De beleggingsclub Lessenserie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De beleggingsclub Lessenserie"

Transcriptie

1 De beleggingsclub Lessenserie Naam : Groep : Klas : Datum : 1

2 Inhoudsopgave De beleggingsclub... 1 Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 Wat is de eindopdracht?... 3 Hoeveel tijd heb je?... 3 Waarom ga je dit doen?... 4 Voortgang tijdens de lessenserie Sparen en beleggen... 7 Sparen... 7 Beleggen... 7 OPDRACHT 1: Bekend, benieuwd, bewaard... 7 OPDRACHT 2: Begrippen Aandelenkoersen OPDRACHT 3: Ajax en Spyker Cars OPDRACHT 4: Robeco YoungDynamic Fund OPDRACHT 4: Conclusie Aandelen uitgeven OPDRACHT 5: Aandelenemissie Het aandelenspel Het spel: De eindpresentatie Beoordeling Beoordeling: proces Beoordeling: product Bijlage 1: Hulp bij de presentatie van de PowerPoint of poster Bijlage 2: Reflectie Verantwoording Platform Taalgericht Vakonderwijs, p.a. Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede, 2008 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder voorafgaande toestemming van de uitgever deze uitgave geheel of gedeeltelijk te kopiëren dan wel op andere wijze te verveelvoudigen. Auteurs: Inge van Laarhoven, Hans Goudsmit (Onderwijscentrum VU) Amsterdam), Paula Bosch (ITTA, Universiteit van Amsterdam), Regine Bots (CEDGroep, Rotterdam) In opdracht: Ministerie van OCW 2

3 Inleiding Met inkomsten die je niet gebruikt voor consumptie kan je een aantal dingen doen. Allereerst kan je het gewoon in een potje doen of op een rekening zetten om het achter de hand te houden. Daarnaast kan je proberen van de inkomsten die je overhoudt meer geld te maken, bijvoorbeeld door het geld dat je over hebt te beleggen. Je leert in deze lessenserie meer over sparen en beleggen, hoe de aandelenmarkt werkt en maakt kennis met belangrijke begrippen rondom beleggen. Ook werk je samen om tenslotte in de eindopdracht je kennis en creativiteit te laten zien. Je gaat in deze lessenserie daarom opdrachten uitvoeren die te maken hebben met beleggen. Dit is een voorbereiding op de eindopdracht. De belangrijkste opdracht voor het maken van de eindopdracht (een presentatie) is het meedoen aan een aandelenspel op internet. Een deel van de tijd die je aan dit onderwerp gaat besteden is huiswerk en zal je buiten de lessen moeten doen. Wat is de eindopdracht? Je deelname aan het aandelenspel presenteer je voor de klas met een zogenaamde PowerPoint- of posterpresentatie. Het onderwerp is beleggen in aandelen. Met deze presentatie, die je met je aandelengroepje zal doen, laat je zien dat je meer weet van aandelen en kan vertellen over je ervaringen met beleggen. De precieze eindopdracht (de presentatie) staat beschreven in hoofdstuk 5. Hoeveel tijd heb je? De totale tijd die beschikbaar is voor het werken aan deze opdracht (inclusief eindproduct) is vier weken een lesuur per week. Buiten deze lessen moet je ook aan de opdracht werken. De presentatie moet per groep ongeveer een kwartier duren, inclusief het reageren op vragen van de groep. Je docent zal een lesuur daarvoor kiezen. 3

4 Waarom ga je dit doen? Het onderwerp beleggen in aandelen valt gedeeltelijk binnen de kerndoelen van de onderbouw. Het gaat om kerndoel 39: Onderzoek leren doen. Je leert een eenvoudig onderzoek uit te voeren naar een actueel maatschappelijk verschijnsel en de uitkomsten daarvan te presenteren. Door middel van de grafieken en ook het aandelenspel zul je economische wetmatigheden ontdekken. Ook valt het binnen de eindtermen van het examenprogramma Algemene Economie. In deze leer je in de praktijk hoe de aandelenmarkt in elkaar zit. Dit onderwerp maakt deel uit van de eindtermen van Economie (eindterm 25 van domein F: Bankwezen). Voortgang tijdens de lessenserie De komende vier weken werk je aan deze lessenserie. Je moet deze vier weken een logboek bijhouden. Je schrijft elke week op wat je gedaan hebt. Je kan dan later terug lezen wat je hebt gedaan op een bepaald moment. Het doel van een logboek dat je (ieder zelfstandig) maakt, is dat je nadenkt over wat je hebt gedaan, wat je hebt geleerd, wat goed ging en wat de problemen waren die je tegen bent gekomen. Een volgende keer kan je het beter doen, omdat je hebt nagedacht over hoe je het doet. Een voorbeeld van het logboek zoals jullie dat moeten maken is hieronder te vinden. Logboek Reflectie Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 4

5 Het is de bedoeling dat je regelmatig aantekeningen maakt in je logboek, met name tijdens het werken aan hoofdstuk 4 (Het aandelenspel). Je schrijft over moeilijkheden die je tegenkomt, maar ook over interessante en leuke dingen. Deze aantekeningen schrijf je in de linker kolom van het twee kolommen (logboek). Na afloop moet je de aantekeningen in de eerste kolom nog eens doorlezen. Schrijf dan in de tweede kolom een reactie. Je denkt na wat je van je aantekeningen vond en of je hier actie op wilt nemen. Dit heet reflecteren. Door het schrijven van reflecties kan je tot nieuwe meningen, plannen of acties komen. 5

