Actief met Taal. Ontmoeten Oefenen Durven. Actief met Taal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Actief met Taal. Ontmoeten Oefenen Durven. Actief met Taal"

Transcriptie

1 Actief met Taal Ontmoeten Oefenen Durven Actief met Taal Augustus 2012

2 Een taalproject dat aanspreekt Februari 2010 startten we met het project Actief met Taal. Het project was mogelijk dankzij een financiële bijdrage van het Oranje Fonds in het kader van haar Stimuleringsprogramma Taalontmoetingen. We startten vanuit het niets. In het projectplan beloofden we om 150 allochtonen een taalaanbod te doen en hen verder te helpen bij hun participatie in de samenleving. Nu, twee en een half jaar later, hebben we meer dan 302 mensen bediend met ons taalaanbod. Op de wachtlijst staan nog 66 mensen. In augustus/ september doen we 56 een aanbod. Zo zullen we de projectperiode afronden met 358 deelnemers. In deze notitie maken we de stand van zaken op. Wat hebben we bereikt? Wat is onze werkwijze? Wie is onze doelgroep? Eind van het jaar stopt de financiering door het Oranjefonds. De gemeente Eindhoven ondertekende met het Oranje Fonds een verklaring waarin het beloofde om afhankelijk van de mate van succes en de gebleken noodzaak tot voortzetting (..) ons in te spannen om voortzetting van het project mogelijk te maken i Wij denken dat wij voor de stad iets moois, zinvols en succesvols hebben ontwikkeld. In het najaar zullen hierover nadere beslissingen worden genomen. Het zou zonde zijn om hetgeen nu, met veel moeite en inzet, is opgebouwd, geen voortgang zou krijgen. Samen met partners in de stad, met onze vrijwilligers en met de gemeente zoeken we naar wegen om voortzetting van het werk mogelijk te maken. Immers, als zoveel mensen een vraag, een behoefte, hebben om (Nederlands) te leren en om vooruit te komen, willen we proberen om daar een meer duurzaam aanbod van te maken. Aan de gemeente vragen we een financiële bijdrage voor de komende jaren. In ieder geval zijn we het Oranje Fonds heel erkentelijk dat ze dit project financieel hebben mogelijk gemaakt. Samen met onze vrijwilligers en de samenwerkingspartners in de stad, hebben we het project gemaakt tot wat het is, met een werkwijze die werkt. Marianne van Wezel & Sushma van Dalfsen 1 Eindhoven wil een gastvrije stad zijn ( ). Zij verwacht een open en actieve opstelling van nieuwe en huidige bewoners en ziet het als belangrijke opgave om de komende jaren op alle beleidsterreinen verder te werken aan de bevordering van integratie en participatie ( ) Daarnaast stimuleert de gemeente actief het vrijwilligerswerk in de stad om zo de betrokkenheid van allochtone en autochtone burgers bij elkaar en bij hun stad te vergroten. Tenslotte vinden wij het van belang dat met het project taalontmoetingen nauw wordt aangesloten bij activiteiten die al op wijk- en buurtniveau plaatsvinden. De gemeente spreekt derhalve de intentie uit om afhankelijk van de mate van succes en de gebleken noodzaak tot voortzetting ( ) ons in te spannen om voortzetting van het project mogelijk te maken (Gemeente Eindhoven, brief dd. 16 december 2009).

3 ACTIEF MET TAAL Actief met Taal biedt een taalaanbod aan Eindhovenaren van buitenlandse afkomst die hun Nederlands willen verbeteren, die in een relatief isolement verkeren en die niet in een inburgeringstraject zitten. Onze ambitie was om de doelgroep te bedienen met een adequaat aanbod en om een werkwijze op te bouwen waardoor het aanbod gemakkelijk zou kunnen worden ingebed in de sociale- en educatieve infrastructuur in de stad en in de wijken zou kunnen worden voortgezet. Hieronder maken we de stand van zaken op. Wij doen dit om onze samenwerkingspartners te informeren en om inzicht te geven in ons project. We gaan in op onze methode, de deelnemers/ cursisten, de wijken waarin we actief zijn, de verwijzingen, de doorstroom en de potentie van de doelgroep. De Actief met Taal - methode De meest projecten in het kader van de Taalontmoetingen van het Oranjefonds hebben als werkwijze de taalmaatjes. Hierbij vinden één op één ontmoetingen en gesprekken plaats bij mensen thuis. Uitgangspunten Wij kozen voor een eigen werkwijze. Wij zochten naar een werkwijze: waarbij het doel van het project, te weten het bevorderen van participatie ook in de werkwijze tot uitdrukking zou kunnen komen waarbij het actief ontmoeten, naar buiten gaan en het zetten van stappen vanzelfsprekend onderdeel is van de werkwijze waarbij we uitgaan van de behoefte, wensen en interesse van de cursisten waarbij mensen met verschillend niveau (wat betreft het niveau van Nederlands als van ontwikkelingsniveau) en verschillende interesses, terecht zouden kunnen waarbij we een programmatisch aanbod zouden hebben waarbij we wijkgericht zouden werken waarbij we zouden streven en zoeken naar vervolgstappen waarbij we gebruik zouden maken van de betrokkenheid en expertise van vrijwilligers waarbij we zouden samenwerken met de relevante instellingen in de wijk en stad. Kenmerken Zo kwamen we tot de volgende kenmerken van onze werkwijze: groepsgewijs aanbod: laagdrempelig en kleinschalig (tussen de 3 en 8 deelnemers) aanbod op niveau aanbod op maat : iedere groep is anders cursussen van twintig tot veertig bijeenkomsten, met mogelijkheid tot doorstroom naar vervolgcursus aanbod in locaties in de wijken: woningcorporaties, van welzijn, basisscholen, gemeente, particuliere instellingen

4 adequate begeleiding en ondersteuning van de vrijwilligers expertise beschikbaar met betrekking tot materialen, leermethodes en educatieve werkvormen toewerken naar een aanbod dat een onderdeel kan zijn van de sociale en educatieve infrastructuur in de wijken en stad. Rode draden De rode draden van onze methodiek zijn: ontmoeten oefenen durven Door de groepsgewijze aanpak ontmoeten deelnemers niet alleen een vrijwillige taalcoach. Door de ontmoeting met andere deelnemers, binnen een cursorische aanpak, ontstaat extra energie, motivatie en zelfdiscipline. Binnen de groep is er volop gelegenheid tot oefenen. En, een taal leren en eigen maken is vooral oefenen, oefenen en oefenen. Soms kennen mensen al enig, of zelfs redelijk, Nederlands. Maar, omdat ze verlegen zijn, of niet durven, komen ze niet verder. In onze werkwijze is veel aandacht voor het durven: gewoon dóen. Onderscheid van ander taalaanbod We onderscheiden ons daarmee van ander taalaanbod door: aanbod op niveau en op maat: verschillende niveau s zijn mogelijk en gaat uit van interesses en leerbehoefte rode draden: ontmoeten, oefenen, durven groepsgewijs aanbod: dit maakt ontmoeten en oefenen mogelijk en is effectief programmatisch aanbod: iedere groep heeft een eigen programma, met eigen leerdoelen vrijwilligers hebben voorkeur voor kleine groepen boven individueel contact taal is niet het doel, maar de sleutel: aanbod is gericht op participatie en doorstroom inzet deelnemers als vrijwilliger: deelnemers worden uitgenodigd zich in te zetten als taalcoach (voor groepen op lager niveau) én vrijwilligers/ allochtone taalcoaches worden uitgenodigd deel te nemen aan taalcursus.

