culturele a monitor professionele kunsten 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "culturele a monitor professionele kunsten 2013"

Transcriptie

1 culturele a las brabant monitor professionele kunsten 2013

2

3 culturele a las brabant monitor professionele kunsten 2013 samenstelling en redactie Nathalie Jansen Jenneke Harings uitgave bkkc brabants kenniscentrum kunst en cultuur

4 2 culturele atlas brabant reflectie

5 inhoud voorwoord 5 Nathalie Jansen verantwoording 7-9 Nathalie Jansen naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrastructuur Hans Mommaas op weg naar een ambitieus cultuursysteem Chris van Koppen deel 1 trends&ontwikkelingen de brabantse culturele infrastructuur in feiten en cijfers Nathalie Jansen deel 2 sectoranalyses beeldende kunst, vormgeving en architectuur Jos Wilbrink av/multimedia Iduna van de Ven letteren Jenneke Harings muziek Gosuin van Heeswijk & Rick Hoedemaker theater en dans Nathalie Jansen

6 4 culturele atlas brabant reflectie

7 Nathalie Jansen voorwoord Als culturele sector zijn we de afgelopen jaren diverse malen aangelopen tegen de onvolledige en eenzijdige kennis van politici en bestuurders, hetgeen direct van nadelige invloed is geweest op besluitvorming. Het gaat dan om het ontbreken van kennis over bijvoorbeeld de bedrijfsvoering van culturele instellingen, over productieprocessen, over internationale erkenning van organisaties en over het belang van productiemiddelen. bkkc krijgt regelmatig het signaal dat er bij de Brabantse overheden een grote behoefte bestaat aan een overzicht van de infrastructuur en van (cijfermatig) inzicht in prestatie-, financiële en organisatorische gegevens. Er zijn, in vergelijking met andere economische sectoren, weinig kwantitatieve onderzoeksgegevens over de culturele sector in Brabant voorhanden. Het verkrijgen van dergelijke gegevens is vaak een ad-hocaangelegenheid en van vergelijkend onderzoek (met bijvoorbeeld de Randstad) en/of onderzoek met een langetermijnperspectief is nauwelijks sprake. Op landelijk niveau is de handschoen opgepakt door de Boekmanstichting en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP): eind dit jaar verschijnt de Cultuurindex Nederland. In een artikel over de Cultuurindex in NRC Handelsblad op 5 juni 2013 zegt Cas Smithuijsen, directeur van de Boekmanstichting, dat men hoopt dat de index bijdraagt aan een debat over cultuur dat meer dan voorheen is gebaseerd op feiten. Niet alleen op landelijk maar ook op provinciaal niveau is het van groot belang politici, beleidsmakers en andere personen op strategische posities te (blijven) voorzien van actuele gegevens. Met de Monitor professionele kunsten willen we eens in de twee jaar facts & figures bieden over de professionele kunsten in Noord-Brabant. Deze eerste keer doen we dat met de blik gericht op 2011 en 2013 en op de ontwikkelingen die in de tussenliggende periode hebben plaatsgevonden. Over twee jaar doen we dit opnieuw, wellicht op basis van meer instellingen en uitgebreidere gegevens. Samen met de bloementuin (www.cultureleatlasbrabant.nl) vormt deze monitor de Culturele atlas Brabant. Waar we in de bloementuin een, vooralsnog beperkt, overzicht geven van de culturele infrastructuur in Brabantstad, willen we met deze monitor op een objectieve manier zaken signaleren en analyseren. Graag willen we op deze plek alle instellingen die hebben deelgenomen aan dit onderzoek heel hartelijk bedanken voor hun tijd en inzet. We realiseren ons dat het invullen van vragenlijsten een extra belasting is waarvoor niet altijd gelegenheid is. Tegelijkertijd hopen we andere instellingen met deze publicatie te overtuigen van de noodzaak munitie te verzamelen waarmee we als sector een gefundeerd signaal kunnen afgeven. Tot slot gaan we graag in gesprek met iedereen die na het lezen van deze monitor vragen en/of opmerkingen heeft. culturele atlas brabant 5

8 6 culturele atlas brabant reflectie

9 Nathalie Jansen verantwoording Bij de totstandkoming van de Monitor professionele kunsten 2013 hebben we een aantal keuzes moeten maken, die van belang zijn geweest voor de uitvoering en de resultaten van de enquête. Hieronder staat uitgelegd welke instellingen we bij de enquête hebben betrokken en hoe we met de gegevens zijn omgegaan. Uitgangspunten Voor deze eerste publicatie hebben we gekozen: - te beginnen met een relatief kleine groep instellingen; - ons te concentreren op de B5 (Breda, Tilburg, s-hertogenbosch, Eindhoven en Helmond). 1 Dit betekent dat de scope van dit onderzoek beperkt is en dat we niet pretenderen met deze publicatie een volledig beeld te verstrekken van de infrastructuur voor de professionele kunsten in Noord-Brabant. Zo ook hebben we ons beperkt in het aantal en type vragen dat is voorgelegd aan de instellingen. We wilden vooral iets kunnen zeggen over de basisgegevens van de sector: financiële, prestatie- en organisatorische gegevens. Dit zijn gegevens die relatief eenvoudig via een gesloten vragenlijst te verkrijgen zijn. Een volgende keer verzamelen we graag ook gegevens over samenwerking en internationale prestaties. Dit zijn belangrijke onderwerpen die zich moeilijk laten vatten in gesloten vragen willen ze zinnige informatie opleveren. We hebben er dan ook voor gekozen deze onderwerpen nu niet op te nemen in de vragenlijst, maar hebben er, mede op basis van jaarverslagen, werkplannen en overige bronnen, in de kwalitatieve analyses per sector wel aandacht aan proberen te schenken. 1 Indien een instelling niet in een van deze steden gevestigd is, maar wel meerjarig werd en/of wordt ondersteund door de provincie Noord-Brabant in de periode dan wel in de periode , is deze instelling meegenomen in dit onderzoek. culturele atlas brabant 7

