokale verenigingen 9 activiteiten. De verenigingen leggen daarbij een oneindige verbeelding aan de dag. Van kleinschalige tot massa-activiteiten, face-to-face of via digitale apps, voorzichtig of radicaal, grote bedrijven overtuigen of de kleine landbouwer meekrijgen, van confrontatie tot samenwerking, advies geven en zelf de handen uit de mouwen steken, acties om thuis in de keuken te ondernemen of mee lobbyen in Durban.

24 23 Klassieke én vernieuwende activiteiten Rate your ride: Smartphone app voor woon-werk routes van de Fietsersbond. Met deze app kunnen fietsers hun woon-werkroutes beoordelen, knelpunten aangeven en de beste route naar hun werkplek delen met andere gebruikers. Een markante activiteit is het schapenscheren. Het is niet innoverend, maar het publiek is ieder jaar weer enthousiast. Aantal bezoekers: een 400-tal, Limburgs Landschap Megapaaseizoektocht voor het vrijwaren van open en groene ruimte in Vlaanderen en het bedreigde Sint-Annabos in Antwerpen. Een organisatie van Natuurpunt-WAL, Bond Beter Leefmilieu, Gezinsbond en Ademloos. Wisselstroom Gents Milieufront: Volgens het Tupperware-concept mensen thuis informeren en helpen bij de omschakeling naar een echte groene stroom leverancier. JNM en FoE Vlaanderen: Flash-mobs op publieke plaatsen beelden de klimaatslachtoffers uit in Gent, Antwerpen en Brussel. Omstanders kijken verrast op in de drukke Antwerpse winkelstraat de Meir. EDO-kompas richting duurzame ontwikkeling. Referentiewerk voor alle NME-werkers die met kinderen, jongeren en volwassenen rond duurzaamheid aan de slag willen. Publicatie uitgewerkt door CVN met steun van LNE en IVN Nederland. Zenne en Zoniën en plaatselijke actiecomités zetten acties op, ook naar aanleiding van de lokale verkiezingen, om Lot te vrijwaren van een ringweg en zo het groene karakter te bewaren. Climaxi en andere verenigingen voeren geregeld druk op politiek op met straatmanifestaties tegen kernenergie.

25 Kenmerkende groepen van activiteiten Aan de verenigingen werd gevraagd om hun brede scala aan activiteiten onder te brengen in volgende clusters van activiteiten: Aankoop en beheer van natuurgebieden, openstellen van natuurgebieden voor het ruime publiek Organiseren van natuur- en milieuzorg: activiteiten met een directe impact op natuur/milieu. Bijvoorbeeld het onderhouden van trage wegen, kleine landschapselementen, schoonmaakacties. Concrete misstanden aanklagen of bespreekbaar maken. Bijv. het niet naleven van milieureglementering of te veel verpakking in winkels. Sensibilisering, informatie en educatie verstrekken Organiseren, stimuleren en begeleiden van handelingsmodellen: dit gaat verder dan sensibilisering alleen. Handelingsmodellen brengen een gedragsverandering teweeg die leidt tot aantoonbaar milieuresultaat. Innovaties in duurzaamheid (producten, praktijken, cultuur) bevorderen en/of verspreiden. Bijv. een energiecoöperatieve opzetten, tweedehands kopen trendy maken, bio-ecologische materialen promoten. Verwerven van kennis en opbouw van expertise. Bijv. op vlak van natuurstudie, energieprestaties van een woning, milieuwetgeving. Elke vereniging gaf aan in welke clusters van activiteiten de vereniging actief is en in welke mate. Figuur 7. Aantal verenigingen actief per cluster van activiteiten De natuur- en milieuverenigingen zetten vandaag een breed scala aan activiteiten en strategieën in.

26 25 90% van de gewestelijke en regionale natuur- en milieuverenigingen is bezig met sensibilisering, informatie en educatie. 70% van de verenigingen beschouwt dit als haar kernactiviteit. Vanuit hun opgebouwde expertise verstrekt 90% van de verenigingen advies. Voor bijna 30% van de verenigingen is dit een kernactiviteit. Op vlak van beschermen en zorg dragen voor de natuur en het milieu in Vlaanderen, steekt 55% van de verenigingen letterlijk de handen uit de mouwen. 25% van de verenigingen neemt het beheer van natuurgebieden op zich en zorgt ervoor dat iedereen in Vlaanderen kan genieten van een wandeling in een prachtig stukje natuur. Het aankaarten van misstanden is vanuit de ontstaansgeschiedenis van natuur- en milieuverenigingen altijd een belangrijke activiteit geweest. Dat is nog altijd het geval, maar het is toch maar bij 22% van de verenigingen een kernactiviteit. Maar liefst 40% van de verenigingen werkt aan het bevorderen van innoverende producten, praktijken of cultuur die bijdragen tot een duurzame gedragswijziging bij burgers, overheden en bedrijven. Bij een vergelijking tussen de kernactiviteiten van gewestelijke verenigingen en de kernactiviteiten van regionale verenigingen worden enkele accentverschillen zichtbaar. Figuur 8. Percentage van de 37 gewestelijke verenigingen actief per cluster van activiteiten

27 26 Figuur 9. Percentage van de 36 regionale verenigingen actief per cluster van activiteiten Bij zowel de gewestelijke als de regionale verenigingen staan sensibiliseren, informeren en educatie aan de top. Daarna verschilt het plaatje. De gewestelijke verenigingen bouwen in hoofdzaak op hun expertise rond afgelijnde thema s om advies te geven, handelingsmodellen uit te werken en innovaties in duurzaamheid te bevorderen. 1 Het moet ook gezegd dat innovaties in duurzaamheid, net zoals het werken met handelingsmodellen, vaak heel wat middelen vereisen. De impact verhoogt bovendien wanneer er beroep gedaan kan worden op een groot netwerk van afdelingen en leden. De regionale verenigingen zijn meer multidisciplinair in hun activiteiten dan de gewestelijke verenigingen. Van vele markten thuis, zetten zij een breed scala van activiteiten op in overeenstemming met de opportuniteiten en actualiteit in hun regio. Beheer van natuurgebieden, natuur- en milieuzorg, en het aankaarten van misstanden zijn kernactiviteiten, omdat zij zich afspelen in hun achtertuin en die van hun leden. Bij de steekproef van lokale verenigingen steekt sensibilisering, informatie en educatie verstrekken er met kop en schouders bovenuit. Ook het organiseren van natuur- en milieuzorg en aanklagen van concrete misstanden scoort hoog. 1 Een kanttekening: hoewel maar twee gewestelijke verenigingen de aankoop, het beheer en het openstellen van natuurgebieden als een kernactiviteit beschouwen, is een hiervan de grootste gewestelijke vereniging, nl. Natuurpunt.

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Eindrapport Met Belgerinkel naar de Winkel 26 april - 31 mei 2014 1 Inhoudstafel Met Belgerinkel naar de Winkel 2014 - een jaar van vernieuwing Aantal deelnemers Profiel

Nadere informatie

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Voorstelling rapport behoeftedetectie Doelstelling, opzet en methodologie Inhoud van de behoeftedetectie

Nadere informatie

Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur?

Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur? Gemeentelijke milieuraden: wat met de nieuwe legislatuur? Lokale milieuraden zijn een goed instrument om de verschillende belangengroepen, en in het bijzonder de milieubeweging, inspraak te geven bij het

Nadere informatie

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be

Valeriaan PERSDOSSIER. Brussel. 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis ORGANISATIE. valeriaan-brussel.be Valeriaan Brussel 20, 21 & 22/4/2012 Tour & Taxis PERSDOSSIER ORGANISATIE valeriaan-brussel.be Bio, daar ga je voor! Nature & Progrès en Velt nodigen je graag uit voor de tweede editie van de beurs Valeriaan

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

BBL en Beweging. Naar een sterke community

BBL en Beweging. Naar een sterke community BBL en Beweging Naar een sterke community Onze opdracht verenigingen aansterken in hun streven naar een grotere impact Ons team Elien Sohier Laurien Spruyt Nik Meeusen een community van verenigingen...

Nadere informatie

Reglement erkenning. verenigingen. A. Definities. B. Algemene erkenningsvoorwaarden. Pagina 1 van 6

Reglement erkenning. verenigingen. A. Definities. B. Algemene erkenningsvoorwaarden. Pagina 1 van 6 Pagina 1 van 6 A. Definities 1. Erkenning Een erkende vereniging is een vereniging die voldoet aan de algemene erkenningsvoorwaarden en de erkenningsvoorwaarden van één van de beleidsthema s. De erkende

Nadere informatie

FINANCIËN. Natuur- en

FINANCIËN. Natuur- en FINANCIËN Natuur- en 1 Inhoudstabel 1 Vlaams subsidiekader voor de milieu- en natuurverenigingen...3 2 Afbakening onderzoeksobject: enkel de 37 erkende en gesubsidieerde milieu- en natuurverenigingen op

Nadere informatie

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van verenigingen met een specifiek educatieve werking

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van verenigingen met een specifiek educatieve werking 9e Directie Dienst 91 Kunst en Cultuur Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van verenigingen met een specifiek educatieve werking HOOFDSTUK I - ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1 Binnen de perken

Nadere informatie

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Koning Albert II-laan 35, bus 31 1030 Brussel T 02 553 34 34 F 02 533 34 35 contact@zorginspectie.be VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Naam: Adres: Tel: Fax: Email: Opdrachtnummer: Datum opdracht:

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling Steunpunt duwobo provincie West-Vlaanderen: voorstelling Wat is het steunpunt duwobo? Steunpunt duurzaam wonen en bouwen Gegroeid vanuit de transitiearena duurzaam wonen en bouwen (Vlaams platform) Naar

Nadere informatie

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Nadat uit onderzoek bleek dat minder dan een kwart van de 50-plussers voldoende beweegt of

Nadere informatie

VEA - Draagvlak windenergie

VEA - Draagvlak windenergie Elke Van Hamme Significant GfK Februari 2011 VEA - Draagvlak windenergie Inhoud Achtergrond & doelstelling van het onderzoek 2 Is er anno 2011 een draagvlak voor windenergie? Attitude tov windenergie:

Nadere informatie

E R K E N N I N G M E R - D E S K U N D I G E A A N V R A A G F O R M U L I E R

E R K E N N I N G M E R - D E S K U N D I G E A A N V R A A G F O R M U L I E R Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Departement Leefmilieu en Infrastructuur Administratie Milieu-, Natuur-, Land- en Waterbeheer Afdeling Algemeen Milieu- en Natuurbeleid, Milieueffectrapportage Graaf

Nadere informatie

Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk!

Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk! Projectsubsidies: meer dan wat papierwerk! Een projectsubsidie is een toelage met een tijdelijk karakter gericht op output. Niet de werking van een vereniging of vereniging zelf staat centraal in de beoordeling,

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Indleiding. Socio-demografisch profiel van de steekproef 22/10/2014

Indleiding. Socio-demografisch profiel van de steekproef 22/10/2014 22/10/2014 Indleiding Bond Beter Leefmilieu liet in het kader van Ecobouwers een kwantitatief online onderzoek uitvoeren door Ipsos over de doelgroep van de bouwers en verbouwers in Vlaanderen en hun houding

Nadere informatie

Burgemeestersconvenant. Gemeenteraad 23 november 2015

Burgemeestersconvenant. Gemeenteraad 23 november 2015 Gemeenteraad 23 november 2015 UITGANGSPUNT Het klimaat- en energiebeleid van de EU Uitstoot broeikasgassen moet op korte termijn fors omlaag Energiebronnen die meer zekerheid bieden Energie-onafhankelijkheid

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

De nacht van de duisternis

De nacht van de duisternis De nacht van de duisternis Datum: 28 maart 2009 Korte omschrijving: Op Nacht van de Duisternis vragen we gemeenten en steden om zoveel mogelijk straat- en klemtoonverlichting te doven. En om het hele jaar

Nadere informatie

Statuten milieuraad Lier Beslissing gemeenteraad 28 april 2003

Statuten milieuraad Lier Beslissing gemeenteraad 28 april 2003 Statuten milieuraad Lier Beslissing gemeenteraad 28 april 2003 Artikel 1 In de stad Lier wordt een gemeentelijke adviesraad voor milieu en natuur, hierna milieuraad Lier, afgekort milieuraad, genoemd,

Nadere informatie

WELKOM BIJ JNM. JNM kent drie leeftijdsgroepen: Piepers: van 7 tot 12 jaar Ini s: van 13 tot 15 jaar Gewone leden: van 16 tot 26 jaar

WELKOM BIJ JNM. JNM kent drie leeftijdsgroepen: Piepers: van 7 tot 12 jaar Ini s: van 13 tot 15 jaar Gewone leden: van 16 tot 26 jaar WELKOM BIJ JNM JNM is een jeugdbeweging voor iedereen van 7 tot 26 jaar die zich goed voelt in de natuur en zijn schouders niet ophaalt voor het milieu. JNM staat voor Jeugdbond voor Natuur en Milieu.

Nadere informatie

2.1. SCW-punten: betoelaging jaarprogramma en activiteiten (via het provinciaal secretariaat)

2.1. SCW-punten: betoelaging jaarprogramma en activiteiten (via het provinciaal secretariaat) Ondersteuning activiteiten afdelingen: de spelregels voor 2013 1. Inleiding Activiteiten in onze afdelingen vormen de hoeksteen van onze sociaal-culturele vereniging. Het is ook de voornaamste voorwaarde

Nadere informatie

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg

Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg Reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van instellingen voor sociaalcultureel voor volwassenenwerk in de provincie Limburg BESLUIT VAN 18 MEI 1994 Gewijzigd: 16 juni 2004 De Provincieraad van

Nadere informatie

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT

PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT PROVINCIAAL REGLEMENT INZAKE DE TOEKENNING VAN SUBSIDIES AAN SOCIAAL-CULTURELE VERENIGINGEN, DIE ACTIEF ZIJN IN DE PROVINCIE VLAAMS-BRABANT Artikel 1. Binnen de perken van de daartoe op de begroting van

Nadere informatie

Huishoudelijk Reglement

Huishoudelijk Reglement Huishoudelijk Reglement Hoofdstuk 1: Algemeen Artikel 1: naam De Federatie van Zelforganisaties in Vlaanderen wordt in dit reglement genoemd: FZO-VL. Artikel 2: maatschappelijke zetel FZO-VL heeft als

Nadere informatie

11/01/2011 Algemeen Mijn korte ritten Nieuwe korterittencampagne dit voorjaar (Belga)

11/01/2011 Algemeen Mijn korte ritten Nieuwe korterittencampagne dit voorjaar (Belga) 11/01/2011 Algemeen Mijn korte ritten Nieuwe korterittencampagne dit voorjaar (Belga) 01/02/2011 Boortmeerbeek Via de campagne Mijn korte ritten wil Mobiel 21 zoveel mogelijk mensen stimuleren om hun korte

Nadere informatie

A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling

A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling A. Projectspecifieke indicatoren ten behoeve van thematische prioriteit 4 : Stedelijke ontwikkeling 4.1. Voor EFRO-projecten onder operationele doelstelling: Ondersteunen van geïntegreerde stedelijke ontwikkelingsprojecten

Nadere informatie

Een snapshot van de 4de Pijler in Vlaanderen

Een snapshot van de 4de Pijler in Vlaanderen SAMENVATTING Een snapshot van de 4de Pijler in Vlaanderen 4de Pijlersteunpunt/11.11.11 - Jacques Mevis - Januari 2016 Actuele en representatieve cijfers over de 4de Pijler in Vlaanderen zijn belangrijk.

Nadere informatie

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 thema reeks Oktober 2014 Het agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen verzamelt via de rapporteringstool Bios2 al geruime tijd

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92 LOKALE AGENDA 21 - Leuven Historiek Presentatie voor delegatie van stad en gemeenten van het Brussels Gewest Agenda 21 van UNCED, Rio 92 3 aanleidingen in Leuven ondertekening milieuconvenant 1997-1999

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

Milieutrefdag 4 juni 2009. Ecologische voetafdruk In jouw gemeente

Milieutrefdag 4 juni 2009. Ecologische voetafdruk In jouw gemeente Milieutrefdag 4 juni 2009 Ecologische voetafdruk In jouw gemeente Doelstelling Workshop: Alle gemeenten warm maken voor een inspirerende Campagne Ecologische voetafdruk Ecologische Voetafdruk in jouw gemeente

Nadere informatie

Officieus gecoördineerde versie: oorspronkelijke tekst met opname van alle wijzigingen

Officieus gecoördineerde versie: oorspronkelijke tekst met opname van alle wijzigingen Opschrift Datum Gewijzigd bij Decreet houdende de ondersteuning en stimulering van het lokaal jeugdbeleid en de bepaling van het provinciaal jeugdbeleid 6 juli 2012 Decreet van 19 december 2014 houdende

Nadere informatie

Heeft u een andere samenwerking in gedachten of ontvangt u graag meer informatie? Dan kunt u terecht bij:

Heeft u een andere samenwerking in gedachten of ontvangt u graag meer informatie? Dan kunt u terecht bij: Sponsoring dossier Geachte mevrouw, geachte heer, Vogelbescherming Vlaanderen vzw is gekend als de vereniging die zich onverbiddelijk inzet voor de rechten van Europese vogelsoorten en hun leefgebieden.

Nadere informatie

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018

Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 Organisatie van advies en inspraak van het lokaal cultuurbeleid 2013-2018 1. DOELSTELLING : ADVIES EN INSPRAAK BIJ HET LOKAAL CULTUURBELEID 1.1. Met het oog op de voorbereiding en de evaluatie van het

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa Stand van Zaken Campagne Hart van Europa September 2013 1. De Partners de solide basis van onze Euregionale samenwerking! Hart van Europa is een samenwerkingsverband tussen: Toerisme Limburg (BE) Fédération

Nadere informatie

Invoegbedrijven. Maatregel. De begunstigden en bestedingen

Invoegbedrijven. Maatregel. De begunstigden en bestedingen Invoegbedrijven Maatregel Het programma invoegbedrijven beoogt de creatie van duurzame tewerkstelling voor kansengroepen binnen de reguliere economie. Aan ondernemingen die de principes van Maatschappelijk

Nadere informatie

Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord

Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord Format voor inhoudelijk eindverslag subsidieprojecten Koers Noord U heeft onlangs een project afgerond dat financieel is ondersteund door het SNN. Voor het SNN is het van groot belang te weten wat de resultaten

Nadere informatie

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming

Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 13 september 2007 Vier werknemers op tien krijgen opleiding en vorming Vormingsinspanningen van Belgische ondernemingen in 2005 62,5%

Nadere informatie

Uitkomsten vragenlijst nulmeting Statenverkiezingen 2015

Uitkomsten vragenlijst nulmeting Statenverkiezingen 2015 Uitkomsten vragenlijst nulmeting Statenverkiezingen 2015 Respons Eind augustus 2014 zijn 3500 vragenlijsten naar willekeurige adressen gestuurd met het verzoek mee te werken aan het onderzoek. In totaal

Nadere informatie

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013

PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PROJECTOPROEP COLLECTIEVE MOESTUINEN IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST 2013 PAGINA 1 VAN 5 COLLECTIEVE MOESTUINEN - 2012 Voorstelling projectoproep Deze projectoproep "Collectieve moestuinen" komt

Nadere informatie

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang

Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Media in de kinderopvang een onderzoek naar media en beleid in de kinderopvang Wij kiezen er heel bewust voor om bepaalde digitale media te gebruiken, maar de interactie met de Pedagogisch medewerker is

Nadere informatie

ACTIES DIE BETREKKING HEBBEN OP DE PROGRAMMAONTWIKKELING

ACTIES DIE BETREKKING HEBBEN OP DE PROGRAMMAONTWIKKELING BI JLAGE Bijlage nr. 04/ 02 Besluit houde nde het indiene n van de VGC actieplanne n 2005 Cultuur, Cultuurce ntrum Brussel, Hoofdstedelijke Ope nbare Bibliotheek en Streekgericht Bibliotheekbeleid met

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij:

Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij: Klimaattop Vlaams-Brabant voorbij: 29 januari 2016 Het Bolwerk Vilvoorde hoe maken we de ambities waar? www.vlaamsbrabant.be/klimaattop Programma 10u Intro (Wouter, Jan) 10u10 Kader provinciaal klimaatplan

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking Inleiding Resultaten bevraging van de Logo s Ondersteuning Logo s door de provincies Ondersteuning Logo s door de lokale besturen Suggesties voor een betere lokale samenwerking Bevraging in opdracht van

Nadere informatie

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche KLEIN SPOOK (BELGIË) Opgericht in 2011 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba Private ondernemingen/ecologisch

Nadere informatie

Milieuraad Eeklo. 1. Bestaande reglementen. Jaarverslag van de gemeentelijke adviesraad voor milieu en natuur. Jaar waarover gerapporteerd wordt 2009

Milieuraad Eeklo. 1. Bestaande reglementen. Jaarverslag van de gemeentelijke adviesraad voor milieu en natuur. Jaar waarover gerapporteerd wordt 2009 Milieuraad Eeklo Jaarverslag van de gemeentelijke adviesraad voor milieu en natuur 1. Bestaande reglementen Gemeente Stad Eeklo Jaar waarover gerapporteerd wordt 2009 Reglement Aanwezig? Datum bekrachtiging

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement van de GROS voor verdeling van de subsidies voor NZinitiatieven

Huishoudelijk reglement van de GROS voor verdeling van de subsidies voor NZinitiatieven Huishoudelijk reglement van de GROS voor verdeling van de subsidies voor NZ-initiatieven Assenede 1 Huishoudelijk reglement van de GROS voor verdeling van de subsidies voor NZinitiatieven Assenede 1 Algemene

Nadere informatie

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen

INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen INTERNATIONALE SAMENWERKING AANVRAAGFORMULIER Internationale uitwisselingen Internationale uitwisselingen tussen Aalsterse verenigingen en groepen/verenigingen in andere landen kunnen bij de betrokken

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 31 juli 2007 De honden en katten van de Belgen Highlights Ons land telde in 2004 1.064.000 honden en 1.954.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

BIJLAGE. Motivering van het voorliggende convenant

BIJLAGE. Motivering van het voorliggende convenant BIJLAGE CONVENANT VRIJWILLIGERSWERK IN UITVOERING VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE SAMENWERKING TUSSEN DE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN EN DE PROVINCIES TIJDENS DEZE LEGISLATUUR Motivering

Nadere informatie

Trendrapport hotelbarometer 2014. Jaarrapport

Trendrapport hotelbarometer 2014. Jaarrapport Trendrapport hotelbarometer 2014 Jaarrapport Trendrapport hotelbarometer 2014 - Jaarrapport Inlichtingen sofie.wauters@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 24 07 Verantwoordelijke uitgever: Peter De

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

Vlaamse Regering. Addendum. Bij het. Protocol van samenwerking

Vlaamse Regering. Addendum. Bij het. Protocol van samenwerking Vlaamse Regering Addendum Bij het Protocol van samenwerking In het kader van het economisch impulsplan herstel het vertrouwen van de Vlaamse regering goedgekeurd op 14 november 2008 Tussen de Vlaamse Regering

Nadere informatie

SUBSIDIEREGLEMENT JEUGDWERKVERENIGINGEN

SUBSIDIEREGLEMENT JEUGDWERKVERENIGINGEN SUBSIDIEREGLEMENT JEUGDWERKVERENIGINGEN Goedgekeurd door de gemeenteraad 27 oktober 2011 Art. 1. Toelagen inzake het volgen van kadervorming Art. 1.1. Binnen de betoelaging van de Vlaamse regering, volgens

Nadere informatie

Reglement tot subsidiëring van kwaliteitsvolle sportverenigingen

Reglement tot subsidiëring van kwaliteitsvolle sportverenigingen Reglement tot subsidiëring van kwaliteitsvolle sportverenigingen Artikel. Doel Met deze subsidie wil de stad Sint-Niklaas erkende sportverenigingen op basis van criteria die een brede en kwaliteitsvolle

Nadere informatie

Gemeentelijk reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van cultureel en sociocultureel volwassenenwerk van 1 september 2010

Gemeentelijk reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van cultureel en sociocultureel volwassenenwerk van 1 september 2010 Gemeentelijk reglement betreffende de erkenning en subsidiëring van cultureel en sociocultureel volwassenenwerk van 1 september 2010 Het subsidiereglement van de Gemeentelijke Culturele Raad Wichelen heeft

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011 Visie op voedsel WAT KAN IK IK DOEN? Cursus Permacultuur organiseren in Castricum en zelf meedoen Seizoenbewuster kopen Zinvolle planten in de tuin en beter

Nadere informatie

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten 1 Inleiding Word een 5 sterren FairTradeGemeente Een gemeente die de titel FairTradeGemeente behaald heeft, komt in

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk leven

Voorstelling Onafhankelijk leven Voorstelling Onafhankelijk leven Inhoudsopgave 1. Wat is Onafhankelijk leven?... 3 2. Waarom is Onafhankelijk Leven belangrijk?... 4 3.1. Met een persoonlijk assistentie budget (PAB) kan je onafhankelijk

Nadere informatie

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan

Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool. Metropolitan Uw netwerk voor succesvol ondernemen in de Brusselse metropool Metropolitan Voka Metropolitan bouwt aan de Brusselse metropool Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, bundelt zijn werking in de Brusselse

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Autodeelproject Pegode voor mindervaliden

Autodeelproject Pegode voor mindervaliden Delen van 1 gemeentelijke wagen Particuliere autodeelgroepen In verleden opgestart na een infoavond autodelen 2 actieve particuliere groepen Autodeelproject Pegode voor mindervaliden Duurzame mobiliteit

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

In welke mate is de Belgische residentiële ouderenzorg geïnformatiseerd?

In welke mate is de Belgische residentiële ouderenzorg geïnformatiseerd? LOGOS (BelRAI) In welke mate is de Belgische residentiële ouderenzorg geïnformatiseerd? Prof. Dr. Anja Declercq Informatisering van residentiële ouderenzorg Zonder computers geen elektronisch zorgdossier

Nadere informatie

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging

Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor structurele subsidiëring of erkenning als landelijk georganiseerde jeugdvereniging Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen Afdeling Jeugd Arenbergstraat 9 1000 Brussel E-mail: subsidiedossierjeugd@cjsm.vlaanderen.be Leidraad voor het indienen van een aanvraag voor

Nadere informatie

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER Voor meer informatie kan u steeds terecht bij Vlaamse overheid Agentschap

Nadere informatie

Klimaatplannen die het verschil maken. Inspiratie voor gemeentebesturen

Klimaatplannen die het verschil maken. Inspiratie voor gemeentebesturen Klimaatplannen die het verschil maken Inspiratie voor gemeentebesturen De vragen die we vandaag beantwoorden Wat is een goed klimaatplan? Welke activiteiten maken het verschil? (niet exhaustieve oplijsting)

Nadere informatie

Projectoproep 2015 Federaal Grootstedenbeleid "Familie in armoede in de stad" *** Reglement

Projectoproep 2015 Federaal Grootstedenbeleid Familie in armoede in de stad *** Reglement Projectoproep 2015 Federaal Grootstedenbeleid "Familie in armoede in de stad" *** Reglement Hoofdstuk 1: Doel van het reglement Artikel 1 Dit reglement bepaalt de doelstelling, de deelnemingsvoorwaarden,

Nadere informatie

route.nl online en offline mediakit route.nl marketing platform

route.nl online en offline mediakit route.nl marketing platform mediakit route.nl route.nl online en offline s u me n t e n o c r o o v G ra t is marketing platform n Het inspiratieplatform voor het verzamelen, beheren en delen van fiets- en wandelroutes 44% 44% Fietsroutes

Nadere informatie

Reglement betreffende de erkenning en de subsidiëring van het Nederlandstalig volksontwikkelingswerk in verenigingen

Reglement betreffende de erkenning en de subsidiëring van het Nederlandstalig volksontwikkelingswerk in verenigingen 9e Directie Dienst 91 Kunst en Cultuur Reglement betreffende de erkenning en de subsidiëring van het Nederlandstalig volksontwikkelingswerk in verenigingen HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1 Binnen

Nadere informatie

Kinderen in armoede aan het woord

Kinderen in armoede aan het woord Kinderen in armoede aan het woord INHOUD VAN HET KANDIDAATSDOSSIER ON LINE IN TE DIENEN De velden met een * moet u verplicht invullen. Enkele vragen over uw organisatie Contactgegevens Uw organisatie:

Nadere informatie

Agentschap voor Natuur en Bos

Agentschap voor Natuur en Bos Agentschap voor Natuur en Bos Besluit van de administrateur-generaal houdende goedkeuring van de toegankelijkheidsregeling voor het domeinbos Peerdsbos en het openbaar bos Park van Brasschaat, gelegen

Nadere informatie

NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP

NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP 7 (1971-1972) - N 1 VOOR DE NEDERLANDSE CULTUURGEMEENSCHAP ZITTING 1971-1972 13 DECEMBER 1971 VOORSTEL VAN DECREET tot activering en subsidiëring van plaatselijk cultureel werk, jeugdwerk, sport en lichamelijke

Nadere informatie

SoCiuS-onderzoek. van participanten aan sociaal-cultureel volwassenenwerk. Programma. Programma. Samenvatting

SoCiuS-onderzoek. van participanten aan sociaal-cultureel volwassenenwerk. Programma. Programma. Samenvatting Programma Onderzoek Onderzoek in opdracht in opdracht van van SoCiuS, SoCiuS, Steunpunt Steunpunt voor voor Sociaal- Sociaal- Cultureel Cultureel Volwassenenwerk Volwassenenwerk vzw, vzw, met met de steun

Nadere informatie

LIJST 4 - AANWENDING OVERGEDRAGEN KREDIETEN - JAAR 2007

LIJST 4 - AANWENDING OVERGEDRAGEN KREDIETEN - JAAR 2007 LIJST 4 - AANWENDING OVERGEDRAGEN KREDIETEN - JAAR 2007 Legende bij de onderstaande tabel: ngk: overdracht van niet-gesplitste kredieten; bvj: overdracht van bijkredieten vorige jaren. (in duizenden EUR)

Nadere informatie

Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek

Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek Donderdag 10 november 2011 JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Logo 3- en Groene Vlag-uitreiking - Schaarbeek Geachte leerkrachten en directies, Beste jongens en meisjes,

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord

61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord 61% Nederlanders wil natuur in nieuwe regeerakkoord Vogels en mensen, Vogelbescherming/ 2-6-2010 / P.1 / 2-6-2010 / P.1 Onderzoeksrapportage Amsterdam 17 mei 2010 Projectnummer

Nadere informatie

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein

Interne communicatie wordt professioneler maar kent nog onaangeboord terrein Persbericht Interne communicatie wordt professioneler maar kt nog onaangeboord terrein Brussel, 6 december 2012 - Wie beheert de interne communicatie in e bedrijf? Welke instrumt word het meest gebruikt?

Nadere informatie

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België:

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België: Overzicht An Cliquet Vakgroep Internationaal publiekrecht, Universiteit Gent Brussel, 18 oktober 2011 Internationaal: Bevoegdheden inzake milieu Evolutie van internationaal milieurecht Internationale rechtsregels

Nadere informatie

Stedelijk reglement betreffende de erkenning als jeugdwerkinitiatief

Stedelijk reglement betreffende de erkenning als jeugdwerkinitiatief Stedelijk reglement betreffende de erkenning als jeugdwerkinitiatief Goedgekeurd in de gemeenteraad van 24 oktober 2011 Bekendgemaakt op 27 oktober 2011 Artikel 1 Het college van burgemeester en schepenen

Nadere informatie

SAMENVATTING ONDERZOEKSRAPPORT Cultuurmarketing: kunst en kunde

SAMENVATTING ONDERZOEKSRAPPORT Cultuurmarketing: kunst en kunde SAMENVATTING ONDERZOEKSRAPPORT Cultuurmarketing: kunst en kunde Onderzoek en advies rondom de inrichting van het activiteitenprogramma van Cultuurmarketing september 2012 september 2013. Onderzoek uitgevoerd

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning via zelforganisaties van etnischculturele

Opvoedingsondersteuning via zelforganisaties van etnischculturele Opvoedingsondersteuning via zelforganisaties van etnischculturele minderheden Isabel Van Maele en Macarena Gomez (Internationaal Comité vzw) Annelies Wouters (ANB) 1 Programma Voorstellingsrondje van de

Nadere informatie

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten

Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten Een provinciale aanpak van hoeve- en streekproducten (Tinne Van Looy: plattelandscoördinator provincie Antwerpen) Vrijdag 27/11/2009 Landgoed Rhederoord Departement Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid

Nadere informatie

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning

Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Financieringsreglement Projectsubsidie Opvoedingsondersteuning Artikel 1 Wat is de doelstelling van een projectsubsidie? De stad Antwerpen kan, onder de voorwaarden bepaald in dit reglement en binnen de

Nadere informatie