Behoeften bij re-integratie na een myocardinfarct

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Behoeften bij re-integratie na een myocardinfarct"

Transcriptie

1 Behoeften bij re-integratie na een myocardinfarct Kwalitatief onderzoek bij werknemers en hun leidinggevenden kwalt J.D. Jankipersadsing Onderzoeksrapportage vervaardigd in het kader van de opleiding sociale geneeskunde voor arbeid en gezondheid, tak bedrijfsgeneeskunde. Netherlands School of Public & Occupational Health, Amsterdam Mei 2007

2 Voorwoord Voor u ligt de scriptie die gemaakt is in het kader van de opleiding tot bedrijfsarts aan de NSPOH. Mijn kennis en interesse in de cardiologie heb ik kunnen gebruiken in deze scriptie. Deze laatste fase van de opleiding was zeer verdiepend. Mijn dank gaat uit naar de respondenten van de betreffende bedrijven voor hun enthousiasme en hun medewerking en mijn collega s voor het kritisch mee lezen van deze scriptie. Veel plezier met het lezen van deze scriptie. Jamila Jankipersadsing

3 Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Samenvatting... 5 Hoofdstuk 1 Inleiding Aanleiding van het onderzoek Vraagstelling van het onderzoek Literatuurstudie Opzet... 8 Hoofdstuk 2 Literatuurstudie Hoofdstuk 3 Myocardinfarct Incidentie en prevalentie Pathofysiologie van het myocardinfarct Risicofactoren Klachten Diagnostiek Therapie Nazorg Belastende risicofactoren op het werk Hoofdstuk 4 Methode Kwalitatief onderzoek Populatie Hoofdstuk 5 Resultaten Werknemers Leidinggevenden Hoofdstuk 6 Discussie Hoofdstuk 7 Conclusie en Aanbevelingen... 37

4 Nawoord Literatuurreferenties Bijlage 1 Vragenlijst... XLII Bijlage 2 Codering van fragmenten met labels... XLIII 4

5 Samenvatting Van de mensen met een chronische ziekte of handicap rapporteert één op de drie problemen te ervaren op het gebied van werk. De re-integratie adviezen door bedrijfsartsen bij chronisch zieken rusten vooral op onderbuikgevoelens en tacit knowledge. Er is nog geen standaard interventie om mensen met chronische ziekten te begeleiden. Dit onderzoek inventariseert behoeften bij werknemers na een myocardinfarct en hun leidinggevenden bij aanvang re-integratie. De incidentie van het acute hartinfarct werd in 2003 geschat op Na het doormaken van een myocardinfarct wordt de ziekte chronisch. De centrale vraag in dit onderzoek luidt: wat zeggen mensen die na een myocardinfarct tussen vier en twaalf weken verzuimen, nodig te hebben om weer hun eigen werkende leven zo spoedig mogelijk op te pakken en wat zeggen de direct leidinggevenden van mensen die tussen vier en twaalf weken verzuimen, na een myocardinfarct nodig te hebben om spoedige re-integratie in eigen werk mogelijk te maken. De methode voor dit onderzoek is kwalitatief onderzoek door middel van vier interviews bij de werknemers en vier interviews bij hun leidinggevenden. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat werknemers vooral behoefte hebben aan informatie over de ziekte, praktische ondersteuning door de curatieve sector, begeleiding bij de re-integratie door de bedrijfsarts, praktische ondersteuning en begeleiding bij re-integratie op het werk, zelfsturing bij aanvang re-integratie, praktische ondersteuning door privé omgeving en emotionele ondersteuning van de privé omgeving. De leidinggevenden geven aan vooral behoefte te hebben aan praktische ondersteuning op het werk, begeleiding bij re-integratie op het werk, informatie over de ziekte krijgen van de werknemer, praktische ondersteuning vanuit de curatieve sector en preventie op het werk. Om de chronische werknemer naar het werk te begeleiden en aan het werk te houden zou een interventie toepasbaar zijn zoals de richtlijn psychische klachten. Deze bestaat uit voorlichtingsinterventie, tijdcontingente interventie en probleem- en oplossingsinterventie. Geconcludeerd kan worden dat er tevens voor de leidinggevenden een voorlichtingsinterventie over de ziekte en prognose en een probleem- en oplossingsinterventie mogelijk moeten zijn. In de interventies zou tevens regelmatig overleg moeten plaats vinden tussen werknemers, hun leidinggevenden en de bedrijfsarts. 5

6 Of een vergelijkend onderzoek toepasbaar is voor de overige chronische aandoeningen (diabetes mellitus, chronische darmziekten, schildklierziekten en mammacarcinoom) zal na de onderzoeken van de betreffende ziekten moeten blijken. 6

7 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding van het onderzoek Chronische aandoeningen en verzuim vormen in de toekomst een toenemend probleem gezien het grote aantal chronisch zieken door betere therapie, vergrijzing en hogere leeftijd waarop mensen moeten blijven werken. Van de mensen met een chronische ziekte of handicap rapporteert één op de drie problemen te ervaren op het gebied van werk. Dit is flink gestegen van bijna één op de tien mensen in 1998 naar ruim één op de drie mensen in De re-integratie adviezen door bedrijfsartsen bij chronisch zieken rusten vooral op onderbuikgevoelens en tacit knowledge. Er zijn nog geen goede standaard interventies om mensen met chronische ziekten te begeleiden. In een onderzoek van Detaille e.a. is kwalitatief onderzoek, via concept-mapping, van werknemers met reumatoïde artritis, diabetes mellitus en slechthorendheid verricht naar de wijze van ondersteuning door hulpverleners bij chronisch zieke werknemers om aan het werk te blijven. Er werden zeven gemeenschappelijke thema s genoemd: zelfacceptatie en zelfredzaamheid, steun van leidinggevenden, steun van collega s, maatschappelijke erkenning en lotgenotencontact, passende arbeidsomstandigheden en adequate hulpmiddelen en sociale voorzieningen. 2 De opdrachtgever van dit project, Arbo Unie B.V., is bezig met een onderzoek naar goede standaard interventies voor begeleiding van chronisch zieken, te weten, diabetes mellitus, chronische darmziekten, schildklierziekten, myocardinfarct en mammacarcinoom. Voor dit project wordt onderzocht wat werknemers met een chronische aandoening en hun leidinggevenden nodig hebben om het werkende leven weer op te pakken. In een groep van vijf bedrijfsartsen in opleiding is geïnventariseerd welke factoren invloed hebben op herstel en re-integratie. Dit onderzoek gaat over behoeften bij re-integratie van zowel werknemers als hun leidinggevenden bij re-integratie na een myocardinfarct. In de beroepsbevolking jaar komen in Nederland ongeveer mensen voor met hart- en vaatziekten, waarvan werkzaam. 3 De incidentie van het acute hartinfarct werd 7