5 De dagelijkse gang van zaken Hoe gaat dat dan in zijn werk? Mensen melden zich bij ons aan. In de praktijk komt de helft van de deelnemers op eigen initiatief en de helft komt na verwijzing door een instelling (zie ook hieronder). Als de wachtlijst weer oploopt, maken we groepen op niveau en in de wijk. We matchen zo n groep met een taalcoach waarvan wij denken dat hij of zij goed past. Wij regelen en organiseren de bijeenkomsten in een locatie in de wijk. De eerste bijeenkomst zijn wij vanuit de projectleiding aanwezig. Deze bijeenkomst dient om kennis te maken, het niveau nader in te schatten, de wensen en interesses op te nemen en om een globaal programma vast te stellen. Vervolgens stellen we samen met de taalcoach het programma vast. De taalcoach heeft daarbij een heel eigen inbreng. Het geheel moet passen. De groep gaat dan aan het werk. De taalcoach kan altijd terugvallen op de projectleiding voor ondersteuning, materialen of wat dan ook. Op het eind van de cursus evalueren de deelnemers, de taalcoach en de projectleiding de cursus, worden nieuwe wensen opgenomen en worden vervolgstappen verkend. Bij het zetten van vervolgstappen is ondersteuning aanwezig. De taalcoaches komen maandelijks bij elkaar. Inmiddels is een hecht en trouw team ontstaan. De maandelijkse bijeenkomsten zijn een combinatie van deskundigheidsbevordering en onderlinge uitwisseling. De vrijwilligers/ taalcoaches hebben een eigen inbreng. Het project is uitgegroeid tot een geheel van vrijwilligers en projectleiding. Terugblik op de methode De methode is inmiddels goed uitgewerkt en verfijnd. Het vereist steeds enig geregel en puzzelwerk. We zijn goed in staat om groepen samen te stellen, matches te maken, programma s vast te stellen, de voortgang te bewaken en deelnemers zo optimaal mogelijk toe te rusten, (zelf)vertrouwen te geven en vooruit te gaan. Het is voor ons als projectleiding erg inspirerend en motiverend om te zien hoe tevreden mensen zijn met de mogelijkheid hun Nederlands te verbeteren, in contact te zijn met anderen en de gelegenheid hebben zich verder te ontwikkelen. Het geheel biedt veel positieve energie: vrijwilligers die bereid zijn allochtone medestadsbewoners bij te staan, deelnemers, die gemotiveerd en dankbaar zijn dat er mensen zijn die hen mee vooruit willen helpen, deelnemers die heel praktisch en dagelijks bezig zijn om zichzelf te verbeteren. Ook instellingen zijn blij als zij mensen kunnen doorverwijzen. Veel instellingen lopen ertegenaan dat hun cliënten of klanten niet verder komen vanwege hun gebrekkige Nederlands. Voor hen is het een uitkomst als zij kunnen verwijzen naar zo n kleinschalig en laagdrempelig aanbod. Tot slot, als wij op

6 onze beurt weer kunnen verwijzen naar vervolgopleidingen, vrijwilligerswerk of zelf met behulp van ex-deelnemers in de wijk kleine activiteiten opzetten, biedt ook dat weer tevredenheid. De cursisten Onze doelgroep is Eindhovenaren van buitenlandse afkomst die hun Nederlands willen verbeteren en die in een relatief isolement zitten, en die niet in een inburgeringstraject zitten. Dit is een brede doelgroep. Aanvankelijk wisten wij niet wie op ons project zou afkomen. Immers, het aanbod is op basis van vrijwilligheid. Cursisten doen mee op basis van hun eigen motivatie en zelfdiscipline. Om te voorkomen dat we in een beperkte en relatief gemakkelijke vijver zouden vissen, zetten we onze werving breed op: via de media en via alle mogelijke vindplaatsen, zoals de buurthuizen/ welzijn, de woningcorporaties, gemeentelijke organisaties, migrantenorganisaties, maatschappelijk werk, bibliotheek, basisscholen. Wie is de doelgroep nu in de praktijk? Wie zijn geïnteresseerd in ons aanbod? Wie zijn deze Eindhovenaren van buitenlandse afkomst, die in zichzelf willen investeren en willen leren? In de praktijk zijn dat mensen van verschillende afkomst, meest vrouwen maar ook mannen, verschillende niveaus, wat betreft Nederlands en denk- en leerniveau, van analfabeet tot universitair opgeleid. Van cursisten namen we een intakevragenlijst af. Van de 302 cursisten zijn 275 vragenlijsten verwerkt. Op basis van deze lijsten kunnen wij onderstaand beeld scheppen. Afkomst Cursisten komen uit 45 landen. Turkije en Marokko zijn beide met 28 % van de deelnemers de grootste herkomstlanden. Daarnaast komen de cursisten uit: Afghanistan, Angola, Bangladesh, Brazilië, Bulgarije, China, Colombia, Congo, Curacao, Dominicaanse Republiek, Egypte, Engeland, Eritrea, Ethiopië, Filippijnen, Frankrijk, Griekenland, Hong Kong, India, Indonesië, Irak, Iran, Ivoorkust, Japan, Jordanië, Kosovo, Kuweit, Liberia, Libië, Nederland, Nepal, Nieuw-Zeeland, Oekraine, Oezbekistan, Polen, Rwanda, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Sri Lanka, Suriname, Thailand, Venezuela.

7 Geslacht De meeste deelnemers zijn vrouwen. Vrouwen zijn gemakkelijker te bereiken en hebben vaker tijd overdag om taalles te volgen. Het was onze uitdrukkelijke bedoeling om ook mannen te bereiken. Eenvijfde van de deelnemers was een man. Geslacht 19% Man Vrouw 81% Onderwijsniveau Onze criteria waren de motivatie het Nederlands te willen verbeteren en een relatief isolement. We wilden dat niet beperken dat mensen met een lage opleiding. Juist ook mensen met een hoger opleidings- en ontwikkelingsniveau zitten in een isolement en willen graag vooruitkomen. Het doet ons deugd dat we mensen met alle onderwijsniveaus hebben weten te bereiken. 3% Opleiding Geen enkele 11% Lager onderwijs 34% Voortgezet onderwijs 25% Middelbare of hoger (beroeps) onderwijs Universiteit 8% 19% Andere opleiding

8 Reden migratie De belangrijkste reden tot migratie was een huwelijk. Met name veel vrouwen (alsook mannen) kwamen hier vanwege hun huwelijk, volgden, al dan niet, een inburgeringsprogramma, en raakten vervolgens in een relatief isolement. Een tweede belangrijke reden was de vlucht. Veel vluchtelingen hebben (nog) niet een weg gevonden in de samenleving en verkeren in een isolement. Overige reden betreffen met name arbeid. Reden aankomst Nederland 1% 16% 21% 62% Trouwen Veiligheid niet opgegeven Anders Eerder cursus Nederlands gevolgd De meeste deelnemers hadden eerder al eens een taalcursus gevolgd. Voor de meesten ws dat bij het ROC. Anderen hadden ooit bij een buurthuis taalles gevolgd. Een kleine eenderde had nooit eerder taalles. Eerder taalles gevolgd 29% Ja Nee 71% Wat opvalt: - De meeste deelnemers zijn vrouw. Dit heeft er mee te maken dat mannen vaker werken en overdag geen tijd hebben. Toch is er ook onder mannen behoefte aan taal ondersteuning,

