Betreft aanbeveling: neem klinisch arbeidsgeneeskundige zorg op in het basispakket

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Betreft aanbeveling: neem klinisch arbeidsgeneeskundige zorg op in het basispakket"

Transcriptie

1 Secretariaatsbureau NVKA Luytelaer 20, 5632 BG Eindhoven T F E Ministerie van SZW Dhr. H. Kamp, minister Drs. P. de Krom, staatssecretaris Postbus LV Den Haag Ons kenmerk: NVKA Rotterdam, Betreft aanbeveling: neem klinisch arbeidsgeneeskundige zorg op in het basispakket Mijne heren, Bij de door u te voeren gesprekken over de gezondheidszorg en sociale zekerheid achten wij het van belang het volgende onder uw aandacht te brengen (zie ook de bijlage). Door vergrijzing van de algemene bevolking is het noodzakelijk dat er langer wordt doorgewerkt om voorzieningen op peil te houden. Vergrijzing en langer doorwerken zal ook met zich meebrengen dat steeds meer mensen naast hun werk te maken krijgen met mantelzorgtaken en daarmee verkeren in een situatie van dubbele belasting. Het beeld wordt verder gecompliceerd door stagnatie in de arbeidsparticipatie van chronisch zieken en arbeidsgehandicapten. Op mensen uit deze groep zal in de toekomst ook toenemend een beroep moeten worden gedaan. Al deze ontwikkelingen betekenen dat extra moet worden geïnvesteerd in de beroepsbevolking om hen naar vermogen en draagkracht een bijdrage te kunnen laten leveren aan de samenleving. De huidige structuur van de gezondheidszorg speelt echter onvoldoende in op deze economische en maatschappelijke behoefte. De maatschappelijke ontwikkelingen vragen om meer aandacht voor de relatie tussen werken en gezondheid. Deze relatie is meerledig. Gezondheid maakt werken mogelijk en van werken kan een gezondheidsbevorderende werking uit gaan. Werken kan echter ook gepaard gaan met gezondheidsrisico s, die tot uiting kunnen komen in beroepsziekten of verergering van reeds bestaande aandoeningen. Alleen een werknemer, bij wie belasting en belastbaarheid met elkaar in evenwicht zijn, participeert optimaal in onze samenleving. Om dat te realiseren is het noodzakelijk dat er veel meer dan nu het geval is, aandacht komt voor het betrekken van de factor arbeid bij de preventie, diagnostiek en behandeling van gezondheidsproblemen en van arbeidsuitval/ verminderde productiviteit. Diagnostiek en behandeling moeten niet alleen gericht zijn op medisch herstel maar vooral op functioneel herstel, die arbeidsparticipatie mogelijk maakt.

2 Op het grensvlak van arbeid en zorg is de afgelopen jaren een aantal initiatieven ontwikkeld, die hebben geleid tot het creëren van poliklinische centra, waarbij structureel gebruik wordt gemaakt van arbeids- en bedrijfsgeneeskundige kennis in de zorg voor patiënten met wat meer complexe vragen in de relatie tussen arbeid en gezondheid. Het gaat hier om patiënten, waarbij de inbreng van specifieke expertise en diagnostiek nodig is voor beroepsziektediagnostiek. Maar de inzet van arbeidsgeneeskundige expertise kan evenzeer van belang zijn voor nadere beoordeling van de belastbaarheid en bij de op terugkeer naar werk gerichte begeleiding bij fysieke, energetische, auditieve of cognitieve beperkingen bij bepaalde aandoeningen. Deze integratie van arbeidsgeneeskundige expertise binnen de tweedelijns geneeskunde wordt aangeduid met de term klinische arbeidsgeneeskunde. Er zijn barrières die de integratie van arbeidsgeneeskundige expertise binnen de tweedelijns geneeskunde bemoeilijken. Immers, medische diagnostiek en behandeling wordt in Nederland gefinancierd vanuit de zorgverzekering. Als basis voor deze financiering zijn er de DBC s, die voor de diverse aandoeningen worden gehanteerd. Inmiddels zijn DBC s omgezet naar DOT s. De hiervoor genoemde specifieke vormen van op werk gerichte diagnostiek, begeleiding en advisering maken op dit moment geen deel uit van de diverse DOT s. In de praktijk betekent dit dat de kosten van dit extra-reguliere deel bij een werknemer voor rekening van de werkgever komen en bij een zzp-er voor eigen rekening. Dit heeft tot gevolg dat verwijzingen naar klinisch arbeidsgeneeskundige centra regelmatig stranden doordat een werkgever niet akkoord gaat met de betaling of huisartsen c.q. specialisten die verwijzen dit doen in de veronderstelling dat de zorgverzekeraar financiert. Het mag duidelijk zijn dat dit leidt tot ongelijkheid in deze vorm van gezondheidszorg, die vrijwel zeker het minst toegankelijk is voor hen die haar het meest nodig hebben. Integratie van arbeid en zorg vraagt daarom om een aanpassing in de financieringsstructuur. Naar verwachting zal een dergelijke aanpassing leiden tot kostenbesparing. Er is op dit moment slechts een ruwe schatting mogelijk van de behoefte aan klinisch arbeidsgeneeskundige zorg en expertise. Op basis van gegevens uit arbeidsepidemiologische studies, ervaringen binnen reeds aanwezige klinisch arbeidsgeneeskundige centra en kennis van de extra-reguliere kosten d.w.z. de kosten die op dit moment bij een verwijzing niet vanuit de zorgverzekering vergoed worden, wordt geschat dat bij financiering vanuit de zorgverzekering dit leidt tot een extra uitgave van miljoen euro zorgkosten per jaar, ruwweg 2-3 euro per werkende per jaar. Deze extra uitgaven zullen echter gecompenseerd worden door baten. Van een aantal werkgerelateerde aandoeningen zoals beroepsastma en contacteczeem is bekend dat vroegtijdige en goede diagnostiek leidt tot een betere prognose en daarmee daling van de medische consumptie. Veel omvangrijker zal echter de besparing op uitkeringskosten zijn, zo blijkt uit studies bij patiënten met chronische rugklachten en werkgerelateerde depressie. De afgelopen jaren is er met een zekere regelmaat gewezen op de aanwezigheid van diverse knelpunten, die belemmerend werken op het verlenen van curatieve en preventieve zorg aan werkenden. Ook recent heeft dat weer geleid tot adviezen over betere borging van de arbeidsgeneeskundige zorg in de curatieve zorg. Een aspect wat in de analyse en adviezen onderbelicht blijft en belemmerend werkt op de besluitvorming rond betere integratie van arbeidsgeneeskundige zorg in curatieve zorg is het gebrek aan integratie (grote convergentie) tussen zorgverzekering en sociale zekerheid.