10 2 Met uitzondering van het Slokdarmfestival, dat wel deelneemt aan DISC, maar niet is meegenomen in het onderzoek. Welke instellingen zijn betrokken in het onderzoek? De instellingen die we hebben benaderd zijn onder te verdelen in de volgende categorieën: - producenten podiumkunsten, meerjarig ondersteund door de provincie Noord-Brabant in de periode dan wel in de periode ; - (presentatie)instellingen BKV/AV, meerjarig ondersteund door de provincie Noord-Brabant in de periode dan wel in de periode ; - festivals, meerjarig ondersteund door de provincie Noord-Brabant in de periode dan wel in de periode en/of deelnemer aan het samenwerkingsverband van Brabantse culturele festivals, genaamd DISC; 2 - musea, met een kunstcollectie en geregistreerd in het landelijk museumregister; - podia, voor zowel podiumkunsten als film. 3 Dit betreft één museum, dat bij nader inzien niet voldeed aan de uitgangspunten, en negen filmproducenten. Vier van de filmproducenten heeft de vragenlijst ingevuld, maar alleen voor Omdat dit onvoldoende bruikbaar cijfermateriaal opleverde, is besloten deze groep niet op te nemen in deel 1 Daar waar zinvol zijn de gegevens wel gebruikt bij de sectoranalyse AV/ multimedia. 4 Hiertoe rekenen we niet alleen de instellingen van wie we voor beide jaren een volledige vragenlijst hebben ontvangen, maar ook de instellingen die slechts voor een van beide jaren gegevens hebben verstrekt en de instellingen die de jaarstukken hebben ingediend, maar waarvan we de vragenlijsten uiteindelijk niet hebben ontvangen. In het laatste geval hebben we de gegevens alleen gebruikt indien we dat op grond van de jaarstukken verantwoord vonden. Hierbij dient opgemerkt dat de categorieën niet bestaan uit een homogene groep instellingen. De instellingen hebben weliswaar eenzelfde functie, maar kunnen verschillend zijn in omvang, discipline en werkgebied. Waar cijfers aanleiding geven uitleg te geven, doen we dat. Respons 78% In het voorjaar van 2013 hebben wij 92 instellingen aangeschreven in verband met dit onderzoek en verzocht ons de jaarstukken van 2011 (jaarrekening en -verslag) en de prognoses voor 2013 (begroting en werkplan) te sturen. Op basis hiervan is door bkkc de vragenlijst per instelling zo ver als mogelijk ingevuld. In juli ontvingen de instellingen de, al dan niet deels ingevulde, vragenlijst met het verzoek deze in- of aan te vullen. Gedurende het onderzoeksproces hebben we besloten om tien instellingen van de 92 niet mee te nemen in het onderzoek. 3 Dat betekent dat we voor de berekening van de respons zijn uitgegaan van 82 instellingen. In totaal hebben 64 instellingen gereageerd. 4 Dit levert een respons op van 78%. We moeten hierbij twee zaken opmerken. - Van de 64 instellingen heeft een zevental instellingen (2 producenten podiumkunsten, 1 (presentatie)instelling BKV/AV, 1 festival, 1 museum, 2 podia) slechts gegevens verstrekt voor Daarnaast is er een instelling (1 (presentatie)instelling BKV/AV) die slechts gegevens heeft verstrekt voor In de verwerking van de gegevens is hier rekening mee gehouden; - In het geval van festivals die eens in de twee jaar plaatsvinden zijn indien de edities spelen in even jaren de gegevens gebruikt van 2012 en Alle instellingen die gegevens hebben aangeleverd staan vermeld op de binnenzijde van de achterflap. 8 culturele atlas brabant verantwoording

11 Figuur 1 Aantallen respondenten per categorie niet gereageerd 1 niet gereageerd 1 20 gereageerd 14 gereageerd Producenten podiumkunsten Presentatieinstellingen BKV/AV niet gereageerd 7 niet gereageerd 3 9 gereageerd Festivals Musea 5 gereageerd niet gereageerd 6 16 gereageerd Podia verantwoording culturele atlas brabant 9

12 10 culturele atlas brabant reflectie

13 Hans Mommaas naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrastructuur De gesubsidieerde wereld van de kunst en de cultuur ondergaat een lastige periode. Terwijl enerzijds onze omgeving cultureler is dan ooit, met een overvloed aan culturele vormen en betekenissen, zowel in de klassieke gedaante van tekst, beeld en geluid, als in de meer alledaagse vorm van het ontwerp van gebruiksvoorwerpen, kleding, gebouwen en een grotere diversiteit van talen, gerechten en leefwijzen, wordt anderzijds meer dan evenredig bezuinigd op gesubsidieerde domeinen van kunst en cultuur. Zo op het eerste oog lijkt daar geen tegenstelling in te zitten, integendeel. Als de omliggende wereld uit zichzelf, dat wil zeggen als onderdeel van het onderlinge economische verkeer, in staat is tot een steeds grotere culturele productie en diversiteit, waarom zou de overheid daar dan nog een bijzondere zorg in moeten hebben? Is de groei de afgelopen jaren van een eigenstandige culturele economie, die het zelfs heeft gehaald tot de status van een economische topsector, niet het beste bewijs dat in een volwassen economie, dat wil zeggen een economie die daadwerkelijk wordt gedragen door een brede en maatschappelijk betrokken middenklasse, kunst en cultuur weer kunnen worden overgelaten aan het alledaagse maatschappelijke verkeer? Waarom zou de overheid daar een actieve rol in moeten spelen, eens te meer wanneer blijkt dat de afname van die gesubsidieerde kunst en cultuur door de bank genomen vooral plaatsvindt door een minderheid van een doorgaans beter gefortuneerd en goed opgeleid culturele atlas brabant 11

14 bevolkingsdeel? Te midden van de strijd om de gunst van de kiezer en in het overheersende streven naar een kleine overheid is het pleit dan snel beslecht. Utilitair vaarwater Wat zich hier wreekt is het feit dat de maatschappelijke beoordeling of waardering van kunst en cultuur steeds meer in een utilitair vaarwater terecht is gekomen, terwijl anderzijds, parallel daaraan, het verhaal van de intrinsieke waarde van kunst en cultuur steeds meer aan geloofwaardigheid en zichtbaarheid heeft verloren. Eigenlijk heeft dit thema direct vanaf het begin van het georganiseerde onderzoek naar de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur in het teken gestaan van enerzijds vraagstukken van sociale participatie en anderzijds van het profijt van de overheid. In het onderzoek ging de aandacht steevast uit naar wie zoal deelnam aan culturele uitingen en manifestaties en wie niet. En kunst en cultuur kwamen er vervolgens steevast uit als een domein waarlangs niet zozeer een herverdeling plaatsvond van inkomen en welvaart, maar juist een opeenstapeling: de subsidies komen ten goede aan dat deel van de bevolking dat het al goed heeft. Vervolgens is het beeld niet ver van een elite die zichzelf via de publieke middelen een cadeautje geeft. Wat zich hier wreekt is het ontbreken van een bij de tijd passend verhaal over de eigenwaarde van kunst en cultuur, krachtig genoeg om in te worden gezet in het veelvormige landschap van waarden en belangen. Later, aan het einde van de jaren tachtig en het begin van de jaren negentig, komen noties van een creatieve industrie of culturele economie op. Het besef dringt door dat cultuur en economie niet noodzakelijkerwijs tegenstrijdig aan elkaar zijn en elkaar zelfs kunnen versterken. In een postindustriële economie bestaat enerzijds behoefte aan creativiteit, als een bron van nieuwe productontwikkeling en economische groei. Anderzijds komt rondom domeinen van design, architectuur, film, mode, muziek, musical, entertainment, events en digitale animatie een eigenstandige culturele economie op die parallel aan de stijging van de welvaart in omvang toeneemt. Bovendien lijken kunst en cultuur in toenemende mate van belang als vestigingsplaatsfactor voor een groeiende klasse van mobiele hoger opgeleiden die op hun beurt van toenemend belang zijn voor het welslagen van de regionale economische ontwikkeling. UNESCO komt binnenkort met haar jaarrapport over 2013 met betrekking tot de creatieve economie. Daaruit zal blijken in welke veelheid van gedaanten de culturele industrie al van belang is voor de ontwikkeling van het mondiale zuiden. 12 culturele atlas brabant naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrasructuur

15 Maar terwijl dit toenemende economische belang enerzijds een nieuwe maatschappelijke legitimatie en een nieuwe maatschappelijke ruimte lijkt te leveren voor aandacht voor kunst en cultuur, deels ook gedragen door een nieuwe generatie van actoren, brengt die aandacht anderzijds het belang van kunst en cultuur steeds verder in utilitair vaarwater. Naast sociale duiken economische ontwikkeldoelen op en het gevaar is groot dat dit alweer een geval zal zijn van schieten in je eigen voet. Als we kunst en cultuur vooral moeten beoordelen omwille van haar bijdrage aan de economische ontwikkeling dan ligt de omgekeerde conclusie ook snel voor handen: kunst en cultuur die zich niet of lastig vertaalt in economische ontwikkeling is dus kennelijk van een mindere waarde. Waar zouden we aangrijpingspunten kunnen vinden voor een meer hedendaagse verwoording van het belang van kunst en cultuur die enerzijds de aandacht vestigt op de eigenwaarde daarvan, maar anderzijds in staat stelt tot het aanleggen van een verbinding tussen de klassieke kunsten en hedendaagse culturele praktijken? Wat zich hier wreekt is het ontbreken van een bij de tijd passend verhaal over de eigenwaarde van kunst en cultuur, krachtig genoeg om in te worden gezet in het veelvormige landschap van waarden en belangen. Van oudsher staan daarbij argumenten van kwaliteit en intrinsieke waarde centraal. Maar je mag je afvragen in hoeverre die nog werken. Staan ze niet teveel in het teken van het beschermen van eens gevestigde posities en disciplines? Hoe vertaalt die aandacht voor intrinsieke waarde en kwaliteit zich in andere dan gevestigde kunstendomeinen, zoals het locatietheater, de film, de wereld van gaming? Waar zouden we aangrijpingspunten kunnen vinden voor een meer hedendaagse verwoording van het belang van kunst en cultuur die enerzijds de aandacht vestigt op de eigenwaarde daarvan, maar anderzijds in staat stelt tot het aanleggen van een verbinding tussen de klassieke kunsten en hedendaagse culturele praktijken? Cultuur 3.0 Ik heb zelf het gevoel dat we die aansluiting zouden kunnen vinden in het toenemende eigenstandige belang van verbeelding als een basiscompetentie voor het leven in een postindustriële of postmoderne samenleving. Iets dergelijks formuleert Pier Luigi Sacco (2011) wanneer hij spreekt over cultuur Waar cultuur 1.0 stond voor het stelsel van de overheidgestuurde patronage, het stelsel waar het hedendaagse 1 Pier Luigi Sacco, Culture 3.0: A new perspective for the EU structural funds programming on behalf of the European Expert Network on Culture (EENC), produced for the OMC Working Group on Cultural and Creative Industries. April naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrasructuur culturele atlas brabant 13

16 cultuurbeleid nog in belangrijke mate op is gebaseerd, met zijn aandacht voor de autonome kunsten aan de ene kant en voor kunsteducatie en -participatie aan de andere, daar staat cultuur 2.0 voor het model van de culturele economie, voor de situatie waarin kunst en cultuur worden geproduceerd voor en gefinancierd door een markt. Inmiddels, zo stelt hij, zien we overal kenmerken opkomen van een situatie van cultuur 3.0. In cultuur 3.0 verandert de aandacht voor cultuur van een sectorale aangelegenheid, ondergebracht in hetzij een apart kunstendomein of een aparte cultuursector, in een basiskwaliteit van het alledaagse leven zelf. Sacco benadrukt hoe wij in ons alledaagse leven steeds meer zelf deelgenoot worden van de muziek die we horen of de beelden die we zien, dan wel de teksten die we lezen. We worden meer en meer een actieve participant in culturele werelden in plaats van louter een passieve ontvanger of consument. We hebben niet alleen in toenemende mate te leven met een grotere diversiteit van culturele uitingen, maar worden zelf bovendien een actieve deelgenoot in de reproductie daarvan. Het eigenbelang van verbeelding als een basiscompetentie van het leven in een hoogontwikkelde, mondiaal opererende samenleving, in al zijn vormen en gedaanten, zowel bevestigend (als basis voor de vormgeving van gedeelde werelden) als ontketenend (ter verkenning of bevraging, ter verrassing of verwondering), zowel figuratief als abstract, zowel omwille van de beleving en het vermaak als omwille van de vernieuwing en de verkenning. In cultuur 3.0 verandert de aandacht voor cultuur van een sectorale aangelegenheid, ondergebracht in hetzij een apart kunstendomein of een aparte cultuursector, in een basiskwaliteit van het alledaagse leven zelf. Bij een dergelijke opvatting hoort een monitoringsysteem dat ons in staat stelt om na te gaan of onze verbeeldingswereld nog op orde is. Net zo goed als we van tijd tot tijd de barometer in de natuur steken, om na te gaan hoe het staat met de biodiversiteit, als randvoorwaarde voor een vitaal ecologisch systeem, of in de wetenschap, om na te gaan hoe het zit met ons kennissysteem, of in de economie, om na te gaan of die nog vitaal genoeg is, hebben we nood aan een monitoringsysteem dat ons iets zegt over de staat van de wereld van de verbeelding. In welke vormen van verbeelding zijn we goed, welke verbeeldingsvormen zijn zwakker ontwikkeld? Hoe staat het met de talentontwikkeling? Hoe met de werkgelegenheid? Zijn we onderscheidend genoeg, of vernieuwend, verrassend? Het Brabantse culturele veld heeft de afgelopen tijd door de economische crisis en de daaropvolgende bezuinigingen de nodige klappen gekregen. Dat heeft zijn uitwerking op de vitaliteit van de Brabantse verbeeldingswereld 14 culturele atlas brabant naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrasructuur

17 Bij een dergelijke opvatting hoort een monitoringsysteem dat ons in staat stelt om na te gaan of onze verbeeldingswereld nog op orde is. niet gemist. De informatie zoals die in deze publicatie daarover is samengebracht zou tot nadenken moeten stemmen. Wanneer verbeelding inderdaad een basiscompetentie is geworden van het leven in een postindustriële samenleving, dan moeten we ons beginnen zorgen te maken. Nu al, zo blijkt uit de cijfers, moet een belangrijk deel van de Brabantse burgerij zijn verbeeldingshonger elders zien te stillen. Het niet behalen van de titel van Europese Culturele Hoofdstad 2018 maakt de urgentie alleen maar sterker. Die situatie past niet bij een regio die zich naast de Randstad wil profileren als de tweede economische regio van het land. naar een goed geïnformeerde, zelfbewuste culturele infrasructuur culturele atlas brabant 15