9 om op hun werk beter te kunnen functioneren en om in hun dagelijks functioneren zelfstandig te kunnen zijn. - Deelnemers komen vanuit de hele wereld. - Nog steeds zijn er oudkomers die nooit onderwijs hadden. Zij zijn heel trouw en hebben behoefte aan laagdrempelig en vertrouwde omgeving en eenvoudige activiteiten op wijkniveau. - Er zijn veel mensen die ergens in het verleden een cursus deden, maar sindsdien niet of nauwelijks meer oefenden. Bij hen is veel behoefte aan contact en behoefte ergens aan mee te doen. Maar, voor een groot deel zijn zij ook beperkt in het nemen van eigen initiatief. Het actief deelnemen Is daarmee afhankelijk van een laagdrempelige en vertrouwde omgeving. Onder deze groep is een grote potentie voor deelname aan allerlei activiteiten en voor een deel is er potentie voor eenvoudig vrijwilligerswerk. - Een aanzienlijk deel van de deelnemers heeft veel meer in de mars dan er uit komt. Vanwege onvoldoende Nederlands en nauwelijks contact zitten ze isolement. Hier zit potentie voor verdere beroepsopleiding, werk en meer hoogwaardig vrijwilligerswerk. - Veel mannen zitten in een isolement. Hier is potentie voor taalaanbod én vrijwillige inzet. - Soieso is het opvallend dat veel mensen geen of nauwelijks contact hebben met Nederlandssprekende mensen. De vrijwilligers en stagiaires Actief met Taal zou niet mogelijk zijn zonder de vrijwilligers. De taalgroepen worden gegeven door zo n 45 vrijwilligers uit de stad. Een deel van de vrijwilligers waren ook deelnemers. Deelnemers op een hoog niveau nodigden we uit om vrijwillige taalcoach te zijn voor deelnemers op een laag niveau. Daarnaast werkten er stagiaires bij ons (MBO en HBO).

10 In de Wijken Zoals hierboven aangegeven, wilden wij ons aanbod laagdrempelig, kleinschalig en dicht bij de doelgroep aanbieden. Vandaar dat we in de wijken een netwerk van locaties opbouwden. In het overzicht hieronder geven we aan in welke wijken en locaties er taalgroepen waren/ zijn, welke niveaus deze groepen hebben en met wie we daarbij samenwerken. Overzicht februari juni 2012 Aantal Wijken deelnemers 1 22 Woensel Zuid- Erp- Rapenland 2 25 Woensel West-Erp- Groenewoud 3 17 Strijp-Oud Strijp- Schouwbroek 4 25 Tongelre - Oude Tongelre- t Hofke 5 26 Tongelre- De Laak- Lakerlopen 6 38 Gestel-Oud Gestel- Bennekel 7 11 Stratum-Putten- Kruidenbuurt 8 28 Tongelre Oud Tongelre-Doornakkers Oost 9 28 Woensel Noord- Ontginning-Jagershoef Aantal groepen Niveau In samenwerking met 3 0,2,3 Steunpunt De Raap, Welzijn Eindhoven, wijk coördinator, wijk overleg team 4 1,2 De Tulp, GGZE, wijkcentrum Woensel- West, Welzijn Eindhoven 3 1,2 St. Eenheid Jeugdcentrum 4 0,1,2 Stadsdeel coördinator, t Oude Raadhuis,Welzijn Eindhoven 5 0,2,3 St. Broeinest, Buurthuis De Ronde, SNV 6 1,2,3 Wijkgebouw De Dommel, Welzijn Eindhoven, Ster College ROC, Bennekel Actief 1 1 Wijkgebouw t Akkertje, Welzijn Eindhoven 5 0,1,2 De Toeloop, Doornakkers Actief, ONO ers 4 1,2 Basisschool De Korenaar, Ster College ROC, VTA Jagershoef, St. KVE, Welzijn Eindhoven Woensel Zuid- Erp- 6 0, 1,2,3 Wijkcentrum De Werff, Ster Mensfort College ROC, St. El Islaah Stratum - Putten- Tivoli Woonbedrijf 12 Strijp-Oud-Strip-Glaslaan 1 3+ Vervolgcursus Actief met Taal naar werk 13 4 Woensel Noord- Dommelbeemd- Vaartbroek 14 6 Woensel Zuid- Oud Woensel-Hemelrijken 15 8 Gestel-Oud-Gestel- Blaarthem Totaal 303 cursisten Totaal 15 wijken Totaal 47 groepen Basisschool Louis Beulens 1 2 Domein, Welzijn Eindhoven 2 1,2 Domein Van niv. 0-3 Totaal 35 vrijwilligers

11 Augustus/ september bieden we 56 cursisten in 9 groepen een aanbod. Van 6 staan de wijken en locaties al vast. Dat zijn: 2 groepen in Hemelrijken, 2 in Doornakkers, 1 in Rapenland, 1 in Vaartbroek. Drie groepen zullen s avonds en in het weekend plaatsvinden. Hier gaat het om werkende mensen. Instroom en verwijzing Ruim de helft van de cursisten komen binnen door verwijzing en samenwerking. Een kleine helft komt op eigen initiatief (of hun sociale omgeving). Hieronder vindt u verwijsinstanties. Verwijzingen t/m juli 2012 (inclusief de nieuwe groepen in augustus/ september) Door Aantal 1 Re-integratiebureaus (Job Creator, Fontys Actief) 15 2 Gemeente (Sociale Zaken, wijkcoördinatoren) 9 3 Welzijn Eindhoven 99 4 GGD+GGZE 20 5 Neos/Labre-huis/Novadic 9 6 Vluchtelingenwerk / Humanitas/Voorlees Express 12 7 Woonbedrijf / Trudo/Domein 26 8 Basisscholen(De Korenaar en Louis Beulens) 12 9 Diverse organisaties 8 Totaal 210 GROEI EN VOORUITGANG Cursisten die hun cursus in 2011 afsloten hebben we geëvalueerd. Het ging hier om een steekproef van 100 cursisten. Wij waren benieuwd naar hun groei, hun vooruitgang gedurende de cursus. De vooruitgang die we hier vaststelden hebben we geplaatst op de participatieladder. We hebben hier de participatieladder gebruikt zoals de gemeente deze hanteert. Daarbinnen hebben we enige verfijning aangebracht. Deze verfijning is gebaseerd op hetgeen de cursisten zelf aangaven. Trede Participatieladder Trede Actief met Taal ladder 1 Geïsoleerd 1 Sociaal isolement 2 Sociale contacten buiten de deur 2a 2b 2c -Contacten buiten deur -Zelfvertrouwen en initiatief -Zelfredzaam binnen sociale en zakelijke instellingen

12 3 Deelname aan georganiseerde activiteiten 3 Deelname activiteiten 4 Onbetaalde werk 4 Begeleiding bij vinden van vrijwilligerswerk, opleiding, baan 5 Betaalde werk met ondersteuning 5 Vrijwilligerswerk of werkervaringstages 6 Betaalde werk 6 Betaalde baan De trend die we daar vaststelden, gold ook voor de latere cursisten. Met behulp van deze participatieladder stellen we vast dat: Vanuit isolement (trede 1) is 31% meer actief buiten de deur, neemt 6% deel aan activiteiten en 4% wil begeleiding naar opleiding of werk Vanuit contacten buiten de deur (trede 2) toont 14 % meer initiatief en zelfredzaamheid, 14% neemt deel aan activiteiten, 14% gaat naar trede 5 of 6 en 2% vindt een baan. Alles bij elkaar vindt 5% een baan, 12 % gaat naar vrijwilligerswerk en 13% wil begeleiding naar werk of opleiding. In termen van potentie concluderen we: De helft van cursisten heeft vanuit de situatie van isolement de potentie tot meer Als algemeen resultaat is: 47% naar een vorm van initiatief of zelfredzaamheid 20% naar een vorm van maatschappelijke deelname 30% is gericht op een vorm van opleiding of (vrijwilligers)werk initiatief en zelfredzaamheid en werkt daaraan. Eenvijfde van de cursisten heeft de potentie tot participatie aan activiteiten Eenderde van cursisten heeft de potentie tot participatie in termen van opleiding, vrijwilligerswerk en betaald werk.