3 De integratie van ziekenfonds- en particuliere verzekering tot de basisverzekering (kleine convergentie) vormde een belangrijke stap in het opheffen van ongelijkheid in de (toegankelijkheid tot) gezondheidzorg. We dringen er met klem op aan dat nu serieuze stappen worden gezet in dit andere lastige dossier, de grote convergentie tussen zorgverzekering en sociale zekerheid. Dan zal blijken dat bij structurele financiering van de klinische arbeidsgeneeskunde niet alleen een lacune in zorg wordt weggenomen, maar met name besparingen mogelijk zijn op het gebied van uitgaven in de sociale zekerheid. Naar onze mening komt Nederland gezonder en sterker uit de crisis wanneer er door structurele financiering van op arbeid gerichte gezondheidszorg betere voorwaarden worden geschapen voor duurzame arbeidsparticipatie. Zowel de Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde (NVKA) als de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) doen daarom een beroep op u om klinisch arbeidsgeneeskundige zorg in het basispakket te laten opnemen. In dit kader verwijst het NVAB bestuur tevens naar haar brief met bijlage van 12 september jl. (S-pr/ep ) aan staatssecretaris drs. P. de Krom, waarin ook wordt gepleit voor een betere afstemming tussen arbeidsgeneeskunde en curatieve gezondheidszorg, en vergoeding door zorgverzekeraars van diagnostiek en behandeling door klinisch arbeidsgeneeskundigen. Met vriendelijke groet, namens het bestuur van de Nederlands Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde Dr. L.A.M. Elders, voorzitter Prof. R. Gerth van Wijk, penningmeester Drs. H.J. Stenveld, secretaris Dr. D.J. Bruinvels, bestuurslid Namens het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Mr. P.E. Rodenburg, voorzitter Drs. H. Spanjaard, vice-voorzitter

4 Bijlage Gezondheidszorg voor werkenden kan beter en draagt bij aan kostenbesparing Inleiding Bijna 7,5 miljoen mensen in Nederland hebben een betaalde baan. De overige 9 miljoen inwoners van ons land zijn van hen afhankelijk. Door vergrijzing van de algemene bevolking zal in de komende tien jaar een wanverhouding ontstaan tussen deze twee groepen en is het noodzakelijk dat er langer wordt doorgewerkt om voorzieningen op peil te houden. Vergrijzing en langer doorwerken zal ook met zich meebrengen dat steeds meer mensen naast hun werk te maken krijgen met mantelzorgtaken en daarmee verkeren in een situatie van dubbele belasting. Het beeld wordt verder gecompliceerd door stagnatie van de arbeidsparticipatie van chronisch zieken en arbeidsgehandicapten. Op mensen uit deze groep zal in de toekomst ook toenemend een beroep moeten worden gedaan. Al deze ontwikkelingen betekenen dat extra moet worden geïnvesteerd in de beroepsbevolking om hen naar vermogen en draagkracht een bijdrage te kunnen laten leveren aan de samenleving. De huidige structuur van de gezondheidszorg speelt echter onvoldoende in op deze economische en maatschappelijke behoefte. De maatschappelijke ontwikkelingen vragen om meer aandacht voor de relatie tussen werken en gezondheid. Deze relatie is meerledig. Gezondheid maakt werken mogelijk, maar gezondheidsproblemen en aandoeningen kunnen de belastbaarheid in werk beperken. Van werken gaat een gezondheidsbevorderende werking uit, maar werken kan ook gepaard gaan met gezondheidsrisico s, die tot uiting kunnen komen in beroepsziekten of verergering van reeds bestaande aandoeningen. Blijkens gegevens uit de Arbobalans 2011 (1) hebben in Nederland een groot aantal werknemers in hun werk te maken met vormen van fysieke belasting (10-35%), gevaarlijke stoffen (15%) of psychosociale belasting (15-30%). Jaarlijks worden door bedrijfsartsen ongeveer 6000 nieuwe gevallen van beroepsziekten gemeld, een aantal waarvan bekend is dat dit er in werkelijkheid veel meer zijn. (2) Alleen een werknemer bij wie belasting en belastbaarheid met elkaar in evenwicht zijn, participeert optimaal in onze samenleving. Om dat te realiseren is het noodzakelijk dat er veel meer dan nu het geval is, aandacht komt voor het betrekken van de factor arbeid bij de preventie, diagnostiek en behandeling van gezondheidsproblemen en van arbeidsuitval/ verminderde productiviteit. Hiervoor zijn structurele aanpassingen in de organisatie van de zorg en de financiering nodig. Een goed voorbeeld is de integratie van arbeidsgeneeskundige expertise binnen de tweedelijns gezondheidszorg. Wat is klinische arbeidsgeneeskunde? De factor arbeid mag dan weliswaar een plaats hebben gekregen in multidisciplinaire richtlijnen van diverse aandoeningen, de realiteit is dat daarmee in de zorg nauwelijks iets wordt gedaan. Hierdoor worden kansen gemist op het gebied van preventie: een veilige werkomgeving, goede en vroegtijdige diagnostiek van beroepsziekten en een medische behandeling gericht op functioneel herstel.