8 in 2003 geschat op Na het doormaken van een myocardinfarct wordt de ziekte chronisch. Er zijn interventies van de Gezondheidsraad beschikbaar voor verzekeringartsen. Dit verzekeringsgeneeskundig protocol biedt een handreiking aan verzekeringsartsen voor de beoordeling van de functionele mogelijkheden en de beoordeling van de prognose van werknemers die een acuut myocardinfarct hebben door gemaakt. Het gaat hierbij om een beoordeling twee jaar na het acuut myocardinfarct. 5 Via de NVAB komt in juni 2007, voor bedrijfsartsen, de richtlijn ischemische hartziekten uit. 1.2 Vraagstelling van het onderzoek De centrale vraag in dit onderzoek luidt: wat zeggen mensen die na een myocardinfarct tussen vier en twaalf weken verzuimen, nodig te hebben om weer hun eigen werkende leven zo spoedig mogelijk op te pakken. Wat zeggen de direct leidinggevenden van mensen die tussen vier en twaalf weken verzuimen, na een myocardinfarct nodig te hebben om spoedige re-integratie in eigen werk mogelijk te maken. 1.3 Literatuurstudie De literatuurstudie in Pubmed is uitgevoerd op de Universiteit van het A.M.C. te Amsterdam. Daarnaast heb ik boeken over de pathofysiologie van het myocardinfarct bestudeerd en artikelen/ rapportages van de Nederlandse Hartstichting. Ook is literatuur geraadpleegd over kwalitatief onderzoek. 1.4 Opzet Deze scriptie bestaat uit 8 hoofdstukken. Na deze inleiding volgt de literatuurstudie naar factoren die van invloed zijn op herstel en re-integratie van werknemers na een acuut myocardinfarct. In hoofdstuk 3 wordt de incidentie, prevalentie, pathofysiologie, klachtenpresentatie, behandeling en prognose van het hartinfarct beschreven. Ook worden in dit hoofdstuk de belastende risicofactoren op het werk besproken. Hoofdstuk 4 beschrijft de gebruikte methode en de onderzochte populatie. De resultaten van dit onderzoek worden in hoofdstuk 5 8

9 gepresenteerd waarna in hoofdstuk 6 deze resultaten worden besproken. Dit onderzoek wordt afgesloten in hoofdstuk 7 met de conclusies en aanbevelingen. 9

10 Hoofdstuk 2 Literatuurstudie Allereerst heb ik een algemene literatuurstudie gedaan naar factoren die van invloed zijn op herstel en re-integratie van werknemers na een acuut myocardinfarct. Deze literatuurstudie is uitgevoerd op de Universiteit van het A.M.C. te Amsterdam. De zoekwoorden voor de search zijn gebaseerd op een lijst van trefwoorden, waarvan is aangetoond dat ze effectief zijn om te zoeken in PubMed. 6 De trefwoorden die ik gebruikt heb zijn: - Return to work - Myocardial infarction - Sick leave - Work - Absenteeism - Rehabilitation - Coping Daarnaast heb ik boeken over de pathofysiologie van het myocardinfarct bestudeerd en artikelen/ rapportages van de Nederlandse Hartstichting. Ook is literatuur geraadpleegd over kwalitatief onderzoek. Uit deze literatuurstudie zijn de volgende aandachtsgebieden naar voren gekomen waaruit relevante factoren zijn onderzocht naar de relatie tussen herstel en werkhervatting na een acuut myocardinfarct. Tijd naar werkhervatting Uit een review van J.Perk e.a. blijkt dat minstens de helft van de patiënten na een myocardinfarct binnen één jaar terugkeerde naar het werk. Verder blijkt uit deze review dat de duur van ziekteverzuim na een myocardinfarct negatief wordt beïnvloed door factoren zoals oudere leeftijd, lage opleiding, woonplaats (slechter in steden), stress op het werk, angst, depressie en verminderd zelfvertrouwen. 7 10

11 Fletcher geeft aan dat ongeveer 80% van de werknemers met een ongecompliceerde acuut myocardinfarct binnen 2 tot 3 maanden met werkhervatting kunnen beginnen. 8 Bij een control trial onderzoek van Petrie e.a naar visies van werknemers ten tijde van hun myocardinfarct worden er interventies gebruikt, bestaande uit uitleg over pathofysiologie van het myocardinfarct, symptoomherkenning, een plan voor risicofactorenreductie en conditieverbetering. Het bleek dat de werknemers in de trial groep sneller terugkeerden naar hun werk dan de werknemers in de controle groep en dit langer handhaafden dan de werknemers uit de controle groep. 9 In het trial onderzoek van Kovoor e.a. werd post infarct laag risico werknemers geadviseerd om bij 2 weken na het myocardinfarct (en ontslag uit ziekenhuis) volledig met hun dagelijkse activiteiten te beginnen, inclusief werk. Er werden, na 6 maanden, geen nadelige medische effecten gemeten. Echter, voorlichting bij ontslag uit het ziekenhuis is hierbij een belangrijke factor. Voordat deze interventie kan worden toegepast moet er een grote klinische trial plaats vinden. 10 Cognities van de werknemer Terugkeer naar werk is gerelateerd aan de opvattingen van de patiënt zelf over de status van zijn gezondheid na het myocardinfarct. Voorlichting over de ziekte draagt positief bij aan herstel. 8 In het onderzoek van Petrie e.a. werd aan de werknemers hun visie op herstel gevraagd ten tijde en 6 maanden na het myocardinfarct. Deze studie toont aan dat de cognitie van patiënten na een myocardinfarct ten tijde van ontslag uit het ziekenhuis een belangrijke factor is voor het herstel. Het bleek dat men binnen 6 weken het werk kon hervatten, indien de werknemer de visie had dat de ziekte kortdurend zou zijn en minder ernstige consequenties zou hebben. Indien de visie was dat de ziekte lang zou duren met serieuze gevolgen werd dit geassocieerd met een langere tijd voordat men kon beginnen met werkhervatting. De visies van de werknemers zouden worden gevormd door de informatie die zij kregen in het ziekenhuis en ten tijde van het infarct. De visies blijven bestaan, informatie over de ziekte op een later tijdstip vanuit de curatieve sector heeft hier geen invloed op. Medici zijn zich hiervan niet bewust, en zeker niet als de werknemer niet zelf om informatie vraagt. 11 Bij een volgend control trial onderzoek van Petrie e.a. naar visies van werknemers ten tijde van hun myocardinfarct werd nogmaals bevestigd dat cognitie een belangrijke factor is in het 11