13 Vanuit de participatieladder concluderen we: NAAR Trede Actief met Taal ladder 1 2a 2b 2c Sociaal isolement Contacten buiten deur Zelfvertrouwen en initiatief Zelfredzaam binnen Deelname activiteiten Begeleiding vinden sociale en zakelijke instellingen 1 Sociaal isolement bij van vrijwilligerswerk, opleiding, baan Vrijwilligerswerk / werkervaringstages Betaalde baan Onbekend 2a Contacten buiten deur 2b Zelfvertrouwen 1 en initiatief 2c Zelfredzaam 1 4 binnen sociale en zakelijke instellingen 3 Deelname activiteiten 4 Begeleiding bij vinden van vrijwilligerswerk opleiding, baan 5 Vrijwilligerswerk/ 1 werkervaringstag es 6 Betaalde baan 1 Totaal (100) VAN

14 Doorstroom Actief met Taal biedt een taalaanbod. Het doel van de taallessen is de participatie. Het actief participeren en het zetten van vervolgstappen, moeten mensen uiteraard zelf doen. We stimuleren en rusten toe. Zo gingen mensen na de cursus een opleiding doen, vonden werk, begonnen een eigen zaak, gingen vrijwilligerswerk doen of werden anderszins actief. Dit is een kleine minderheid. Voor de meesten zijn die stappen nog te groot. Daarom zochten wij, binnen onze eigen mogelijkheden, naar vervolgstappen. Overdracht naar ROC Met het ROC maakten we afspraken in het kader van de laaggeletterdheid over een warme overdracht naar professionele taallessen. Zo konden we 37 mensen een vervolg aanbieden. Hier ging het om mensen die gealfabetiseerd moesten worden tot mensen die op het ROC hun instapniveau voor een MBO-opleiding konden halen. Actief met Taal naar Werk In oktober 2011 startten we met Actief met Taal naar Werk met een groep van 8 personen. Dit waren mensen die na de taallessen zich gericht wilden oriënteren op opleiding of werk. Het werd een vorm van loopbaanbegeleiding met aandacht voor de persoonlijke en praktische kanten daarvan. Na afloop van de cursus had 1 persoon werk, 1 begon een eigen zaak, 1 was zover dat ze gericht kon solliciteren, 2 wisten welke opleiding ze wilden volgen en 2 hadden, vanwege zeer nare ervaringen uit het verleden, nog professionele hulp nodig. Actief met Taal in de Wijk We constateerden dat er zeker potentie bestond voor kleine activiteiten in de wijken. Waar mogelijk verwezen of begeleidden we mensen naar activiteiten in wijken en buurten. We stelden echter vast dat er in veel wijken en buurten geen passende activiteiten zijn voor deze doelgroep of geen activiteiten waar zij zich thuis voelen. Vandaar dat we zochten naar manieren om dat zelf (mee) op te zetten. Dit konden we onvoldoende waarmaken. Dat vergt namelijk wel enige professionele aansturing en inzet van vrijwilligers. Combinatie met gebiedsgericht werken In het werkplan 2012 van OVAA waren enig middelen voor het wijkgericht werken opgenomen. Deze opdracht combineerden we met de ervaring en potentie vanuit Actief met Taal. Op de eerste plaats waren daar de ex-cursisten met potentie tot vrijwilligerswerk. Op de tweede plaats waren daar de ex-cursisten die graag vervolgactiviteiten wilden. Aanvankelijk wilden we dat in twee buurten, op

15 deze wijze activiteiten opzetten. Opzetten: in Woensel/ Rapenland en in Tongelre/Doornakkers.Op verzoek van de ex-cursisten voegen we daar Stratum/ Tivoli aan toe. In Rapenland startten we met de activiteiten in april. Hieraan nemen wekelijks 10 vrouwen aan deel. Uit deze activiteit is weer een nieuwe taalgroep ontstaan. Hieruit komen mogelijk weer deelnemers aan nieuwe activiteiten of zelfs vrijwilligers. Zo ontstaat een werkwijze die continue beweging creëert. In Tongelre zijn de activiteiten in mei en juni voorbereid. Hier gaan we in september van start. In Tivoli, tot slot, starten we eind augustus met de activiteiten. De activiteiten zijn overigens uitdrukkelijk voor zowel allochtone als autochtonen bedoeld. Immers actief met taal zal vooral moeten plaatsvinden door dagelijks contact en door samen ergens aan te werken. De middelen voor deze activiteiten lopen nog door tot eind Aan de activiteiten in deze drie wijken nemen 10 vrijwilligers vanuit Actief met Taal deel. Hiervan waren 7 eerder cursist in een taalgroep. Knelpunten rondom doorstroom naar opleiding of werk: gesprek met wethouder Mary Fiers Zoals gezegd, is ons streven niet alleen het verbeteren van de Nederlandse taal, maar vooral ook het bevorderen van de participatie. De taal als sleutel naar participatie. Als Actief met Taal kunnen wij mensen toerusten en stimuleren. De mate waarin de participatie wordt gerealiseerd is altijd een combinatie van eigen inzet en reële mogelijkheden. Actief met Taal heeft zijn meerwaarde, maar wij zijn ook beperkt in onze mogelijkheden. In de zomer van 2011 organiseerden wij, na één jaar Actief met Taal, ons zomerfeest. Hier kwamen frustraties aan de orde van sommige cursisten over hun weg naar opleiding of werk. Volgens cursisten suggereerde de gemeente hulp en ondersteuning, maar gaf ze vervolgens niet thuis. We vroegen om duidelijkheid en maakten een afspraak met wethouder Mary Fiers om de mogelijkheden nader te verkennen. We bereidden het goed voor en maakten de notitie geachte mevrouw de wethouder. Deelnemers aan de cursus Actief met taal naar werk schreven hun verhaal en verwoordden wat ze nodig hadden in briefvorm aan de wethouder. Mevrouw Fiers sprak haar waardering uit voor ons taalaanbod en voor de gemeenschapsvorming die onze werkwijze met zich brengt. Uit de gesprekken met de gemeente bleek evenwel dat er vanuit de gemeente nog nauwelijks mogelijkheden meer zijn voor opleiding of (begeleiding naar) werk. Niet alleen zijn er nauwelijks nog middelen voor opleidingen, mensen met een WWB-uitkering krijgen geen toestemming om een opleiding te volgen. Voor mensen die een (MBO)opleiding willen volgen (en die dus niet een bijstandsuitkering hebben) en die niet het vereiste Nederlandse taalniveau hebben, is geen taalondersteuning, Vanuit de gemeente zijn de mogelijkheden beperkt. Werk vinden, opleidingen volgen, het vereiste taalniveau verkrijgen voor een toelating tot opleidingen, het is de eigen verantwoordelijkheid. Voor sommigen lukt het dat te realiseren. Voor anderen lukt dat niet zo.