5 Dit heeft nadelige gevolgen voor de medische prognose en medische consumptie, maar ook voor de mogelijkheden van re-integratie en duurzame inzetbaarheid. De afgelopen jaren zijn er een aantal initiatieven ontwikkeld, die hebben geleid tot poliklinische centra, waarbij structureel gebruik wordt gemaakt van arbeids- en bedrijfsgeneeskundige kennis in de zorg voor patiënten met complexe vragen in de relatie tussen arbeid, beroepsmatige blootstelling en gezondheid. (3) Deze arbeid gerelateerde poli s in ziekenhuizen zijn beperkt van schaal maar laten zien dat de integrale en doeltreffende werkwijze effectief is. (4) Het gaat om patiënten, waarbij specifieke expertise noodzakelijk is voor de diagnostiek van arbeidsgerelateerde aandoeningen zoals bijvoorbeeld luchtwegaandoeningen, huidaandoeningen of aandoeningen van het centrale zenuwstelsel. Het focus ligt hierbij enerzijds op de causale relatie tussen beroepsmatige blootstelling en aandoening, anderzijds op de beoordeling van de belastbaarheid. Doel is terugkeer in eigen, aangepast of ander werk door gerichte begeleiding bij fysieke, energetische, auditieve of cognitieve beperkingen bij bepaalde aandoeningen. Deze integratie van arbeidsgeneeskundige expertise in de tweede lijns geneeskunde wordt aangeduid met de term klinische arbeidsgeneeskunde. Huidige financiering van de klinische arbeidsgeneeskunde Er zijn barrières die de integratie van arbeidsgeneeskundige expertise binnen de tweedelijns geneeskunde bemoeilijken. Immers, medische diagnostiek en behandeling wordt in Nederland gefinancierd vanuit de zorgverzekering. Als basis voor deze financiering zijn er de DBC s, die voor de diverse aandoeningen worden gehanteerd. Inmiddels zijn deze DBC s omgezet naar DOT s. De hiervoor genoemde specifieke vormen van op werk gerichte diagnostiek, begeleiding en advisering maken op dit moment geen deel uit van de diverse DOT s. In de praktijk betekent dit dat de kosten van dit extra-reguliere deel bij een werknemer voor rekening van de werkgever komen en bij een zzp-er voor eigen rekening. Dit heeft tot gevolg dat verwijzingen naar klinisch arbeidsgeneeskundige centra regelmatig stranden doordat een werkgever niet akkoord gaat met de betaling of huisartsen c.q. specialisten die verwijzen dit doen in de veronderstelling dat de zorgverzekeraar financiert. Het mag duidelijk zijn dat dit leidt tot ongelijkheid in deze vorm van gezondheidszorg, die het minst toegankelijk is voor hen die haar het meest nodig hebben. Het is tot op heden nog niet gelukt om in overleg met zorgverzekeraars te komen tot afspraken over financiering van klinisch arbeidsgeneeskundige zorgpaden voor bijvoorbeeld beroepslongaandoeningen, arbeidsdermatosen, arbeids-revalidatie trajecten bij chronische rugklachten, werkgerelateerde depressie, of patiënten met niet aangeboren hersenletsel. Wel zijn er een aantal geïsoleerde initiatieven met betrekking tot de financiering van arbeidsgeneeskundige consultatie bij oncologische patiënten en financiering van klinisch arbeidsgeneeskundige zorg door een aantal branches gekoppeld aan in die branches van belang zijnde gezondheidsrisico s. Verder is er de structurele financiering voor de diagnostiek van CTE (Chronische Toxische Encephalopathie) bij patiënten die de schildersziekte zouden kunnen hebben op basis van afspraken die door de toenmalige minister Borst zijn gemaakt met het College voor zorgverzekeringen (CVZ).

6 Structuur, kosten en baten van de klinische arbeidsgeneeskunde Er is op dit moment slechts een ruwe schatting mogelijk van de behoefte aan klinisch arbeidsgeneeskundige zorg en expertise. Voor wat betreft de vormen van beroepsziekte diagnostiek, die specifieke expertise vereisen, kan het vertrekpunt de jaarlijkse incidentie van een aantal aandoeningen zijn zoals beroepslong- en luchtwegaandoeningen en arbeidsdermatosen zoals die afgeleid kunnen worden uit arbeidsepidemiologische studies. (5,6) Dit leidt op het gebied van de arbeidsgerelateerde luchtweg- en longaandoeningen tot een conservatieve schatting van ongeveer 3500 nieuwe gevallen per jaar. Op het gebied van arbeidsgerelateerd contacteczeem tot een schatting van ongeveer nieuwe gevallen per jaar. (7) Deze incidenties zijn beduidend hoger dan blijkt uit het aantal beroepsziektemeldingen van deze aandoeningen aan het NCvB, die door een combinatie van factoren leidt tot duidelijke onderrapportage (1). Niet in alle gevallen is verwijzing naar een gespecialiseerd centrum nodig omdat volstaan kan worden met minder complexe en beschikbare diagnostische mogelijkheden in de eerste en tweede lijn. Met deze aannames wordt geschat dat 500 verwijzingen naar een specialistische centrum nodig zijn voor arbeidsgerelateerde luchtweg- en longaandoeningen en maximaal 1500 verwijzingen naar een gespecialiseerd centrum voor arbeidsdermatosen. Gelet op deze aantallen en de noodzaak van het inzetten van hoogwaardige expertise vanuit meerdere disciplines mag het duidelijk zijn dat deze vorm van klinische arbeidsgeneeskundige zorg het beste geleverd kan worden vanuit een beperkt aantal centra bij voorkeur gelieerd aan een universitair medisch centrum. Veel lastiger is het om tot een schatting te komen van de noodzakelijke capaciteit voor inschakeling van de klinische arbeidsgeneeskunde bij specifieke belastbaarheidsvragen en geïntegreerde multidisciplinaire zorg bij patiënten met functioneringsproblemen door chronische aandoeningen zoals slechthorendheid, chronische rugklachten, chronisch handeczeem, depressie, reumatoïde arthritis, COPD of oncologische aandoeningen. Men mag er echter vanuit gaan dat het gaat om een veelvoud van het aantal voor specifieke beroepsziektediagnostiek. Deze omvang rechtvaardigt aanbieden vanuit meerdere over het land verspreide centra verbonden aan zowel de diverse universitair medische centra en/of de grotere regionale ziekenhuizen. De extra-reguliere kosten d.w.z. de kosten die op dit moment niet vanuit de zorgverzekering vergoed worden, kunnen per verwijzing variëren, maar zullen gemiddeld genomen tussen de 1000,- en 2000,- liggen. Stel het zou gaan om verwijzingen/jr dan leidt dit tot een extra uitgave van miljoen euro zorgkosten per jaar, ruwweg 2-3 euro per werkende per jaar. Deze extra uitgaven zullen naar verwachting echter gecompenseerd worden door baten. Van een aantal werkgerelateerde aandoeningen zoals beroepsastma en contacteczeem is bekend dat vroegtijdige en goede diagnostiek leidt tot een betere prognose en daarmee daling van de medische consumptie. (8,9) Geïntegreerde zorg zeker bij werkgerelateerde onbegrepen lichamelijke klachten kan een halt toeroepen aan het voortzetten van medisch shoppen.

