Begeleiding van de werknemers met lage rugklachten bij de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Begeleiding van de werknemers met lage rugklachten bij de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann"

Transcriptie

1 Begeleiding van de werknemers met lage rugklachten bij de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann Pourahmad, S. Bedrijfsarts in opleiding maart 2003 tot maart 2007 Afstudeerscriptie in het kader van de beroepsopleiding tot bedrijfsarts Netherlands School Of Public and Occupational Health (NSPOH) Februari 2007

2 Inhoudsopgave SAMENVATTING..3 1.INLEIDING Lage rugpijn, incidentie en prevalentie cijfers Wat zijn de lage rug klachten en zijn relevantie tot ziekteverzuim Definitie van de ziekte van Scheuermann, thoracale en de lumbale vorm.6 2. LITERATUURONDERZOEK Bronnen van informatie over de ziekte van Scheuermann Pubmed en medline, search volgens EBM (evidenced based medicine) Ziekte van Scheuermann in ander Europesche landen EMPIRISCHE ONDERZOEK Doelstelling Probleemstelling Onderzoeksvraagstellingen METHODOLOGIE Onderzoeksgroep Instrument en scoring Statistische analyses Type onderzoek SAMENSTELLING ONDERZOEKSGROEP RESULTATEN DISCUSSIE CONCLUSIE EN BESCHOUWING. 23 LITERATUURLIJST..24 BIJLAGEN( vragenlijst en uitslagen statistische gegevens) 2

3 SAMENVATTING In deze scriptie worden de resultaten van een vragenlijstonderzoek bij alle bedrijfsartsen van ArboNed (landelijke Arbo-dienst), in het kader van de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann en advisering tot arbeidsbelasting en belastbaarheid beschreven. Dit onderzoek was naar aanleiding van een case-report studie in de praktijk van de bedrijfsarts bij deze ziekte. De opmerkelijke verschillen in de wijze van omgaan met de richtlijnen en advies tot werkhervatting loopt zodanig uiteen dat je je afvraagt, zouden de werkgevers en werknemers de meest beste weg kunnen vinden voor de reïntegratie als er een verdenking op de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann bestaat vooral bij lage rugklachten. Een belangrijke vraag is uiteraard tot hoeverre reikt de kennis van de bedrijfsarts bij deze vorm van de ziekte, weet überhaupt de bedrijfsarts er raad mee? Tot hoeverre verschillen de bedrijfsartsen qua advisering richting hun werkgevers en werknemers. Volgen de bedrijfsartsen de richtlijnen? Maken ze zich zorgen over eventuele verder diagnostiek? Wordt er samengewerkt met de curatieve sector? Valt de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann onder specifieke of aspecifieke rugklachten? Bij een totaal aantal van 278 bedrijfsartsen van ArboNed is er een vragenlijstonderzoek gedaan waarbij een respons van 106 is gerealiseerd. Naar de resultaten van het onderzoek en contact met de collegae in de praktijk zie je dat de adviezen erg uiteen lopen, hoe basaal de vragen ook kunnen zijn en de wijze waarop de bedrijfsartsen daarmee omgaan. In dit onderzoek constateer je significante verschillen in de advisering van de bedrijfsartsen t.a.v. dit ziektebeeld. In het kader van dit onderzoek gaan we op zoek naar de vraagstelling in hoeverre het beeld bij de bedrijfsartsen bekend is, wat zijn hun ideeën over de aard van de belastbaarheid van dit ziektebeeld en wat zou hun beleid kunnen zijn t.a.v. verdere begeleiding bij de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann. 3

4 1. INLEIDING Lage rugpijn, incidentie en prevalentie cijfers; Lage rugpijn komt bijzonder vaak voor. Het natuurlijke beloop van lage rugpijn is echter gunstig en in de meeste gevallen gaat de rugpijn binnen enkele weken spontaan over. Lage rugpijn is vaak recidiverend. Verreweg blijkt de sterkste voorspeller van het krijgen van rugpijn een eerdere episode te zijn. Van de volwassen bevolking heeft 70 tot 90% naar schatting ooit last van lage rugpijn en 5 tot 10% van de mensen met lage rugpijn heeft langdurig last. De puntprevalentie is ongeveer 15 tot 45% en de incidentie bedraagt onder volwassenen 5% per jaar. Lage rugpijn komt bij mannen en vrouwen ongeveer even vaak voor en de hoogste prevalentie ligt tussen 35 en 55 jaar.(1) Lage rugpijn is niet alleen een groot gezondheidsprobleem, maar ook een enorm sociaal-economisch probleem. De directe medische kosten van rugklachten in Nederland bedroegen in 1995 ongeveer 700 miljoen gulden, terwijl de indirecte kosten van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid ten gevolge van rug klachten in dat jaar ruim 8,6 miljard gulden waren.(2) Het Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Klachten Bewegingsapparaat (Kenniscentrum AKB) heeft in 2001 aangegeven dat ondanks de grote hoeveelheid van de toegepaste behandelingen( niet operatieve behandelingen) er bewijs voor de effectiviteit van slechts een gering aantal interventies bestaat. Voorbeelden hiervan zijn o.a. het advies actief te blijven, NSAID s, en spierverslappers voor acute lage rugklachten en oefentherapie en multidisciplinaire programma s voor chronische lage rugpijn. Doch vraagt nader onderzoek en diagnostiek, als zelfs een multidisciplinaire behandelprogramma weinig resultaat geeft en er nog sprake is van ziekteverzuim ten gevolge van recidiverende lage rugklachten. In het Nederlandse Tijdschrift Voor Geneeskunde (3) is een onderzoek gepubliceerd over de resultaten van multidisciplinaire behandelingen van het Rug Advies Centrum (RAC). De belangrijkste bevinding van dat onderzoek was dat de werkhervattingresultaten na deelname aan een multidisciplinair en gedragsmatig programma na 3-4 jaar op vrijwel hetzelfde niveau lagen als na 6 maanden. Andere onderzoekers rapporteren echter wel een terugval bij een werkhervatting.(4) 4

5 Bij de richtlijnen van NVAB betreffende specifieke rugklachten worden bepaalde oorzaken zoals infecties, tumoren, fracturen en andere specifieke oorzaken aangegeven. Dat is een indicatie voor het spreekuur van de bedrijfsarts. Met behulp van anamnese, checklist voor rode vlaggen en lichamelijk onderzoek, wordt dit onderzocht op het eerste spreekuur. Uiteraard bedacht zijn als de klachten atypisch zijn (laag thoracale locatie, na trauma) of er bijkomende algemene symptomen zijn (koorts, afvallen, etc.), of er vertraagd herstel is. De bedrijfsarts overlegt met curatieve sector als de diagnostiek en behandeling onvoldoende zijn. De vraag is of er bepaalde argumenten voor een specifieke oorzaak zijn, bijv. in de arbeidsanamnese zoals langdurige zware fysieke arbeid, de klachten die sinds jeugd aanwezig zijn en als er aanwijzingen voor de lumbale Scheuermann tijdens lichamelijk onderzoek geconstateerd worden. In dat geval zou via de bedrijfsarts of via de verwijzingen, aanvullend diagnostiek gedaan kunnen worden om toch het beeld in kaart te kunnen brengen/te kunnen objectiveren. Het kan zijn dat aanvullend onderzoek, geen consequentie voor de behandeling heeft, echter dit heeft namelijk wel consequentie voor verder begeleiding van de werknemers in de ziektewet, o.a. het realiseren van rugsparende werkzaamheden op lange termijn aangezien bij lumbale Scheuermann de belastbaarheid van de rug is afgenomen. 1.2 Wat zijn de lage rugklachten en zijn relevantie tot ziekteverzuim; Als bedrijfsartsen werkzaam in de bedrijfsgezondheidszorg, komen we in aanraking met medewerkers die fysiek zwaar werk moeten verrichten. Hierbij melden de medewerkers zich vaak ziek met psychische en lage rugklachten. Dit probleem is een vaak voorkomend probleem in de bedrijfsgezondheidszorg. Rugklachten en vooral aspecifieke lage rugklachten, komen bij ongeveer 75% van de bevolking voor( De meeste rugklachten vinden hun oorzaak in een mechanische overbelasting, foutieve houdingen, te zwaar tillen, slechte conditie en soms ook psychosomatische rugklachten. Volgens de richtlijnen van NVAB over de lage rugklachten zijn er 25% specifieke lage rugklachten waarbij wordt gesproken over een duidelijke afwijking in de lumbale wervelkolom waarbij de arbeidsbelastbaarheid afgenomen is, bijv. bij tumoren, infecties, traumata, spontane fracturen en lumboradiculair syndroom (Aluman e.a., 1999) Een belangrijke taak van een bedrijfsarts is om een zieke werknemer te begeleiden bij zijn terugkeer naar het werk. Belangrijk is dat de bedrijfsarts zijn beleid afstemt op dat van de huisarts of specialist. De meeste werknemers met lage rugklachten herstellen binnen twee weken en kunnen weer aan het werk. De begeleiding van de bedrijfsarts van werknemers met lage rugklachten zal daarom starten tussen de tweede en vierde week van het ziekteverzuim. Bij het eerste bezoek aan de bedrijfsarts wordt de anamnese van de werknemer doorgenomen en er wordt een lichamelijk onderzoek gedaan. Samen met de gegevens van de huisarts of specialist wordt de diagnose gesteld. De bedrijfsarts zal tevens vragen welke beperkingen de werknemer op zijn werk heeft ten gevolge van zijn rugklachten, of er psychosociale problemen meespelen en welke belemmeringen er zijn voor werkhervatting, vooral wat betreft lichamelijke belasting. 5

6 De STECR- werkwijze heeft getracht alle bestaande richtlijnen en standaarden met elkaar te vergelijken (NHG, NVAB en CBO) en samen te doen gaan in een multidisciplinaire richtlijn, gebaseerd op evidence based gegevens die zowel de diagnostiek beschrijft, richting geeft voor de interventies en aanpassingen van de werkplek. In het geval van specifieke oorzaak wordt gesproken van een rode vlag. 1.3 Definitie van de ziekte van Scheuermann, thoracale en de lumbale vorm; Ziekte van Scheuermann met de synoniemen als kyphosis juvenilis, osteochondrosis vertebrae, osteochondrosis juvenilis dorsi, werd vroeger aangeduid als Bakkersrug of leerlingenrug en werd voor het eerst beschreven door de Deense radioloog Scheuermann. De ziekte is een groei en ontwikkelingsstoornis die voorkomt tussen het 14 e en 17 e levensjaar. Dat is de meest voorkomende rugklacht bij de individuen in deze leeftijdscategorie. Naargelang de criteria die gehanteerd worden, wordt deze aandoening vastgesteld bij 0,4 tot 8,3% van de bevolking. De man/vrouw verhouding is 1 op 1. Echter meest recent studies wijzen meer op een vrouwelijke predispositie. Het is een stoornis in botvorming van de wervel in de groei in de sluitplaten aan de buikzijde en betreft het 4 tot 6 wervels. De ziekte begint sluipend, al voor de puberteit en geeft in het begin weinig hindernis. De klachten zijn m.n. vermoeidheid en vage rugklachten. De meeste vormen betreffen de thoracale vorm van deze aandoening. Ook thoracolumbale en lumbale vormen komen voor waarbij wegens ontbreken van een thoracale kyfose de aandoening meestal laat ontdekt wordt. Wel wordt flat back, een platte stijve onderrug gezien. De gevolgen op het lumbale niveau zijn slechter, wegens vaker optredende discopathieën en hernia s.(5) Het kan over het algemeen geen kwaad om met deze aandoening aan het werk en in beweging te blijven. Bepaalde werkzaamheden kunnen echter moeilijk zijn. Het is over het algemeen gunstiger om naar het werk te blijven gaan en het werk aan te passen. Iemand die zich niet ziek meldt, kan wel een afspraak maken met de bedrijfsarts of de bedrijfsverpleegkundige om de problemen op het werk te bespreken. Misschien is het mogelijk om met kleine aanpassingen aan het werk te blijven. De bedrijfsarts en de huisarts kunnen informatie uitwisselen om de begeleiding optimaal op elkaar af te stemmen, maar nooit zonder toestemming van de patiënt. Tegenwoordig is het wettelijk geregeld dat zowel de werkgever als de werknemer zich moeten inzetten voor hervatting van werk ('Wet Verbetering Poortwachter ). Bij de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann zou je twee onderstaande punten tijdens anamnese en lichamelijk onderzoek terug kunnen vinden 1. Rug klachten sinds jeugd is ook een rode vlag. 2. Lumbale kyfose valt hierbij onder de rode vlag. Bij een korte hamstring bij een lichamelijk onderzoek zou je eerder aan een specifieke oorzaak kunnen denken.. 6

7 Hierboven zien we een beeld passend bij de thoracolumbale vorm van de ziekte van Scheuermann. Er is apofysaire necrose op niveau L3 te zien aan de ventralezijde van de wervel. 7

8 2. LITERATUUR ONDERZOEK Bronnen van de informatie over de ziekte van Scheuermann; Om de informatie over het onderwerp te kunnen vergaren, zijn er de bibliotheken van VUMC en AMC geraadpleegd. Verder zijn er de websites van pubmed en medline gebruikt. Hiernaast is er ook de site van STECR bezocht. Er is gezocht naar trefwoorden zoals Scheuermann, lumbale Scheuermann, occupational backpain, vocational back-problems, labor AND backpain. Verder is de richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met Lage rug klachten (Aluman, e.a. 1999) van de NVAB gebruikt. Bij de bibliotheek van TNO & arbeid zijn er helaas geen relevante artikelen gevonden. Sinds april 1999 zijn er richtlijnen opgesteld door de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) in samenwerking met de Stichting Kwaliteitsbevordering Bedrijfsgezondheidszorg (SKB). In deze richtlijnen staat hoe de bedrijfsarts kan handelen bij werknemers die zich hebben ziek gemeld met lage rugklachten. In VUMC en AMC bibliotheken is er gezocht naar alle aanwezige literatuur betreffende ziekte van Scheuermann. Er is er vooral gekeken naar de literatuur afkomstig van orthopaedie, bewegingsapparaat, rugklachten en fysiotherapie. Pubmed en medline, search volgens EBM (evidenced based medicine); Pubmed search leverde 489 artikelen over Scheuermann en 37 artikelen over lumbar Scheuermann. Limiteren van bepaalde onderzoeken was niet altijd eenvoudig, aangezien niet veel relevante medische artikelen over arbeid en belastbaarheid bestonden. Het is vooral gezocht naar Mesh termen zoals: Scheuermann AND occupation, of combinatie met trefwoorden zoals; diagnosis, prognosis, labor, work, lumbar Scheuermann. Bij de ziekte van Scheuermann komen vaker discopathieën, spondylose en spondylolisthesis voor. Deze aandoening hoort in de differentiaaldiagnose van lage rugklachten, m.n. bij de individuen met een zwaar arbeidsverleden. Verdere diagnostiek is noodzakelijk om een werkgerelateerd probleem uit te sluiten of te bevestigen.(6) Wat de incidentie van de lumbale Scheuermann betreft is er in de literatuur weinig bekend. De incidentie van de ziekte van Scheuermann varieert over het algemeen en op alle niveaus, afhankelijk van radiologische criteria tussen 4 en 40%. In een 10 jarige prospectieve studie hebben Gehrchen, Heegaard en Darre aangetoond dat het aantal mannen in militaire dienst 19% een lumbale vorm van de ziekte hebben waarbij 89% daarvan bekend met lage rugklachten.(7) Er zijn meerdere studies die MRI (Magnetic Resonance Imaging) als een sensitief aanvullend onderzoek hebben aangegeven en dat ze MRI een veilig en sensitief onderzoek vinden voor de etiologie van de discus degeneratie. De lumbale vorm van 8

9 de ziekte van Scheuermann is vrijwel altijd geassocieerd met discus degeneratie. Als aanvullend diagnostiek zou je kunnen denken aan een MRI onderzoek van de LSWK om de diagnose te bevestigen of uit te sluiten. Volgens Erkintalo-Tertti, Paajanen, Mandell en Harcke is er genoeg bewijs dat MRI een sensitief onderzoek is. Uiteraard dient dit altijd met een relevant positieve anamnese en lichamelijk onderzoek geïnterpreteerd te worden.(8) Botscan is een waardevol onderzoek voor m.n. differentiatie tussen lumbale Scheuermann, infectieuze processen en neoplasma.(9) Er is geen effectieve behandeling voor deze aandoening. Oefeningen, fysiotherapie en revalidatie kunnen behulpzaam zijn in het leren beheersen van de pijnklachten. De patiënten moeten echter meer over hun carrière en werk geadviseerd worden. Arbeid en arbeidsbelasting zijn een van de belangrijkste factoren voor de begeleiding van de werknemers met lumbale Scheuermann.(10) Van de deformiteiten van de wervelkolom wordt kyfose vaak ondergediagnostiseerd. Tot 1920 was weinig bekend over dit beeld van de wervelkolom, Holger Scheuermann heeft destijds de radiologische manifestaties van dit beeld geschreven en verder door Harry Sprenson in 1964 criteria vastgelegd om deze diagnose te kunnen bevestigen. Schmorl heeft in 1930 de herniatie van de discus in de dekplaten van het corpus van de wervel aangekaart, welk echter ook bij dit beeld paste. Scheuermann heeft ontdekt dat de afwijkingen het meest voorkomend waren bij jonge arbeiders (1959, 1960), m.n. bij zwaar fysiek arbeid, agrarische arbeid en grondwerkers. De symptomen waren hypertonie en contracturen in lage rug, hamstrings en iliopsoas musculatuur dat bij jongere individuen tot deformiteit leed en in oudere leeftijden tot lage rugpijn. Ook bij het syndroom van Turner zijn er significante afwijkingen passend bij dit beeld gevonden. Volgens Lings S en Mikkelsen L komt de ziekte onder het niveau Th10/Th11 vaak voor en is het vaak de oorzaak van de lage rugklacht. De ziekte en het beeld wordt frequent over het hoofd gezien en is daardoor ondergediagnostiseerd niet alleen bij de clinici maar ook bij radiologen.(11) De lumbale vorm omvat een aantal radiologische afwijkingen. Deze afwijkingen zijn een veranderde eind- plaat, 20 tot 30% scoliose, vernauwing van tussen-wervelruimte, vaak associaties met discopathieën en Schmorl s noduli (intraosseous disc herniation). Bij veroudering treedt uiteraard ook nog osteofytvorming, vernauwing van de tussenwervelschijf en degeneratieve afwijkingen op. Deze afwijkingen zijn te zien m.n. bij atleten en individuen met zwaar axiale rugbelasting op de wervelkolom. Blumenthal SL, Roach J en Herring JA geven aan dat classificatie van deze ziektevorm erg van belang is voor de begeleiding van de individuen.(12) Over de etiologie van M. Scheuermann zijn er bepaalde studies die in de richting van genetische factoren wijzen. Er zijn ook associaties met zwaar fysiek arbeid, ondervoeding en avasculaire necrose beschreven. De exacte oorzaak is niet eenvoudig aan te duiden. Bepaalde onderzoeken hebben aangetoond dat genetische factoren en overbelasting van de wervelkolom een rol spelen bij de etiologie van deze ziekte, en de mechanische overbelasting zeker van invloed is op de verergering van de klachten.(13) 9

10 In een onderzoek bij 45 patiënten hebben Ghoussoub K, e.a. aangegeven dat de ziekte bij volwassenen een ander beeld geeft dan adolescenten en dat is vooral lage rug klachten. Bij de adolescenten is er meer esthetische problematiek maar bij volwassenen is er meer de pijn dat een hinder is en daardoor de kwaliteit van het leven dan nadelig kan beïnvloedt worden. De functie en werkzaamheden van de patiënten is dan ook vaak zittende. Die groep mensen proberen vaak zwaar fysiek arbeid te vermijden.(14) In een 25 jaar prospectieve cohortstudie hebben Harreby M, e.a. aangetoond dat 13% van hun onderzochte populatie radiologische afwijkingen had, passend bij Scheuermann. Er had 11% een historie van rugklachten waarbij 84% als volwassenen rugklachten hebben ontwikkeld. Deze groep had vooral een hoge morbiditeit en verminderde arbeidscapaciteit. Echter er was geen duidelijke correlatie tussen radiologische afwijkingen en de rugklachten op termijn. Er was wel een positieve familie anamnese en rugklachten tijdens puberteit. Preventie was erg van belang m.n. tijdens de groeiperiode.(15) Lage rugklachten is een vaak voorkomende klacht, ook bij de atleten. Een betrouwbare diagnose is van essentieel belang aangezien veel van de lage rugklachten tot een medische beperking kunnen leiden. Als er bepaalde objectiveerbare afwijkingen zoals hypertonie van de rugspieren en beenlengte verschillen uitgesloten kunnen worden, dan wordt verwacht dat ander medische problemen zoals radiculaire klachten t.g.v. herniatie van tussenwervelschijf, Scheuermann (swimmers back) compressiefracturen en stressfracturen van de posterieure elementen in acht te nemen. Behandeling voor dit soort problemen is vooral pijnbestrijding en preventie van verdere verergering.(16) Er is geen duidelijke correlatie tussen klinische en radiologische bevindingen bij de patiënten met lage rugklachten. Er zijn meerdere studies die deze stelling bevestigd hebben. Daarom is een interpretatie van de bevindingen op de röntgenfoto s en aanvullend diagnostiek alleen maar mogelijk, als er ook een duidelijke relevante anamnese, arbeidsanamnese, aanwijzingen bij fysisch diagnostisch onderzoek en lichamelijk onderzoek een waarschijnlijkheid diagnose kunnen suggereren. Bij een onderzoek van Fisk JW en Baigent ML is bij patiënten met lage rugklachten en de bevindingen bij het lichamelijk onderzoek zoals hypertonie van de rug spieren, verminderd flexie van de lumbale wervelkolom en hypertonie in hamstrings, een 85% correlatie aangetoond met de lumbale Scheuermann.(17) 2.3 Ziekte van Scheuermann in ander Europesche landen De vraag is tot hoeverre de ziekte van Scheuermann als een beroepsziekte beschouwd mag worden. In Denemarken wordt in de Institut Fur Arbeits-Sozial, Castrop- Rauxel de ziekte van Scheuermann als een groeistoornis van de wervelkolom gezien. De ziekte is een predisponerende factor dat vaak met discopathieën en later artrose samen kan gaan. Ze includeren de ziekte van Scheuermann in hun differentiaal diagnose. Deze wordt als een beroepsziekte gezien. De thoracale, thoracolumbale en lumbale manifestaties zijn sterk beroepsgerelateerd en worden als een relevante preillness factor aangegeven.(18) 10

11 3. EMPIRISCH ONDERZOEK 3.1 Doelstelling, Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de wijze van de begeleiding van de bedrijfsartsen bij de werknemers met de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann. Aan de hand van een casus uit de praktijk van de bedrijfsarts is een vragenlijst samengesteld welke voorgelegd is aan alle bedrijfsartsen van ArboNed. Er is nagegaan hoe de bedrijfsartsen hierover denken en wat hun visie is t.a.v. belasting en belastbaarheidverhouding bij dit soort afwijkingen. Welke adviezen ze zouden willen geven aan een werknemer met dit beeld. 3.2 Probleemstelling, Er is onderzocht of binnen de groep bedrijfsartsen eenduidigheid is voor het adviseren bij de werknemers met verdenking op lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann. Er wordt nagegaan of er verschillen in hun adviezen zijn en waaruit die verschillen bestaan. De vraag bij deze medische aandoening is of de bedrijfsartsen de lumbale vorm van de ziekte van Scheuermann als een specifiek of aspecifiek rugprobleem zien. Als de bedrijfsartsen een diagnose gesteld hebben is het de vraag of daar een eenduidig beleid uit voortvloeit. Volgen de bedrijfsartsen de relevante richtlijnen? 3.3 Onderzoeksvraagstellingen, Vraagstelling 1: Wordt de lumbale Scheuermann gezien als een specifiek of aspecifiek laag rugprobleem? Vraagstelling 2: Zijn de adviezen gebaseerd op de probleemstelling? worden hiervoor de richtlijnen gebruikt? Vraagstelling 3: Hoe kijkt de bedrijfsarts naar het diagnosticeren van dit beeld? Is men bereid om zelf diagnostiek te doen( als hij/zij dit nodig achtte)? Vraagstelling 4: In hoeverre adviseert de bedrijfsarts een interventie en is dat bedoeld om eigen functie (fysiek zware arbeid) te kunnen hervatten of is het de bedoeling dat de werknemers met dit soort afwijkingen passend arbeid gaan zoeken. Vraagstelling 5: Uiteindelijk wordt er nagegaan wat de wijze van communicatie van de bedrijfsartsen met de werkgevers is over het probleem. 11

12 4. METHODE VAN ONDERZOEK 4.1 Onderzoeksgroep: Aan dit onderzoek hebben de artsen, bedrijfsartsen in opleiding en geregistreerde bedrijfsartsen binnen de ArboNed (een landelijke Arbo-Dienst) meegewerkt. Er is geen onderscheid gemaakt tussen artsen, bedrijfsartsen in opleiding of geregistreerde bedrijfsartsen omdat hiergenoemde groepen vergelijkbaar werk verrichten, zo nodig onder supervisie. In het kader van dit onderzoek zijn er 278 geneeskundigen benaderd om een vragenlijst in te vullen. Uiteindelijk hebben 106 artsen de vragenlijst volledig ingevuld geretourneerd. 4.2 Instrument en scoring: Als instrument is een digitale vragenlijst gebruikt. Via intranet is de casus uit de praktijk van de bedrijfsarts met de bijbehorende vragenlijst aan alle artsen voorgelegd. De resultaten zijn binnen 2 weken via de ontvangen. In de casus is de multifactoriële probleemanalyse met de waarschijnlijkheidsdiagnose (lumbale Scheuermann) beschreven. Daarop volgend zijn er negen vragen gesteld over hoe men als bedrijfsarts met genoemde casus omgegaan zou zijn. De vragen zijn vooral gebaseerd op de diagnose lumbale Scheuermann en het gebruik van de richtlijnen van de bedrijfsartsen voor de werknemers met lage rugklachten. In de vragenlijst zijn verschillende antwoorden opgenomen. De volgende vragen werden gesteld en gevraagd of de artsen hierop wilden aangeven hoe zij de begeleiding wilden realiseren. Voor ieder vraag waren er 3 tot 4 mogelijke antwoorden (zie ook bijlage); 1. betrof de casus aspecifieke of specifieke rugklachten of konden ze nog geen onderscheid maken 2. wat was het advies t.a.v. verdere reïntegratie, eigen of passend werk. 3. wat was de prognose, binnen 6 weken, 6-12 weken of langer 4. wat was het verdere beleid t.a.v. interventies 5. hoe was het leggen van contact met de curatieve sector 6. is er sprake van een werkgerelateerd probleem 7. tot hoeverre zijn de bedrijfsartsen gewend aan verdere diagnostiek 8. wat was het advies t.a.v. werkhervatting 9. is er een telefonisch contact met de werkgever na het spreekuur 4.3 Statistische analyses: De statistische analyses zijn gestart met het maken van een frequentie-uitdraai. Voor de verwerking van de gegevens is gebruik gemaakt van het programma SPSS. De kruistabellen zijn getoetst met associatiemaat Cramer s V. Deze maat kan waarden aannemen tussen 0 (geen enkel verband tussen de variabelen) tot max. 1 (volledig 12

13 verband tussen de variabelen). Als significant niveau is gekozen voor P<0,05. Significant betekent dat de kans dat het resultaat op toeval berust zeer klein is. 4.4 Type onderzoek: In dit onderzoek is er gebruik gemaakt van het transversaal onderzoek waarbij de bedrijfsartsen eenmalig een vragenlijst met een casus hebben ingevuld. Bij transversaal onderzoek is sprake van een eenmalige meting: bij een groep mensen wordt bijvoorbeeld op moment X gemeten of zij de ziekte kunnen herkennen en adviseren. Bij transversaal (cross-sectioneel) onderzoek wordt ieder individu in een groep eenmaal en op hetzelfde tijdstip geobserveerd of gemeten. 5. SAMENSTELLING ONDERZOEKSGROEP In het onderzoek wordt gesproken over de onderzoeksgroep, hiervoor zijn alle bedrijfsartsen van ArboNed in juni 2006 benaderd (N=278). Er is een digitale vragenlijst gemaakt om dat aan alle artsen van ArboNed te kunnen mailen. De casus is samen met een digitale vragenlijst aan alle bedrijfsartsen g d en binnen 2 weken was er een respons van 106 artsen (vanuit 278), dus een goede steekproef om te kijken hoe de bedrijfsartsen met de genoemde pathologie omgaan. 6. RESULTATEN Vragenlijst onderzoek Als onderzoeksgroep zijn de artsen van ArboNed benaderd. Er is een casus uit de eigen praktijk van BAIO gebruikt. Het betreft een 40 jarige man, automonteur met sinds 1 week een exacerbatie van lage rugklachten. Een werknemer die al sinds de jeugd rugproblemen kent, echter wisselend van aard. Een aanvullend onderzoek in de zin van een röntgen foto van de lumbosacrale wervelkolom heeft volgens betrokkene in het verleden geen afwijkingen getoond. Betrokkene heeft regelmatig fysiotherapie en medicamenten gehad met een tijdelijke verbetering. De werknemer was verder gezond. Een multifactoriële probleemanalyse heeft het volgende opgeleverd; Functiebelasting: zwaar fysiek arbeid als automonteur, fulltime en sinds 20 jaar in dienst, verdere arbeidsanamnese leverde geen bijzonderheden behoudens een verminderde arbeidsverhouding met een collega dat volgens betrokkene geen relevantie met ziekmelding heeft. Privé omstandigheden: getrouwd, geen bijzonderheden te melden. Coping: actief, steeds geprobeerd vol te houden, vooral laatste jaren zonder resultaat Lichamelijk onderzoek: Lang en slank, verstreken lumbale lordose, korte hamstrings, geen bewegingsbeperking en behoudens minimale KPRverschillen ten nadele van rechts, zijn er verder geen bijzonderheden geconstateerd. 13

14 Waarschijnlijkheidsdiagnose (wordt ook aangegeven): verdenking op lumbale Scheuermann MRI van thoracolumbale wervelkolom is door bedrijfsarts aangevraagd. Hieronder is een afbeelding van deze anomalie goed te zien. MRI lwk van 40 jarige automonteur in de praktijk van de bedrijfsarts(datum: feb. 2005): T1&T2 tse techniek, Beoordeelbare traject Th10 t/m S2; Verstreken lordose, spondyl artrose, flavum verdikking op meerdere niveaux. De onregelmatig gevormde eindplaten op vele niveaux en de lichte wigvormige afplatting van enkele corpora, een herniatie van de discus in de corpora Th11, 12 en L1 zijn de aanwijzingen voor M. Scheuermann. De discus L4-L5 is normaal op hoogte en normaal vochthoudend. Alle andere afgebeelde disci tonen zowel hoogte-als vochtverlies, op L5-S1 tevens forse reactieve discopathische veranderingen aan en langs de eindplaten. Verder geen wortel compressie en geen stenose. 14

15 De antwoorden zijn per mail teruggekomen naar de onderzoeker en ze zijn uitgeprint en in een Excel bestand gezet voor verder statistische analyse. Hieronder volgen de frequentietabellen met bijbehorende beschrijvingen; diagnose aantal % aspecifiek ,9 specifiek ,5 onbekend 3 7 6,6 Totaal ,0 Tabel V1 In tabel V1 is te zien dat 68,9% van de bedrijfsartsen kiest, gezien de diagnose lumbale Scheuermann, voor aspecifieke rugklachten terwijl 24,5% kiest voor specifieke rugproblematiek en 6.6% kan geen keuze maken tussen specifieke en aspecifieke oorzaak. Reïntegratie aantal % eigen werk ,7 passend werk ,6 tweede spoor 3 2 1,9 anders 4 3 2,8 Totaal ,0 Tabel V2 In tabel V2 is te constateren dat 55,7% van de artsen eerste spoor reïntegratie, eigen werk adviseert en 39,6% geeft een advies tot passend arbeid. Een klein deel, 1,9%, kiest voor ander werk bij een ander werkgever gezien de mate van de belasting bij de huidige werkzaamheden. Voor 2,8% van de artsen is onduidelijk welk pad zij moeten kiezen en gaan er ook anders mee om. Dit is vooral te zien in de opmerking en suggesties van de artsen zoals; waarom aan de ziekte van Scheuermann gedacht wordt, of de diagnose consequenties voor de begeleiding heeft, de diagnose Scheuermann komt niet in richtlijnen voor, deels van de artsen vraagt tot nader onderzoek, verzuim is tekort voor verdere acties. Zelfs is er aangegeven dat ziekte van Scheuermann geen ziekte is! Sommigen hebben aangegeven dat het om een vrij zeldzame aandoening gaat en de vraag, hoe de waarschijnlijkheidsdiagnose gesteld is. Er is een citaat van een van de artsen en ik zou deze graag met dezelfde woorden willen benoemen: hoezo Scheuermann, en wat dan nog! Er zijn ook bedrijfsartsen die iets meer willen weten maar tegelijk ook werkhervatting adviseren 15

16 prognose aantal % <6wkn ,7 6-12wkn ,8 >12wkn 3 3 2,8 onbekend 4 6 5,7 Totaal ,0 Tabel V3 In tabel V3, 55,7% van de artsen denkt aan een prognose korter dan zes weken terwijl 35,8% aangeeft dat de prognose bij de lumbale Scheuermann voor eigen werk zes tot twaalf weken betreft. Van de bedrijfsartsen schat 2,8% de prognose ongunstig en langer dan 12 weken en 5,7% kan geen prognose adviseren. interventies aantal % ja ,7 neen ,7 onbekend 3 7 6,6 Totaal ,0 Tabel V4 Meeste artsen ( 54,7%) kiezen toch voor inzetten van interventies en dat is te zien op tabel V4. Van de bedrijfsartsen adviseert 38,7% geen interventies en 6,6% is afwachtend. Arbocuratieve contact aantal % schriftelijk ,9 telefonisch ,1 geen contact ,0 Totaal ,0 Tabel V5 Van het totale aantal bedrijfsartsen neemt 18,9% (Tabel V5)schriftelijk contact op met de behandelende sector en 15,1% doet dat telefonisch. Van de bedrijfsartsen neemt 66% geen contact op met de behandelende sector! werkgerelateerdheid aantal % Ja, ook zo benoemen ,1 mogelijk, nog niet benoemen ,8 niet werkgerelateerd ,1 Totaal ,0 Tabel V6 In tabel V6 constateren we dat 15,1% van de artsen de bovengenoemde casus als werkgerelateerd beschouwt en hij/zij gaat dat ook zo benoemen. Van de bedrijfsartsen spreekt 69,8% van een mogelijk werkgerelateerd probleem, doch gaat hij/zij dat niet zo benoemen. De rest van de artsen, dus 15,1%, denkt niet aan een werkgerelateerde aandoening. 16

17 Aanvullende diagnostiek aantal % door de bedrijfsartsen 1 6 5,7 door verwijzing naar curatieve sector ,6 geen diagnostiek ,8 Totaal ,0 Tabel V7 Met de gegevens van tabel V7 wordt geconstateerd dat 5,7% van de bedrijfsartsen is geneigd om zelf diagnostiek te doen. Van de bedrijfsartsen 23,6% gaat de werknemer naar de curatieve sector verwijzen en 70.8% ziet geen heil in verdere diagnostiek! Met andere woorden 70,8% van de bedrijfsartsen geeft aan dat hij of zij genoeg informatie voor verdere begeleiding van de werknemer zou hebben. werkhervattingadvies aantal % volledig arbeidsongeschikt 1 4 3,8 rugsparend werk ,0 rugbelastend werk op therapiebasis ,4 volledig arbeidsgeschikt 4 3 2,8 Totaal ,0 Tabel V8 De meeste bedrijfsartsen kiezen uiteindelijk voor het advies van rugsparend werk. Dat is 83% van het totale aantal artsen bij ArboNed. Volgens Tabel V8 vindt 3,8% van de artsen de werknemer volledig arbeidsongeschikt en 2,8% volledig arbeidsgeschikt. Alleen 10,4% van de artsen geeft een opbouwschema voor eigen werk terwijl 68,9% van de artsen volgens tabel V1 van een aspecifieke rugaandoening spreekt! bellen met de werkgever na spreekuur aantal % ja ,9 neen ,5 onbekend 3 7 6,6 Totaal ,0 Tabel V9 De meeste artsen nemen na hun spreekuur naar aanleiding van bovengenoemde casus contact met werkgever op. In totaal gaat 67,9% de werkgever bellen, 25,5% neemt geen contact op en voor 6,6% van de artsen is nog niet duidelijk of ze contact willen opnemen of niet. 17

18 In onderstaande kruistabel (tabel 10) is het volgende te constateren: De bedrijfsartsen die de diagnose als aspecifieke rugklachten hebben aangegeven, adviseerde 61,6% daarvan eerste spoor reïntegratie in eigen werk en dat is conform de richtlijnen van NVAB. Echter van dezelfde groep bedrijfsartsen die voor aspecifieke rugklachten gekozen hebben, adviseerde 38,4% toch voor eerste spoor reïntegratie en wel rugsparend. Dat is niet volgens de richtlijnen van de lage rugklachten van NVAB. Er is geen bedrijfsarts die een tweede spoor reïntegratie geadviseerd heeft. Als bedrijfsartsen kiezen voor een diagnose specifieke rugklacht dan wordt er vrijwel gelijke verspreiding in advisering naar eerste spoor reïntegratie voor eigen werk of reïntegreren naar rugsparend werk geconstateerd. reïntegratie Totaal diagnose eerste spoor, eigen werk eerste spoor, rugsparend werk tweede spoor reïntegratie anders aspecifiek ,6% 38,4%,0%,0% 100,0% specifiek ,0% 46,2%,0% 3,8% 100,0% onbekend ,3% 28,6% 28,6% 28,6% 100,0% Totaal ,7% 39,6% 1,9% 2,8% 100,0% Cramér s V = 0.486; p = Tabel 10 In tabel 11 wordt duidelijk hoe de bedrijfsartsen naar aanleiding van hun diagnose een prognose aangegeven hebben: prognose Totaal diagnose <6 weken 6-12 weken >12 weken onbekend aspecifiek ,2% 41,1% 2,7%,0% 100,0% specifiek ,5% 26,9% 3,8% 7,7% 100,0% onbekend ,6% 14,3%,0% 57,1% 100,0% Totaal ,7% 35,8% 2,8% 5,7% 100,0% Cramér s V = 0.437; p = Tabel 11 Als bedrijfsartsen kiezen voor een aspecifiek rugprobleem spreekt 56,2% van een prognose korter dan zes weken. Van de bedrijfsartsen 41,1% geeft een prognose van zes tot twaalf weken aan en 2,7% spreekt van een lange prognose namelijk langer dan twaalf weken. Met inachtneming van specifieke rugaandoeningen aangegeven door de bedrijfsartsen spreekt 61,5% toch van een korte prognose (korter dan zes weken)! 18

19 Een arbocuratieve samenwerking is niet optimaal. In tabel 12 wordt geconstateerd dat als er sprake zou zijn van een aspecifieke rugaandoening,11% van de artsen schriftelijk contact met de behandelende sector opneemt,17,8% neemt telefonisch contact en 71,2% neemt helemaal geen contact op. Als er gedacht wordt aan specifieke rugproblematiek, neemt dan 34,6% schriftelijk contact met curatieve sector op, 7,7% neemt telefonisch contact en 57,7% neemt geen contact op. Zelfs als er geen diagnose gesteld wordt neemt grotendeels van de bedrijfsartsen (42,9%) nog geen contact met de curatieve sector op. Er is een significant verschil tussen wel of geen contact opnemen met behandelende sector. De spreiding zit vooral in de rechter kolom, dus geen contact opnemen. Contact met curatieve sector Totaal diagnose schriftelijk telefonisch Geen contact aspecifiek ,0% 17,8% 71,2% 100,0% specifiek onbekend 3 34,6% 7,7% 57,7% 100,0% ,9% 14,3% 42,9% 100,0% Totaal ,9% 15,1% 66,0% 100,0% Cramér s V = 0.222; p = Tabel 12 In de vraag, hoe de bedrijfsartsen de lumbale Scheuermann in deze casus als werkgerelateerd beschouwen, in het geval van aspecifieke of specifieke klachten, wordt vooral en in de meeste gevallen toch gesproken van een mogelijke werkgerelateerdheid, echter deze wordt nog niet zo benoemd. Als er geen diagnose aangegeven kan worden dan is de verhouding werkgerelateerd of een mogelijke werkgerelateerd rugprobleem 50%/50% (zie tabel 13). werkgerelateerde Totaal diagnose ja mogelijk neen aspecifiek ,3% 78,1% 9,6% 100,0% specifiek onbekend 3 15,4% 53,8% 30,8% 100,0% ,9% 42,9% 14,3% 100,0% Totaal ,1% 69,8% 15,1% 100,0% Tabel 13 Cramér s V = 0.222; p =

20 In onderstaande tabel 14, is een significant verschil tussen bedrijfsartsen die geen verdere diagnostiek wensen, vooral in het kader van een aspecifiek rugprobleem en specifieke rugaandoening, respectievelijk 79,5% en 53,8% ten opzichte van de groep bedrijfsartsen dat wel verder diagnostiek door zelf of door middel van verwijzing nodig achten. Echter mocht er geen diagnose gesteld kunnen worden, besluiten de meesten (57,1%) toch voor verdere diagnostiek. Aanvullend diagnostiek Totaal diagnose door bedrijfsarts door verwijzing geen verder diagnostiek aspecifiek ,5% 15,1% 79,5% 100,0% specifiek onbekend 3 7,7% 38,5% 53,8% 100,0% ,0% 57,1% 42,9% 100,0% Totaal ,7% 23,6% 70,8% 100,0% Cramér s V = 0.230; p = Tabel 14 Bij een werkhervattingadvies in onderstaande tabel (tabel 15) verwacht men dat er gezien de aard van het rugprobleem en de specifieke oorzaak daarvan, passend arbeid en rugsparend arbeid toch geadviseerd wordt. In tabel 15 kunnen we constateren dat in het geval van aspecifieke rugproblematiek, aangegeven door 3 (4,1%) bedrijfsartsen spreken van een volledige arbeidsongeschiktheid! en 63 (86,3%) bedrijfsartsen geeft een advies tot rugsparende werkzaamheden. Het aantal bedrijfsartsen dat eigen werkzaamheden, dus rugbelastend wel therapeutisch adviseren, zijn er 6 (8,2%). Volledige arbeidsgeschiktheid wordt door 1 (1,4%) arts geadviseerd.gelukkig is dit een klein percentage dat significant van de rest afwijkt. werkhervattingsadvies Totaal Passend Volledig arbeid, Rugbelastend Volledig diagnose arbeidsongeschikt rugsparend therapeutisch arbeidsgeschikt aspecifiek ,1% 86,3% 8,2% 1,4% 100,0 % specifiek ,8% 76,9% 19,2%,0% 100,0 % 3 onbekend ,0% 71,4%,0% 28,6% 100,0 % Totaal ,0 3,8% 83,0% 10,4% 2,8% % Cramér s V = 0.317; p = Tabel 15 20

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010

Rugklachten bij turnen. Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 Rugklachten bij turnen Esther Schoots, sportarts 13 oktober 2010 www.smautrecht.nl www.estherschoots.nl Wat gaan we doen: Rugbelasting bij turnen Turnen en rugklachten: epidemiologie Aandoeningen van de

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren?

LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? LAGE RUGKLACHTEN / HERNIA Oorzaak en behandeling, wel of niet opereren? Dokter op dinsdag, 28 februari 2012 Marcel Garssen Neuroloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Inleiding Er is nog een boel recht te zetten.

Nadere informatie

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant

Rugpoli in Enschede. Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Rugpoli in Enschede Lucille Dorresteijn, Neuroloog Marleen Wijnstra, Physician assistant Stellingen Bij een langer bestaand LRS is een MRI van de LWK aangewezen Ik (huisarts) verwijs nu zelf voor een MRI

Nadere informatie

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator

Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Lage rugklachten achtergronden casusschetsen voor begeleider/presentator Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd Hoogeveen september 2009 1 Casusschets

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen HR&O november 2014 Opgesteld door: Asja Gruijters, adviseur HR&O 1 1. Inleiding Om te komen tot een integraal PSA-beleid is het belangrijk richtlijnen op

Nadere informatie

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn.

Fysius werkt samen met u aan een leven zonder rugpijn. Rugpijn? Rugpijn is niet vanzelfsprekend Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft 1 op de 5 volwassenen last van terugkerende rugklachten. Dit zijn 2,6 miljoen mensen die

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten 6074p ORT.039/1209.CV Zorgcommunicatie www.amphia.nl Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten, welke u met uw behandelend orthopeed besproken heeft. Anatomie

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Nederlandse standaarden voor de verzekeringsarts

Nederlandse standaarden voor de verzekeringsarts Nederlandse standaarden voor de verzekeringsarts Drs. A.E. DE WIND Leuven, 27-04-2007 WIA: wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen: Hervorming en verbetering claimbeoordelingsproces Gebruik wetenschappelijk

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden

Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Kanker en Werk Begeleiding en Re-integratie Stap.nu in mogelijkheden Regionaal Genootschap Fysiotherapie Midden Nederland Zelfmanagement bij kanker De realiteit 100.000 nieuwe diagnoses in 2012 Het aantal

Nadere informatie

15 Rugklachten. 1 Inleiding

15 Rugklachten. 1 Inleiding DC 15 Rugklachten 1 Inleiding Rugklachten komen veel voor. Men schat dat meer dan 3 miljoen mensen van 25 jaar of ouder langdurige klachten aan rug of nek hebben. 80 tot 90% van alle mensen heeft in zijn

Nadere informatie

richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met rugklachten

richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met rugklachten richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met rugklachten Colofon NVAB 2006 Uitgave NVAB Kwaliteitsbureau NVAB Postbus 2113 3500 GC Utrecht t 030 2845750 e kwaliteitsbureau@nvab-online.nl w

Nadere informatie

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012

Workshop Pijnmanagement? Eerst beter bewegen, dan pas minder pijn. Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering. Drachten 2 februari 2012 Congres Het venijn van pijn; een veelzijdige benadering Drachten 2 februari 2012 Missie: integrale en evidence-based diagnostiek en probleemanalyse op reïntegratie gerichte behandeling cliënten met klachten

Nadere informatie

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III Okt 2003 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Jongedame van 19 jaar Bij paardrijden gevallen, een uur geleden. Mank lopend, pijn rechter bil. Het lijkt een contusie, geen

Nadere informatie

Screening van rugen nekklachten

Screening van rugen nekklachten Screening van rugen nekklachten Wervelkolom Centrum Informatie voor patiënten F1035-3111 december 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Verzuimprotocol Mei 2010 1

Verzuimprotocol Mei 2010 1 Verzuimprotocol Mei 2010 1 1 Ziekmelding Bij ziekte moet de medewerker zich op de eerste ziektedag (of uiterlijk op de eerste werkdag) voor 9.30 uur telefonisch ziekmelden bij zijn direct leidinggevende.

Nadere informatie

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten

Lage Rugproblemen. informatiebrochure voor patiënten Lage Rugproblemen informatiebrochure voor patiënten Geachte patiënt, Deze brochure kwam tot stand door de samenwerking van de diensten Fysische Geneeskunde van ZNA. De brochure informeert u op eenvoudige

Nadere informatie

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006

SOCIALE GENEESKUNDE. de nieuwste ontwikkelingen. prof dr J.W. Groothoff UMCG. Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 SOCIALE GENEESKUNDE de nieuwste ontwikkelingen prof dr J.W. Groothoff UMCG Studiekring Noord Verzekerings- en bedrijfsartsen 5 oktober 2006 1 Opzet onderwijs/opleiding onderzoek medische / maatschappelijke

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn... 1

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

Zo draagt Zitwerk bij aan uw gezondheid en welzijn. En dat van uw medewerkers.

Zo draagt Zitwerk bij aan uw gezondheid en welzijn. En dat van uw medewerkers. Veel mensen krijgen in hun leven met rugklachten te maken. Rugpijn wordt vooral veroorzaakt door onvoldoende beweging en langdurig zitten. Vooral tijdens zittend werk kan rugpijn hinderlijk zijn. Soms

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender SAMENVATTING Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender In de jaren negentig werd duidelijk dat steeds meer werknemers in Nederland, waaronder in

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS. Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim

Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS. Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim 28 februari 2015, Utrecht Anita Feleus Kenniscentrum Zorginnovatie Hogeschool Rotterdam Samenwerking richtlijn

Nadere informatie

Rughernia (behandeling door de huisarts)

Rughernia (behandeling door de huisarts) Rughernia (behandeling door de huisarts) Wat is hernia? Hernia betekent letterlijk breuk. Een hernia nuclei pulposi (kortweg HNP) komt voor in de wervelkolom en bestaat uit een scheur in de achterkant

Nadere informatie

Rugklachten en rughernia

Rugklachten en rughernia Rugklachten en rughernia Inleiding Als er over rugklachten gesproken wordt, hebben we het in feite over een grote groep van kwalen en ziekten die maar één ding gemeenschappelijk hebben: pijn zit in of

Nadere informatie

Aanpak langdurig/complex verzuim

Aanpak langdurig/complex verzuim Aanpak langdurig/complex verzuim Roelof Heida, bedrijfsarts Directeur kwaliteit Utrecht, 4 november 2014 Casus Richard I Wat weten we Orderpicker magazijn Dienstverband van 11 jaar Ziekmelding met schouderklachten

Nadere informatie

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium

Achtergrond. capitatum lunatum. trapezoideum. duim scafoïd. pink. trapezium Chapter 11 Samenvatting Achtergrond Het scafoïd (scaphoideum) is een van de 8 handwortelbeenderen en vormt de belangrijkste schakel tussen de hand en pols (Figuur 11.1). Scafoïdfracturen komen veel voor

Nadere informatie

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster

Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 23-jarige hockeyster 13 Frequent optredende nek- en rugklachten bij een 3-jarige hockeyster Koos van Nugteren K. van Nugteren, D. Winkel (Red.), Onderzoek en behandeling van de thorax, DOI 10.1007/978-90-368-0489-9_, 013 Bohn

Nadere informatie

De rol van de bedrijfsarts bij arbeidsconflicten

De rol van de bedrijfsarts bij arbeidsconflicten De rol van de bedrijfsarts bij arbeidsconflicten Toon Vreeland bedrijfsarts Arboned Roelof Heida Stafarts Kwaliteit Arboned Programma Definitie arbeidsconflict Incidentie Conflictaanpak volgens STECR Knelpunten

Nadere informatie

De volgende partijen zijn betrokken bij de uitvoering van het ziekteverzuimbeleid.

De volgende partijen zijn betrokken bij de uitvoering van het ziekteverzuimbeleid. Verzuimprotocol Inleiding De Arbowet verplicht de werkgever tot het voeren van een ziekteverzuimbeleid. Dit protocol maakt deel uit van het verzuimbeleid. Het verzuimprotocol is bestemd voor alle werkgevers

Nadere informatie

1. Ziekmelding. 2. Bereikbaarheid

1. Ziekmelding. 2. Bereikbaarheid 1. Ziekmelding De eerste dag dat u ziek bent, moet u zich telefonisch ziekmelden bij uw direct leidinggevende op uw feitelijke werkplek én bij Stiptwerk. Op werkdagen zijn wij bereikbaar van 08.30 uur

Nadere informatie

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat

Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat Interventies Houdings- en Bewegingsapparaat 2013 Re. Entry is samenwerkingspartner binnen FIT Return (zie www.fit-return.nl) 1 Arbeid en Belastbaarheid Intake Fysiek (Arbeids- Bedrijfsfysiotherapeut) De

Nadere informatie

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie:

Wat is een hernia. Bouw van de wervelkolom. Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas. Polikliniek neurologie: Herniastraat Onderstaande afspraken zijn voor u gemaakt op: locatie Delfzicht/locatie Lucas MRI-onderzoek: Polikliniek neurologie: Route Neuroloog: datum Tijd. datum Tijd Telefoon: 088-066 1000 Wat is

Nadere informatie

Overbelastingsklachten van de onderbenen bij de KL: samenwerking arts en fysiotherapeut.

Overbelastingsklachten van de onderbenen bij de KL: samenwerking arts en fysiotherapeut. Overbelastingsklachten van de onderbenen bij de KL: samenwerking arts en fysiotherapeut. Door Wessel Zimmermann Geregistreerd sportarts, bedrijfsarts i.o. IOF, Amsterdam, 13 september 2004 Inhoud van deze

Nadere informatie

A-specifieke lage rugpijn

A-specifieke lage rugpijn A-specifieke lage rugpijn A-SPECIFIEKE LAGE RUGPIJN INLEIDING Lage rugpijn komt veel voor. Bij de meeste mensen worden geen duidelijke afwijkingen gevonden. Artsen spreken dan over a-specifieke lage rugpijn.

Nadere informatie

VERZUIMPROTOCOL STICHTING SPORTSERVICE NOORD-BRABANT. (versie 1.3 d.d. 01-01-2009)

VERZUIMPROTOCOL STICHTING SPORTSERVICE NOORD-BRABANT. (versie 1.3 d.d. 01-01-2009) VERZUIMPROTOCOL STICHTING SPORTSERVICE NOORD-BRABANT (versie 1.3 d.d. 01-01-2009) VERZUIMPROTOCOL STICHTING SPORTSERVICE NOORD-BRABANT Inleiding Stichting Sportservice Noord-Brabant heeft als formeel werkgever

Nadere informatie

Hoogenergetisch trauma Wervelletsels kunnen ook voorkomen na val van een paard of van een huishoudtrapje

Hoogenergetisch trauma Wervelletsels kunnen ook voorkomen na val van een paard of van een huishoudtrapje Gerian Huitema orthopedisch chirurg Komen minder vaak voor dan letsels van het perifere skelet Leiden tot aanzienlijke invaliditeit en de slechtste functionele uitkomsten (Hu et al 1996, Fisher et al 2006).

Nadere informatie

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider

Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider 17 2 Chronische progressieve lagerugpijn met uitstraling in twee dermatomen bij een 44-jarige havenarbeider Jef Michielsen Introductie Deze casus toont het kenmerkende verhaal van een patiënt die al jaren

Nadere informatie

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Ageeth Schonewille-Rosman, verloskundige, senior onderzoeker Monique van Beukering Bedrijfsarts, onderzoeker Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/ Moe! Studies naar hulpzoekend gedrag laten zien dat het besluit om een arts te bezoeken doorgaans het resultaat is van een complex proces. Niet alleen gezondheidsgerelateerde, maar ook sociale, culturele

Nadere informatie

Privacy. Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde

Privacy. Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Privacy www.oval.nl www.nvab-online.nl Organisatie voor Vitaliteit, Activering en Loopbaan Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde Privacy Informatie voor werknemers Het gebeurt iedereen

Nadere informatie

Model voor verzuimprotocol

Model voor verzuimprotocol Model voor verzuimprotocol Toelichting In een verzuimprotocol leggen werkgever en werknemer de spelregels vast die gelden voor de interactie tussen de zieke werknemer en de werkgever. Deze spelregels zijn

Nadere informatie

Protocol Ziekteverzuim

Protocol Ziekteverzuim Protocol Ziekteverzuim Dit protocol beschrijft de gedragsregels die bij de Hogeschool der Kunsten Den Haag gelden ten aanzien van ziekte en arbeidsongeschiktheid. De gedragsregels zijn in overeenstemming

Nadere informatie

Chapter 7. Nederlandse samenvatting

Chapter 7. Nederlandse samenvatting Chapter 7 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Lumbosacraal radiculair syndroom Het lumbosacraal radiculair syndroom is de aandoening die in de Nederlandse volksmond bekend staat als een

Nadere informatie

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Drs. Desiree Dona Klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie / bedrijfsarts Radboudumc Marikenhuis 23-02-2016 Kanker en werk cijfers kanker en werk

Nadere informatie

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis

Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling. Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Hernia met een radiculair syndroom in de lage rug Informatie & behandeling Afdeling Fysiotherapie IJsselland Ziekenhuis Inleiding U bent patiënt op de afdeling neurologie van het IJsselland Ziekenhuis

Nadere informatie

Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL.

Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL. Samenwerking tussen de (sport)-bedrijfsarts en de curatieve arts bij de KL. Door Wessel Zimmermann Geregistreerd sportarts, bedrijfsarts i.o. GZHC Ermelo, februari 2003 Inhoud van deze presentatie: 1.

Nadere informatie

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma

Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma. Fysiotherapie na acceleratie deceleratie trauma Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Hans Allaart Fysiotherapeut Sport Fysiotherapeut Orthopedische Manueel Th. Dryneedling Fysiotherapie na acceleratie

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

Conservatieve behandeling van lage rugklachten

Conservatieve behandeling van lage rugklachten Conservatieve behandeling van lage rugklachten Wervelkolom Orthopedie 6074p ORT.039/0915 Inleiding Deze folder geeft u meer informatie over uw lage rugklachten waarover u met uw behandelend orthopeed en/of

Nadere informatie

Regels bij verzuim Tenzij anders afgesproken met de schoolleiding, neemt u de eerste 8 weken wekelijks contact op om te informeren over het verloop

Regels bij verzuim Tenzij anders afgesproken met de schoolleiding, neemt u de eerste 8 weken wekelijks contact op om te informeren over het verloop Verzuimprotocol Verzuim voorkomen Voorkomen is beter dan genezen. Het is inmiddels bekend dat onderwijzend personeel over het algemeen een grote psychische werkdruk ervaart in het werk. Ook de andere medewerkers

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Verzuim onder de duim. 13 september 2011 Wilma Frankema

Verzuim onder de duim. 13 september 2011 Wilma Frankema Verzuim onder de duim 13 september 2011 Wilma Frankema Inhoud presentatie Introductie Stellingen Presentatie Casus Afsluiting Stellingen Ziekteverzuim is een keuze Verzuim is gedrag van leidinggevenden

Nadere informatie

Ziek, verzuim, reïntegratie

Ziek, verzuim, reïntegratie Ziek, verzuim, reïntegratie Stappenplan voor de zieke medewerker, de leidinggevende, HR en de bedrijfsarts Tijdsverloop in ZIEKMELDING 1 e kalenderdag meldt zich voor 10.00 uur telefonisch of per e-mail

Nadere informatie

SPELREGELS BIJ VERZUIM

SPELREGELS BIJ VERZUIM SPELREGELS BIJ VERZUIM Waarom deze folder? Het is bekend dat een hoog verzuim voor de schoolorganisatie negatieve effecten geeft zoals: verstoring van de continuïteit van het onderwijs, wisselingen voor

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting In dit proefschrift wordt beschreven hoe kinderen met Astma of met Developmental Coordination Disorder (DCD), hun kwaliteit van leven (KVL) ervaren vergeleken met gezonde kinderen. Bij schoolgaande

Nadere informatie

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen

Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen Presentatie Samenwerking Ergo Optima NN Inkomen 1 Voorstellen Marja Opdam Willem Willems Joke Garos-Weekhout Hubert van der Planken Kenniscoordinator - Movir Arbeidsdeskundige - EMN Expertise Re-integratiebegeleider

Nadere informatie

Verzuim- en reïntegratietraject

Verzuim- en reïntegratietraject Verzuim- en reïntegratietraject Q-koorts Juan Bouwmans, bedrijfsarts 30 november Even voorstellen Bedrijfsarts Arbo Unie Den Bosch en Tilburg Projectleider infectieziekten Brabants Kennisnetwerk Zoönosen

Nadere informatie

Rechtbank Almelo 14-06-2010

Rechtbank Almelo 14-06-2010 Uitval na conflict, ziek, of toch niet? mr. Ellen W. de Groot kantonrechter te Enschede Arbeidsongeschikt wegens ziekte, of arbeidsongeschikt, enkel vanwege een conflict.what makes the difference and why?

Nadere informatie

Een effectiviteitsanalyse van de

Een effectiviteitsanalyse van de Verzuimende werknemers Een effectiviteitsanalyse van de verzuimbegeleiding door Top-Care Onderzoek naar de effectiviteit van de verzuimspecifieke aanpak van Top-Care Esther Hilbers 1 In deze rapportage

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

Samenvatting Hoofstuk 2 Hoofdstuk 3 130

Samenvatting Hoofstuk 2 Hoofdstuk 3 130 127 Onder de paraplu van het Arboconvenant UMC is het Preventieprogramma Fysieke Belasting ingevoerd. Aanleiding voor het afsluiten van het Arboconvenant betrof het hoge ziekteverzuim in diverse branches,

Nadere informatie

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing.

Veel voorkomende specifieke rugaandoeningen zijn een lumbale hernia en een wervelkanaal vernauwing. (Chronische) lage rugklachten en rompstabiliteit Zeven tot acht op tien personen krijgen ooit te maken met (a)specifieke lage rugpijn. Aspecifieke rugklachten zijn te definiëren als pijn in het gebied

Nadere informatie

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1

Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 Aspecifieke klachten aan arm, nek en/of schouder 1 blijven? In de linkerkolom vindt u de verschillende onderwerpen die in deze folder behandeld worden. Door te klikken op deze items gaat u direct naar

Nadere informatie

Model verzuimprotocol

Model verzuimprotocol Model verzuimprotocol 1 Toelichting op Model verzuimprotocol In een verzuimprotocol leggen werkgever en werknemer de spelregels vast die gelden voor de interactie tussen de zieke werknemer en de werkgever.

Nadere informatie

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak

Nadere informatie

De wervelkolom en rugklachten (Willem J.van der Ham, Orthopedisch chirurg, Gemini ziekenhuis, Den Helder)

De wervelkolom en rugklachten (Willem J.van der Ham, Orthopedisch chirurg, Gemini ziekenhuis, Den Helder) De wervelkolom en rugklachten (Willem J.van der Ham, Orthopedisch chirurg, Gemini ziekenhuis, Den Helder) Problemen en ziekten van de rug komen zeer frequent voor, maar zijn beter te begrijpen als je weet

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C

C. Wervelkolom. Inhoudsopgave 01 C 02 C 03 C 04 C 05 C 06 C 07 C 08 C 09 C 10 C C. Wervelkolom nhoudsopgave 1 C 2 C 3 C 4 C 5 C 6 C 7 C 8 C 9 C 1 C Congenitale aandoeningen... 1 Myelopathie (excl. trauma s van de wervelkolom)... 1 Mogelijke atlanto-axiale subluxatie... 1 Nekpijn...

Nadere informatie

AMC leidraad: wat te doen bij ziekte. Uitgangspunten

AMC leidraad: wat te doen bij ziekte. Uitgangspunten AMC leidraad: wat te doen bij ziekte Wanneer u door ziekte niet kunt werken dan krijgt u te maken met het verzuimbeleid van het AMC. In de meeste gevallen kunt u prima afspraken maken met uw leidinggevende

Nadere informatie

Verzuimprotocol Adopsa Payroll

Verzuimprotocol Adopsa Payroll Verzuimprotocol Adopsa Payroll 1. Ziekmelding De medewerker meldt zich op de eerste dag van ziekte telefonisch vóór 10.00 uur ziek bij zowel Adopsa Payroll als bij zijn opdrachtgever. Wanneer een medewerker

Nadere informatie

Bedrijfsarts en privacy

Bedrijfsarts en privacy Bedrijfsarts en privacy Door: NVAB en Oval De informatie over werknemers die een bedrijfsarts aan de werkgever verschaft, is aan strikte regels gebonden. Wat voor gegevens mag de bedrijfsarts verstrekken,

Nadere informatie

Week 1 t/m 26 100% Week 27 t/m 52 90% Week 53 t/m 78 80% Week 79 t/m 104 70%

Week 1 t/m 26 100% Week 27 t/m 52 90% Week 53 t/m 78 80% Week 79 t/m 104 70% 1. Ziekmelding De eerste dag dat u ziek bent, moet u zich telefonisch ziekmelden bij uw direct leidinggevende op uw feitelijke werkplek én bij Payned payrolling. Op werkdagen zijn wij bereikbaar van 08.30

Nadere informatie

Verzuimprotocol Centrum Arbeid en Mobiliteit B.V.

Verzuimprotocol Centrum Arbeid en Mobiliteit B.V. Verzuimprotocol Centrum Arbeid en Mobiliteit B.V. 1. Ziekmelding De medewerker meldt zich op de eerste dag van ziekte telefonisch vóór 10.00 uur ziek bij zowel Centrum Arbeid en Mobiliteit B.V. (CAM) als

Nadere informatie

Reken af met ziekteverzuim als gevolg van rugklachten! www.spinesport.nl

Reken af met ziekteverzuim als gevolg van rugklachten! www.spinesport.nl Reken af met ziekteverzuim als gevolg van rugklachten! www.spinesport.nl Sofie (36 jaar) Geruime tijd geleden kreeg ik ernstige onderrugklachten. De orthopeed constateerde flinke slijtage, op 2 plekken

Nadere informatie

Rode Gele Bla l u a w w r a te Oran a j n e Onde d r e z r oe o k e fo f r o m uli l er Lag a e g e ru r gk g la l c a hte t n

Rode Gele Bla l u a w w r a te Oran a j n e Onde d r e z r oe o k e fo f r o m uli l er Lag a e g e ru r gk g la l c a hte t n Spreekuur Wervelkolomgerelateerde klachten Jan Onstenk MPA Physician assistant Revalidatiegeneeskunde Martini Ziekenhuis, Groningen www.martiniziekenhuis.nl Het beroep Physician assistant o Medisch ondersteunend

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers

Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers Arbeidsrevalidatie Folder voor werkgevers Arbeidsrevalidatie Revant, uw partner bij verzuim! Heeft u medewerkers die al langere tijd fysieke en/of psychische klachten hebben waardoor zij hun werk niet

Nadere informatie

Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie. Margot Geerts Verpleegkundig Specialist

Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie. Margot Geerts Verpleegkundig Specialist Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie Margot Geerts Verpleegkundig Specialist Diabetische polyneuropathie 1. Distale symmetrische polyneuropathie Uitval van een combinatie van sensore,

Nadere informatie

Dubbel U - Verzuimreglement

Dubbel U - Verzuimreglement Dubbel U - Verzuimreglement Inleiding In dit verzuimprotocol zijn de regels vastgelegd die gelden voor werknemers van Dubbel U die de werkzaamheden niet kunnen verrichten in verband met ziekte (hierna

Nadere informatie

Inventarisatie behoeften van

Inventarisatie behoeften van Inventarisatie behoeften van werkenden met een chronisch ziekte overzicht behoeften In dit deel van het onderzoek brengen we de behoefte aan praktische ondersteuning in kaart van werkenden met een chronische

Nadere informatie

Verzekeringsgeneeskundige protocollen van de Gezondheidsraad: doel, opzet en hantering. april 2007

Verzekeringsgeneeskundige protocollen van de Gezondheidsraad: doel, opzet en hantering. april 2007 Verzekeringsgeneeskundige protocollen van de Gezondheidsraad: doel, opzet en hantering april 2007 1 Arbeidsongeschikt Arbeidsongeschiktheid wordt in de WIA hetzelfde gedefinieerd als in de WAO: Volledig

Nadere informatie

Ik word ziek, en dan..

Ik word ziek, en dan.. Ik word ziek, en dan.. Verzuimregels in vogelvlucht Geestelijk gezond in Zeeland Wat zijn je rechten en plichten bij ziekte? Burgerlijk Wetboek & Wet Verbetering Poortwachter (WVP) Uitgangspunt is: loon

Nadere informatie

Samenvatting. Consument, tegen. London General Insurance Company Limited, gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. 1.

Samenvatting. Consument, tegen. London General Insurance Company Limited, gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. 1. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-040 d.d. 5 februari 2015 (mr. J.S.W. Holtrop, voorzitter, dr. B.C. de Vries en drs. L.B. Lauwaars, leden en mr. M. van Pelt, secretaris)

Nadere informatie

Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie "

Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie Richtlijnen voor spinale beeldvorming en interpretatie " acuut, chronisch, postoperatief A. Rappaport Spinale beeldvorming RX CT MRI Guidelines spinale beeldvorming Focus on medical imaging: acute lage

Nadere informatie

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo

Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Presentatie door Elvira van Daal Mensendieck en Mc Kenzie praktijk Wierden en Markelo Wat is McKenzie therapie? Robin McKenzie is een fysiotherapeut uit Nieuw- Zeeland. Zijn therapie wordt wereldwijd

Nadere informatie

Wat wordt van u verwacht als werknemer?

Wat wordt van u verwacht als werknemer? Zo'n 12.000 mensen krijgen dementie voordat ze 65 jaar zijn. Deze mensen vaak nog aan het werk op het moment dat iemand de diagnose dementie krijgt. Dementie kan veel invloed hebben op het werk. Het ligt

Nadere informatie