16 Relatie met emancipatie, integratie, diversiteit en participatie Voor de inbedding van Actief met Taal is het beleid rondom emancipatie, integratie en diversiteit relevant. Emancipatie betreft de vrijwording en ontwikkeling van een individu. Uiteindelijk gaat emancipatie om een volwaardig mens-worden. Integratie betreft de relatie tussen (groepen) mensen, de mate waarin het mengen mogelijk is. Hier gaat het om (wederzijdse) acceptatie, om ruimte krijgen en ruimte nemen. Integratie heeft altijd twee kanten. Bij diversiteit gaat het er om of mensen met verschillende kenmerken gelijkwaardig behandeld worden en zichzelf mogen zijn. Deze diversiteit kan verschillende kenmerken betreffen: geslacht, afkomst, seksuele voorkeur, fysieke beperkingen, leeftijd. Wat heeft ons taalaanbod daar mee te maken? Emancipatie als een proces van persoonlijke ontwikkeling en groei vereist vormen van uitdrukking en communicatie. Integratie veronderstelt vormen van actief meedoen en ook hier weer communiceren. Ook diversiteit kan pas echt bestaan als mensen voldoende zelfbewust en vaardig deelnemen. Sleutelbegrippen zijn dan niet zozeer de emancipatie en integratie, als wel: participeren en communiceren Toekomst Combinatie met ander taalaanbod in de stad Zoals hierboven aangegeven stopt de financiële ondersteuning van het Oranje Fonds na oktober dit jaar. Van de gemeente vragen we een vervolgsubsidie voor de jaren 2012 t/m Hierbij zijn we bereid nader samen te werken en af te samen met ander taalaanbod in de stad. Verdere inbedding binnen sociale en educatieve infrastructuur in wijken en in de stad Voor de komende jaren willen we wat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd, verder uitwerken. We hebben een basis gelegd. We willen dit verder uitwerken aan de hand van de behoeften en interesses van de doelgroep. Om de impact van ons aanbod te optimaliseren willen wij er verder aan werken om een onderdeel te zijn van de bestaande sociale en educatieve infrastructuur in wijken en in de stad.. Want.. Er zijn in Eindhoven veel mensen die in een isolement verkeren, onvoldoende in staat zijn volwaardig te participeren door een gebrekkig Nederlands en onvoldoende contacten en sociale netwerken. Een adequaat aanbod nodigt mensen uit op praktische wijze aan hun Nederlands te werken en vooral, nodigt mensen uit actief te zijn, zichzelf te ontwikkelen en een bijdrage te leveren.

17 Dus.. Willen wij aansluiten bij de wil en energie van mensen om vooruit te komen, met een aanbod dat past, en wel wat betreft inhoud, vorm, interesses, leerdoelen en potentie. Sedat: Mijn vrouw is zwanger en ik kan nu zelf afspraken maken met de dokter. Emine: Als ik vroeger bij de huisarts kwam, plofte ik op een stoel in de wachtkamer en zei niets. Als ik nu in de wachtkamer kom, zeg ik goededag en anderen groeten mij terug. Izel: ik heb geleerd over de opvoeding van mijn kinderen. Mustafa: Op mijn werk zeggen ze hé, dat is een heel andere Mustafa. Eerst zei ik bijna nooit iets, en nu praat ik volop mee. Ik durf dat nu. Rabiaa: Door de cursus zijn mijn hersenen weer gaan werken. Ik was helemaal geblokkeerd. Zahra: Sinds ik bij Actief met Taal ben, heb ik mijn zelfvertrouwen gevonden. Van hen hoor ik dat ik meer kan. Die steun geeft mij heel veel kracht en ik ben daar heel dankbaar voor. Ton (vrijwilliger): In het verleden zijn er fouten gemaakt door mensen niet de Nederlandse taal te laten leren. Integratie begint met taal. Lidy (vrijwilligster): Ik vind het heerlijk om met deze dames te werken en te zien hoe ze vooruit gaan. En ik leer zelf ook veel van hen. Actief met Taal Klokgebouw AB Eindhoven Telefoon

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches.

Project Taalcoaches. 1 januari 2009 31 december 2011. Locatie Moerdijk. Vluchtelingenwerk Brabant-West. Projectvoorstel taalcoaches. Locatie Moerdijk VluchtelingenWerk Brabant-West Postbus 173 4250 DD Werkendam Telefoon (0183) 50 90 16 Fax (0183) 50 90 17 afdeling@vluchtelingenwerk.org Project Taalcoaches 1 januari 2009 31 december

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod ISKB taalcoaching 25 jaar ISKB Taal en meer In 2011 vierde de ISKB met vrijwilligers, cursisten en leerlingen haar 25 jarig bestaan. We hebben een niet meer weg te

Nadere informatie

Het sociale wonder van Eindhoven

Het sociale wonder van Eindhoven Werkplan 2014 Wijkgericht werken, participatie en meedoen Het sociale wonder van Eindhoven september 2013 OVAA, stichting ter bevordering van diversiteit in Eindhoven Klokgebouw 196, 5617 AB Eindhoven

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 25 2012-2013 Cursussen voor volwassenen U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland, met een breed

Nadere informatie

Taal: de sleutel naar echt meedoen

Taal: de sleutel naar echt meedoen Taal: de sleutel naar echt meedoen Leren en participeren, hoe doe je dat? www.wmoradar.nl Bewoners die moeite hebben met de Nederlandse taal, kunnen bij Radar Wmo diensten een taalcursus volgen in hun

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

januari 2015 Datum Dag Activiteit Locatie Voor wie Tijd Organisatie

januari 2015 Datum Dag Activiteit Locatie Voor wie Tijd Organisatie januari 2015 5 januari Maandag Project Samen op weg De Toeloop, Tongelre Bewoners Tongelre 13.00 15.00 uur Fatma/Tayfun 6 januari Dinsdag Project Samen op weg Basisschool De 7 januari Woensdag Ontmoetingsochtend

Nadere informatie

PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD)

PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD) PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD) WERKGEBIED 1 Deventer DOELSTELLING 2 integratie van allochtone ouderen te versterken, daarbij de verantwoordelijkheid te laten bij eerstverantwoordelijke uitvoerende

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik

Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en zorggebruik ITS, Radboud Universiteit Nijmegen Roelof Schellingerhout 024 3653500 r.schellingerhout@its.ru.nl 5 februari 2013 Allochtonen in Nijmegen Gezondheid en

Nadere informatie

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post «Postbus 3078-5003 DB Tilburg tel «013 583 99 99

adres» Spoorlaan 444 «5038 CH Tilburg post «Postbus 3078-5003 DB Tilburg tel «013 583 99 99 Gemeente Krimpen aan den IJssel T.a.v. mevr. Noe Postbus 200 2920 AE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL datum kenmerk onderwerp 8 april 2015 15181-LB/LvI Offerte Taalcoaching 2015 Geachte mevrouw Noe, Hierbij sturen

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Rapport met betrekking tot Gegunde Uitvoer Periode : van 01/01/2013 tot en met 31/01/2013

Rapport met betrekking tot Gegunde Uitvoer Periode : van 01/01/2013 tot en met 31/01/2013 1 van 22 Rapport met betrekking tot Gegunde Uitvoer Periode : van 01/01/2013 tot en met 31/01/2013 Dossier Land van Bestemming Land van Eindgebruik Controlelijst Categorie Controlelijst Subcategorie Bedrag