18 16 culturele atlas brabant reflectie

19 Chris van Koppen op weg naar een ambitieus cultuursysteem Begin van de zomer publiceerde het PON een interessant rapport: Culturele smaak van Brabanders. Een onderzoek naar de verschillende cultuurconsumenten in Noord-Brabant. 1 Aansluitend bij Mosaic, een internationaal segmentatiesysteem op huishoudniveau dat mondiaal meer dan één miljard mensen classificeert, onderscheidt het PON acht verschillende publieksgroepen of culturele smaken van Brabanders: jonge cultuurontdekkers, lokale gezelligheid, hectisch gezinsleven, sportieve ruimtegenieters, welvarende cultuursnuivers, traditionele plattelanders, gepensioneerde cultuurliefhebbers en vergrijsde eenvoud. Het zijn termen waarbij iedereen zich meteen iets kan voorstellen, concrete mensen voor zich ziet. Interessant is vooral de vergelijking tussen Brabant en Nederland: welke groepen zijn in Brabant onder- en welke oververtegenwoordigd. De verschillen blijken klein: Brabant lijkt heel erg op de rest van Nederland. De meeste Brabanders zijn mensen van het type lokale gezelligheid. Het verrast niet, het beantwoordt ook erg aan het Brabantse zelfbeeld. Verrassender is dat die groep in Brabant kleiner is dan landelijk gemiddeld: in Brabant valt 25% van de huishoudens binnen deze groep, landelijk 27%. Ondervertegenwoordigd zijn in Brabant de jonge cultuurontdekkers: 8% van de huishoudens tegenover landelijk 11%. Het heeft wellicht te maken met het ontbreken in Brabant van een grote universiteit. Spectaculair is het verschil in welvarende cultuursnuivers zeg maar de hardcore liefhebbers van kunst en cultuur: hij is in Brabant anderhalf keer zo groot als in de rest van Nederland, 12% tegen landelijk 8%. Ze wonen vooral in Zuidoost- en Noordoost-Brabant, in plaatsen als Vught, Nuenen, Waalre, Haaren en Oisterwijk, maar ook in West-Brabant is de groep groter dan het landelijk gemiddelde. Ze blijven graag goed op de hoogte: van het nieuws, van sport en van financiën. Ze lezen het Financieele Dagblad, de Volkskrant of NRC Handelsblad. Ze kijken niet zoveel televisie, en als ze kijken, dan vooral naar de publieke omroep. Ze internetten veel. En ze gaan graag uit eten. Het profiel van de welvarende cultuursnuivers lijkt erg op dat van de mensen die beslissingen nemen die wezenlijk zijn voor de economische vitaliteit van onze provincie. Met die groep is iets problematisch aan de hand: 1 M. van Bommel en K. du Long, Culturele smaak van Brabanders: een onderzoek naar de verschillende cultuurconsumenten in Noord-Brabant. Tilburg, culturele atlas brabant 17

20 2 Idem, p. 29 ze komen in Brabant in cultureel opzicht niet aan hun trekken. Het PON constateert: Ze bezoeken ook vaak voorstellingen buiten Brabant omdat ze het aanbod in de regio onvoldoende vinden. 2 De culturele infrastructuur in de provincie is blijkbaar ontoereikend om deze economisch relevante groep aan de provincie te binden. Het geeft extra scherpte aan het gesprek dat we voeren over de noodzaak de Brabantse culturele infrastructuur te versterken. Aantrekkingskracht Over de waarde van kunst en cultuur wordt veel en verschillend gedacht. Kunstenaars praten graag over de intrinsieke waarde van hun kunst. En uiteraard moet ieder gesprek over kunst allereerst over die intrinsieke waarde gaan. Kunst is onlosmakelijk verbonden met het menselijk bestaan. Kunst voegt iets toe aan dat bestaan, het verlegt grenzen, verruimt de horizon, is in essentie dat wat ons bestaan menselijk maakt. Maar intrinsieke waarde staat niet los van, laat staan tegenover maatschappelijke waarde. Intrinsieke waarde en maatschappelijke waarde liggen in elkaars verlengde. Het is de intrinsieke waarde die kunst van maatschappelijke betekenis maakt. Die maatschappelijke betekenis ligt, het meest tastbaar, in de economische waarde van kunst en cultuur. Meer nog dan om het directe economische belang van de creatieve sector gaat het dan om de betekenis van de culturele infrastructuur voor het woon- en werkklimaat in de regio. Het profiel van de welvarende cultuursnuivers lijkt erg op dat van de mensen die beslissingen nemen die wezenlijk zijn voor de economisch vitaliteit van onze provincie. Steden met een groot en gevarieerd aanbod aan kunst en cultuur hebben een grote aantrekkingskracht op hoger opgeleiden en op mensen uit de hogere inkomensgroepen. Die steden doen het om die reden dan ook economisch beter. Alleen daarom al verdienen kunst en cultuur de volle aandacht van bestuurders, juist in economisch onzekere tijden en zeker in een regio die pretendeert na de Randstad het belangrijkste economische knooppunt van ons land te zijn. In een gesprek dat ik onlangs had bij de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij maakte men zich juist daarom zorgen over de bezuinigen op kunst en cultuur: ze tasten het creatieve klimaat aan, verminderen zo de innovatieve kracht van het bedrijfsleven en bemoeilijken uiteindelijk het economische herstel. Daarnaast of misschien zelfs meer nog zijn kunst en cultuur voor de overheid van belang vanwege de identiteitsvormende rol die zij kunnen spelen. Overheden, die per definitie geografisch gebonden eenheden zijn, hebben een legitimiteitsprobleem in een wereld waarin steeds meer mensen in toenemende mate acteren in netwerken die die geografische eenheden te boven en te buiten gaan. Overheden moeten hun inwoners een belang geven 18 culturele atlas brabant op weg naar een ambitieus cultuursysteem