7 Veel omvangrijker zal echter de besparing op uitkeringskosten zijn zo blijkt uit studies bij patiënten met chronische rugklachten (10) en werkgerelateerde depressie. (11) Business case chronische rugklachten. Rugklachten kosten in Nederland 3.5 miljard euro/jaar. Hiervan zijn 90% uitkeringskosten. Uitvoering van geïntegreerde d.w.z. op (terugkeer naar) werk gerichte zorg bij een groep patiënten met rugklachten die al bijna een half jaar arbeidsongeschikt waren, leidde bij vergelijking met de normale zorg gemiddeld genomen tot 4 maanden snellere werkhervatting. Iedere geïnvesteerde euro in de zorg leverde hier 26 euro aan bespaarde uitkeringskosten op (10). Inzetten van een dergelijk programma zou in Nederland tot een besparing van 500 miljoen euro kunnen leiden. Deze vorm van besparing was vooralsnog minder duidelijk bij een geïntegreerd programma voor patiënten met chronisch handeczeem, zij het dat dit wel beter scoorde op klinische verbetering bij vergelijking met de normale zorg. (12) Verder bleek bij evaluatie van een in Duitsland gegeven intensief begeleidingsprogramma aan patiënten met een chronisch handeczeem, dat er bij 66% van hen sprake was van succesvolle terugkeer in hun (risico)beroep. (13) Gezondheidszorg voor werkenden kan beter De daling van het ziekteverzuim en de WIA intrede bij vaste werknemers van de afgelopen jaren wekt de indruk dat het ook met de gezondheidszorg voor de werkenden de goede kant uitgaat. Gelijktijdig is er in deze jaren echter sprake van een toename van ziektewetuitkeringen bij flexwerkers, toename van het risico op arbeidsongeschiktheid bij vangnetters vergeleken met werknemers met een vaste baan en stagnatie van de arbeidsparticipatie bij arbeidsgehandicapten.(14) Ook voor deze groepen kan arbeid als medicijn fungeren. (15) Helaas blijkt uit het in 2011 verschenen Astri rapport (16) over het onderzoek naar de positie van de bedrijfsarts en de reactie hierop van staatsecretaris De Krom dat er de nodige knelpunten bestaan die belemmerend werken op het verlenen van zowel curatieve als preventieve zorg. Deze knelpunten zijn al eerder gesignaleerd (17,18,19) en hebben geleid tot adviezen over betere borging van de arbeidsgeneeskundige zorg in de curatieve zorg met als meest recente de door de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) gegeven aanbevelingen in een brief aan staatssecretaris De Krom. (20) Een aspect wat in de analyse en adviezen onderbelicht blijft en belemmerend werkt op de besluitvorming rond betere integratie van arbeidsgeneeskundige zorg in curatieve zorg is het gebrek aan integratie (grote convergentie) tussen zorgverzekering en sociale zekerheid. (21) Ontwikkeling en structurele financiering van de klinische arbeidsgeneeskunde kunnen een wezenlijke bijdrage leveren aan het creëren van de verbindende schakel tussen arbeid en zorg en opheffen van een lacune. In een tijd met alsmaar oplopende zorgkosten en noodzaak tot bezuinigen, lijkt dat een moeilijk te verkopen boodschap. Maar dan dient men te bedenken dat de kost hier echt voor de baat uitgaat zeker in het besef dat gegenereerde baten meer zijn dan medisch herstel en daling van medische consumptie maar ook die van functioneel herstel die leidt tot snellere en betere terugkeer naar werk.

8 Zowel de Nederlandse Vereniging voor Klinische Arbeidsgeneeskunde (NVKA) als de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) doen daarom een beroep op u om klinisch arbeidsgeneeskundige zorg in het basispakket te laten opnemen. Referenties 1. Hooftman W, van der Klauw M, Klein Hesselink J et al. Arbobalans 2011 TNO Sorgdrager B, Lenderink A. Hel melden van beroepsziekten: weten, willen, kunnen. TBV 2012: 20: De Groene GJ, Pal TM. Klinische arbeidsgeneeskunde in Nederland anno 2009: Volop kansen en uitdagingen. TBV 2009;3: Stichting Instituut GAK. Arbeid en Gezondheid. De aanbodzijde van de arbocuratieve zorg. Projectonderdeel 1C. Maart Balmes J et al. American Thoracic Society Statement: Occupational contribution to the burden of airway disease. Am J Respir Crit Care Med 2003;167: Diepgen TL Occupational skin disease data in Europe. Int Arch Occup Environ Health 2003;76: Baars AJ, Pelgrom SMGJ, Hoeymans FHGM, van Raaij MTM Gezondheidseffecten en ziektelast door blootstelling aan stoffen op de werkplek-een verkennend onderzoek. RIVM rapport / Paggiaro P.L, Vagaggini B, Bacci E et al. Prognosis of occupational asthma. Eur Respir J 1994;7: Cahill J, Keegel T, Nixon R. The prognosis of occupational contact dermatitis in Contact Dermatitis 2004;51: Lambeek LC, van Mechelen W, Knol DL, Anema JR. Effect of integrated care for sick listed patients with chronic low back pain: Economic evaluation in a randomized control trial. BMJ 2010;341:c Schene AH, Koeter MW, Kikkert MJ,Swinkels JA, McCrone P. Adjuvant occupational therapy for work-related major depression Works: randomized trial including economic evaluation Psychol Med 2007;37: Van Gils RF, Boot CR, Knol DL, Rustemeyer T, van Mechelen W, van der Valk PG, Anema JR. The effectiveness of integrated care for patients with hand eczema: results of a randomized controlled trial. Contact Dermatitis 2012;66: Skudlik C, Wulfhorst B, Gediga G, Bock M,Allmers H, John S.M. Tertiary individual prevention of occupational skin diseases: a decade s experience with recalcitrant occupational dermatitis. Int Arch Occup Environ Health 2008;81: Anema J.R. Sociale geneeskunde: De brug tussen curatie en participatie. Inaugurele rede Vrije Universiteit Amsterdam December Schuring M, Mackenbach J, Voorham T, Burdorf A. The effect of re-employment on perceived health. J Epidemiol Community Health 2011;65: De Zwart BCH, Prins R, van der Gulden JWJ. Onderzoek naar de positie van de bedrijfsarts. AStri juni SER-advies. Nieuwe risico s: Advies over de aanpak en de verzekerbaarheid van nieuwe arbeidsgerelateerde gezondheidsrisico s publicatie nr. 02/06. Den Haag: SER, Raad voor Gezondheidsonderzoek (RGO). Rapport Advies onderzoek arbeids- en bedrijfsgeneeskunde. Publicatienr 41. Den Haag: RGO; Lieshout P.A.H. Sociale zekerheid en Zorg. Den Haag Min SZW Rodenburg P, van Vliet K. Aanbevelingen voor goede arbeidsgeneeskundige zorg voor alle werkenden. Brief aan staatssecretaris de Krom. NVAB September Post D, Bakker R.H, Groothoff J.W. Sociale zekerheid en zorg: Op weg naar een integratie? TSG 2004;82:

9 Verzendlijst Arbo Unie: Mw.ir. M. Tiemstra Arbo Vitale: Mw. S. van Opijnen CNV: Mw.drs. S. Baljeu-Veenstra, J. Smit Coronel Instituut AMC: Mw.prof.dr. M. Frings-Dresen, prof.dr. F.J.H. van Dijk, prof.dr. C.T.J. Hulshof en prof.dr. H.A.Wind FNV: L. Hartveld, T. Heerts, W. van Veelen KNMG: Prof.dr. A.C. Nieuwenhuijzen Kruseman, mr. W.P. Rijksen, prof.dr. H. Willems, dr. L. Wigersma LHV: Drs. L. Hennink, S.R.A. van Eijck LAD: J.G. van Enk, mw.drs. C. van den Brekel MaetisArdyn: P. MHP: Drs. E. Haket, mw.mr. K. de Boer MKB: Mr. W.M.J.M. van Mierlo Ministerie van SZW: Drs. R. Gans, mw. S. Bleuland Ministerie van VWS: Mw.drs. E.I. Schippers, mw.dr. M. Donker, mw.drs. V.J.W.C. Esman-Peeters NHG: Dr. J. Burgers NPHF: H. Baaijens, W. Vermeend NVvA (arbeidshygiëne): Dr. J.C.M. van Rooij NVvA (arbeidsdeskundigen): Mw. M. Klompé NVVK: N. van Roden NVVG: Mw. C.F.M. Woldberg, H. Hullen NSPOH: Mw.dr. P. Uniken Venema ORDE van Medisch Specialisten: Mr. F.H.G. de Grave, dr. B.J. Heesen Oval: Mw.drs. P. van de Goorbergh, K. van der Pol RU Groningen: Prof.dr. J.J.L. van der Klink, prof.dr. J.W. Groothoff SER: Prof.mr. F.B.J. Grapperhaus UMC St Radboud Bedrijfsartsenopleiding SGBO: Dr. J.W.J. van der Gulden Vaste Kamercommissie SZW: Mw. H. Post Vaste Kamercommissie VWS: T. Teunissen Verbond van Zorgverzekeraars: J. Breit, drs. H.J. Herbert Verenso: Mw. G.M. Draijer, F.J. Roos VNO-NCW: S.R. Bontje, B. Wientjes VUmc : Prof.dr. J.R. Anema, prof.dr. A. van der Beek, prof.dr. W. van Mechelen Zorgverzekeraars Nederland: Dr. P.F. Hasekamp, A. Rouvoet 365: Prof.dr. W. van Rhenen 365: P.C. van Kleij

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen?

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Prof. dr. Carel Hulshof, bedrijfsarts, voor arbeid en gezondheid Dr. Paul Smits, bedrijfsarts, principal educator, Centrum voor evidence-based education

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 25 883 Arbeidsomstandigheden Nr. 236 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek Lijst van auteurs Inleiding xi xiii 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek 1 Gezondheidsrisico s in het werk 1 2 Gezondheidsrisico s en belastende factoren 3 3 Beroepsziekte 4 4 Gevolgen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 SOCIALE GENEESKUNDE de nieuwste ontwikkelingen prof dr J.W. Groothoff UMCG Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 1 Opzet onderwijs/opleiding onderzoek medische / maatschappelijke

Nadere informatie

Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid

Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid Standpunt NVAB-bestuur over het melden van beroepsziekten Ernst Jurgens, bedrijfsarts & bestuurslid (i.s.m. Arianne Lindhout, bedrijfsarts & bestuurlid) Voorkómen beroepsziekten & Behoud duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg

Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg Commissie Arbeidsomstandigheden ARBO/1028 3 januari 2014 Elementen voor een toekomstgericht stelsel van arbeidsgerelateerde zorg 1. Inleiding In vervolg op de commissievergadering van 14 november is in

Nadere informatie

Beroepsziekten anno 2015: uitdaging voor de arbeidshygiëne!

Beroepsziekten anno 2015: uitdaging voor de arbeidshygiëne! NVvA symposium 2015 Beroepsziekten anno 2015: uitdaging voor de arbeidshygiëne! Remko Houba (NKAL, PreventPartner, DPSO Arbozorg) 18 maart 2015 De uitdaging anno 1907 Eastman, C. Work-accidents and the

Nadere informatie

WELKOM. Kring Zuid West Nederland 25 september 2012

WELKOM. Kring Zuid West Nederland 25 september 2012 WELKOM Kring Zuid West Nederland 25 september 2012 De toekomst van ons vak Teus Brand en Marlo van den Kieboom Bespiegelingen over zorg voor de werkenden en de bedrijfsarts in 2020 De missie van de bedrijfsarts

Nadere informatie

Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Bedrijfsgeneeskundige dagen Papendal 18 juni 2015 L.J. Gunning

Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Bedrijfsgeneeskundige dagen Papendal 18 juni 2015 L.J. Gunning Betere zorg voor werkenden Wat wordt uw bijdrage? Toekomst arbeidsgerelateerde zorg Adviesaanvraag minister van SZW In aansluiting op SER-advies 2012: Een stelsel voor gezond en veilig werken Wat is de

Nadere informatie

DE TOEKOMST VAN ARBEIDSGERELATEERDE ZORG. Romy Steenbeek Bianca de Klerk Marc Aelberts Marloes van der Klauw Lennart van der Zwaan

DE TOEKOMST VAN ARBEIDSGERELATEERDE ZORG. Romy Steenbeek Bianca de Klerk Marc Aelberts Marloes van der Klauw Lennart van der Zwaan DE TOEKOMST VAN ARBEIDSGERELATEERDE ZORG Romy Steenbeek Bianca de Klerk Marc Aelberts Marloes van der Klauw Lennart van der Zwaan VAN ZIEKTE EN ZORG NAAR GEZONDHEID EN GEDRAG De Gezondheidszorg staat onder

Nadere informatie

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Drs. Desiree Dona Klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie / bedrijfsarts Radboudumc Marikenhuis 23-02-2016 Kanker en werk cijfers kanker en werk

Nadere informatie

Congres Richtlijn Niet-aangeboren Hersenletsel en Arbeidsparticipatie

Congres Richtlijn Niet-aangeboren Hersenletsel en Arbeidsparticipatie Congres Richtlijn Niet-aangeboren Hersenletsel en Arbeidsparticipatie Academisch Medisch Centrum, Amsterdam 16 februari 2012 Ieder jaar weer wordt een grote groep werknemers getroffen door niet aangeboren

Nadere informatie

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012 Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering Drachten 2 februari 2012 Missie: integrale en evidence-based diagnostiek en probleemanalyse op reïntegratie gerichte behandeling cliënten met klachten

Nadere informatie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie

Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Gezondheid en arbeidsparticipatie: determinanten, gevolgen en bouwstenen voor reïntegratie Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Gezondheid van uitkeringsgerechtigden

Nadere informatie

Klinische arbeidsgeneeskunde

Klinische arbeidsgeneeskunde Klinische arbeidsgeneeskunde een verkenning VU Medisch Centrum, Juli 2015 Auteurs: Drs. Laura Viester, afdeling Sociale Geneeskunde VU Medisch Centrum Amsterdam Drs. Marten van Til, afdeling Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

NAH op de werkvloer het werkt! Saskia Harmens Aletta Zandbergen

NAH op de werkvloer het werkt! Saskia Harmens Aletta Zandbergen NAH op de werkvloer het werkt! Saskia Harmens Aletta Zandbergen Introductie Stel je hebt een mooie baan, je staat actief in het leven en je wordt getroffen door hersenletsel. Hoe vanzelfsprekend is het