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG

ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG OVERZICHT 2014 Publicatiedatum: 8 januari 2015 Contact: Tine Van Valckenborgh tine.vanvalckenborgh@ibz.fgov.be 02 205 50 56 INHOUDSTAFEL I. Algemeen overzicht van asielaanvragen

Nadere informatie

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012

Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 Almelo, juli 2012 Rapportage Huisbezoek Allochtone Ouderen 60+ 2010-2012 In 2006 is Scoop gestart met het bezoeken van 75-plussers in de gemeente

Nadere informatie

Berekening kindgebondenbudget 2013

Berekening kindgebondenbudget 2013 Toeslagen Belastingdienst Berekening kindgebondenbudget 2013 ib 998 - ib*7pl Kindgebonden budget is een bijdrage in de kosten voor kinderen tot 18 jaar. Uw klant krijgt het kindgebonden budget naast de

Nadere informatie

Jaarverslag Samenspraak 2015. Inleiding

Jaarverslag Samenspraak 2015. Inleiding Jaarverslag Samenspraak 2015 Inleiding 'Mensen, hun dagen zijn als het gras, zij bloeien als bloemen in het open veld; dan waait de wind, en ze zijn verdwenen en niemand weet waar ze hebben gestaan', zegt

Nadere informatie

Ontwikkeling Ketenaanpak Taal en Activering voor Allochtone Vrouwen. InterConnect

Ontwikkeling Ketenaanpak Taal en Activering voor Allochtone Vrouwen. InterConnect Ontwikkeling Ketenaanpak Taal en Activering voor Allochtone Vrouwen InterConnect OKTAAV De overheid heeft de wens dat inburgeraars, naast hun inburgeringtraject, duurzaam participeren in de samenleving

Nadere informatie

Bank: NL97INGB0007619758 t.n.v. Stichting Mudanthe

Bank: NL97INGB0007619758 t.n.v. Stichting Mudanthe Stichting Mudanthe Mudanthe brengt mensen samen in diverse laagdrempelige activiteiten en projecten. Onze sleutelwoorden zijn diversiteit, ontmoeting, enthousiasme, laagdrempelig en gewoon doen. Mudanthe

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG APRIL 2015

ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG APRIL 2015 ASIELSTATISTIEKEN MAANDVERSLAG APRIL 2015 Publicatiedatum: 18 mei 2015 INHOUDSTAFEL I. Algemeen overzicht van asielaanvragen in 2015... 2 II. Overzicht van asielaanvragen in België... 4 1. Aantal asielaanvragen

Nadere informatie

Analyse aanbod Ermelo

Analyse aanbod Ermelo Analyse aanbod Ermelo (Op basis van cijfers 2008) A. Aanknopingspunten uit Actief en betrokken meerjarenbeleidsplan Wmo 2008-2012 Om zelfredzaamheid te vergroten en mensen meer te betrekken bij activiteiten

Nadere informatie

Datum onderteken ing

Datum onderteken ing Datum onderteken ing Datum inwerkingtreding Land Status Vindplaats 1. Albanië In werking 15-04-1994 01-09-1995 1994, 145 2. Algerije In werking 20-03-1997 01-08-2008 2007, 079 3. Argentinië In werking

Nadere informatie

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort

Cleo-Patria. vrouwen- en buurtstudio s. in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s in het kort Cleo-Patria vrouwen- en buurtstudio s Cleo-Patria staat voor een concept dat inmiddels op ca. 10-15 locaties succesvol is en wordt toegepast. De doelstelling

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Samenleving

Gemeente Haarlem. Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Samenleving Gemeente Haarlem Jack Chr. van der Hoek Wethouder Welzijn, Volksgezondheid, Sport, Dienstverlening & Communicatie Retouradres; Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden van de commissie Samenleving

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2009 tot en met 2013 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 29 tot en met 213 Maart 214 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012

ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2008 tot en met 2012 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 28 tot en met 212 Maart 213 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Nieuwe A Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Mixen in Mokum Nieuwe Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Volwassen Amsterdammers met verschillende culturele achtergronden ontmoeten

Nadere informatie

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen

Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak. Werkgroep: Walter Michielsen Binnenlandse, Europese en globale mobiliteit van artsen en de beperkingen van een Vlaams of Belgisch beleid op dit vlak Werkgroep: Walter Michielsen MOBILITEIT Binnenlands Europese Unie Buiten Europa ELEMENTEN

Nadere informatie

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Een kwantitatieve en kwalitatieve analyse In opdracht van: DWI en DMO Projectnummer: 13211 Foto: Voorlezende vader, fotograaf Tanja Kuut (2014) Lotje

Nadere informatie

MEE DOEN /26012012 Pagina 1

MEE DOEN /26012012 Pagina 1 MEE DOEN Buytenwegh Inleiding De gemeente Zoetermeer streeft er naar om op het niveau van de wijken, in samenspraak met maatschappelijke organisaties en inwoners, een op maat gesneden aanpak voor de betreffende

Nadere informatie

Iedereen doet mee. Voorjaarsconferentie 2014 Reinier van Arkel groep. Anne-Marie Eeftink

Iedereen doet mee. Voorjaarsconferentie 2014 Reinier van Arkel groep. Anne-Marie Eeftink Iedereen doet mee Voorjaarsconferentie 2014 Reinier van Arkel groep Anne-Marie Eeftink Inhoud Aanleiding Participatie ladder Maatschappelijk Steun Systeem Werkarrangement Filmpje Aanleiding WMO = Wet maatschappelijke

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND

LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND LAND WERELDDEEL VIDEOREPORTAGES VLAANDEREN VAKANTIELAND Algerije http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-de-oases-van-de-sahara http://www.een.be/programmas/vlaanderen-vakantieland/nic-tussen-de-kamelen-algerije

Nadere informatie

Kennismaking. Coordinator Vrijwilligerswerk Vluchtelingenwerk Zuidvleugel. Syrische vluchteling. Den Haag. Verblijft op dit moment in de noodopvang

Kennismaking. Coordinator Vrijwilligerswerk Vluchtelingenwerk Zuidvleugel. Syrische vluchteling. Den Haag. Verblijft op dit moment in de noodopvang Kennismaking Elise Schutte Coordinator Vrijwilligerswerk Vluchtelingenwerk Zuidvleugel Den Haag Samaan Samaan Syrische vluchteling Verblijft op dit moment in de noodopvang Wat zouden jullie graag willen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk

Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk September 2015 Nieuwsbrief De eerste interne nieuwsbrief Samen Sterk in de Wijk Vught. Deze brief verschijnt periodiek. Samenwerkende organisaties Samen Sterk in de Wijk

Nadere informatie

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw.

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Ik ben Mona, ben geboren in Egypte. Ik heb daar basisschool gedaan. Daarna een opleiding voor zuster. Ik woon 6 jaar in Nederland. Mijn man is overleden. Ik zorg

Nadere informatie

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers

Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers 245 Bijlage 1 Interviewleidraad voor het interview met locatiemanagers Datum van het interview : Vensterschool: Introductie: Het GION doet onderzoek naar de ontwikkeling van vier Vensterscholen: Vinkhuizen,

Nadere informatie

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder)

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) 1. Beleidsterrein Beleidstaak: Sociaal Cultureel Werk Beheerstaak: Samenlevingsopbouwwerk, functienummer 630.00 Dit beleidsterrein omvat kinderwerk,

Nadere informatie

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse Stichting Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Persbericht 2012.024 Nijmegen, 05 juli 2012 Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse stand per 5 juli 2012. 1. Barometergegevens 2011 2012 Aantal

Nadere informatie

Smoelenboek Betaalde medewerkers

Smoelenboek Betaalde medewerkers Smoelenboek Betaalde medewerkers Ik ben Wieke Boxsem. Ik ben bij het OBV als vrijwillige thuislesgeefster begonnen, bijna 30 jaar geleden. Later ging ik als betaalde coördinator werken. Ik ben unitcoördinator

Nadere informatie

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kindgebonden budget 2015

Toeslagen Belastingdienst. Berekening kindgebonden budget 2015 Toeslagen Belastingdienst Berekening kindgebonden budget 2015 Kindgebonden budget is een bijdrage in de kosten voor kinderen tot 18 jaar. Uw klant krijgt het kindgebonden budget naast de kinderbijslag.