21 De provincie realiseert zich dat de culturele kwaliteit van de leefomgeving een doorslaggevende factor is om burgers en bedrijven te boeien en talenten te binden. bij betrokkenheid bij de plek waar ze wonen en werken. Kunst en cultuur zijn vanouds en bij uitstek instrumenten die dat gevoel van betrokkenheid kunnen creëren. Ze geven vorm aan de normen en waarden die groepen in onze samenleving verbinden. Ze tonen en geven ruimte aan diversiteit in die samenleving en schragen daarmee onze democratie. Ze voeden onze verbeeldingskracht en stellen ons zo in staat greep te krijgen op de werkelijkheid en er aan te ontsnappen, ze laten ons de werkelijkheid niet als gesloten maar als open ervaren. De discussie zoals die met name de afgelopen twee jaar is gevoerd markeert een crisis in de maatschappelijke legitimering van kunst en cultuur. Het is een crisis die vele en gecompliceerde oorzaken heeft. Ik noem er hier drie: de teloorgang van de culturele canon, de oriëntatie van relevante onderdelen van het kunstenveld op een selecte groep deskundigen in plaats van op het brede publiek, maar ook en misschien vooral de dominantie van een economisch discours dat veronderstelt dat waarde kan worden gereduceerd tot rendement en waarin geen ruimte is voor het nut van het (schijnbaar) nutteloze. Het is een verarmd en verarmend discours. Het gaat voorbij aan wetenschappelijke inzichten, het meest pregnant al in 1977 verwoord door Nobelprijswinnaar Amartya Sen in zijn kritiek op de rationele keuzetheorie. 3 Maar, zo is gebleken, het economisch reductionisme leent zich beleidsmatig goed voor een gemakzuchtige legitimering van aanslagen op de domeinen van natuur, onderwijs, wetenschap en kunst en cultuur. Het wordt gevoed door de gedachte dat kunstsubsidie het doel heeft de kunstsector van middelen te voorzien. Dat is zoals Maxim Februari uitlegde op ons symposium over de waarde van cultuur, op 2 november 2012 in Den Bosch, een misvatting: Subsidie wordt verstrekt in het belang van de gemeenschap, niet in het belang van de medewerkers in de culturele sector. 3 Amartya Sen, Rational Fools: A Critique of the Behavioral Foundations of Economic Theory. In: Philosophy & Public Affairs, voi. 6 no. 4 (1977) p Afnemende giftbereidheid Dit onderzoek laat de eerste effecten op de culturele sector zien van de bezuinigingen die in eerste instantie door het Rijk, maar vervolgens ook door provincie en gemeenten zijn doorgevoerd. Daarbij vallen een paar zaken op. Het is de vraag of de vooronderstelling die aan de bezuinigingen ten grondslag lag, dat de culturele sector in veel te hoge mate afhankelijk is van overheidsmiddelen, aan het subsidie-infuus hangt, juist is. Het geldt in ieder geval niet voor de culturele sector als geheel. Publiek-private samenwerking heeft in delen van de culturele sector een mate van vanzelfsprekendheid bereikt waarvan de overheid op andere infrastructurele terreinen de aanleg van wegen, de bouw van tunnels alleen maar kan dromen. Het is ook de vraag of het huidige overheidsbeleid het beleden doel, de sector minder afhankelijk maken van overheidsmiddelen, daadwerkelijk op weg naar een ambitieus cultuursysteem culturele atlas brabant 19

22 4 Th.N.M. Schuyt, Geven in Nederland Giften, legaten, sponsoring en vrijwilligerswerk. Amsterdam, dichterbij brengt. De wijze waarop de culturele sector is geframed door politici die poogden de bezuinigingen op cultuur te rechtvaardigen heeft het de sector merkbaar moeilijker gemaakt om andere geldbronnen aan te boren. Uit het tweejaarlijkse onderzoek Geven in Nederland, dat de werkgroep Filantropische Studies van de Vrije Universiteit dit voorjaar publiceerde blijkt dat de culturele sector meer dan evenredig wordt geraakt door de afnemende bereidheid van Nederlandse particulieren en bedrijven om te geven aan goede doelen. Daalde het totaal aan giften en sponsoring van ruim 4,7 miljard in 2009 naar krap 4,25 miljard in 2011, de cultuursector zag het door bedrijven en huishoudens geschonken bedrag teruglopen van 454 miljoen naar 287 miljoen. Vooral de sponsoring door bedrijven loopt hard terug: van 296 naar 124 miljoen. 4 Zeker zo belangrijk is dat de korte termijn waarop de overheid culturele instellingen ondersteunt door zakelijke investeerders die op langere termijn denken als risicovol wordt ervaren. Wie heeft gezien heeft hoe de lokale politiek binnen enkele weken kon besluiten tot sluiting van het Jan Cunen Museum in Oss zal zich nog wel eens bedenken voordat hij zich verbindt aan een van de andere kleinere Brabantse musea. Overheden die oprecht beogen zakelijke partijen te interesseren voor hun culturele sector, zullen zich bereid moeten tonen tot veel structurelere arrangementen dan zij tot nu toe gewend waren. Evenmin lijkt het beleid professionalisering van de culturele sector te stimuleren. Het verlies aan werkgelegenheid in de sector is spectaculair. Er werken meer vrijwilligers en stagiaires dan professionals. Financiële deskundigheid, marketing, communicatie: er wordt op bezuinigd om in ieder geval zo veel mogelijk van de inhoud overeind te houden. Het is een keuze die voortkomt uit passie, maar of ze op de lange termijn verstandig is, is zeer de vraag. Op sommige plekken lijkt de culturele infrastructuur zo dun geworden, zo afhankelijk van enkele personen, dat nauwelijks meer van een systeem gesproken kan worden. 5 Provincie Noord-Brabant, Projectteam Agenda van Brabant, Agenda van Brabant. Traditie en technologie. Den Bosch, G. Marlet, De aantrekkelijke stad. Nijmegen, 2013; G. Marlet en C. van Woerkens, Atlas voor gemeenten. De 50 grootste gemeenten van Nederland op 40 punten vergeleken. Nijmegen H. de Groot, G. Marlet, C. Teulings en W. Vermeulen, Stad en land. Den Haag, Van cruciaal belang In Noord-Brabant wordt de overtuiging dat een vitale en ondernemende kunst- en cultuursector voorwaarde is voor een bloeiende provincie breed gedragen. Die overtuiging ligt vast in de Agenda van Brabant. 5 Cultuur wordt daar gedefinieerd als een van de provinciale kerntaken, naast ruimtelijke ontwikkeling en inrichting, bereikbaarheid van de regio en regionaal economisch beleid. Die definitie van cultuur als kerntaak komt voort uit de focus op vestigings- en leefklimaat: de provincie realiseert zich dat de culturele kwaliteit van de leefomgeving een doorslaggevende factor is om burgers en bedrijven te boeien en talenten te binden. De provincie onderschrijft daarmee de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek door onder meer de Atlas voor Gemeenten 6 en het Centraal Planbureau 7, die laten zien dat het aanbod van kunst en cultuur in hoge mate bepalend zijn voor de concurrentiepositie van steden. Deze visie op de betekenis van kunst en cultuur vormt een goed uitgangspunt voor een ambitieus cultuurbeleid, neergelegd in de Cultuuragenda van Brabant voor 2020: Op weg naar Brabant als topregio 20 culturele atlas brabant op weg naar een ambitieus cultuursysteem

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : - DIS-stuknummer : 1473254 Behandelend ambtenaar : N.H.C.P. Jansen- Kastelijns Directie/bureau : Sociale en Culturele Ontwikkeling/

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

BIJLAGE Aanvullende achtergrondinformatie podiumkunsten. 1. Wat zijn podiumkunsten?

BIJLAGE Aanvullende achtergrondinformatie podiumkunsten. 1. Wat zijn podiumkunsten? BIJLAGE Aanvullende achtergrondinformatie podiumkunsten 1. Wat zijn podiumkunsten? De kunstdisciplines muziek, theater en dans vormen de podiumkunsten. Het gaat hier om professionele kunsten, wat wil zeggen

Nadere informatie

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1 René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl Sinds giften aan culturele instellingen fiscaal gezien aantrekkelijker zijn geworden,

Nadere informatie

BRABANTBOD: DE KUNST VAN HET SAMENWERKEN

BRABANTBOD: DE KUNST VAN HET SAMENWERKEN BRABANTBOD: DE KUNST VAN HET SAMENWERKEN BrabantStad BrabantStad is het stedelijk netwerk van de vijf grote Brabantse steden Breda, Eindhoven, Helmond, s-hertogenbosch, Tilburg en de provincie Noord-Brabant.