6 6

7 1 Sparen en beleggen Met inkomsten die je niet gebruikt voor consumptie kan je een aantal dingen doen. Allereerst kan je het geld gewoon in een potje doen of op een rekening zetten om het achter de hand te houden. Daarnaast kan je proberen van de inkomsten die je overhoudt meer geld te maken. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden. Hieronder staat beschreven hoe je dit kan doen, namelijk door te sparen of te beleggen. Deze lessenserie zal vooral gaan over beleggen Sparen Ten eerste kan je het geld bewaren door het bij je te houden, maar je kan het ook op een spaarrekening zetten. Het verschil tussen deze twee manieren van sparen is dat je rente krijgt als het op je spaarrekening staat en dat je geen rente krijgt als je het zelf bij je houdt. Beleggen Ook kan je de inkomsten die je over hebt gaan beleggen. Beleggen betekent het geld ergens in steken, met als doel vermogen op te bouwen of het bestaande bezit te vergroten. Je kan op meerdere manieren beleggen. In deze lessenserie staat beleggen in aandelen centraal. Beleggen in aandelen betekent dat aandelen koopt van een bedrijf, wat betekent dat je een stukje van dat bedrijf krijgt. Als het goed gaat met het bedrijf, stijgt de waarde van jouw aandeel en maak je winst. Als je het aandeel dan verkoopt, krijg je er meer voor. Bovendien kan het bedrijf winst maken, en daarvan een deel uitkeren aan de aandeelhouders: deze winstdeling wordt dividend genoemd. Als het slecht gaat met het bedrijf, daalt de waarde van je aandeel. Als je het aandeel dan verkoopt, krijg je er minder voor dan je ervoor betaald hebt, en verlies je dus geld. Wanneer je geld hebt belegd in aandelen loop je dus meer risico dan met sparen. OPDRACHT 1: Bekend, benieuwd, bewaard Je gaat met elkaar deze vier weken leren wat beleggen in aandelen is. Het schema hieronder laat zien wat je al weet, waar je benieuwd naar bent en wat je leert. Om het schema goed in te vullen, moet je de stappen hieronder volgen: 7

8 Stap 1: Vul per persoon in de eerste kolom in wat je al weet over aandelen. Stap 2: Bespreek het met elkaar (per groepje). Stap 3: Vul samen de eerste twee kolommen van het schema hieronder in. Stap 4: Bespreek samen waar je met het groepje benieuwd naar bent en vul de derde kolom in. Wat weet ik al? Wat weet ik Wat wil ik Wat weet ik aan (bekend) extra na overleg weten het eind van de met mijn (benieuwd) lessenserie? groepje? (bewaard) (bekend) Stap 5: Laat het schema (de eerste drie kolommen) zien aan je docent. Stap 6: Bewaar het schema tot na je eindpresentatie en vul dan ook de laatste kolom in. Stap 7: Lever het complete schema aan het eind in bij je docent. 8

9 OPDRACHT 2: Begrippen Voordat je verder gaat met deze lessenserie over beleggen is het belangrijk dat je al een aantal begrippen kent. Lees daarom informatie over beleggen op onder andere de volgende sites en Zoek de betekenis op van de volgende woorden en schrijf in je eigen woorden de betekenis op in de tabel. Je kunt bijvoorbeeld ook andere sites of woordenboeken gebruiken om de betekenis te vinden. Probeer ook bij elk begrip een gepaste tekening te maken of een plaatje te zoeken. Uitleg Plaatje 1. het aandeel 2. de aandelenportefeuille 3. het rendement 4. de aandeelhouder 5. het risico 9

10 Uitleg Plaatje 6. het vermogen 7. de winst 8. de index 9. de koers 10. het dividend 10

11 2 Aandelenkoersen Het kopen en verkopen van aandelen gebeurt op de effectenbeurs. De Nederlandse beurs is in Amsterdam. De belangrijkste index van de beurs is de AEX index. In deze index staan de 25 grootste bedrijven van Nederland zoals KPN, Ahold en Philips. De prijzen voor de aandelen op de beurs staan niet vast. OPDRACHT 3: Ajax en Spyker Cars Hieronder zijn twee artikelen over aandelen weergegeven. Het gaat om aandelen in voetbalclub Ajax en aandelen in autoproducent Spyker Cars. Artikel 1: Ajax Van Ajax zijn op de Nederlandse beurs aandelen in de handel. Het aandeel van Ajax hoort niet tot AEX bedrijven (de grootste 25 bedrijven van Nederland), maar hoort bij de andere fondsen op de beurs. In het artikel hieronder staat een stuk dat te maken heeft met dit aandeel: Ajax onderuit op vlak Damrak DONDERDAG 24 AUGUSTUS 2006 AMSTERDAM (ANP-AFX) - De Europese effectenmarkten kwamen donderdag bij opening nauwelijks van hun plaats, na het negatieve slot van Wall Street woensdag. [ ] Op de lokale markt in Amsterdam dook het Aandeel Ajax ruim 8 procent omlaag na het onverwachte verlies van woensdagavond. Dat kost de Amsterdamse voetbalclub miljoenen. Ajax werd woensdag verrassend uitgeschakeld voor het hoofdtoernooi voor de Champions League, door met 0-2 te verliezen van FC Kopenhagen. Plaatsing zou de club ongeveer 9 miljoen Euro hebben opgeleverd. a. Wat was de reden dat de AEX op 24 augustus 2006 bij de opening nauwelijks veranderde? b. Wat was de reden dat de waarde van het aandeel Ajax (de koers) daalde op 24 augustus 2006? 11