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015

ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 2011 tot en met 2015 Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en Analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 211 tot en met 215 Februari 216 Overzicht van het aantal verleende beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Activiteiten Jaarverslag 2013

Activiteiten Jaarverslag 2013 Activiteiten Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1 Een bezoek van de wethouder 2 Project Kunst en Cohesie 3 Bewonersdag 4 Bijeenkomst met de wijkbewoners 5 Burendag 6 Culturele thee avonden 7 De tafel van één

Nadere informatie

Allochtoon en Gehandicapt in cijfers

Allochtoon en Gehandicapt in cijfers Departement Werk en Sociale Economie Afdeling Werkgelegenheidsbeleid Koning Albert II-laan 35, bus 20, 1030 Brussel Tel. 02 553 40 60 - Fax 02 553 40 10 werkgelegenheidsbeleid@vlaanderen.be Allochtoon

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) DGGF doel: mkb financiering mogelijk maken in ontwikkelingslanden MKB financiering in DGGF landen wordt als high risk gezien door financiers: - Hoge transactiekosten - Beperkte

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Landenlijst Bazel, OESO, EU en EVA

Landenlijst Bazel, OESO, EU en EVA -12- Landenlijst Bazel, OESO, EU en EVA Toelichting: EVA staat voor de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) en is een samenwerkingsverband tussen Liechtenstein, Noorwegen, Island en Zwitserland. De associatie

Nadere informatie

Het verhaal van de Actielessen

Het verhaal van de Actielessen http://www.edusom.nl Het verhaal van de Actielessen In de Actielessen ontmoeten acht mensen elkaar. Ze kennen elkaar van een taalcursus. 1. Overal kun je de taal leren In de eerste Actieles ontmoeten Mounir

Nadere informatie

Buitenlandse dienstreizen - tabel van de dagelijkse forfaitaire vergoedingen en maximumprijzen voor logies (vanaf 1 april 2011)

Buitenlandse dienstreizen - tabel van de dagelijkse forfaitaire vergoedingen en maximumprijzen voor logies (vanaf 1 april 2011) Buitenlandse dienstreizen - tabel van de dagelijkse en en maximumprijzen voor logies (vanaf 1 april 2011) Landen Steden in EUR Afghanistan Alle bestemmingen 155 69 Albanië Alle bestemmingen 139 92 Algerije

Nadere informatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie Collegevoorstel Inleiding: De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor volwasseneneducatie. Deze middelen moeten ingezet worden bij het regionaal opleidingscentrum (roc). Onze gemeente zet deze middelen

Nadere informatie

Resultaten klanttevredenheidmeting. Pluspunten Totaal. November 2009

Resultaten klanttevredenheidmeting. Pluspunten Totaal. November 2009 Resultaten klanttevredenheidmeting Pluspunten Totaal November 2009 Voorafgaande opmerkingen De meting is gehouden tussen 24 en 28 november 2009. Pluspunt Zuilen heeft niet meegedaan. Aan de Pluspunten

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Tilburg. Stichting Prisma Tilburg

Jaarverslag 2014. Tilburg. Stichting Prisma Tilburg 2014 Jaarverslag 2014 Tilburg Stichting Prisma Tilburg Voorwoord Sinds 2008 zetten wij ons als stichting in voor een harmonieuze samenleving. We streven naar een samenleving waarin iedereen meedoet, waar

Nadere informatie

Inhoudsopgave. CoMensha Rapportage januari t/m september 2014 Pagina 1 van 39

Inhoudsopgave. CoMensha Rapportage januari t/m september 2014 Pagina 1 van 39 Rapportage januari t/m september 2014 Inhoudsopgave 1.... Inleiding... 2 2.... Aard en omvang (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel... 3 2.1.. Aantal aanmeldingen... 3 2.1.1 Categorie aanmelding 1

Nadere informatie

Eenzaamheid onder ouderen

Eenzaamheid onder ouderen Eenzaamheid onder ouderen Een inventarisatie van de stand van zaken en van een mogelijke aanpak in Ede (versie 31 oktober 2011) Op 3 februari 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over eenzaamheid

Nadere informatie

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@ nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Taalcoaching: meer dan taal alleen. Een waarderingsonderzoek van het project Taalcoach voor inburgeraars

Taalcoaching: meer dan taal alleen. Een waarderingsonderzoek van het project Taalcoach voor inburgeraars Taalcoaching: meer dan taal alleen Een waarderingsonderzoek van het project Taalcoach voor inburgeraars TAALCOACHING: MEER DAN TAAL ALLEEN Een waarderingsonderzoek van het project Taalcoach voor inburgeraars

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Hulpdienst Nijmegen

Beleidsnotitie. Hulpdienst Nijmegen Beleidsnotitie Hulpdienst Nijmegen 2012-2016 2 INLEIDING Stichting Hulpdienst Nijmegen is een vrijwilligersorganisatie die zinvolle en nuttige ontmoetingen organiseert tussen vrijwilligers, hulpbehoevenden

Nadere informatie

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT 2015 Stichting Gezondheid Allochtonen Nederland (SGAN), Adres: postbus 56666, 1040 AR Amsterdam, e-mail: info@sgan.nl tel: 0880036501 www.sgan.nl IBAN: NL57 INGB 0005961390

Nadere informatie

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013

Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen. Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Taal Verrijkt aanbod voor laaggeletterden, inburgeraars en anderstaligen Bibliotheek Rijn en Venen 2013 Bibliotheek Rijn en Venen 9 vestigingen 5 gemeentes 150.000 inwoners 27.750 bibliotheekleden Collectie:

Nadere informatie

Plus. + Deelname aan de provinciale pilot Boekstart in 2009. + Overleg met ambtenaar lokaal onderwijs over de invoering van Boekstart in Boxtel.

Plus. + Deelname aan de provinciale pilot Boekstart in 2009. + Overleg met ambtenaar lokaal onderwijs over de invoering van Boekstart in Boxtel. + Deelname aan de provinciale pilot Boekstart in 2009. + Overleg met ambtenaar lokaal onderwijs over de invoering van Boekstart in Boxtel. + Financiering Boekstart uit de Aboutaleb middelen en het onderwijs

Nadere informatie

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein

Samen de samenleving sterker maken. Estinea, partner in het sociaal domein Samen de samenleving sterker maken Estinea, partner in het sociaal domein Estinea biedt professionele ondersteuning aan mensen met een beperking. Meedoen? Gewoon doen! Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Nadere informatie

ZGW : 27590. Voorstelronde De aanwezigen stellen zich kort voor. Het overzicht van aanwezige organisaties is opgenomen in de bijlage.