Nadere informatie

Verzuim- en reïntegratietraject

Verzuim- en reïntegratietraject Verzuim- en reïntegratietraject Q-koorts Juan Bouwmans, bedrijfsarts 30 november Even voorstellen Bedrijfsarts Arbo Unie Den Bosch en Tilburg Projectleider infectieziekten Brabants Kennisnetwerk Zoönosen

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Maart 2015 Drs.ing. Jolanda Willems MBA, drs. Toin van Haeren, bedrijfsarts, drs. Rik Menting, bedrijfsarts, drs. Edo Houwing, arbeids-

Nadere informatie

Ongeval en Beroepsziekte

Ongeval en Beroepsziekte Ongeval en Beroepsziekte Rechte rug recht en slappe knieën Erik Stigter, bedrijfsarts, forensisch arts Peter Wulp, bedrijfsarts Medisch adviseurs Inspectie SZW Preventie van gezondheidsschade door arbeid

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 a 2513 AA 'S GRAVENHAGE Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Beroepsziekten in de praktijk

Beroepsziekten in de praktijk Beroepsziekten in de praktijk BIP_FM.indd 1 BIP_FM.indd 2 Beroepsziekten in de praktijk redactie G. van der Laan T.M. Pal D.P. Bruynzeel Tweede herziene druk e l s e v i e r g e z o n d h e i d s z o r

Nadere informatie

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Ageeth Schonewille-Rosman, verloskundige, senior onderzoeker Monique van Beukering Bedrijfsarts, onderzoeker Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

Chronische longziekten en werk

Chronische longziekten en werk Chronische longziekten en werk Mensen met een longziekte hebben meer moeite om aan het werk te blijven of een betaalde baan te vinden dan de rest van de bevolking. Slechts 42% van de mensen met COPD heeft

Nadere informatie

Peilstation Intensief Melden

Peilstation Intensief Melden Peilstation Intensief Melden Nederlands Centrum voor Beroepsziekten AMC Presentatie casus beroepsziekte en Capita Selecta 5 e PIM workshop, najaar 2013 Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, AMC/Coronel

Nadere informatie

1 0 SGL 2013. Ministerie van Sociale Zaken en. Werkgelegenheid

1 0 SGL 2013. Ministerie van Sociale Zaken en. Werkgelegenheid 3! Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag Aan de voorzitter van de Sociaal Economische Raad Ir. W. Draijer 2509 LK DEN HAAG Postbus 90405 Postbus 90801

Nadere informatie

De ontwikkeling en evaluatie van het zes stappenplan voor bedrijfsartsen

De ontwikkeling en evaluatie van het zes stappenplan voor bedrijfsartsen De ontwikkeling en evaluatie van het zes stappenplan voor bedrijfsartsen Dr. Teus Brand Dr. Julitta Boschman Prof. dr. Monique Frings-Dresen Dr. Henk van der Molen Coronel Instituut, Academisch Medisch

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Werkplan CWP 2006-2007 en Arbeidsgehandicaptenmonitor 2004

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Werkplan CWP 2006-2007 en Arbeidsgehandicaptenmonitor 2004 De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet

Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing van de Arbeidsomstandighedenwet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid T.a.v. de heer Mr.dr. L.F. Asscher Postbus 90801 2509 LV Den Haag Ons kenmerk: JP/iw 2015-11 Utrecht, 21 mei 2015 Reactie NVAB op voorstel tot aanpassing

Nadere informatie

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008

Workability & Inzetbaarheid. The Finnish Experience. Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, 26 maart 2008 Workability & Inzetbaarheid Boaborea ledenplatform 'Gezond Werken' Bussum, Rob Gründemann, Teamleider Personeelsbeleid Lector Sociale Innovatie, Hogeschool Utrecht De opzet van de presentatie De situatie

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche

Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Zwaar werk lichter maken: een hele klus Preventie van beroepsziekten bij bewegingsapparaat en psyche Dr Karen Nieuwenhuijsen Dr Paul Kuijer Coronel Instituut, Academisch Medisch Centrum Amsterdam Programma

Nadere informatie

Rijkstoezicht op beroepsziekten

Rijkstoezicht op beroepsziekten Inspectie SZW Rijkstoezicht op beroepsziekten NVAB 19 juni 2015 Mw. ir M.A. Zuurbier Directeur Arbeidsomstandigheden 1. De Inspectie SZW 2. Beroepsziekten - meldingen 3. Versterken bedrijfsarts - wetgeving

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 juni 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Arbeidsdermatologie voor bedrijfsartsen Project Intensief Melden 2011. JG. Bakker klinisch arbeidsgeneeskundige NCvB AMC ADC VUmc

Arbeidsdermatologie voor bedrijfsartsen Project Intensief Melden 2011. JG. Bakker klinisch arbeidsgeneeskundige NCvB AMC ADC VUmc Arbeidsdermatologie voor bedrijfsartsen Project Intensief Melden 2011 JG. Bakker klinisch arbeidsgeneeskundige NCvB AMC ADC VUmc Internist: regulator temperatuur en waterhuishouding Immunoloog: deel van

Nadere informatie

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam

duurzame inzetbaarheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam De feiten en mythen van werkvermogen en duurzame inzetbaarheid Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Rotterdam Het gaat uitstekend met ons.. 84 82 80 78 76 74 72 70 68 66 64

Nadere informatie

Schouderklachten: begeleiding, behandeling en revalidatie. Een nascholing van de Dr. G.J. van Hoytema Stichting. Dinsdag 12 april 2016 16:00 21:00 uur

Schouderklachten: begeleiding, behandeling en revalidatie. Een nascholing van de Dr. G.J. van Hoytema Stichting. Dinsdag 12 april 2016 16:00 21:00 uur Schouderklachten: begeleiding, behandeling en revalidatie Een nascholing van de Dr. G.J. van Hoytema Stichting Dinsdag 12 april 2016 16:00 21:00 uur Conferentiehotel Drienerburght Campus Universiteit Twente

Nadere informatie

Zorg voor de mantelzorger

Zorg voor de mantelzorger Zorg voor de mantelzorger Het geven van zorg aan je naasten is een taak van ons allen. Dat verwacht de overheid ook van ons. Maar voor zorgmedewerkers is mantelzorg verlenen een extra gezondheidsrisico.

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Belangenvereniging pensioengerechtigden Politie 21 november 2012 Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG. Belangenvereniging Pensioengerechtigden

Nadere informatie

Is onze zorg over De Zorg een terechte zorg?