12 herstel. Door middel van een in het ziekenhuis gestarte interventie bleek dat de trial groep sneller terugkeerde naar het werk. 9 Informatie over de ziekte In het onderzoek van Timmins e.a. werd aan werknemers en verpleegkundigen gevraagd, door middel van vragenlijsten, wat hun behoeftes waren aan informatie in een cardiaal voorlichtingsprogramma. Hieruit bleek dat werknemers praktische informatie willen over de oorzaak van het infarct (inclusief risicofactoren), hun conditie en preventie. Ook was er een behoefte aan psychologische informatie in de vroege fase na het ziekenhuisontslag, dit ter ondersteuning van het weer in de maatschappij kunnen functioneren. Uit dit onderzoek bleek verder dat de werknemers en verpleegkundigen verschillende factoren belangrijk vonden. In tegenstelling tot de werknemers vonden de verpleegkundigen re-integratie wel belangrijk. 12 Fletcher geeft aan dat ook informatie aan de familieleden van de myocardpatiënt belangrijk is. Het gaat daarbij vooral om informatie over de risicofactoren (life style factoren) en praktische informatie over het beloop van het myocardinfarct, en de normale en niet- normale symptomen van de hartziekte begrijpen. Dit geeft patiënt en zijn familie meer verantwoordelijkheid over de gezondheid van de patiënt. Het meest effectief is wanneer de informatie al in het ziekenhuis tijdens opname wordt gegeven en gecontinueerd wordt op lange termijn. Ondersteuning van familie en omgeving beïnvloed de hartpatiënt positief na een myocardinfarct. De patiënten hadden minder aanpassingsproblemen zowel op korte als lange op termijn. 8 Begeleiding bij re-integratie en preventie 13 Het artikel van Johnzon Zerwic en Prasun gaat over etiologie, pathofysiologie en behandeling van het myocardinfarct en identificeert strategieën om snel te handelen bij een werknemer die na een myocardinfarct op het werk terugkeert. De strategie in dit onderzoek was een verpleegkundige ter ondersteuning van de werknemer op de werkvloer. Hierbij is het belangrijk dat passend beleid, procedure en protocollen, gebaseerd op locale standaarden zoals verpleegkundig handelen, locale acute hulpverlening en trauma centra protocollen worden ontwikkeld door de gezondheidszorg. 12

13 Als de werknemer kan re-integreren, kan de verpleegkundige de werknemer ondersteunen te blijven deelnemen aan revalidatie en het herstel van de werknemer monitoren. Als de werkgever een ruimte kan faciliteren waar werknemers regelmatig kunnen oefenen, kan de verpleegkundige nauw samenwerken met de werknemer om zijn belasting en belastbaarheid in het werk te monitoren. Daarnaast kan de verpleegkundige een aanvullende rol spelen in preventie op de werkplek: het reduceren van cardiale risico s. Vroegtijdige herkenning van het myocardinfarct zal de morbiditeit en mortaliteit, die geassocieerd zijn met cardiovasculaire aandoeningen, een snellere re-integratie bevorderen en dus ook economische schade reduceren. Psychologische factoren Diverse psychologische factoren zoals angst, depressie, ontkenning en afhankelijkheid kunnen het herstel van de patiënt belemmeren. Er zijn twee hoofdstrategieën die psychologische complicaties kunnen verminderen. Dit zijn voorlichting en lichamelijke activiteit. Dit kan worden bewerkstelligd in een hartrevalidatieprogramma. 8 Het blijkt dat patiënten met een eerste myocardinfarct twee keer zoveel kans hebben op een post traumatische stress stoornis als gezonde mensen. Veel patiënten blijven angstig met betrekking tot een herhaling van het infarct. 14 Ondersteuning Ondersteuning door de huisarts aan de patiënt is een belangrijke factor in het herstelproces. Uit het onderzoek van Trelawny- Ross en Russel bleek dat patiënten die ondersteuning van hun huisarts kregen succesvol reïntegreerden. Ondersteuning door de familie is ook van belang: de echtgenoten van patiënten wilden van de curatieve sector weten wat hun echtgenoot wel en niet kon want als zij sturing hierin kregen waren zij niet zo overbezorgd. De mannen hadden meer behoeften aan aanmoediging door hun familie dan de door hun opgelegde beperkingen

14 Coping Er wordt onderscheid gemaakt in actieve (probleemoplossende coping) en passieve coping (emotieregulerende coping). Bij actieve coping probeert men de oorzaak van de stress aan te pakken en bij passieve coping probeert men de gevolgen van de stress te herstellen door bijvoorbeeld ontspanning, maar ook ontkennen en ontvluchten. Deze vorm van coping kan bij re-integratie van hartpatiënten een enorm obstakel zijn

15 Hoofdstuk 3 Myocardinfarct 3.1 Incidentie en prevalentie Hart- en vaatziekten vormen de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. In ons land sterven jaarlijks meer dan mensen ten gevolge van deze aandoening. In 2004 zijn er in totaal mensen overleden, waarvan aan hart en vaatziekten. Het gaat hier om 33% van de totale sterfte van de Nederlandse bevolking. Ondanks vergrijzing en groei van de Nederlandse bevolking zien we een daling aan sterfte ten gevolge van hart- en vaatziekte in de laatste 20 jaar. In 2004 stierven meer vrouwen (23.749) dan mannen (21.696) aan hart en vaatziekten. De leeftijd waarop mannen overlijden aan hart- en vaatziekten ligt 10 jaar lager dan de leeftijd waarop vrouwen overlijden aan hart- en vaatziekten. 17 Het grootste deel aan sterfte binnen de groep hart- en vaatziekte wordt veroorzaakt door de ischemische aandoeningen en de cerebrovasculaire aandoeningen. Deze twee ziektebeelden zijn verantwoordelijk voor 55% van de sterfte binnen hart- en vaatziekten. Binnen de ischemische hartziekten vormt het acuut myocardinfarct de grootste groep met sterfgevallen Pathofysiologie van het myocardinfarct Coronaire hartziekten worden veroorzaakt door vernauwingen in de kransslagaders, waardoor de bloedstroom naar het myocard wordt belemmerd. De vernauwingen bestaan uit atherosclerotische laesies of coronairsclerose. De oorzaak van atherosclerose is nog onbekend. Men noemt het ontstaan van atherosclerose een multifactoriële afwijking. Verschillende factoren spelen een rol bij het ontstaan van atherosclerose. Deze zijn met name een verhoogd cholesterolgehalte, hypertensie, het roken van sigaretten, erfelijke aanleg, suikerziekte, overgewicht, oudere leeftijd, mannelijk geslacht en gebrek aan beweging. 18 Atherosclerose is de onderliggende oorzaak van het myocardinfarct. Het myocardinfarct wordt voor 90% veroorzaakt door afsluiting van een coronairarterie door een thrombus, meestal als gevolg van een plaqueruptuur. Door deze afsluitende thrombus 15

16 ontvangt het achterliggende weefsel lange tijd geen zuurstof en ontstaat infarcering van het myocard. De mate van grootte en ernst van het infarct wordt door de snelheid van lyse van de thrombus bepaald. 18, Risicofactoren De risicofactoren die relevant zijn voor het ontstaan van atherosclerose (dus ook van een myocardinfarct) kunnen we onderverdelen in beïnvloedbare en niet beïnvloedbare risicofactoren. 18,19 De beïnvloedbare risicofactoren zijn: - verhoogd serumcholesterol (in het bijzonder verhoogd LDL en/ of laag HDL gehalte) - roken en passief roken - hypertensie - lichamelijke inactiviteit - obesitas - diabetes mellitus - ongezonde voedingsgewoonten - te veel alcohol - te veel verzadigd vet en transvet - te weinig groente en fruit - te veel zout - depressie - slecht omgaan met stress - persoonlijkheidsfactoren (negatieve affectiviteit in combinatie met sociale inhibitie) - sociale isolatie - hypercysteïnemie - cocaïnegebruik De niet beïnvloedbare factoren zijn: - hoge leeftijd - positieve familieanamnese - het mannelijk geslacht 16