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092

ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft leren over cultureel ondernemen uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201402324 Lbr. 14/092 bijlage(n) 2 (separaat

Nadere informatie

Commissie voor Cultuur en Samenleving

Commissie voor Cultuur en Samenleving Griffie Commissie voor Cultuur en Samenleving Datum commissievergadering : 9 september 2011 Document nummer : 2791172 Behandelend ambtenaar : E. Huizen / J. Mulder Directie/bureau : Sociale en Culturele

Nadere informatie

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020.

Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG. Datum Betreft adviesaanvraag culturele basisinfrastructuur 2017-2020. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Raad voor Cultuur Prins Willem Alexanderhof 20 2595 BE..DEN HAAG Erfgoed en Kunsten Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 Hoort bij raadsvoorstel 27-2012 BIJLAGE 2 APPENDIX 1. CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 1. Doel van de opdracht Winnen van de titel Culturele Hoofdstad van Europa voor het project 2018Brabant

Nadere informatie

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008

Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND. Deel II Ambities en prioriteiten. Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Er van uitgaande... CULTUURPROFIEL ZUID-NEDERLAND Deel II Ambities en prioriteiten Ten behoeve van Cultuurnota 2005-2008 Juni 2003 0 In onze naam, Cultuurconvenant Zuid-Nederland (CZN), staat het woord

Nadere informatie

Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie. Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020

Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie. Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020 Noord-Brabant, de meest innovatieve en gastvrije provincie Beleidskader en Uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie 2013-2020 Aanleiding Agenda van Brabant Topregio kennis en innovatie Leef- en vestigingsklimaat

Nadere informatie

Cultuuragenda Tilburg 2011-2015

Cultuuragenda Tilburg 2011-2015 Analyses, keuzes en aanbevelingen voor de kadernota cultuur Cultuuragenda Tilburg 2011-2015 Tilburg : Podium voor Amateurs, Talent en Productie De instellingen* staan voor een cultuur van openheid, verbinding,

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare

Nadere informatie

Inleiding. ADVIES C10, oktober 2012. Inhoudsopgave

Inleiding. ADVIES C10, oktober 2012. Inhoudsopgave ADVIES C10, oktober 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Knelpunten in de infrastructuur (bijlage) 3. Gecombineerde oplossingsrichtingen 4. Nawoord Inleiding Gedeputeerde Staten hebben 18 september j.l.

Nadere informatie

BIJLAGE. Knelpunten in de infrastructuur 1. BKV/AV

BIJLAGE. Knelpunten in de infrastructuur 1. BKV/AV BIJLAGE in de infrastructuur Zoals in de inleiding vermeld, zijn op 19 september j.l. door provincie en culturele sector zes knelpunten c.q. kernverantwoordelijkheden benoemd. De C10 zet hieronder per

Nadere informatie

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen

Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Abstract Waaier van Merken Een inventarisatie van branding in de Nederlandse gesubsidieerde theatersector Margriet van Weperen Bachelorscriptie Kunsten, Cultuur en Media Rijksuniversiteit Groningen Begeleider:

Nadere informatie

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016

Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Rapport Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 INHOUDSOPGAVE Inleiding - 2 - Wat vindt men belangrijk aan het aanbod van kunst en cultuur in Den Haag? - 3 - Hoe

Nadere informatie

De slag om de vrije tijd

De slag om de vrije tijd De slag om de vrije tijd cultuurparticipatie en andere vormen van vrijetijdsbesteding Henk Vinken en Teunis IJdens Sinds 2007 daalt het percentage van de Nederlandse bevolking dat in de vrije tijd actief

Nadere informatie

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016

Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Beleidsplan 2013-2016 Kunstgebouw Broekmolenweg 16 2289 BE Rijswijk www.kunstgebouw.nl B e l e i d s p l a n 2 0 1 3-2 0 1 6 Z I C H T B A AR M AK E N W AT E R I S, S T I M U L E R E N W AT

Nadere informatie

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011

Beleidskader Kunst & Cultuur 2013-2016 Stadspanel Den Haag, ronde voorjaar 2011 Rapport Signaal Uitgave Auteurs Informatie Onderzoek en Integrale Vraagstukken Nr X, Jaargang 2004 Oplage Redactieadres Internet / Intranet X exemplaren Gemeente Den Haag OCW-intranet/Organisatie Postbus

Nadere informatie

Trendbreuk in rijksuitgaven

Trendbreuk in rijksuitgaven 94 Boekman 95 Sociaal-liberaal cultuurbeleid Dossier cijfers Trendbreuk in rijksuitgaven kunst en cultuur Bastiaan Vinkenburg Dit artikel gaat over geld dat het rijk besteedt aan kunst en cultuur. Is dat

Nadere informatie

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur,

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Aan de leden van de commissie cultuur Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 8 november 2012, Amsterdam Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Op 21 november 2012 staat

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2014 F VERSLAG VAN

Nadere informatie

Een concept voor investeren in Brabant met de kracht van kunst, cultuur en creativiteit

Een concept voor investeren in Brabant met de kracht van kunst, cultuur en creativiteit Een concept voor investeren in Brabant met de kracht van kunst, cultuur en creativiteit 1 Het voorstel dat voor u ligt, is het resultaat van een intensieve samenwerking binnen BrabantStad. De Provincie

Nadere informatie

Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Aan de leden van de Commissie Cultuur van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Betreft: Slagen in cultuur, culturele basisinfrastructuur 2013-2016 Programma Ondernemerschap

Nadere informatie

Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad

Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad Bewoners van grote steden zijn veel kritischer over hun woonplaats dan in kleinere steden. Ze klagen met name over de onveiligheid en onrust. Ook de medebewoners

Nadere informatie

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden.

De gereserveerde 15 miljoen euro voor Maastricht Culturele Hoofdstad wordt over de hele provincie ingezet voor culturele doeleinden. Limburg heeft een uniek en veelzijdig cultuuraanbod. Dit komt tot uitdrukking in een enorme verscheidenheid met talloze monumenten, cultureel erfgoed, musea, culturele organisaties, evenementen en een

Nadere informatie

Samenstelling bestuur

Samenstelling bestuur Presentatie KvO 2.0 Samenstelling bestuur Krachtteam Peter Beckers : voorzitter Jan van Loon : initiatiefnemer Theo Vinken : initiatiefnemer Paul Jansen : aanvoerder werkorganisatie 2a Karel Jan van Kesteren

Nadere informatie

Kunstendecreet. decreet ondersteuning professionele. kunsten Vlaamse Gemeenschap

Kunstendecreet. decreet ondersteuning professionele. kunsten Vlaamse Gemeenschap Kunstendecreet decreet ondersteuning professionele kunsten Vlaamse Gemeenschap Vernieuwing regelgeving Kunsten 1. Historiek 2. Structuur nieuwe Kunstendecreet 2.1. Organisatie Kunstenbeleid 2.2. Subsidie

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

PEILING MET ALTERNATIEVEN

PEILING MET ALTERNATIEVEN Gemeente Amersfoort PEILING MET ALTERNATIEVEN Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4518181 Aan : Gemeenteraad Datum : 4 november 2013 Portefeuillehouder : Wethouder P. van den Berg Programma : 1