ZGW : 27590. Voorstelronde De aanwezigen stellen zich kort voor. Het overzicht van aanwezige organisaties is opgenomen in de bijlage. Aanwezig namenlijst laatste pagina Afwezig Kenmerk ZGW : 27590 Datum Notulen Door 13 april 2016 Henny Jansen Datum Vergadering Vergadering van 12 april 2016 Aftrap Mevrouw Bouchier, projectleider van de

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Jeugdmonitor 12 t/m 18-jarigen 2011-2012

Jeugdmonitor 12 t/m 18-jarigen 2011-2012 Jeugdmonitor 12 t/m 18-jarigen 2011-2012 Tabellenboek Jeugdmonitor 12 t/m 18 jaar 2011-2012 Gemeente Onderwerpen A. Algemene kenmerken B. School C1. Lichamelijke gezondheid C2. Psychische gezondheid D.

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

Visie op participatie

Visie op participatie 1. Inleiding De VVD vindt dat ieder individu een zelfstandig en zelfredzaam bestaan moet kunnen hebben. Volledige zelfontplooiing is een basisrecht dat daarbij hoort. De overheid dient daar waar nodig

Nadere informatie

Jaarverslag activiteiten 2011

Jaarverslag activiteiten 2011 Jaarverslag activiteiten 2011 Na afloop van het slotconcert bij het CKE op24 juni samen met vrijwilligers en docenten Projectbeschrijving en werkwijze Introductie Stichting Hengel is in 2007 opgericht.

Nadere informatie

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010

Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 Enquête onder de vrijwilligers van de Gemiva-SVG Groep 2010 De Gemiva-SVG Groep heeft ruim 900 vrijwilligers die op zeer uiteenlopende momenten hun diensten verlenen bij activiteiten voor mensen met een

Nadere informatie

Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012

Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 Almelo, juni 2012 Rapportage Huisbezoek 75+ Sluitersveld 2012 In 2006 is Scoop gestart met het bezoeken van 75-plussers in de gemeente Almelo. Wijk voor wijk

Nadere informatie

Criteria en voorwaarden voor Young Experts

Criteria en voorwaarden voor Young Experts Criteria en voorwaarden voor Young Experts Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Young Expert Programma Water... 4 3. Opzet YEP Water... 8 a. Hoofdproces Young Expert Programme Water... 9 4. Criteria en voorwaarden

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Aanvraagformulier IMVO vouchers

Aanvraagformulier IMVO vouchers Aanvraagformulier IMVO vouchers Versie augustus 2015 Met dit aanvraagformulier kunt u een IMVO voucher aanvragen bij MVO Nederland. De IMVO vouchers (Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Nadere informatie

Taalcoach in de bieb

Taalcoach in de bieb Taalcoach in de bieb Het mobiliseren en faciliteren van Utrechtse vrijwilligers voor een aanval op laaggeletterdheid in de bibliotheken concept 16/02/12 Samenvatting Utrecht kent ruim 26.000 laaggeletterden.

Nadere informatie

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda

Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Communicatieparagraaf project vrijwilligers in de bibliotheek - Breda Naast de reguliere projectcommunicatie (informeren over project, voortgang en resultaten) en de communicatie gericht op het werven

Nadere informatie

Nieuwe FedEx tarieven Geldig vanaf 4 januari 2016

Nieuwe FedEx tarieven Geldig vanaf 4 januari 2016 Nieuwe FedEx tarieven Geldig vanaf januari 0 Of uw zendingen nu zwaar of licht zijn - en spoedeisend of minder dringend, FedEx heeft de oplossing voor u. Profiteer van scherpe tarieven voor een zeer betrouwbare

Nadere informatie

ADOPTIE Trends en analyse

ADOPTIE Trends en analyse Ministerie van Veiligheid en Justitie ADOPTIE Trends en analyse Statistisch overzicht interlandelijke adoptie over de jaren 21 tot en met 214 Februari 215 Overzicht van het aantal verstrekte beginseltoestemmingen

Nadere informatie

Werksessie laag opgeleide autochtonen

Werksessie laag opgeleide autochtonen Werksessie laag opgeleide autochtonen Werkconferentie: Verbeter de basis! Doelgroep: Laaggeletterden Subdoelgroep: Laagopgeleiden autochtonen in Eindhoven, jonger dan 45 jaar Notulisten: Janneke Gordebeke

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Format aanbodformulering

Format aanbodformulering Format aanbodformulering Programma van eisen 1. Omgaan met je poen Voorlichting financiën en subsidies in de wijk A. Inhoudelijke aanleiding en resultaat 30% van de geïnterviewden vindt het lastig om met

Nadere informatie

Geachte mevrouw minister, geachte mevrouw burgemeester, collega s uit Münster, dames en heren,

Geachte mevrouw minister, geachte mevrouw burgemeester, collega s uit Münster, dames en heren, Joop Hassink Wethouder Cultuur, Sport en Grotestedenbeleid Geachte mevrouw minister, geachte mevrouw burgemeester, collega s uit Münster, dames en heren, Het is voor mij een grote eer namens de stad Enschede

Nadere informatie

Talentcoach doorbreekt patronen

Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach Talentcoach doorbreekt patronen Talentcoach is een social profit organisatie. Wij gaan niet voor financiële winst, maar voor sociale winst. Mensen willen mee doen, maar zijn niet (meer) in

Nadere informatie

Aanvraagformulier IMVO vouchers

Aanvraagformulier IMVO vouchers Aanvraagformulier IMVO vouchers Versie 2016 Met dit aanvraagformulier kunt u een IMVO voucher aanvragen bij MVO Nederland. IMVO staat voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Met de

Nadere informatie

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2

Computercursus voor laaggeletterden. Klik & Tik en E-TV. Leven Lang Leren pilot, BasisBibliotheek Maasland. Inhoud: Projectplan 2 Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Inhoud: Projectplan 2 Tussentijdse evaluatie (februari 20) 6 Projectplan Computercursus voor laaggeletterden Klik & Tik en E-TV Aanleiding Op 30 maart

Nadere informatie

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086)

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) College van B&W en Raadsleden Den Haag T.a.v. Griffie Postbus 19157 2500 CD Den Haag Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) Geacht College en Raadsleden,

Nadere informatie

SAMEN DIGITAAL : de opgave

SAMEN DIGITAAL : de opgave SAMEN DIGITAAL : de opgave -> Bibliotheek Utrecht, Mariken van Meer Internetvaardigheden Utrechtse situatie De Utrechtse aanpak / Leven en Leren -> Stichting Digisterker, Piet Boekhoudt CBS typen internetvaardigheden

Nadere informatie

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam!

Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Pagina 1 van 5 Welkom bij de Vrijwilligersacademie Amsterdam! Informatiebrief voor directie en management van (potentiële) afnemers van diensten van de Vrijwilligersacademie Amsterdam. Wij willen u allereerst

Nadere informatie

Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk!

Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk! Betrokken ondernemen? Steun vluchtelingenwerk! VluchtelingenWerk Noord-Nederland Informatiefolder voor bedrijven Stelt u zich eens voor dat u vanwege oorlog en vervolging huis en haard moet ontvluchten

Nadere informatie

VERTALING. Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1

VERTALING. Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1 VERTALING Amendement op het protocol van Montreal inzake substanties die de ozonlaag aantasten ARTIKEL 1 Wijziging A. Artikel 2, vijfde lid In artikel 2, vijfde lid, van het Protocol worden de woorden

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

is de sleutel tot groei

is de sleutel tot groei is de sleutel tot groei 5 Inleiding 7 Het project Taal is de sleutel tot groei, Brede School Steenwijk-West 11 De opbrengsten van het project in de periode van 2008 t/m heden 14 Kansen voor verbreding

Nadere informatie