17 - een voorgeschiedenis met hart- en vaatziekte 3.4 Klachten Het eerste symptoom van een acuut myocardinfarct is een drukkend gevoel op borst die als levensbedreigend wordt ervaren. De pijn is voornamelijk substernaal gelokaliseerd uitstralend naar links, maar kan ook uitstralen naar rechts, naar de rug tussen de schouderbladen of naar de kaken. De pijn duurt meestal langer dan 15 minuten en neemt niet af na rust of na toediening van nitroglycerine. Ook treden er vegetatieve reacties op zoals transpireren, braken, syncope en lage bloeddruk als uiting van vagusstimulatie. Later raakt het sympathische systeem overactief door de reactie op angst en pijn. 3.5 Diagnostiek De diagnostiek van het acuut myocardinfarct berust op de klinische presentatie, typische elektrocardiografische bevindingen en abnormale serum-enzymen. Niet altijd treedt pijn op bij een infarct. Indien er geen pijn optreedt, spreekt men van een stil infarct. Dit komt bij 20% van de patiënten voor. 18 Het elektrocardiogram (ECG) is de meest gebruikte en bekendste test die gebruikt wordt bij de diagnose. Het ECG laat bij een acuut myocardinfarct ST- elevaties zien. Een inspanningselektrocardiogram (fietsergometrie) wordt gebruikt om angina pectoris aan te tonen. Een nieuwe methode om myocardischemie aan te tonen is de inspanningsechocardiografie. Er wordt een echocardiogram gemaakt in rust en dit wordt tijdens inspanning en maximale inspanning herhaald. Coronair angiografie vormt de gouden standaard om coronair lijden aan te tonen. Hierbij worden kransslagaderen met behulp van een contraststof afgebeeld. Zo kan men een vernauwing aan tonen. 16 Bepaalde serum enzymen zijn in hoge concentraties in de hartspier aanwezig. Bij necrose komen ze vrij in de bloedbaan. De hoeveelheid is een maat voor de grootte van het infarct. Na ongeveer 6 uur van af het begin van de symptomen komt CK (creatinefosfokinase) vrij, daarna ASAT (aspartaattransaminase) en LDH (lactaatdehydrogenase). Omdat CK ook vrijkomt bij spierletsel, intramusculaire injecties en na een val, is het CK- MB, een iso enzym, veel specifieker en geldt dat verhoging hiervan vrijwel diagnostisch is 17

18 voor myocardischemie. In het laatste decennium is Troponine als marker toegevoegd. Deze is gevoeliger en specifieker voor het myocardinfarct. Deze stof detecteert kleine stolsels die de kleinere vaten afsluiten. Deze stolseltjes komen van een stolsel die een vat, niet afsluit maar vernauwt. Door de Troponine test kunnen ook de kleinere infarcten gediagnosticeerd worden Therapie Bij acute behandeling van het myocardinfarct staat beperking van de infarctgrootte door middel van trombolyse en hemodynamische bewaking met zo nodig therapeutische behandeling op de voorgrond. Trombolyse dient in de eerste uren na het infarct plaats te vinden. Slechts dan wordt reperfusie van het ischemisch gebied gunstig beïnvloed. Bij niet geslaagde trombolyse en te verwachten groot myocardinfarct, en bij acuut myocardinfarct met ernstige pompfunctiestoornis zoals astma cardiale of cardiogene shock gaat de voorkeur uit naar primaire PTCA Nazorg Voordat een patiënt met een myocardinfarct uit het ziekenhuis wordt ontslagen wordt er een inspanningsproef verricht. Op basis hiervan wordt een oefenschema opgesteld waarmee het inspanningsniveau geleidelijk wordt verhoogd, waardoor de patiënt weer zelfvertrouwen krijgt. De revalidatie geschiedt tegenwoordig in groepsverband. Het is aangetoond dat een multidisciplinair hartrevalidatieprogramma zinvol en effectief is voor mensen die een myocardinfarct hebben ondergaan. Fysieke training na een myocardinfarct verbetert de fysieke capaciteit en de spierkracht en vermindert de symptomen van dyspnoe en angina pectoris. Een multidisciplinair programma draagt bij aan het psychosociale herstel en werkhervatting en modificatie van biologische risicofactoren Belastende risicofactoren op het werk De volgende verschillende arbeidsomstandigheden kunnen een cardiologische belasting betekenen: 19 18

19 1. Ploegendienst Bij werknemers die in ploegendienst werken worden meer hart- en vaatziekten gediagnosticeerd dan bij mensen met regelmatige werktijden. Het gaat hier meestal om een indirect verband via het bloeddrukverhogende effect van ploegendienst en een ongezondere leefwijze. 2. Overwerk Werkweken van meer dan 60 uur en werkdagen van meer dan 11 uur kunnen een verhogend effect op de bloeddruk hebben en de morbiditeit van het myocardinfarct verhogen. 3. Kou Acute blootstelling aan extreme kou kan coronaire spasmen veroorzaken. 4. Hitte: Hitte stuwing wordt beschouwd als een uitlokkende factor voor een hartinfarct bij bekende hartpatiënten. 5. Lawaai In de literatuur wordt gemeld dat lawaai boven de 85 db een negatief effect heeft op het cardiovasculair systeem. 6. Onregelmatig zwaar werk Bij onregelmatig zwaar werk is de kans op een myocardinfarct in het eerste uur na de inspanning verhoogd in tegenstelling tot regelmatige fysieke inspanning. 7. Zittend werk Een voornamelijk sedentaire levenswijze wordt beschouwd als een risicofactor voor hart- en vaatziekten. 8. Blootstelling aan chemische stoffen De stoffen koolstofdisulfide, koolmonoxide, oplosmiddelen, nitraatesters, lood, arseen, benzeen en xyleen hebben een negatieve invloed op het cardiovasculaire systeem. 19