12 Belangen van mensen bij een club als Ajax kunnen soms tegengesteld zijn. Zo zullen supporters boos zijn bij de verkoop van een aantal sterspelers, maar de aandeelhouders kunnen daarover juist heel tevreden zijn. c. Waarom zullen aandeelhouders over het algemeen tevreden zijn met transfers van topspelers naar buitenlandse clubs? Supporters zijn dus vaak ontevreden met deze transfers, maar de aandeelhouders zijn de baas. Ajax lijkt daardoor in een heel moeilijke positie te komen. d. Wat zou voor een club als Ajax dan toch een reden zijn geweest om naar de beurs te gaan? Artikel 2: Spyker Cars Spyker Cars NV is een Nederlandse fabrikant van exclusieve sportwagens die rond de de per stuk kosten. Het motto van de autofabrikant is "nulla tenaci invia est via", wat latijn is voor voor volhouders is geen weg onbegaanbaar"). Spyker ziet licht aan eind van de tunnel DINSDAG 11 DECEMBER 2007 ZEEWOLDE (ANP-AFX) - Autoproducent Spyker Cars lijkt een rampzalig jaar af te kunnen sluiten met een positieve noot. Het bedrijf maakte dinsdag vlak voor de opening van de Beurs in Amsterdam bekend exclusieve onderhandelingen te beginnen over de herfinanciering van de noodlijdende onderneming. De koers van het Aandeel Spyker schoot 8 procent omhoog tot 4,05 euro. [ ] Het is de tweede keer deze maand dat Spyker met nieuws komt, waarmee het beleggers paait. Aan de vooravond van Sinterklaas liet het bedrijf weten een intentieverklaring te hebben getekend met ACI, een investeerder uit Liechtenstein. Wegens de exclusieve onderhandelingen met Snoras zijn de gesprekken met ACI en andere potentiële investeerders voorlopig opgeschort. Spyker verwacht binnen tien dagen tot een akkoord te komen met Snoras. Daarmee zou een einde kunnen komen aan een jaar van rampspoed waarin de aandelenkoers instortte van ongeveer 21 Euro in januari naar een voorlopig dieptepunt van 1,80 Euro op 21 november. De koersval werd veroorzaakt door aanhoudende geruchten in de media over financiële problemen bij Spyker. 12

13 Hieronder is de grafiek te zien van het koersverloop van de aandelen van Spyker Cars (begin 2006 tot eind 2007). e. Geef met behulp van de grafiek hierboven aan op welke dag ongeveer de koers van Spyker Cars op het hoogtepunt en op het dieptepunt geweest is. f. Wat zou de reden zijn voor de koersdaling geweest (kunnen) zijn? g. Wat was de reden dat de koers van Spyker Cars in december 2007 steeg? 13

14 OPDRACHT 4: Robeco YoungDynamic Fund Hieronder is de grafiek te zien van het koersverloop van het Robeco YoungDynamic Func (http://www.youngdynamic.nl) in de periode van 29 november 2006 tot 27 november Het Robeco YoungDynamic Fund is een aandelenfonds. Dit wil zeggen dat er een aantal aandelen worden aangekocht (in dit geval door Robeco) en het gemiddelde daarvan is de koers van het fonds.. a. Hoeveel was een aandeel in dit fonds ongeveer waard op 29 november 2006? b. Hoeveel was een aandeel in dit fonds ongeveer waard op 29 juni 2007? c. Hoeveel was een aandeel in dit fonds ongeveer waard op 27 november 2007? d. Stel dat je op 29 november aandelen gekocht zou hebben in dit fonds. Hoeveel winst per aandeel zou je dan gemaakt hebben als je op 29 juni 2007 zou verkopen? En wat zou de winst per aandeel zijn geweest als je dat op 27 november 2007 zou doen? 14

15 OPDRACHT 4: Conclusie Je hebt nu een aantal gegevens gezien die betrekking hebben op (de koers van) aandelen. In de artikelen zijn redenen aangegeven voor stijgingen en/of dalingen van koersen. Je gaat nu een algemene regel opstellen die betrekking heeft op de koers van aandelen: De koers van een aandeel zal stijgen als.. De koers van een aandeel zal dalen als. 15

16 16

17 3 Aandelen uitgeven De aandelen die je kan kopen en verkopen op de beurs worden door bedrijven uitgegeven. Wanneer een bedrijf aandelen uitgeeft heet dit een aandelenemissie. In de opdracht hieronder staat een artikel dat betrekking heeft op een bedrijf dat aandelen uit heeft gegeven. OPDRACHT 5: Aandelenemissie Aandelenemissie Fortis voor overname ABN gelukt DONDERDAG 11 OKTOBER 2007 Amsterdam - De aandelenemissie die de Belgisch-Nederlandse bank Fortis uitschreef voor de financiering van de overname van ABN AMRO is geslaagd. Op bijna 98 procent van de effectenuitgifte is ingeschreven. De emissie van Fortis is geslaagd. Dat meldt Fortis. In totaal gaf de bank 878 miljoen nieuwe aandelen uit ter waarde van vijftien euro per stuk. Fortis wil met de emissie geld ophalen om een gedeelte van de overname van ABN AMRO te financieren. a. Welk bedrag aan aandelen heeft Fortis in totaal uitgegeven? b. Wat is de reden voor de aandelenemissie voor Fortis? ` Op en de genoemde sites uit opdracht 2 kan je meer lezen met betrekking tot het uitgeven van aandelen. c. Kan je (uit jezelf of van de site) nog andere redenen aangeven waarom een bedrijf aandelen uitgeeft? 17

18 18

19 4 Het aandelenspel Je gaat in groepen van drie of vier personen een spel doen met aandelen van de Amsterdamse Effectenbeurs. Er mogen alleen aandelen gekocht worden die genoteerd zijn aan de AEX. Het is de bedoeling dat er op korte termijn winst gemaakt wordt! Het spel wordt gedurende 3 weken gespeeld en de uitkomsten hiervan zijn de basis voor de eindpresentatie. Tijdens deze 3 weken houd je het logboek uitgebreid bij, dat is belangrijk! Het spel: Hoe speel ik het spel? 1. Je moet je daarvoor inschrijven op bij beursspel (links). 2. Na aanmelding op deze site krijg je een bevestigingsmail met een link. 3. Vervolgens gaan je naar de portefeuille die de docent heeft uitgezocht om je aan te melden. De naam en het wachtwoord voor de portefeuille zal de docent doorgeven. 4. Nu kan je deelnemen. Aan deze opdracht werk je 3 weken buiten de les. Je moet zorgen elke week minimaal 2 keer in te loggen om te kijken naar de koersen. Dan kan je zien hoe het met jullie aandelen gaat. Je maakt keuzes of je de aandelen wilt houden of verkopen en of andere aandelen wilt kopen. Je moet straks wel kunnen uitleggen waarom je iets koopt of verkoopt. Dit is belangrijk voor de presentatie (zie hoofdstuk 5)! Wat houdt spel het in? Je krijgt per groep ,- op internet om te beleggen op de Amsterdamse effectenbeurs. Je mag dus alleen aandelen kopen van ondernemingen die genoteerd zijn aan de AEX, de belangrijkste index van de beurs in Amsterdam. Het is de bedoeling dat je op korte termijn flinke winst gaat maken (of je verlies beperkt probeert te houden). Houd rekening met het volgende: Je speelt het aandelenspel met je groep en grotendeels buiten de les. Na de tweede les van deze lessenserie begint het spel en kopen jullie aandelen uit de AEX van maximaal 6 verschillende bedrijven. Het 19