Is onze zorg over De Zorg een terechte zorg? Is onze zorg over De Zorg een terechte zorg? 09-04-2013 Peter Spaans Achmea, partner van de Unie KBO 1 De zorg is feitelijk zeer succesvol.. 2 2 3 3 3 Nederlanders leven langer gezond Mede dankzij betere

Nadere informatie

Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies

Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies Bevorderen arbeidsparticipatie chronisch zieken: effectieve interventies Marloes Vooijs Monique Leensen Jan Hoving Haije Wind Monique Frings-Dresen Organisatie voor Arbeid en Gezondheid (AMC) Preventie

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015

Hartelijk welkom. Nieuwegein, 11 maart 2015 Hartelijk welkom Nieuwegein, 11 maart 2015 Menukaart 1. Toekomst arbeidsgerelateerde zorg 2. Actieprogramma arbodienstverlening 3. Urennorm kerndeskundigen 4. Duurzame inzetbaarheid 5. Vragen en discussie

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij. Dit kan leiden tot vervelende gezondheidsklachten, waar vaak weinig aandacht aan besteed wordt. Zo blijkt uit een onderzoek van

Nadere informatie

Werk, participatie en gezondheid

Werk, participatie en gezondheid Werk, participatie en gezondheid Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, Erasmus MC Coordinator academische werkplaats CEPHIR ism Dr Merel Schuring Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg,

Nadere informatie

MODERN WERKNEMERSCHAP

MODERN WERKNEMERSCHAP STECR Werkwijzer MODERN WERKNEMERSCHAP Een actuele kijk op werknemerschap 2 stecr WerkWijzer stecr WerkWijzer 3 - - - stecr WerkWijzer 4 5 stecr WerkWijzer 1 stecr WerkWijzer 2 1 Evers, G. en T. Wilthagen

Nadere informatie

Preventie en verzuimkosten

Preventie en verzuimkosten Preventie en verzuimkosten Risico ontstaat door het niet weten wat je aan het doen bent (Warren Buffet) Pascalle Smit Strategisch adviseur duurzame inzetbaarheid Ervaring Goede hulp bij ontslag scheelt

Nadere informatie

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn.

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn. Rugpijn? Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen die

Nadere informatie

Ontwikkelingen op het gebied van arbo en verzuim Masterclass 31 mei 2016 Math Creemers Ad de Rooij Gezond, vitaal en veilig werkt Menu Wat speelt er in Den Haag rond arbo en verzuim? Waar staan wij als

Nadere informatie

Chronische longziekten en werk

Chronische longziekten en werk Chronische longziekten en werk Mensen met een longziekte hebben meer moeite om aan het werk te blijven of een betaalde baan te vinden dan de rest van de bevolking. Slechts 42% van de mensen met COPD heeft

Nadere informatie

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding

30-5-2012. Gezond en vitaal langer doorwerken?! Programma. Inleiding. Inleiding Programma Gezond en vitaal langer doorwerken?! Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde,, EMGO + Instituut Onderzoekscentrum Body@Work TNO-VU/ VU/VUmcVUmc

Nadere informatie

de wetenschappelijke beroepsvereniging van bedrijfsartsen

de wetenschappelijke beroepsvereniging van bedrijfsartsen Position paper van de NVAB, de wetenschappelijke beroepsvereniging van bedrijfsartsen December 2013 Aanleiding De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Tweede Kamer organiseert op

Nadere informatie

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Chronic disease burden - hart- en vaatziekten - diabetes - COPD - depressie / angst - obesitas Adequate preventie

Nadere informatie

Bedrijfsarts. Quo Pervene? Quo Vadis?

Bedrijfsarts. Quo Pervene? Quo Vadis? Bedrijfsarts Quo Pervene? Quo Vadis? Watskeburt? 5-10-2006 Titus Schaafsma 1 Ontwikkelingen in de bedrijfsgezondheidszorg Korte terugblik Ontwikkelingen in Dienst en Markt Ontwikkelingen in het Medische

Nadere informatie

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen

Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Onderzoek Thema: Ronde 6: Titel: Projectnummer: AKC 27 1. Aanleiding 2. Context en hoofddoelen Aanbestedingsdocument AKC Onderzoekprogramma: Professionalisering Arbeidsdeskundig Handelen Onderzoek Thema: Arbeidsparticipatie en Chronische Ziekte Ronde 6: AKC PAH 2015 Titel: Implementatie en verbreding

Nadere informatie

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN Kloosterhotel ZIN te Vught Maandag 25 t/m woensdag 27 augustus 2014 Nijmeegse bedrijfsartsenopleiding Toelichting PAO Heyendael organiseert, samen met de

Nadere informatie

Wat doet hij nou weer, die bedrijfsarts?

Wat doet hij nou weer, die bedrijfsarts? Wat doet hij nou weer, die bedrijfsarts? Chris Jiskoot, bedrijfsarts / duikerarts B Oostkapelle, 17 september 2014 Route Bedrijfsgeneeskundige historie Zeeland + Wettelijk kader Huidige stand van zaken

Nadere informatie

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg

Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Kosten en baten van Bedrijfsgezondheidszorg Allard van der Beek Hoogleraar Epidemiologie van Arbeid & Gezondheid Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO + Instituut VU medisch centrum, Amsterdam Disclosure

Nadere informatie

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen 1 Voorstellen Marja Opdam Willem Willems Joke Garos-Weekhout Hubert van der Planken Kenniscoordinator - Movir Arbeidsdeskundige - EMN Expertise Re-integratiebegeleider

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen?

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? 9 april 2015 Dr. Rienk Prins Lector Capabel Hogeschool Utrecht Inhoud Afbakening en doel Een verkennend onderzoek naar re-integratie naar werk van

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid en de rol van de zorg

Duurzame inzetbaarheid en de rol van de zorg Duurzame inzetaarheid en de rol van de zorg Romy Steeneek Duurzame inzetaarheid Zorgverleners: rol ij gezonder en langer kunnen werken Werk is een elangrijk deel van het leven Werk evordert welzijn Werk

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager. Leergang Strategisch Gezondheidsmanagement. 4-2-2014, Module 5

Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager. Leergang Strategisch Gezondheidsmanagement. 4-2-2014, Module 5 Een persoonlijke visie Gertjan Beens Bedrijfsarts Health Manager Leergang Strategisch, Module 5 Werkzaam in de branche sinds 1988 Geregistreerd sinds 1992 Sinds 1996 parttime managementtaken Sinds 1999

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Privacy. Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde

Privacy. Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Privacy www.oval.nl www.nvab-online.nl Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Privacy Informatie voor werknemers Het gebeurt iedereen

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen Prof. Dr. Paul Van Royen Deze voordracht Enkele basiscijfers qua aanbod en gebruik van zorg Vijf uitdagingen voor de toekomst

Nadere informatie

Investeren in gezondheid Een gezonde investering! Symposium voor Leidinggevenden IZA Bedrijfszorg 27-03-2013

Investeren in gezondheid Een gezonde investering! Symposium voor Leidinggevenden IZA Bedrijfszorg 27-03-2013 1 Investeren in gezondheid Een gezonde investering! Symposium voor Leidinggevenden IZA Bedrijfszorg 27-03-2013 2 Bevorderen van de gezondheid, inzetbaarheid en productiviteit van medewerkers 4 werkmaatschappijen

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek.