20 Hoofdstuk 4 Methode 4.1 Kwalitatief onderzoek Ik heb gekozen voor kwalitatief onderzoek omdat ik wil onderzoeken en begrijpen wat mensen zelf denken nodig te hebben ( wat is belangrijk voor die persoon?, waar heeft hij behoefte aan? ) bij hun re-integratie na een myocardinfarct. De kortste omschrijving van kwalitatief onderzoek luidt: de studie van de aard van verschijnselen. Dit wil zeggen dat het gaat om de kwaliteit, de verschijningsvormen, de context waarin ze voorkomen en de perspectieven van waaruit men er naar kan kijken. 22 In tegenstelling tot kwantitatief onderzoek heeft kwalitatief onderzoek de mogelijkheid verdiepend onderzoek te doen naar behoeften van deze werknemers en hun leidinggevenden. Andere belangrijke verschillen tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek zijn: 1.Bij kwalitatief onderzoek wordt gebruik gemaakt van verschillende data bronnen en de nadruk wordt gelegd op begrijpen of doorgronden van individuele mensen, groepen of situaties. Er kan gebruikt worden gemaakt van een flexibele onderzoeksopzet dat zich tijdens het onderzoek nog kan wijzigen. Bij kwalitatief onderzoek staat centraal dat een fenomeen binnen de eigen context dient te worden bestudeerd. 2. Bij kwalitatief onderzoek worden de gegevens, resultaten en conclusies vaak als subjectief en niet-betrouwbaar gekarakteriseerd. Vaak kan je het onderzoek niet onder dezelfde omstandigheden uitvoeren door diversiteit van factoren die je als onderzoeker niet onder controle hebt. 3. Bij kwalitatief onderzoek hecht men waarde aan begrippen zoals transparant en geloofwaardigheid. Bij kwantitatief onderzoek juist meer aan betrouwbaarheid en geldigheid. 23 Er zijn enkele valkuilen bij kwalitatief onderzoek: Interpretatiefouten door vooringenomenheid, luiheid of juist te veel betrokkenheid. 20

21 Er kan reactiviteit ontstaan doordat de onderzochte groep zich anders gedraagt dan ze in werkelijkheid is, ook door desinteresse of boycot van het onderzoek. 23 In dit onderzoek heb ik gekozen voor het interviewen van werknemers die net een hartinfarct hebben doorgemaakt en hun leidinggevenden. De interviews vonden bij 4 werknemers en hun leidinggevenden plaats tussen 4 en 12 weken na het acuut myocardinfarct. De werknemers komen uit het bestand van Arbo Unie. Er is gebruik gemaakt van geluidopnames voor de interviews. Aan het begin van het gesprek wordt een open vraag gesteld en vervolgens worden alleen vragen gesteld om het gesprek op gang te houden en de respondenten te stimuleren bij het verwoorden van hun ideeën. Over dit onderzoek is er regelmatig overleg geweest met vijf collega s bedrijfsartsen die met een soortgelijk onderzoek voor chronische zieken bezig zijn. Vanaf het begin van het onderzoek is een logboek bij gehouden. Op de volgende thema s, gevonden in literatuur, wordt dieper ingegaan: ziekte, curatieve sector, werk en privé omgeving en mogelijk andere thema s die tijdens de interviews aan het licht komen. Na elk interview zijn de interviews uitgewerkt. Niet relevante tekst, die niet bepaald wordt door de onderzoeksvraag, is verwijderd. Daarna is de relevante tekst opgesplitst in fragmenten en daaraan een code toegekend. Aan elk fragment zijn vervolgens één of meer labels toegekend. Een label is een belangrijke term die kenmerkend is voor het tekstfragment en die relevant is voor het beantwoorden voor de vraagstelling. Door de labels en de oorspronkelijke en nieuwe thema s te ordenen worden verbanden gelegd. Labels die min of meer synoniem zijn worden vervangen door één label. Daarna zijn de kernthema s en thema s vastgesteld. De laatste stap van dit kwalitatief onderzoek is het beantwoorden van de vraagstelling. Er wordt vastgesteld hoe belangrijk de kernthema s en thema s zijn en in welke zin ze belangrijk zijn. Dit is gedaan door de frequenties van de thema s te bekijken en de lading ervan. Door tekstfragmenten/ citaten weer te geven wordt er een antwoord geformuleerd op de onderzoeksvraag. 21

22 4.2 Populatie In totaal zijn 4 werknemers gevolgd die zich hadden ziek gemeld met een acuut myocard infarct. Alle werknemers zijn van werkgevers die zijn aangesloten bij Arbo Unie Europoort. De gegevens van de werknemers staan in tabel 1 vermeldt. Bij het eerste spreekuurcontact, na de ziekmelding, is aan de werknemers gevraagd mee te doen aan het onderzoek. Allen reageerden enthousiast en wilden graag meewerken. Tabel 1 Gegevens van de werknemers en het percentage werkhervatting ten tijde van de interviews. werknemer geslacht leeftijd functie werkhervatting tijdens onderzoek 1 m 58 werkvoorbereider 0% 2 m 55 verkoper publieke veiligheid 80% 3 m 49 operator 25% 4 v 46 afwasser 0% Aan de werknemers is meteen gevraagd wie hun direct leidinggevende was die hun zouden begeleiden tijdens de re-integratie. Bij 2 van de 4 werknemers bleek hun direct leidinggevende tevens hoofd P&O te zijn (zie tabel 2), dit vanwege de functie van de werknemer of de grootte van het bedrijf. Na toestemming van de werknemers is tevens aan de betreffende leidinggevenden gevraagd of zij mee wilden werken aan het onderzoek. Ook zij zagen het nut van dit onderzoek in en leverden hun bijdrage. Tabel 2 Gegevens van de leidinggevenden. leidinggevende geslacht functie 5 v hoofd P&O 6 v hoofd P&O 7 m wachtchef 8 m directeur 22

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

HARTREVALIDATIE (IPZ)

HARTREVALIDATIE (IPZ) HARTREVALIDATIE (IPZ) 17721 Inleiding Deze folder geeft u informatie over het poliklinisch hartrevalidatieprogramma IPZ (Intensieve Poliklinische Zorg). De behandelmethoden voor hart- en vaatziekten zijn

Nadere informatie

Poliklinische hartrevalidatie AMC

Poliklinische hartrevalidatie AMC Poliklinische hartrevalidatie AMC In deze folder leest u meer over het hartrevalidatieprogramma in het Academisch Medisch Centrum en het eerste gesprek dat u krijgt (intakegesprek). Waarom is er hartrevalidatie?

Nadere informatie

24 september 2015. Van harte welkom!