20 aantal aandelen per bedrijf mogen jullie zelf kiezen, maar zorg ervoor dat het maximaal ,- is! Er geldt een maximum van aan aandelen per onderneming. Jullie mogen op geen enkel moment van meer dan 6 bedrijven de aandelen bezitten. Het is toegestaan om tussentijds aandelen te verkopen en weer nieuwe te kopen. Dit kan allemaal via het internet. Overleg met elkaar over wat je doet. Bedenk dat je na afloop aan de klas moet kunnen uitleggen waarom jullie aandelen verkocht hebben en juist andere gekocht. Bij aankoop en bij verkoop betaal je elke keer de volgende kosten, voor onder andere administratie: - Basiskosten van 25,00. - De basiskosten worden verhoogd met 0,005% van de totale waarde van de aangekochte/verkochte aandelen. Op vrijdag in week 4 van deze lesmodule verkoop je alles wat je op dat moment nog hebt. Let op: Vink altijd dagorder aan wanneer je aandelen aan- of verkoopt. In het spel is standaard 20 (handels)dagen aangevinkt! 20

21 5 De eindpresentatie De volgende onderdelen moeten aan de orde komen in de PowerPoint of de poster: - jullie aanpak van de aan en verkopen in het aandelenspel; - belangrijke informatie over de beursgenoteerde bedrijven waarin je hebt belegd (in het begin en in de loop van het spel); - de koersen van de aandelen van de bedrijven waarin je hebt belegd; - een vergelijking van de koersen van de bedrijven waarin je hebt belegd (denk hierbij aan grafieken!); - uitleg waarom bepaalde beslissingen zijn genomen tussendoor (koop en verkoop van aandelen); - een conclusie: goed belegd of had er wat anders moeten gebeuren? Houd rekening met de eisen die de docent heeft aan jullie stelt (zie hoofdstuk 6: beoordeling proces en product). NB. In bijlage 1 bij deze lesmodule zitten tips voor je presentatie. Hierin staat wat er allemaal in je presentatie moet komen en hoe je een spiekbriefje kan opstellen. Bekijk deze bijlage goed voordat je de presentatie gaat voorbereiden! 21

22 22

23 6 Beoordeling De beoordeling van deze lessenserie gaat over het proces (hoe hebben jullie het aangepakt) en het product (de PowerPoint of poster). Tijdens de uitvoering van deze opdracht moet je dus aan een aantal eisen voldoen wat betreft het proces en het product. Beoordeling: proces Voor ieder onderdeel kun je een maximaal aantal punten behalen. De docent zal bepalen hoeveel van deze punten jullie krijgen. Eisen Maximaal aantal te behalen punten Behaalde punten 1. Welke aandelen hebben jullie gekocht en verkocht, en wanneer? 2. Welke redenen heb je gegeven voor de koop en verkoop? 3. Hebben jullie de taken goed verdeeld en goed samengewerkt? 4. Hebben jullie het logboek goed bijgehouden? Beoordeling: product Voor ieder onderdeel kun je een maximaal aantal punten behalen. De docent zal bepalen hoeveel van deze punten jullie krijgen. Eisen Maximaal aantal te behalen punten Behaalde punten 1. De presentatie: heb je een samenhangend verhaal verteld? 2. Kunnen de leerlingen (jouw doelgroep) het begrijpen? 3. Was de PowerPoint of de poster duidelijk/overzichtelijk? 4. Was je Nederlands voldoende?

24 24

25 Bijlage 1: Hulp bij de presentatie van de PowerPoint of poster Jullie gaan een presentatie houden voor je klasgenoten. Maak afspraken wie welk onderdeel presenteert. Maak samen een briefje (zie voorbeeld hieronder) met wat jullie willen vertellen tijdens de presentatie van de PowerPoint of poster. Dit briefje (een soort spiekbriefje ) mogen jullie gebruiken tijdens je presentatie. De volgende onderdelen moeten in de presentatie voorkomen: Inleiding Welkom heten klasgenoten; Groep voorstellen; Vertel algemeen over het onderwerp; Bedenk een leuke anekdote (= vermakelijk kort verhaal ) over het onderwerp; Vertel kort de inhoud van wat er besproken gaat worden. Kern Vertel welke bedrijven jullie hebben gekozen uit de AEX; Vertel kort de belangrijkste punten van deze bedrijven; Vertel de belangrijkste bevindingen over de koersen van de gekozen bedrijven (gebruik hiervoor grafieken en vergelijk deze ook met elkaar); Geef aan waarom jullie tussendoor veranderingen hebben aangebracht in de aandelen in de portefeuille. Conclusie Vertel wat jullie conclusie is over jullie portefeuille; Vat in het kort samen wat jullie in de presentatie hebben verteld; Vraag of er nog vragen zijn vanuit het publiek Bedank de klasgenoten voor de aandacht. 25

26 Voorbeeld spiekbriefje presentatie: Dit ga ik vertellen Deze zinnen kan ik gebruiken Materiaal dat ik nodig heb Inleiding (voorbeeld): Heet klasgenoten welkom. Beste (klasgenoten), van harte welkom bij onze presentatie. Eerste sheet van de PowerPoint presentatie. Kern (voorbeeld): Vertel kort welke bedrijven jullie gekozen hebben. Wij hebben gekozen om in de eerste week te gaan beleggen in, en. Wij hebben hiervoor gekozen omdat Tweede sheets van de PowerPoint presentatie (sheet met logo s). Conclusie (voorbeeld): Korte samenvatting. In deze presentatie hebben wij laten zien dat. Geen. 26