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Werktitel: Cultuur incubator Boxtel: CIBOX. 1. Inleiding

Werktitel: Cultuur incubator Boxtel: CIBOX. 1. Inleiding Werktitel: Cultuur incubator Boxtel: CIBOX 1. Inleiding In Boxtel, net als in de rest van Brabant en Nederland bruist het van de creativiteit en energie. Ook in Boxtel steekt actief burgerschap veelvuldig

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

Agenda. Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden

Agenda. Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden Utrecht, 7 oktober 2015 Agenda! Introductie merkonderzoeksmodel BrandAchemy! Belang van het cultuuraanbod voor binnensteden! Cultuursector

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

SEZ/U200600082 Lbr. 06/09

SEZ/U200600082 Lbr. 06/09 Brief aan de leden T.a.v. het college informatiecentrum tel. (070) 373 8022 onderwerp handreiking en typetest popbeleid Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk SEZ/U200600082 Lbr. 06/09 bijlage(n) 4 datum

Nadere informatie

MINDER OVERHEID MEER VRIJHEID DE MENS CENTRAAL. Verkiezingsprogramma 2015 Libertarische Partij Gelderland

MINDER OVERHEID MEER VRIJHEID DE MENS CENTRAAL. Verkiezingsprogramma 2015 Libertarische Partij Gelderland MINDER OVERHEID MEER VRIJHEID DE MENS CENTRAAL In vrijheid met vertrouwen: krachtig en sociaal! Verkiezingsprogramma 2015 Libertarische Partij Gelderland 1 MINDER OVERHEID, MEER VRIJHEID Ieder mens heeft

Nadere informatie

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden.

Ontwerpbesluit pag. 3. Toelichting pag. 5. Binnen het evenementenbeleid worden drie categorieën evenementen onderscheiden. S T A T E N V O O R S T E L Datum : 4 maart 2008 Nummer PS : PS2008MME10 Afdeling : Economie, Cultuur en Vrije Tijd Commissie : MME Registratienummer : 2008int218775 Portefeuillehouder : J.H. Ekkers Titel

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010

Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Samenvatting onderzoek cultuurparticipatie 2010 Belangrijkste uitkomsten van het onderzoek 2010 Deelname aan culturele activiteiten in shertogenbosch licht toegenomen Het opleidingsniveau is het meest

Nadere informatie

3.Zijn er andere voorbeelden van aanvragen bij de Raad voor Cultuur die zijn afgewezen vanwege hun vestigingsplaats?

3.Zijn er andere voorbeelden van aanvragen bij de Raad voor Cultuur die zijn afgewezen vanwege hun vestigingsplaats? Statenfractie CDA mevrouw M van der Sloot Postbus 90151 5200 NC 'S-HERTOGENBOSCH Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC s-hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12 Fax (073) 614 11 15 info@brabant.nl www.brabant.nl

Nadere informatie

Bezuiniging op cultuur

Bezuiniging op cultuur informatie te kunnen duiden is het ten slotte van belang om ook de kwalitatieve informatie (over o.a. publiekswaardering, cultuureducatie en talentontwikkeling) goed in beeld te hebben. Over de kwalitatieve

Nadere informatie

"Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur"

Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur "Alle kinderen moeten kunnen genieten van kunst en cultuur" ONS DOEL Kunst is goed en leuk om te doen, voor alle mensen en voor kinderen in het bijzonder. Het Jeugdcultuurfonds Brabant wil financiële drempels

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

Cultuurbeleving. Junipeiling Bewonerspanel. Utrecht.nl/onderzoek

Cultuurbeleving. Junipeiling Bewonerspanel. Utrecht.nl/onderzoek Cultuurbeleving Junipeiling Bewonerspanel Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 286 1350 onderzoek@utrecht.nl in opdracht van Cultuur Ontwikkelorganisatie Gemeente

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Versterken Creatieve Industrie Zo doen we dat in Brabant en Limburg!

Versterken Creatieve Industrie Zo doen we dat in Brabant en Limburg! De resultaten Succesfactoren Op 1 mei 2011 met nog een doorlooptijd De behaalde successen zijn mede te danken van minder dan één jaar te gaan, zijn de en inherent aan de rol en de unieke positie volgende

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

SUBSIDIEBELEID KUNST EN CULTUUR

SUBSIDIEBELEID KUNST EN CULTUUR Gelet op artikel 5 lid 2 van de algemene subsidieverordening stelt het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Boxtel het volgende beleid vast voor de subsidiebegrotingspost kunst en cultuur.

Nadere informatie

Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad

Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Concentratie Rijksvastgoed MIRT-onderzoek (Rijks)vastgoedstrategie Lelystad Provinciale Staten 2 juli 2014 Agendapunt 1. Beslispunten 1. Kennis te nemen van de ontwikkelingen

Nadere informatie

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN

2016D07727 LIJST VAN VRAGEN 2016D07727 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Postbus 20017 2500 EA..DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af

Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Voor het eerst neemt vrije tijd niet meer af Hoe gaan Nederlanders met hun tijd om? vraagt het Sociaal en Cultureel Planbureau zich af in het laatste rapport over het vijfjaarlijkse Tijdsbestedingsonderzoek.

Nadere informatie

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Geachte leden van de Vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Aan de leden van de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 9 april 2015, Amsterdam Geachte leden van de Vaste commissie voor

Nadere informatie

Onderstaande vragen zijn gesteld tijdens kennismakingsbijeenkomsten met de stad.

Onderstaande vragen zijn gesteld tijdens kennismakingsbijeenkomsten met de stad. Vragen en antwoorden Onderstaande vragen zijn gesteld tijdens kennismakingsbijeenkomsten met de stad. De aanvraagtermijn is minimaal 12 weken voordat de activiteit start. Maar sommige activiteiten vergen

Nadere informatie

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015

Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Welkom bij De provinciale staat van cultuurbeleid! Tilburg, 4 maart 2015 Loek Sijbers Dagvoorzitter twitter mee via #PS15 Ocker van Munster Directeur LKCA Brigite van Haaften-Harkema Gedeputeerde provincie

Nadere informatie

Culture market. 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie

Culture market. 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie Culture market 29 > 30.08.2014 Nederlandse versie INHOUD 19.02.2014 presentatie inhoud deelneming organisatie BRUSSELS CREATIVE FORUM : een project voor Brussel presentatie CULTUREEL BORRELEN IN BRUSSEL

Nadere informatie

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 In de bijlagen treft u een aantal stukken aan, die als achtergrond dienen bij de kandidaatsteling van Leeuwarden/Ljouwert voor Culturele Hoofdstad van Europa in

Nadere informatie

BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008

BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008 BELEIDSKADER GELDSTROOM BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING 2005-2008 1. INLEIDING De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur

Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur Lijst van aanvragen voor de basisinfrastructuur 2013-2016, voor advies voorgelegd aan de Raad voor Cultuur Naam instelling Artikel Gevraagd bedrag Plafond- bedrag Standplaats Algemeen theater Algemeen

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Provinciaal blad van Noord-Brabant

Provinciaal blad van Noord-Brabant Provinciaal blad van Noord-Brabant ISSN: 0920-1408 Derde wijzigingsregeling Subsidieregeling cofinanciering Europese programma s 2014-2020 Noord-Brabant Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, Gelet op

Nadere informatie

Binden Boeien & Beleven

Binden Boeien & Beleven Binden Boeien & Beleven Strategisch Plan Schouwburg Venray 2015-2020 [Invoegen afbeelding] 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Trends & ontwikkelingen 3 3. Missie 4 4. Onze visie & bijbehorende doelstellingen

Nadere informatie

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis!

Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! Notitie evaluatie provinciaal impulsplan Starters: een eigen thuis! een bijdrage in de besluitvorming omtrent verlenging van de regeling, oktober 2009 1. Aanleiding startersregeling Op 30 juni 2006 is

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST

Bijlage 2: toekenningen culturele basisinfrastructuur 2013-2016 naar regio (in ) REGIO NOORD REGIO OOST REGIO NOORD Tryater Leeuwarden Artikel 3.9. Algemeen theater 1.500.000 92.766-1.592.766 Noord Nederlands Toneel Groningen Artikel 3.9. Algemeen theater 2.500.000 154.942-2.654.942 Het Houten Huis Groningen

Nadere informatie

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Rapport Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Woerden, juli 2014 Inhoudsopgave I. Omvang en samenstelling groep respondenten p. 3 II. Wat verstaan senioren onder eigen regie en zelfredzaamheid?

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding

gemeente Eindhoven Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding gemeente Eindhoven Raadsnummer 12R5074 Inboeknummer Dossiernummer Initiatiefvoorstel Lokaal Investeringsfonds behoud en bevorderen werkgelegenheid Inleiding Het tafelzilver is op, de tijd dat we ruim in

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur

Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Griffie Commissie Zorg, Welzijn en Cultuur Datum commissievergadering : nvt DIS-stuknummer : 1259265 Behandelend ambtenaar : E.C.M. Mermans Directie/afdeling : SCO/ZW Nummer commissiestuk : ZWC-0526 Datum

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful

Beleving Theaterfestival Boulevard 2012 Onderzoeksrapportage. Life is Wonderful Postbus 450 5600 AL Eindhoven +31 (0)40-84 89 280 www.dynamic-concepts.nl info@dynamic-concepts.nl Beleving Theaterfestival Boulevard Life is Wonderful Dynamic Concepts consultancy Eindhoven Copyright

Nadere informatie

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst.

1. In te stemmen met de meerjarenovereenkomst 2013-2017. 2. Wethouder van de Wiel te mandateren voor ondertekening van de overeenkomst. Reg. nr.: 1310533 Afdeling: Ruimtelijke Ontwikkeling Onderwerp Meerjarenovereenkomst VVV Noordoost-Brabant 2013-2017 Samenvatting De huidige overeenkomst met de VVV (destijds de Regio-VVV genaamd) is verlopen.

Nadere informatie

Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004

Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004 Aan de leden van Provinciale Staten Nr.: 2004-24.935a/52/A.22, C Groningen, 23 december 2004 Behandeld door : Draper, Mw. K. Telefoonnummer : (050) 3164919 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp : Subsidie

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share

Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Communities online en offline: casus Roots2Share Probleemomgeving Roots2Share is een internationaal samenwerkingsverband van twee Nederlandse musea (Museum Volkenkunde

Nadere informatie

Datum 24 augustus 2015 Betreft Reactie brief Eerste Kamer Uitgangspunten cultuurbeleid 2017-2020

Datum 24 augustus 2015 Betreft Reactie brief Eerste Kamer Uitgangspunten cultuurbeleid 2017-2020 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.Postbus 20017 2500 EA Den Haag Erfgoed en Kunsten IPC Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht

Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht Plan gemeente Utrecht en Provincie Utrecht LET OP: voor de raadspeiling over de cultuurlening is in dit document alleen onderdeel A relevant (revolverend fonds ter bevordering van creatief ondernemerschap)

Nadere informatie

Subsidies kunst en cultuur

Subsidies kunst en cultuur Subsidies kunst en cultuur Uitgave gemeente Leeuwarden Maart 2011 NB: Aan bovenstaande informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Inhoud Inleiding 3 1 Regeling kleine producties cultuur 4 2 Regeling

Nadere informatie

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013

Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur. Gemeente Oss. December 2013 Mening van het digitaal Burgerpanel Oss over: Kunst en Cultuur Gemeente Oss. December 2013 1 INLEIDING Waarom is het burgerpanel gevraagd naar haar mening over Kunst en Cultuur? De gemeente bezuinigt op

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Gemeente Den Haag Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn T.a.v. de Adviescommissie Meerjarenbeleid 2013-2016 Postbus 12 652 2500 DP Den Haag

Gemeente Den Haag Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn T.a.v. de Adviescommissie Meerjarenbeleid 2013-2016 Postbus 12 652 2500 DP Den Haag Gemeente Den Haag Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn T.a.v. de Adviescommissie Meerjarenbeleid 2013-2016 Postbus 12 652 2500 DP Den Haag Den Haag, 1 december 2011 Geachte heer/mevrouw, Op 7 december

Nadere informatie

HZO en jong talent : Quintijn van Heek uit Vlissingen

HZO en jong talent : Quintijn van Heek uit Vlissingen HZO en jong talent : Quintijn van Heek uit Vlissingen HZO en grote namen : Wibi Soerjadi HZO en cultuur in Zeeland : Stenzel & Kivits Nieuwjaarsconcert 2016 Al eeuwenlang kenmerken water, dijken en polders

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Evaluatie Kunst- en Cultuurbeleid 2009-2012 Thema s Kunst- en Cultuurbeleid 2013-2016

Evaluatie Kunst- en Cultuurbeleid 2009-2012 Thema s Kunst- en Cultuurbeleid 2013-2016 Evaluatie Kunst- en Cultuurbeleid 2009-2012 Thema s Kunst- en Cultuurbeleid 2013-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding...3 Evaluatie Kunst- en cultuurbeleid 2009-2012...3 Cultuureducatie... 3

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 Inhoud Voorwoord 5 1 Inleiding 6 2 Resultaten 2.1 Wordt de Code toegepast? 2.2 Met welk besturingsmodel wordt gewerkt? 2.3 Welke thema s uit de Code hebben

Nadere informatie

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving BOUWNETWERK Kiezen en uitblinken Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving Kiezen en uitblinken Aan mevrouw Schultz van Haegen, minister van infrastructuur en milieu,

Nadere informatie

STICHTING VRIENDEN VAN DE STADSSCHOUWBURG UTRECHT BELEIDSNOTITIE 2013-2016

STICHTING VRIENDEN VAN DE STADSSCHOUWBURG UTRECHT BELEIDSNOTITIE 2013-2016 STICHTING VRIENDEN VAN DE STADSSCHOUWBURG UTRECHT - STADSSCHOUWBURG FOUNDATION - BELEIDSNOTITIE 2013-2016 17 april 2013 INHOUDSOPGAVE 1. DOELSTELLING... 3 2. STRATEGIE... 3 3. BEHEER VAN HET VERMOGEN...

Nadere informatie