Ik onderschrijf het advies van de Commissie Bevolkingsonderzoek. Gezondheidsraad Health Council of the Netherlands Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Briefadvies Amendement DENSE-studie Uw kenmerk : 701406-129805-PG Ons kenmerk : I-1611/JB/pm/894-O1

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Ziekten in de toekomst. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst

Regionale VTV 2011. Ziekten in de toekomst. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst Regionale VTV 2011 Ziekten in de toekomst Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van der Bruggen, GGD Hart voor

Nadere informatie

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN

ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN ZOMERCURSUS VOOR BEDRIJFS- EN VERZEKERINGSARTSEN Woensdag 2 t/m vrijdag 4 september 2015 bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde Toelichting PAO Heyendael organiseert, samen met de SGBO op woensdag 2 tot

Nadere informatie

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers

Werken aan effectief en doelgericht. herstel. Verwijzers Werken aan effectief en doelgericht herstel Verwijzers BeLife centrum voor bewegen Medische specialistische revalidatiezorg BeLife biedt medische specialistische revalidatiezorg en reïntegratieprogramma

Nadere informatie

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering

Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Sociaal-economische gezondheidsverschillen en werk: consequenties voor arbeidsparticipatie en pensionering Lex Burdorf Hoogleraar Determinanten van Volksgezondheid Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Gezondheidsraad H e a l t h C o u n c i l o f t h e N e t h e r l a n d s Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Briefadvies Amendement bij het onderzoek naar NIPT voor prenatale

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Wat werkt voor de oudere werknemers?

Wat werkt voor de oudere werknemers? Wat werkt voor de oudere werknemers? Hoe houdenwe mensenlangergezondaanhet werk Drs Wendy Koolhaas Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) Disciplinegroep Gezondheidswetenschappen, Sociale Geneeskunde

Nadere informatie

HRM Congres 19 november 2015. Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers. Dr. Sarah Detaille

HRM Congres 19 november 2015. Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers. Dr. Sarah Detaille HRM Congres 19 november 2015 Duurzame inzetbaarheid en eigenregie van kwetsbare medewerkers Dr. Sarah Detaille Missie Het Lectoraat Arbeid & Gezondheid (A&G) bundelt en genereert via praktijkgericht onderzoek

Nadere informatie

Medewerkers gezond aan het werk houden

Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers gezond aan het werk houden CZ Interventie Expert 2016 Uw medewerkers krijgen de beste interventies op maat Medewerkers gezond aan het werk houden Medewerkers kunnen door gezondheidsklachten

Nadere informatie

STICHTING VAN DE ARBEID. Aan: decentrale cao-partijen. Geachte mevrouw, heer,

STICHTING VAN DE ARBEID. Aan: decentrale cao-partijen. Geachte mevrouw, heer, STICHTING VAN DE ARBEID Bezuidenhoutseweg 60 Postbus 90405 2509 LK DEN HAAG Aan: decentrale cao-partijen T 070. 3 499 577 F 070. 3 499 796 E info@stvda.ni www.stvda.ni Den Haag : 17 april 2015 Ons kenmerk

Nadere informatie

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE HANDREIKING LEIDINGGEVENDE MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING fit for work Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk.

Nadere informatie

Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid

Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid Kernwaarden van de bedrijfsarts specialist voor arbeid en gezondheid Vastgesteld op de Algemene Ledenvergadering van 7 november 2012 1 Inhoudsopgave Goede bedrijfsgeneeskundige zorg 10 Kernwaarden van

Nadere informatie

KANKER EN WERK. informatie voor werkgevers. jaarlijks circa 40.000 werknemers. kans op overleving steeds groter. steeds meer mensen met kanker werken

KANKER EN WERK. informatie voor werkgevers. jaarlijks circa 40.000 werknemers. kans op overleving steeds groter. steeds meer mensen met kanker werken KANKER EN WERK informatie voor werkgevers Deze brochure biedt u als werkgever een handreiking voor het begeleiden van medewerkers met kanker. Met als doel dat uw medewerker aan het werk kan blijven. De

Nadere informatie

Toegang tot weesgeneesmiddelen en zorg

Toegang tot weesgeneesmiddelen en zorg Toegang tot weesgeneesmiddelen en zorg NFK Staat voor mensen geraakt door kanker Pauline Evers, beleidsmedewerker 15 november 2013 Nationaal plan En nu? DOEL-workshop Implementatie van het nationaal plan

Nadere informatie

Werkgerichte interventies bij psychische klachten

Werkgerichte interventies bij psychische klachten Werkgerichte interventies bij psychische klachten Dr. Karen Nieuwenhuijsen voor Arbeid en Gezondheid, AMC Goed Gestemd aan het werk, 20 maart 2013 Inhoud I. Psychische aandoeningen en problemen in werk

Nadere informatie

NAJAARSSCHOOL. voor bedrijfs- en verzekeringsartsen. Woensdag 19 oktober t/m vrijdag 21 oktober 2016. bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde

NAJAARSSCHOOL. voor bedrijfs- en verzekeringsartsen. Woensdag 19 oktober t/m vrijdag 21 oktober 2016. bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde NAJAARSSCHOOL voor bedrijfs- en verzekeringsartsen Woensdag 19 oktober t/m vrijdag 21 oktober 2016 bedrijfs- en verzekeringsgeneeskunde Toelichting PAO Heyendael organiseert, samen met de SGBO op woensdag

Nadere informatie

Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening

Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak wel

Nadere informatie

Richtlijn Werkdruk. Wat is werkdruk? Definitie. Welke vormen van werkdruk zijn er?

Richtlijn Werkdruk. Wat is werkdruk? Definitie. Welke vormen van werkdruk zijn er? Richtlijn Werkdruk Wat is Een hoge werkdruk wordt vaak in verband gebracht met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of

Nadere informatie

Innovatief zorg model bedrijfsleven?

Innovatief zorg model bedrijfsleven? Innovatief zorg model bedrijfsleven? Dr.K.Khargi, MD, PhD, MSc Cardiothoracaal chirurg Hartcentrum Den Haag-Delft Uitgangspunt Instroom Arbeidsmarkt Uitstroom Krapte arbeidsmarkt 1 Instroom Oplossing Relatie

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 24 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 24 maart 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud

Opleiden voor Public Health. Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Opleiden voor Public Health Prof dr Gerhard Zielhuis Epidemiologie, UMC St Radboud Public Health = alles wat we doen om de volksgezondheid te verbeteren Cellen > individuen -> maatschappij Preventie Effectiviteit

Nadere informatie