24 september 2015. Van harte welkom! 24 september 2015 Van harte welkom! Programma 20.00: Welkom Wendy de Valk, verpleegkundig specialist cardiologie 20.10: Het vrouwenhart. Is er verschil tussen mannen en vrouwen? Mw. A. Lubbert-Verberkmoes,

Nadere informatie

Judy Aertsen Aertsen Bedrijfsarts & Advies Tredin

Judy Aertsen Aertsen Bedrijfsarts & Advies Tredin Judy Aertsen Aertsen Bedrijfsarts & Advies Tredin Inhoud presentatie Bedrijfsarts?? Wat doet de bedrijfsarts? Wetgeving Hartpatiënt en dan Casus Wel doen/ niet doen Bedrijfsarts of arbo arts? Basis arts

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Informatie

Hartrevalidatie. Informatie Hartrevalidatie Informatie Hartrevalidatie Cardiologie U wordt in Zuyderland Medisch Centrum behandeld voor uw hartklachten. Met deze folder willen wij u informeren over het hartrevalidatieprogramma waaraan

Nadere informatie

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol

Een gezonder leven met een lager cholesterol. Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve van patiënten met een verhoogd cholesterol Een gezonder leven met een lager cholesterol Voorlichtingsmateriaal ten behoeve

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep)

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder vriendelijk verzocht contact op te

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis

Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Naar huis na een hartinfarct Wat u beter wel en niet kunt doen! Afdeling C2 IJsselland Ziekenhuis Inhoudsopgave 1. Voorbereiding op uw ontslag 2 2. Weer thuis 4 2.1 Medicijnen 2.2 Werk 2.3 Autorijden 2.4

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst

Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst Hart- en vaatziekten bij vrouwen: meer aandacht gewenst Vrouwenstudies Medische Wetenschappen Prof.dr. Toine Lagro-Janssen Opzet Stellingen Aanleiding aparte aandacht m/v Profiel m/v coronaire hartziekten

Nadere informatie

ACUUT CORONAIR SYNDROOM

ACUUT CORONAIR SYNDROOM ACUUT CORONAIR SYNDROOM Doelen ACS pathofysiologie begrijpen Risicofactoren voor ACS kunnen herkennen Diagnostische stappen kunnen volgen 12 februari 2015 Esther de Haan, verpleegkundig specialist cardiologie

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Dokter op Dinsdag Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Het hart is voornamelijk gemaakt van speciale spier. Het hart pompt bloed in de slagaders (bloedvaten) die het bloed naar alle

Nadere informatie

Hartrevalidatieprogramma

Hartrevalidatieprogramma Hartrevalidatieprogramma Inleiding Uw cardioloog heeft u aangemeld voor het hartrevalidatieprogramma in het Hartrevalidatiecentrum Eindhoven, een samenwerkingsverband tussen Máxima Medisch Centrum en het

Nadere informatie

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt

Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Klinische en poliklinische informatie voor een hartpatiënt Geachte heer of mevrouw, Onlangs heeft u een hartinfarct, een dotterbehandeling of een hartoperatie gehad. Misschien waren er voordien al voortekenen

Nadere informatie

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting

Nederlanse Samenvatting. Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 197 198 Samenvatting In het proefschrift worden diverse klinische aspecten van primaire PCI (Primaire Coronaire Interventie) voor de behandeling van een hartinfarct onderzocht.

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland

Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen. Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Cardiologie Centrum Waterland Hart- en vaatziekten: risicoprofiel en leefstijladviezen Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in

Nadere informatie

DREIGEND HARTINFARCT

DREIGEND HARTINFARCT DREIGEND HARTINFARCT (onstabiele angina pectoris) In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over een dreigend hartinfarct. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kransslagadervernauwing en hartklachten Kransslagadervernauwing is een van de belangrijkste ziekten in de westerse wereld. De kransslagaderen zijn de bloedvaten die het hart van

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis

Hartrevalidatie. Revalidatie / Cardiologie. Informatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor dit programma

Nadere informatie

Hartrevalidatie CARDIOLOGIE. Het vinden van de juiste balans

Hartrevalidatie CARDIOLOGIE. Het vinden van de juiste balans CARDIOLOGIE Hartrevalidatie Het vinden van de juiste balans In verband met hartklachten wordt u behandeld in het Laurentius ziekenhuis. Een hartstoornis kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben.

Nadere informatie

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een

Als er een kleine hoeveelheid vocht uit de wond lekt, kunt u een droog steriel gaas op de wond leggen en deze vastplakken met een Leefregels na PCI U heeft een dotterbehandeling ondergaan. Dit wordt ook wel een PCI genoemd, wat staat voor Percutane Coronaire Interventie. Na ontslag uit het ziekenhuis gaat het herstelproces en de

Nadere informatie

Overzicht van alle aanbevelingen in de Multidisciplinaire Richtlijn Hartrevalidatie 2011 (nieuwe vetgedrukt)

Overzicht van alle aanbevelingen in de Multidisciplinaire Richtlijn Hartrevalidatie 2011 (nieuwe vetgedrukt) Overzicht van alle aanbevelingen in de Multidisciplinaire Richtlijn Hartrevalidatie 2011 (nieuwe vetgedrukt) Nieuwe aanbeveling 1 De projectgroep is van mening dat patiënten altijd via een cardioloog doorverwezen

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Hartrevalidatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Hartrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord Hartrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord U krijgt deze folder omdat u voor revalidatiebehandeling bent verwezen naar locatie

Nadere informatie

Microvasculaire Coronaire Dysfunctie

Microvasculaire Coronaire Dysfunctie Microvasculaire Coronaire Dysfunctie U bent onder behandeling bij de afdeling Cardiologie van het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie over microvasculaire coronaire dysfunctie (MCD). Heeft u

Nadere informatie

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG

Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio. dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Myocard infarct Diagnostiek en transmurale afspraken OLVG regio dr. Geert-Jan Geersing Huisarts Buitenhof Prof.dr. Freek Verheugt Cardioloog OLVG Presentatie vandaag Epidemiologie myocardinfarct Diagnostiek

Nadere informatie

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog

Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog Van harte welkom! Hart en Vaataandoeningen, Leefstijlziektes? of! Leo Schrijvers Cardioloog CONFUCIUS: Chinees wijsgeer circa 500 voor Christus Het is niet moeilijk om het goede te herkennen, maar wel

Nadere informatie

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn.

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn. Hartrevalidatie Inleiding De cardioloog, de hartfalenverpleegkundige of de ICD-verpleegkundige heeft u geadviseerd het poliklinische hartrevalidatieprogramma te gaan volgen. Het hartrevalidatie-programma

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie bij hartfalen Revalidatiecentrum Breda

Poliklinische revalidatie bij hartfalen Revalidatiecentrum Breda 1. Poliklinische revalidatie bij hartfalen Revalidatiecentrum Breda Poliklinische hartrevalidatie Doelgroep Poliklinische hartrevalidatie is bedoeld voor mensen die een hartinfarct, hartoperatie of dotterbehandeling

Nadere informatie

Claudicatio intermittens

Claudicatio intermittens V-III Claudicatio intermittens Inleiding Deze richtlijnen betreffen alleen de arteriële claudicatio intermittens en niet de veneuze en neurogene claudicatio intermittens. Ze zijn gebaseerd op de consensus

Nadere informatie

Working 9 5: hart voor je werk of werk voor je hart?

Working 9 5: hart voor je werk of werk voor je hart? Working 9 5: hart voor je werk of werk voor je hart? Workshop CarVasZ congres De Reehorst, Ede 21 november 2014 Elly Vos, Mental Coaching Venlo Registerpsycholoog NIP / Arbeid & Gezondheid ellyvos@planet.nl

Nadere informatie

Hartrevalidatie poliklinische patiënten

Hartrevalidatie poliklinische patiënten Hartrevalidatie poliklinische patiënten In verband met hart- en of vaatproblemen wordt u behandeld in het TweeSteden ziekenhuis. Een hartstoornis kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag.

Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015. Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart. 12/3/14 pag. Korte casus II Prof. dr. S. Droogmans EBM II 2014-2015 Julia Schwarze & Nathan Bormans Tutor: Chelsey Plas Prof. dr. N. Pouliart 12/3/14 pag. 2 Inhoudstafel Casus Probleemlijst Differentiaaldiagnoses Acuut

Nadere informatie

Hartrevalidatie. gemini-ziekenhuis.nl

Hartrevalidatie. gemini-ziekenhuis.nl Hartrevalidatie gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Hartrevalidatie 3 Het voorlichtingsprogramma 3 Het trainingsprogramma 4 De leefstijlcursus 5 Na de hartrevalidatie 6 Verhindering 6 Vergoeding 7 Uw vragen

Nadere informatie

Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu?

Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu? Hartrevalidatieprogramma Een hartaandoening Wat nu? Bezoekadressen: Meander Medisch Centrum Maatweg 3 3813 TZ Amersfoort Locatie Baarn Molenweg 2 3743 CM Baarn Locatie Barneveld (Medisch Centrum de Burgt)

Nadere informatie

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn:

Risicofactoren die een rol spelen in het proces van atherosclerose zijn: Arterieel vaatlijden Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN

ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN Definitie, pathofysiologie, symptomatologie en diagnostiek Dr. Marcel Daniëls Jeroen Bosch Ziekenhuis s-hertogenbosch ACUTE CORONAIRE SYNDROMEN pathofysiologie Definitie symptomatologie

Nadere informatie

Welkom. Publiekslezing Hartaandoeningen. 10 maart 2016

Welkom. Publiekslezing Hartaandoeningen. 10 maart 2016 Welkom Publiekslezing Hartaandoeningen 10 maart 2016 Voorstellen Ineke Sterk Verpleegkundig specialist interne geneeskunde Programma publiekslezing 19.30 uur Aanvang publiekslezing 19.45 uur Lezing cardioloog

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een hartinfarct

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een hartinfarct Hartrevalidatie na een hartinfarct HARTREVALIDATIE NA EEN HARTINFARCT INLEIDING Een hartinfarct kan grote gevolgen hebben, zowel voor uzelf als voor uw naaste omgeving. Belangrijk is dat u erin slaagt

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender SAMENVATTING Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender In de jaren negentig werd duidelijk dat steeds meer werknemers in Nederland, waaronder in

Nadere informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie 1 Uw huisarts/specialist heeft u doorverwezen naar de "preventie vaatpoli". In deze brochure kunt u lezen wat de preventieve vaatpoli is en wie u daar behandelt

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen

Chirurgie. Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Chirurgie Operatie wegens een afsluiting of vernauwing van liesof beenslagaderen Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer arterieel (slagaderlijk)

Nadere informatie

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis

Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Revalidatie / Cardiologie Hartrevalidatie Informatie hartrevalidatie / Adviezen voor thuis Inleiding Er is met u gesproken over het hartrevalidatieprogramma. Om te beoordelen of u in aanmerking komt voor

Nadere informatie

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie. Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11

Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie. Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 Preventie vaatpoli (PVP) Algemene informatie Boermarkeweg 60 7824 AA Emmen Postbus 30002 7800 RA Emmen Tel. 0591 69 19 11 MA 1306 03-12-v1 H 12 1 Uw huisarts/specialist heeft u doorverwezen naar de "preventie

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct

Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie. Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie Activiteiten voor de eerste weken na een hartinfarct Centrum voor Revalidatie Fysiotherapie In deze folder vindt u informatie voor de eerste weken na uw ontslag

Nadere informatie

Inventarisatie behoeften van

Inventarisatie behoeften van Inventarisatie behoeften van werkenden met een chronisch ziekte overzicht behoeften In dit deel van het onderzoek brengen we de behoefte aan praktische ondersteuning in kaart van werkenden met een chronische

Nadere informatie

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011

cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 2011 cijfers en feiten Hart- en vaatziekten bij vrouwen en mannen Uitgave van de Nederlandse Hartstichting februari 211 Sterfte bij vrouwen en mannen Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke oorzaak van overlijden

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een bypass-operatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Hartrevalidatie na een bypass-operatie Hartrevalidatie na een bypass-operatie HARTREVALIDATIE NA EEN BYPASS-OPERATIE INLEIDING Een bypass-operatie kan grote gevolgen hebben, zowel voor uzelf als voor uw naaste omgeving. Belangrijk is dat u

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR

DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR DIABETES- EN VASCULAIR SPREEKUUR 358 Inleiding U bezoekt het Diabetes- & Vasculaircentrum van het Sint Franciscus Gasthuis, vanwege uw verhoogde kans op: hart- en vaatziekten; suikerziekte (diabetes mellitus);

Nadere informatie

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016

Hart & Vaten. Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 Hart & Vaten Hóe houdt u ze gezond? E. Olde Bijvank, cardioloog 24 mei 2016 S Bholasing Moons Olde Bijvank Horsthuis Veerbeek de Groot Speleman Cardiologen MC Slotervaart ism De Hart- en Vaatgroep Kennemerland

Nadere informatie

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen Tinnitus en arbeid Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid

Nadere informatie

Leefstijltraining PEP-module. Poli Hartrevalidatie

Leefstijltraining PEP-module. Poli Hartrevalidatie 00 Leefstijltraining PEP-module Poli Hartrevalidatie 1 Inleiding U heeft een hartaandoening (hartinfarct, hartoperatie of dotter procedure ) gehad. Dit kan aanleiding zijn om uw leefstijl aan te passen.

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Hartrevalidatie poliklinische patiënten

Hartrevalidatie poliklinische patiënten Hartrevalidatie poliklinische patiënten In verband met hart- en of vaatproblemen wordt u behandeld in het TweeSteden ziekenhuis. Een hartstoornis kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het

Nadere informatie

1. Ziekmelding. 2. Bereikbaarheid

1. Ziekmelding. 2. Bereikbaarheid 1. Ziekmelding De eerste dag dat u ziek bent, moet u zich telefonisch ziekmelden bij uw direct leidinggevende op uw feitelijke werkplek én bij Stiptwerk. Op werkdagen zijn wij bereikbaar van 08.30 uur

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie

Oncologische Revalidatie Libra R&A Revalidatie Oncologische Revalidatie Herstellen na kanker Uw primaire behandelingen in het ziekenhuis zijn achter de rug en u probeert de draad van uw leven weer op te pakken. Dat blijkt niet

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie 00 Hartrevalidatie Poli Hartrevalidatie Waarom hartrevalidatie? Een hartaandoening is een ingrijpende gebeurtenis. Het kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het vertrouwen in uw eigen lichaam