27 Bijlage 2: Reflectie Bedenk voor jezelf hoe jouw bijdrage was tijdens het samenwerken. Vul dat in de checklist hieronder in. Checklist: Hoe heb ik samengewerkt? Dat is zo (uitleg). Dat is niet zo (uitleg). 1. We hebben overlegd over hoe we het gaan doen. 2. Ik heb me aan onze afspraken gehouden. 3. We hebben gepraat over hoe we het spel speelden. 4. Ik heb geleerd van de samenwerking. 27

Maandbeleggen. Ook met een klein bedrag. Geen aankoopkosten. Betere spreiding. Flexibel. Van punt tot punt sneller naar je doel

Maandbeleggen. Ook met een klein bedrag. Geen aankoopkosten. Betere spreiding. Flexibel. Van punt tot punt sneller naar je doel Maandbeleggen Van punt tot punt sneller naar je doel Ook met een klein bedrag Geen aankoopkosten Betere spreiding Flexibel Elke maand dichter bij je doel Je legt geld opzij voor later. Om een onvergetelijke

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Business Ondernemingsplan opstellen en uitvoeren. Inleiding

Business Ondernemingsplan opstellen en uitvoeren. Inleiding Inleiding Nederland heeft meer ondernemers nodig, zeker nu met de economische crises. Jongeren worden in Nederland vooral opgeleid om te werken voor een baas, maar in werkelijkheid wordt 1 op de 8 jongeren

Nadere informatie

Het is tijd voor de Rabobank.

Het is tijd voor de Rabobank. Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Welke soorten beleggingen zijn er?

Welke soorten beleggingen zijn er? Welke soorten beleggingen zijn er? Je kunt op verschillende manieren je geld beleggen. Hier lees je welke manieren consumenten het meest gebruiken. Ook vertellen we wat de belangrijkste eigenschappen van

Nadere informatie

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel

Periodiek Inleggen. Iedere maand vast bedrag. Klein bedrag mogelijk. Spreiding instaprisico. Flexibel Periodiek Inleggen Met een klein maandelijks bedrag uw vermogen opbouwen 2 G emak staat centraal 3 Spreiding risico van het instapmoment Iedere maand vast bedrag Klein bedrag mogelijk Spreiding instaprisico

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST

VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST - LEERLING SuccesformulesVoorkant_Opmaak 1 06-10-14 10:08 Pagina 1 VERSCHILLENDE TARIEVEN VOOR MEER WINST 1 anigap 80:01 41-01-60 1 kaampo_tnakroovselumrofseccus

Nadere informatie

Aandelenopties in woord en beeld

Aandelenopties in woord en beeld Aandelenopties in woord en beeld 2 Aandelenopties in woord en beeld 1 In deze brochure gaan we het hebben over aandelenopties zoals die worden verhandeld op de optiebeurs van Euronext. Maar wat zijn dat

Nadere informatie

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:

Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam: Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

13492-11-2006. Rabo AEX Top Note. Het is tijd voor de Rabobank. www.rabobank.nl

13492-11-2006. Rabo AEX Top Note. Het is tijd voor de Rabobank. www.rabobank.nl Dit prospectus is gemaakt voor de uitgifte van dit product en wordt daarna niet meer geactualiseerd. Als u in dit product wilt beleggen is het daarom belangrijk dat u ook alle informatie over dit product

Nadere informatie

Herinrichting Schoolplein mavo 3

Herinrichting Schoolplein mavo 3 Herinrichting Schoolplein mavo 3 Pagina 1 van 7 Inleiding Binnenkort ga je aan de slag met het project Herinrichting van het schoolplein. Alle leerlingen van het derde leerjaar gaan ervoor zorgen dat ons

Nadere informatie

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord.

Ik heb geen idee wat het betekent. Ik heb dit woord wel eens gezien of gehoord. Tekst lezen en moeilijke woorden bespreken 1. Hoe goed ken je de woorden in het schema? Je hoeft alleen een kruisje te zetten bij hoe goed je het woord kent. 2. Lees de tekst met het stappenplan. Onderstreep

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING

INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING INLEIDING WET OP DE INKOMSTENBELASTING ECONOMIE VMBO 3 VMBO TL 1 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1: Box 1 berekenen Hoofdstuk 2: Box 3 berekenen Hoofdstuk 3: Alles bij elkaar Hoofdstuk 4: Handleiding

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 4

Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Opgave 1 De NV Red Mobile verkoopt smartphones in Nederland en heeft de volgende aandeelhouders: KPN NV heeft 35% van de 10 miljoen gewone aandelen, France Telecom 30% van de aandelen

Nadere informatie

Voorwaarden Futures ABN AMRO

Voorwaarden Futures ABN AMRO Voorwaarden Futures ABN AMRO De Voorwaarden Futures ABN AMRO bestaan uit de Voorwaarden Futures en de Bijlage Futures Voorwaarden Futures Belangrijke begrippen 1. INLEIDING 2. ORDERS 3. ADMINISTRATIE VAN

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Het beleggingssysteem van Second Stage

Het beleggingssysteem van Second Stage Het beleggingssysteem van Second Stage Hoewel we regelmatig maar dan op zeer beperkte schaal (niet meer dan vijf procent van het kapitaal) - zeer kortlopende transacties doen, op geanticipeerde koersbewegingen

Nadere informatie

Docentenhandleiding. en materialen bij. simulatie spaargeld en risico

Docentenhandleiding. en materialen bij. simulatie spaargeld en risico www.economielokaal.nl Docentenhandleiding en materialen bij simulatie spaargeld en risico Spelinstructie voor de docent Er zijn in dit spel: minimaal 10 spaarders die elke ronde 500(duizend) euro (extra)

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Nieuwsbrief februari 2016

Nieuwsbrief februari 2016 Nieuwsbrief februari 2016 In deze nieuwsbrief vindt u de volgende onderwerpen: - De beleggingsresultaten over 2015 - Vragen en antwoorden over de beleggingsresultaten en uw pensioenregeling bij Aegon PPI

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn))

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) www.jooplengkeek.nl Vermogensmarkt De markt: vraag en aanbod Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) Vermogen is een ruimer begrip dan geld. Een banksaldo is ook vermogen.

Nadere informatie

Zelf Beleggen en Sparen

Zelf Beleggen en Sparen de vrijheid van Zelf Beleggen en Sparen 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is Zelf Beleggen en Sparen? 2 2. Hoe werkt Zelf Beleggen en Sparen bij ABN AMRO Pensioenen? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen?

Nadere informatie

De grootste financiële beslissing in een mensenleven

De grootste financiële beslissing in een mensenleven De grootste financiële beslissing in een mensenleven 1 520.000.000.000,- ( 520 mrd) Totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens Bron: NMa 2 170.000,- De gemiddelde grootte van een hypotheek in Nederland

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag?

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag? Eindtoets hoofdstuk 1 Kopen doe je zo (CONSUMEREN) 1.3 Ik spaar, leen en beleg mijn geld 1 REDENEN OM TE SPAREN Hier staan zes mensen die sparen: Linda zet geld opzij voor haar vakantie Roy belegt in aandelen

Nadere informatie

Aandelenmarktspel. Handleiding Dealingroom. BitPress Educatie B.V. Amsterdam 2015, versie NL

Aandelenmarktspel. Handleiding Dealingroom. BitPress Educatie B.V. Amsterdam 2015, versie NL BitPress Educatie B.V. Amsterdam 2015, versie NL 1 Inleiding Het Aandelenmarktspel speelt zich af gedurende een week op de London Stock Exchange. De handelsweek loopt van maandag tot en met vrijdag en

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Beleggen bij MoneYou. Kies jouw ideale balans tussen risico en rendement. Profiteer van de kansen van beleggen;

Beleggen bij MoneYou. Kies jouw ideale balans tussen risico en rendement. Profiteer van de kansen van beleggen; Beleggen bij MoneYou Profiteer van de kansen van beleggen; Bepaal zelf òf je risico neemt èn hoeveel risico je neemt; Maximale winst en verlies vooraf bekend; Geen transactiekosten; Inleg vanaf 1 euro

Nadere informatie

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014

De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 augustus 2014 De financiële situatie van Pensioenfonds UWV vanaf 31 ustus 2014 Op 31 ustus 2014 liep het kortetermijnherstelplan van Pensioenfonds UWV af. Tegen de verwachting in heeft het pensioenfonds de pensioenen

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Basisstrategieën 2 2. Voorbeelden van toepassingen 2 3. Grafische

Nadere informatie

PRESENTEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG:

PRESENTEREN NEDERLANDS AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: AAN HET EINDE VAN DEZE UITLEG: - Kun je een verzorgde brief schrijven. - Kun je op een juiste manier werkwoorden vervoegen. - Schrijf je op een juiste manier PRESENTEREN in meervoud. - Gebruik je hoofdletters

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Verstandig beleggen voor een goed pensioen Zorgvuldig uw pensioen opbouwen Natuurlijk denkt u wel eens aan uw financiële situatie na uw pensionering. Misschien wilt u minder werken,

Nadere informatie

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming.

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. www.jooplengkeek.nl Eigen vermogen bij een bv en een nv Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. Het bestaat uit aandelenkapitaal en opgebouwde

Nadere informatie

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar.

Euro Garant Note. Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar. Protection Equity Interest Other Euro Garant Note Profiteer van de 50 belangrijkste aandelen uit de Eurozone Met een garantie op einddatum Dagelijks verhandelbaar Beleg in de 50 belangrijkste aandelen

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord. Slechtste eerste kwartaal op Damrak voor aandelen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-063 2 april 2003 9.30 uur Rente op kapitaalmarkt naar laagterecord In het eerste kwartaal van 2003 is de rente op de kapitaalmarkt gedaald tot het laagste

Nadere informatie

Fonds- en tarievenoverzicht

Fonds- en tarievenoverzicht Fonds- en tarievenoverzicht Geldig per 10 juli 2015 Inhoudsopgave 1 Actueel fondsaanbod 1 2 Kosten beleggen 2 3 Doorgeven beleggingsorders 3 4 Feestdagen 3 5 Verwerking beleggingsorders 3 6 Verwerking

Nadere informatie

Erik Kessels, Holland Doc, De kijk van Kessels http://www.hollanddoc.nl/programmas/20008070/afleveringen/42285155/

Erik Kessels, Holland Doc, De kijk van Kessels http://www.hollanddoc.nl/programmas/20008070/afleveringen/42285155/ Eerste les: Bronnen: Erik Kessels, Holland Doc, De kijk van Kessels http://www.hollanddoc.nl/programmas/20008070/afleveringen/42285155/ Website van Erik Kessels met fotoseries. http://www.kesselskramerpublishing.com/

Nadere informatie

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:...

Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo. Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal. Naam:... Excellent Rekenen Goede tot zeer goede rekenaars in het vmbo Bijlage 2 Statistiekbrochure Materiaal Naam:... Inleiding Als onderdeel van het onderzoek Excellent rekenen in het vmbo zijn er twee opdrachten

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig.

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig. Les 1: Een Wikitekst schrijven Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje over koningin Beatrix op www.nieuwsbegrip.nl 1. Schrijf tijdens het

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB 1 Inleiding Een van de onderdelen van het schoolexamen van de gemengde en theoretische leerweg is het sectorwerkstuk. Hiermee kun je laten zien dat je in

Nadere informatie

de aandelenkoopregeling voor Randstad-medewerkers

de aandelenkoopregeling voor Randstad-medewerkers de aandelenkoopregeling voor Randstad-medewerkers good to know you de aandelenkoopregeling voor Randstad-medewerkers: deel mee in ons succes! Randstad is sterk verbonden met haar zakelijke en sociale omgeving.

Nadere informatie

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct.

Rabo AEX Click Note. Van 24 januari tot 11 februari, 15.00 uur kunt u inschrijven op dit aantrekkelijke beleggingsproduct. Rabo AEX Click Note Rabo AEX Click Note De AEX-index heeft het afgelopen jaar per saldo weinig beweging laten zien. Voor de belegger die denkt dat de AEX-index de komende jaren een stijgende lijn zal laten

Nadere informatie

AEGON Levensverzekering N.V. Postbus 23001 8900 MB Leeuwarden www.aegon.nl

AEGON Levensverzekering N.V. Postbus 23001 8900 MB Leeuwarden www.aegon.nl Op een dag... Brandweerman. Fotomodel. Piloot. Dierenarts. Voetballer. Of popster. Uw kind zal u de komende jaren ongetwijfeld verrassen met boeiende plannen voor zijn of haar eigen toekomst. Ooit komt

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. 2002 slechtste beursjaar na WO II. Grootste koersdaling in een jaar sinds Tweede Wereldoorlog Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-001 7 januari 2003 9.30 uur 2002 slechtste beursjaar na WO II Voor beleggers in Nederlandse aandelen is 2002 het slechtste beursjaar sinds de Tweede

Nadere informatie

1. Wat is uw voornaamste beleggingsdoel? Punten

1. Wat is uw voornaamste beleggingsdoel? Punten NnL Wat is uw beleggersprofiel? Wat voor belegger bent u? Accepteert u risico's? Of speelt u liever op zeker? Door de onderstaande vragen te beantwoorden, brengt u uw risicoprofiel en uw beleggingshorizon

Nadere informatie

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen

Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen De Verzekeringen Stadsring 15, postbus 42 3800 AA Amersfoort Tel. (033) 464 29 11 Fax (033) 464 29 30 Keuzeformulier beleggingsfondsen Pensioenen (is alleen te gebruiken voor pensioencontracten ingegaan

Nadere informatie

bonus Nieuw bonus bonus

bonus Nieuw bonus bonus Nieuw Maandelijkse inleg vanaf 50,- Géén verplichte minimum looptijd Spreiding over de 25 populairste hoofdfondsen Minder gevoelig voor de risico s van koersschommelingen Gratis tot 10% oplopende Wat gaat

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

Indexabonnement analyse 20 mei 2006

Indexabonnement analyse 20 mei 2006 Indexabonnement analyse 20 mei 2006 20 mei 2006 Vanaf vandaag voegen we een onderdeel toe aan het marktbericht, namelijk de financiele astrologie. Niet dat we nu denken dat dit het helemaal is, maar we

Nadere informatie

Welke hypotheek past bij mijn persoonlijke en financiële situatie?

Welke hypotheek past bij mijn persoonlijke en financiële situatie? Welke hypotheek past bij mijn persoonlijke en financiële situatie? Stappenplan Wat voor hypotheek past bij mij EEN ONDERNEMING VAN ABN AMRO BANK N.V. WELKE HYPOTHEEK PAST BIJ MIJ? Je hebt je pijlen gericht

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group

Optie strategieën. Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE. Member of the KBC group Optie strategieën Brochure bestemd voor particuliere beleggers INTERMEDIATE Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Grafische voorstelling 4 2. Bull strategieën 5

Nadere informatie

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: : Thema 1 1. Introles De leerling vertelt ervaringen over het bijwonen van een leuke activiteit VOx Sociale competentie

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group

Hedging strategies. Opties ADVANCED. Member of the KBC group Hedging strategies Opties p. 2 Index 1. Hedging met opties 3 2. Hedging met put opties 4 3. Hedgen met valutaopties 6 Twee valutaoptiecontracten 6 p. 3 Hedging met opties Hedging komt van het Engelse to

Nadere informatie

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen

Uw pensioen en Flexioen. Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen Flexibel Individueel Pensioen Uw pensioen en Flexioen U bouwt een pensioeninkomen op via uw werkgever. Dit pensioeninkomen ontvangt u nadat u gepensioneerd bent, naast uw AOW-uitkering.

Nadere informatie

Docentenhandleiding PO Schoolkamp

Docentenhandleiding PO Schoolkamp Docentenhandleiding PO Schoolkamp Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Wat maakt deze opdracht 21 e eeuws?... 1 2.1 Lesdoelstellingen... 2 2.2 Leerdoelen... 2 3 Opzet van de opdracht... 2 3.1 Indeling van

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

ASYMMETRISCHE INFORMATIE

ASYMMETRISCHE INFORMATIE K L A S L O K A A L E X P E R I M E N T Risico en Informatie ASYMMETRISCHE INFORMATIE EN HET ONTSTAAN VAN AVERECHTSE SELECTIE L i d y P o t t e r s. M a s t e r A l g e m e n e E c o n o m i e. H v A.

Nadere informatie

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen!

Trade van de Week. Traden, BAM, cashen! Trade van de Week Traden, BAM, cashen! De titel doet het wellicht al vermoeden. Ik sprak vandaag een klant die een mooie winst behaalde door het handelen in BAM. Een trade die met recht Trade van de Week

Nadere informatie

Fonds- en tarievenoverzicht

Fonds- en tarievenoverzicht Fonds- en tarievenoverzicht Geldig per 1 september 2014 Inhoudsopgave 1 Actueel fondsaanbod 1 2 Kosten beleggen 2 3 Doorgeven beleggingsorders 3 4 Feestdagen 3 5 Verwerking beleggingsorders 3 6 Verwerking

Nadere informatie

Binaire opties termen

Binaire opties termen Binaire opties termen Bij het handelen in binaire opties zijn er termen die bekend of onbekend in de oren klinken. Als voorbereiding is het dan ook handig om op de hoogte te zijn van de verschillende termen

Nadere informatie

Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel

Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel z Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel Stephan Toom Inleiding Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: dit is geen eeboek om je te verleiden je aan te sluiten

Nadere informatie

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace

Lesbrief MoneyRace. Spelbord MoneyRace MoneyRace is een spel van stichting Weet Wat Je Besteedt (WWJB). WWJB is een onafhankelijke stichting die zich richt op het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van jongeren (12-25 jaar). Dit doen

Nadere informatie

Beursdagboek 18 September 2013.

Beursdagboek 18 September 2013. Beursdagboek 18 September 2013. Volgens Zero Hedge is de consensus 9 miljard tapering. Tijd 08:50 uur. De Bloomberg consensus voor vanavond ziet er zo uit. De markt verwacht dat de Fed haar maandelijkse

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier

Bijlage. Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Bijlage Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Mutatieformulier Hoe stel ik mijn beleggersprofiel vast? Aan de hand van onderstaande vragenlijst kunt u in ca. 10 minuten het beleggersprofiel vaststellen.

Nadere informatie

P.O. A4 M&O: Financieel adviesbureau

P.O. A4 M&O: Financieel adviesbureau P.O. A4 M&O: Financieel adviesbureau Jullie starten een financieel adviesbureau. Jullie adviseren op allerlei terreinen: Beleggingsadvies, hypotheekadvies, Spaaradvies, rechtsbijstand. Je begint met het

Nadere informatie

Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland

Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland Actie keuze 2 a. Geld voor een rookvrij Nederland Jullie rookvrij hebben Plan te maken voor actie 2 gekozen: Geld ophalen voor KWF Kankerbestrijding om Nederland Maak de maken kwaliteit doelen een van

Nadere informatie

het gemak van het Pension Lifecycle Fund

het gemak van het Pension Lifecycle Fund het gemak van het Pension Lifecycle Fund 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is een lifecycle fonds? 2 2. Hoe werkt het ABN AMRO Pension Lifecycle Fund? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen? 3 4. Wat

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010

Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in 2010 11 Beleggingen institutionele beleggers 1,5 biljoen euro in John Gebraad Publicatiedatum CBS-website: 3-11-211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Veel plezier en succes!

Veel plezier en succes! Je werkt de hele dag in een groepje van 3 of 4 leerlingen aan een groot open probleem. De bedoeling is dat er aan het eind van de dag een werkstuk ligt als resultaat van jullie werk. Hieronder zie je een

Nadere informatie

Ontdek beleggingskansen met technische analyse

Ontdek beleggingskansen met technische analyse Online Seminar Beleggen Ontdek beleggingskansen met technische analyse Bas Heijink Technisch Analist ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Manager ING Beleggen Amsterdam, 10 september 2013

Nadere informatie

Scholenstrijd 2009-I Scholenstrijd 2010-I. 6 april t/m 15 mei 2009. Deelnemende teams 1.963 2.209 +11% Competities 149 246 +39%

Scholenstrijd 2009-I Scholenstrijd 2010-I. 6 april t/m 15 mei 2009. Deelnemende teams 1.963 2.209 +11% Competities 149 246 +39% Scholenstrijd 2010 Statistieken, resultaten en evaluatie Statistieken Scholenstrijd 2009-I Scholenstrijd 2010-I Groeipercentage Periode 6 april t/m 15 mei 2009 6 april t/m 21 mei 2010 Deelnemende teams

Nadere informatie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie

Dinsdag 22 september 2015. Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Dinsdag 22 september 2015 Beleggen met ETF s Van theorie tot strategie Wie geven deze presentatie? Tycho Schaaf Beleggingsspecialist LYNX Martijn Rozemuller Oprichter en directeur Think ETF s 1 De agenda

Nadere informatie

Gebruikershandleiding NPEX. Versie 2.2

Gebruikershandleiding NPEX. Versie 2.2 Gebruikershandleiding NPEX Versie 2.2 0 Gebruikershandleiding NPEX 1. Voor de eerste keer inloggen op uw NPEX-rekening... 2 1.1 Inloggen via www.npex.nl... 2 1.2 Het wijzigen van uw wachtwoord en persoonlijke

Nadere informatie

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint

Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Werkblad 13C Presentaties: presenteer jezelf met PowerPoint Leerjaar 1 Presentaties maken Presentaties algemeen Stappenplan: wat gaan we deze week doen? Praten over presentaties en presenteren Een PowerPoint-presentatie

Nadere informatie

The good, the bad and the ugly

The good, the bad and the ugly The good, the bad and the ugly Rendement, risico en domheid Eelco Hessling Manager Retail Investor Services NYSE Euronext 2007 NYSE Euronext. All Rights Reserved. Vecon dag Amsterdam 3 april 2008 2007

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

Beleggingsprofiel. Assurantiekantoor Klaassen & Partners Postkantoorstraat 33 6551 BH Weurt

Beleggingsprofiel. Assurantiekantoor Klaassen & Partners Postkantoorstraat 33 6551 BH Weurt Beleggingsprofiel Assurantiekantoor Klaassen & Partners Postkantoorstraat 33 6551 BH Weurt Assurantiekantoor Klaassen & Partners Beleggingsprofiel Versie juni 2009 1 Klantgegevens Voorletter Naam Adres

Nadere informatie

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld

Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Nationaal Gevangenismuseum Gevangen in beeld Groep 8 Les 1. Boeven in beeld Les 1. Boeven in beeld Nationaal Gevangenismuseum Groep 8 120 minuten Samenvatting van de les De les begint met een klassikaal

Nadere informatie

1. Gezamenlijk seminar woensdag 17 maart 2010 met en op hoofdkantoor Royal Bank of Scotland te Amsterdam (zuid-as)

1. Gezamenlijk seminar woensdag 17 maart 2010 met en op hoofdkantoor Royal Bank of Scotland te Amsterdam (zuid-as) JAARGANG 3 NUMMER 3 Nieuwsbrief In dit nummer: 01 maart 2010 1. Gezamenlijk seminar woensdag 17 maart met en op hoofdkantoor Royal Bank of Scotland (RBS) te Amsterdam (zuid-as); 2. WB verslaat sinds start

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

1e Plaats. Ik wil eenmalig een extra inleg doen van

1e Plaats. Ik wil eenmalig een extra inleg doen van enmix Hypotheek wijzigen 1. Uw gegevens 1a Naam en voorletters 1b Huisnummer (met toevoeging) 1c Straat 1d Postcode 1e Plaats 1f Telefoonnummer 1g Rekeningnummer/IBAN (Zie Mijn ING en/of uw Afschrift)

Nadere informatie