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 198 Het eerste deel van dit proefschrift beschrijft de effectiviteit van clopidogrel en tirofiban in patiënten met een acuut hart infarct verwezen voor een spoed dotter behandeling. In hoofdstuk 1 werd

Nadere informatie

Hartrevalidatie Lievensberg ziekenhuis

Hartrevalidatie Lievensberg ziekenhuis Afdeling revalidatie Hartrevalidatie Lievensberg ziekenhuis Intakegesprek hartrevalidatie Coördinator hartrevalidatie, Revalidatieafdeling 2 e verdieping Datum: Tijdstip:.. De aanwezigheid van uw partner

Nadere informatie

PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ)

PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ) PACEMAKERREVALIDATIE (IPZ) 17863 Inleiding Deze folder geeft u informatie over het poliklinisch pacemaker revalidatieprogramma, Intensieve Poliklinische Zorg (IPZ). De behandelmethoden voor hart- en vaatziekten

Nadere informatie

Klinische Genetica. Plots overlijden

Klinische Genetica. Plots overlijden Klinische Genetica Plots overlijden Klinische Genetica Inleiding In uw familie zijn een of meerdere personen op jonge leeftijd plotseling overleden. Plots overlijden op jonge leeftijd heeft vaak met het

Nadere informatie

Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking

Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking Wel thuis vanaf de afdeling Hartbewaking Patiëntensticker Opnamedatum: Ontslagdatum: Behandelend arts: Folder: 1321 Dit is een uitgave van het Flevoziekenhuis Afdeling Cardiologie Oktober 2015 1-8 2-8

Nadere informatie

Cardiologie Na een dotterbehandeling

Cardiologie Na een dotterbehandeling Cardiologie Na een dotterbehandeling Inleiding U heeft een dotterbehandeling (P.T.C.A. = Percutane Transluminale Coronaire Angioplastiek) ondergaan. Er kunnen thuis nog vragen ontstaan en mogelijk kunnen

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES. DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES. DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA DIABETES DanielFleck@Fotolia DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat problemen

Nadere informatie

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ

Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten. Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ Beroerte en een TIA zijn spoedeisende ziekten Rob Bernsen en Marian van Zagten Neurologen JBZ TIA CVA: inhoud + TIA: Rob Bernsen + CVA: Marian van Zagten + Rijbewijs : Rob Bernsen Voorlichting Hartstichting

Nadere informatie

Wat te doen bij pijn op de borst

Wat te doen bij pijn op de borst Wat te doen bij pijn op de borst Deze folder geeft u informatie over de werking van de medicijnen isordil of nitroglycerinespray en over het gebruik daarvan. Deze medicijnen kunnen mogelijk gebruikt worden

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Persoonlijke doelen. mca.nl

Hartrevalidatie. Persoonlijke doelen. mca.nl Hartrevalidatie Persoonlijke doelen mca.nl Inhoudsopgave Persoonlijke doelstellingen 3 Wat mag u verwachten van hartrevalidatie? 3 Bewegen 3 Psychosociale steun 4 Een gezonde leefstijl 5 Uw vragen 6 Notities

Nadere informatie

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE

ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE ALGEMENE LEEFREGELS NA EEN BEROERTE In deze folder geeft het Ruwaard van Putten ziekenhuis u enkele algemene leefregels na de beroerte (= CVA (Cerebro Vasculair Accident) die u heeft gehad. Dit kan zijn

Nadere informatie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie

VELE HANDEN. In kader van CVA. Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie VELE HANDEN In kader van CVA Chinette Verhagen, Physician Assistant neurologie Informatiebijeenkomst 14-12-2010 aan wijkverpleegkundige betrokken bij CVA patiënten. Inhoud presentatie Wat is CVA Verschillende

Nadere informatie

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden.

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden. Samenvatting In hoofdstuk 1 hebben we het belang en het doel van het onderzoek in dit proefschrift beschreven. Wereldwijd vormen hart- en vaatziekten (HVZ) de belangrijkste oorzaak van sterfte. Volgens

Nadere informatie

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol

Angststoornissen. Verzekeringsgeneeskundig protocol Angststoornissen Verzekeringsgeneeskundig protocol Epidemiologie I De jaarprevalentie voor psychische stoornissen onder de beroepsbevolking in Nederland wordt geschat op: 1. 5-10% 2. 10-15% 15% 3. 15-20%

Nadere informatie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie

Chapter 8. Samenvatting en conclusie Chapter 8 Samenvatting en conclusie 110 Doel van het promotieonderzoek was (1) evaluatie van het resultaat van vroege abciximab toediening vóór primaire percutane coronaire interventie (PPCI) in patiënten

Nadere informatie

Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek

Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek Combinatie afspraak Hypertensie polikliniek Inleiding U heeft een afspraak gekregen van uw huisarts of specialist voor de "Hypertensie polikliniek". U wordt verwacht op: dag., om 07.45 uur. Meldt u zich

Nadere informatie

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus

Arterieel vaatlijden. Wat is er aan de hand? Atherosclerose. Risicofactoren. Roken. Hoge bloeddruk. Diabetes mellitus Arterieel vaatlijden Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van het perifeer (slagaderlijk) arterieel vaatlijden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

NVVC-CONNECT. In kaart brengen van zorg voor. Nederlandse patiënt met myocardinfarct

NVVC-CONNECT. In kaart brengen van zorg voor. Nederlandse patiënt met myocardinfarct NVVC-CONNECT In kaart brengen van zorg voor Nederlandse patiënt met myocardinfarct 1 NVVC-CONNECT Behandeling myocardinfarct Kan het beter? Regionale samenwerking Kan het beter? 4 mei 2012 2 NVVC-CONNECT

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis

Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Samenvatting Het voorkomen van geneesmiddel gerelateerde problemen bij oudere patiënten met polyfarmacie ontslagen uit het ziekenhuis Hoofdstuk 1 bevat de algemene inleiding van dit proefschrift. Dit hoofdstuk

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Inleiding.

Hoofdstuk 1. Inleiding. 159 Hoofdstuk 1. Inleiding. Huisartsen beschouwen palliatieve zorg, hoewel het maar een klein deel van hun werk is, als een belangrijke taak. Veel ongeneeslijk zieke patiënten zijn het grootse deel van

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Activiteitenschema en begeleiding fysiotherapeut Door het hartinfarct is er bij u een stukje spierweefsel afgestorven. Dit gedeelte zal in de

Nadere informatie

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer

Preventie van werkdruk in de bouwsector. Werknemer Preventie van werkdruk in de bouwsector Werknemer Inhoud Wat is werkdruk/stress? Welke factoren bevorderen stress op het werk? Hoe herken ik stress-symptomen bij mezelf? Signalen van een te hoge werkdruk

Nadere informatie

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige

Vragenlijst. S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige Vragenlijst S.v.p. helemaal invullen vóór uw bezoek aan de vaatverpleegkundige en meenemen! Voorgeschiedenis en verwijzing Hartproblemen Heeft u Angina Pectoris klachten (klachten van pijn, een drukkend

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie