Vertrouwen op ervaring

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Vertrouwen op ervaring"

Transcriptie

1 Vertrouwen op ervaring D66-notitie over de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt Notitie Juli 2012 Fatma Koser Kaya Tweede Kamerlid D66

2 I. Samenvatting Nederland ontgroent en vergrijst. Daardoor ontstaat er op korte termijn krapte op de arbeidsmarkt. In 2030 zijn er alleen al in de zorgsector al tot extra mensen nodig. Tegelijkertijd daalt de beroepsbevolking de komende jaren. Op het moment staan vier mensen in de beroepsbevolking tegenover één gepensioneerde. Die verhouding zal in 2040 één op twee zijn. De verhoging van de AOW-leeftijd is de eerste stap tegen de krapte op de arbeidsmarkt. Maar er is er ook veel winst te behalen als we de arbeidsparticipatie verhogen in de tien jaar voordat mensen met pensioen gaan. Op dit moment werkt namelijk maar 50% van de 55-plussers, tegenover 80% van de 25- tot 55-jarigen. Dat is zonde. Allereerst omdat werk meer is dan een salarisstrookje. Werk draagt bij aan ontplooiing en sociale contacten. Maar natuurlijk is het ook een gemiste kans dat deze mensen niet bijdragen aan onze economische groei. D66 pleit daarom voor betere kansen voor 55-plussers op de arbeidsmarkt. D66 heeft een ambitieuze doelstelling. Het in deze nota gepresenteerde pakket moet de kansen voor oudere werknemers dusdanig verbeteren, dat extra 55-plussers een baan hebben in We trekken 475 miljoen euro uit voor de volgende vijf maatregelen: 1) Bijscholingscheque. D66 reserveert 200 miljoen euro voor bijscholingscheques voor oudere langdurig werklozen. Zij mogen die inzetten voor scholing of begeleiding. 2) Fiscale voordelen. D66 trekt 275 miljoen euro uit om de belasting bij het aannemen oudere werknemers verder te verlagen. 3) Ruimere no-riskpolis. D66 verlaagt de no-riskpolis in de ziektewet bij het aannemen van oudere werklozen. Dit betekent dat niet de werkgever, maar de overheid bijdraagt aan het loon bij de eerste twee jaar ziekte. 4) Doorbreek de 'gouden kooi'. Veel oudere werknemers hebben zoveel rechten opgebouwd in hun huidige baan, dat zij er geen financieel belang hebben om te wisselen van werkgever. D66 wil daarom CAO's met periodieken niet meer verplicht opleggen aan bedrijven en het ontslagrecht moderniseren. 5) Leven lang leren. Als mensen blijven leren tijdens hun werkzame leven, dan blijft hun kennis up-to-date. D66 wil een sociaal leenstelsel dat ook toegankelijk is voor mensen ouder dan 27 jaar, afspraken in arbeidscontracten over scholing gemaakt en een leerplicht voor mensen die een beroep doen op een uitkering. 2

3 II. Inleiding Soms lijkt het wel alsof mensen na hun 55 e worden afgeschreven voor de arbeidsmarkt. Terwijl het nog minimaal tien jaar duurt voordat ze de pensioenleeftijd bereiken. Iedereen kent de verhalen over mensen die soms wel honderd sollicitatiebrieven schrijven, maar nergens voor een gesprek worden uitgenodigd. Dit is niet alleen een sociaal onwenselijk, maar ook een economisch probleem. Nederland zit voor de tweede keer in korte tijd in economische recessie. We kunnen het ons niet permitteren dat er veel mensen - met waardevolle werkervaring - onnodig langs de zijlijn staan. Niet alleen nu, maar ook op de langere termijn is het belangrijk dat 55-plussers betere kansen krijgen op een baan. Door ontgroening en vergrijzing ontstaat er krapte op de arbeidsmarkt. In 2030 zijn er alleen al in de zorgsector tot extra mensen nodig. Tegelijkertijd daalt de beroepsbevolking de komende jaren. Op het moment staan vier mensen in de beroepsbevolking tegenover één gepensioneerde. Die verhouding zal in 2040 één op twee zijn. De verhoging van de AOW-leeftijd is de eerste stap tegen de krapte op de arbeidsmarkt. Maar, zoals de onderstaande tabel laat zien, is er ook veel winst te behalen als we de arbeidsparticipatie verhogen in de tien jaar voordat mensen met pensioen gaan. 100% 90% 80% 70% Netto-arbeidsparticipatie 60% 50% 40% Totaal Mannen Vrouwen 30% 20% 10% 0% 15 tot 25 jaar 25 tot 35 jaar 35 tot 45 jaar 45 tot 55 jaar 55 tot 65 jaar Netto-arbeidsparticipatie naar leeftijd, Bron: CBS Statline 1 Netto-arbeidsparticipatie is het percentage van de beroepsbevolking met een baan meer dan 12 uur per week. 3

4 We moeten het tij keren. Een grote groep 55-plussers wil graag werken, maar krijgt simpelweg de kans niet. D66 wil investeren in scholing, zodat de kennis van mensen up-todate blijft. Langdurige oudere werklozen gaan we helpen bij de zoektocht naar een baan. Ook maken we geld vrij voor fiscale voordelen. Belemmerende regelgeving en voorzieningen schaffen we af om de gouden kooi te doorbreken. D66 heeft een ambitieuze doelstelling. Dit pakket aan maatregelen moet de kansen voor oudere werknemers dusdanig verbeteren, dat extra 55-plussers een baan hebben in III. Historisch perspectief Het aandeel mannelijke 55-plussers met een baan is fors gedaald ten opzicht van het begin van de jaren zeventig. Toen werkte ongeveer 80%, nu is dat ongeveer 60%. Het percentage werkende vrouwen is nu ongeveer even hoog als tijdens het eind van de jaren zeventig, namelijk net onder de 40%. Dit is teleurstellend gezien de emancipatieslag die Nederland in de afgelopen decennia heeft doorgemaakt. Er is dus veel ruimte voor verbetering. Als de 55- plussers veertig jaar geleden volwaardig meedraaiden, waarom lukt nu dan niet meer? En anno 2012 mogen we toch ook verwachten dat er geen enorm gat meer bestaat tussen mannen en vrouwen? Opvallend is dat de arbeidsparticipatie sterk terugliep in het begin van de jaren negentig. De arbeidsparticipatie van 55-plussers halveerde ten opzichte van het begin van de jaren 70! Groei van de verzorgingsstaat was een belangrijke oorzaak van de daling. Via VUTregelingen konden mensen vroeg met pensioen, de WAO werd voor hetzelfde doel misbruikt. We zien dan ook dat de arbeidsparticipatie weer steeg na de afschaffing van de VUT en de aanscherping van de WAO. In de laatste twee decennia is de klim weer ingezet en stijgt het aantal werkende 55-plussers. Toch hoeven we niet te verwachten dat deze klim zich automatisch in dit tempo voortzet. Behalve de verhoging van de AOW-leeftijd, is er in de laatste jaren weinig substantieel beleid ingezet wat aanleiding geeft tot een verdere groei. 2 Volgens het CBS zijn er nu 1,24 miljoen 55-plussers werkzaam, wij streven naar een stijging van 16% in

5 90% 80% 70% Netto-arbeidsparticipatie 60% 50% 40% 30% Mannen en vrouwen Mannen Vrouwen 20% 10% 0% Jaar Netto-arbeidsparticipatie leeftijdscategorie jaar 3 Bron: CBS Statline 4 IV. Symptomen van de slecht functionerende arbeidsmarkt D66 wil eerlijke kansen scheppen op een baan en op een inkomen, onafhankelijk van je leeftijd. Alle symptomen wijzen erop, dat dit nu voor 55-plussers niet het geval is. Een laag percentage 55-plussers heeft een baan. Oudere werklozen hebben weinig kans op een succesvolle sollicitatie. Hierdoor blijven veel oudere werknemers zitten waar ze zitten en zijn er weinig kansen om te wisselen van baan. Oudere werklozen hebben weinig kans op een baan De langdurige werkloosheid onder 55-plussers is hoog. Slechts 20% stroomt binnen een jaar uit de WW naar een baan. Bij mensen van 45 jaar is dit met 60% drie keer hoger. Van de ruim plussers die actief op zoek zijn naar een baan, vindt op jaarbasis maar 9 procent werk. 5 De lage doorstroom naar werk is zowel voor mensen zelf als de maatschappij een probleem. Mensen komen financieel in de knel. Ook draaien zij niet volop mee in de samenleving. Werk is namelijk meer dan een salarisstrookje. Uit onderzoek blijkt, dat werken 3 In de netto-arbeidsparticipatie wordt uitgedrukt hoeveel procent van de potentiële beroepsbevolking een baan heeft van meer dan twaalf uur in de week. 4 Vanaf 2001 gebruikt het CBS een nieuwe weegmethode, vandaar dat er in dat jaargang een knik in de grafiek zichtbaar is. 5 RWI (2011), G(oud)! Kansen creëren voor werkloze ouderen 5

6 leidt tot een hogere tevredenheid met het leven. 6 Ook voor de maatschappij is de lage doorstroom een probleem. Het is slecht voor de economische groei als mensen onnodig langs de zijlijn staan. Verder gaat er hierdoor teveel belastinggeld naar uitkeringen als de WW en de bijstand. Uitstroomkans uit WW naar baan op enig moment binnen 12 maanden Bron: Ministerie van SZW 7 In Nederland is het extra moeilijk op latere leeftijd te ontsnappen aan werkloosheid. Het percentage werkloze 55-plussers dat langer dan een jaar geen baan heeft, ligt in Nederland bijna 20 procentpunt hoger dan het gemiddelde van andere geïndustrialiseerde landen. Vanuit internationaal perspectief is er in Nederland dus nog veel te winnen. 6 CBS Webmagazine (2012), Gaan werken leidt tot blijvend meer tevredenheid 7 Memorie van Toelichting van de Wijziging van de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met bonussen voor werkgevers voor het indienstnemen en indiensthouden van oudere werknemers en arbeidsgehandicapte werknemers (33284) 6

7 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Mexico New Zealand Canada Norway Australia Sweden Israel Poland Turkey Russian Federation Denmark United States OECD countries Slovenia Japan United Kingdom Luxembourg Finland Czech Republic Iceland Greece Europe Italy France Austria Spain Hungary Netherlands Germany Portugal Estonia Ireland Slovak Republic Belgium Percentage van werkloze 55-plussers dat langer dan één jaar geen baan heeft, 2011 Bron: OECD Statistics, Dataset: Incidence of unemployment by duration Lage mobiliteit Werknemers wisselen minder vaak van functie naarmate zij ouder worden. Dit geldt voor zowel voor de doorstroom binnen het bedrijf als de doorstroom naar andere bedrijven. Waar zo n 18% van de 25 tot 34-jarigen de afgelopen twee jaar van werkgever wisselde, ligt dit bij 55 tot 64-jarigen op slechts 3%. Deze lage mobiliteit heeft twee nadelen. Ten eerste is het slecht voor de economie, omdat talent niet daar terecht komt waar het optimaal rendeert. Ten tweede zitten mensen onnodig vast, zij willen graag van baan wisselen maar zien hier geen kansen voor. Uit onderzoek blijkt dat verandering van spijs doet eten: een baanwisseling leidt tot een hogere tevredenheid over het werk. 8 8 Bron: CBS/TNO (2011), Dynamiek op de Nederlandse arbeidsmarkt, p

8 Transities van werk naar werk naar leeftijd gedurende een periode van 2 jaar, 2009 Bron: CBS/TNO (2011), Dynamiek op de Nederlandse arbeidsmarkt 9, p. 210 Weinig 55-plussers hebben een baan We zagen al in paragraaf II dat er relatief weinig 55-plussers werken in verhouding tot de jaren 70. Maar vooral als we dit vergelijken met andere leeftijdsgroepen is het opvallend hoe weinig 55-plussers een baan hebben. Bij hen ligt dit ongeveer op 50% terwijl dit percentage voor mensen van 25 tot 55 jaar schommelt rond de 80%. Vanuit internationaal perspectief scoort Nederland gemiddeld op de arbeidsparticipatie van 55-plussers. Scandinavische naties als Noorwegen en Zweden doen het aanzienlijk beter dan Nederland. Op de koploper IJsland liggen we zelfs zo n 25 procentpunten achter. Er is dus nog veel ruimte voor verbetering. 9 Cijfers op basis van Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). Respondenten die aan de NEA 2007 hebben deelgenomen, zijn voor het cohortonderzoek in 2008 en 2009 opnieuw bevraagd met eenzelfde enquête. 8

9 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Arbeidsparticipatie leeftijdscategorie jaar, 2010 Bron: OECD Factbook, Economic, Environmental and Social Statistics 10 Turkey Poland Hungary Slovenia Italy Belgium Luxembourg France Slovak Republic Greece Austria Spain Czech Republic Portugal Ireland Estonia OECD total Netherlands Mexico Finland United Kingdom Denmark Germany Chile Canada Israel United States Australia Korea Japan Switzerland Norway Sweden New Zealand Iceland V. Oorzaken van de problemen Weinig kansen voor werkloze ouderen, een lage mobiliteit en een lage arbeidsparticipatie zijn de symptomen van een slecht functionerende arbeidsmarkt voor ouderen. Deze problemen komen niet uit de lucht vallen. Vaak zijn instituties en regelgeving de oorzaak hiervan, maar ook culturele aspecten spelen een rol. Perceptie werkgevers Een eerste probleem is de perceptie van werkgevers, velen van hen zien oudere werknemers vooral als een kostenpost. De werk- en levenservaring zouden daar niet tegenop wegen. Driekwart van de Nederlandse werkgevers verwacht dat de kosten voor het bedrijf stijgen, als de leeftijd van het personeelsbestand vijf jaar hoger zou zijn. Slechts 8% van de werkgevers verwacht dat daar ook een hogere productie tegenover staat. Sterker nog, maar liefst 34% denkt zelfs dat de productiviteit daalt als de werknemers gemiddeld vijf jaar ouder zouden zijn. In de ogen van de werkgevers staan oudere werknemers dus voor hogere kosten en minder productiviteit. 10 ISBN

10 De vraag is of deze perceptie van werkgevers dat oudere werknemers duurder maar niet productiever zijn spoort met de realiteit? SEOR heeft de uitkomsten van verschillende empirische studies over dit onderwerp in kaart gebracht. Zij concluderen in een literatuuroverzicht dat bij oudere studies het beeld overwegend is dat de beloning van ouderen boven de productiviteit ligt, maar dat de meer recente literatuur hier minder duidelijk over is. 11 De empirie neigt dus naar een gat tussen beloning en productiviteit, maar is niet eensluidend. Overigens is de perceptie belangrijker dan de praktijk! Als werkgevers denken dat oudere werknemers te duur zijn, dan zullen zij hen geen baan geven. Ook als dit in de praktijk niet klopt. Uit onderzoeken weten we zeker dat dit beeld bij werkgevers helaas bestaat. 80% 70% 60% 50% 40% 30% Hoger Gelijk Dalen 20% 10% 0% Kosten Productiviteit Gat tussen kosten en productiviteit Perceptie van werkgevers over het effect van stijging van de leeftijd van het werknemers met vijf jaar Bron: ASPA Employers Survey 2009 Ook zijn veel werkgevers bang voor een hoger ziekteverzuim bij oudere werknemers. Werkgevers zitten daar niet op te wachten. Een zieke werknemer betekent dat het productieproces in gevaar kan komen. Ook zit er een financieel risico aan zieke werknemers. Werkgevers moeten het loon van zieke werknemers twee jaar lang doorbetalen. De angst voor een hoger ziekteverzuim is slechts gedeeltelijk gefundeerd. Ouderen zijn in de praktijk minder 11 Sociaal-Economisch Onderzoek Rotterdam (SEOR), 2011, Arbeidsmarkt Ouderen, p

11 vaak ziek dan hun jongere collega s. Maar als zij ziek zijn, dan duurt dit langer. Ook is de kans op een chronische ziekte hoger jaar jaar jaar jaar In afgelopen 12 maanden verzuimd (percentage) 55,3% 52,4% 47,4% 45,4% Verzuimduur per verzuimgeval (dagen) 5,7 7,3 8,7 9,8 Ziekteverzuim per leeftijdscategorie in 2010 Bron: TNO (2012), Ziekteverzuim in Nederland in 2010, p. 12 Weinig scholing, training en begeleiding Weinig oudere werknemers volgen een cursus of opleiding. Het loont waarschijnlijk niet als iemand op zijn 60 e nog begint aan een nieuwe universitaire studie. Maar het is wel van belang dat de kennis up-to-date blijft. Ook omscholing draagt bij aan duurzame inzetbaarheid. Een ontslagen postbode kan misschien wel aan de slag als vrachtwagenchauffeur. Op je 55 e heb je namelijk nog minimaal 10 jaar te gaan. 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% jaar jaar jaar jaar Percentage dat deelneemt aan opleidingen of cursussen, 2008 Bron: ASPA Employers Survey RWI (2011), G(oud)! Kansen creëren voor werkloze ouderen 11

12 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar Percentage dat post-initieel onderwijs volgt, 2009 Bron: CBS Statline Gouden kooi Oudere werknemers zitten vast in een 'gouden kooi'. Het RWI concludeerde dat oudere werknemers minder snel werkloos worden dan jonge werknemers. Maar als ze eenmaal werkloos zijn, blijkt het moeilijk voor ouderen om weer werk te vinden. 13 Regels en voorzieningen, die vaak vanuit de beste bedoelingen zijn verzonnen, belemmeren de kansen op nieuw werk. De optelsom van regels en voorzieningen creëren een gouden kooi waaruit nauwelijks is te ontsnappen. Zo hebben oudere werknemers via het systeem van periodieken vaak een hoog salaris opgebouwd. Elk jaar gaat het salaris automatisch een treetje omhoog. Veel nieuwe werkgevers kunnen niet tippen aan het oude salaris van de werknemer, omdat het niet in verhouding staat tot de arbeidsproductiviteit. Oudere werknemers gaan er dan financieel op achteruit als ze van baan wisselen. Velen besluiten daardoor te blijven zitten waar ze zitten, terwijl ze eigenlijk toe zijn aan een nieuwe uitdaging. 13 RWI (2011), G(oud)! Kansen creëren voor werkloze ouderen 12

13 Ook de ontslagvergoeding belemmert de vrijheid van oudere werknemers. Velen hebben een groot aantal dienstjaren achter de rug. Hierdoor maken zij aanspraak op een hoge ontslagvergoeding. Starten bij een nieuwe werkgever betekent een lagere eventuele ontslagvergoeding, omdat het aantal dienstjaren weer op nul staat. Deze achteruitgang is onaantrekkelijk voor de werknemer, zij hebben er financieel belang bij om niet te wisselen van baan. Ook is het ontslagrecht een belemmering voor werkgevers om ouderen in dienst te nemen. Via de kantonrechterformules is bepaald dat de ontslagvergoeding voor elk dienstjaar als iemand ouder is dan 55 maar liefst vier keer hoger is dan voor elk dienstjaar jonger dan 35 jaar. Werkgevers lopen dus een veel groter risico bij het in dienst nemen van een oudere werknemer. VI. Concrete voorstellen We moeten mensen kansen bieden om hun talenten te gebruiken. Vanuit sociaal en economisch oogpunt is het onverantwoord dat de helft van 55-plussers aan de kant staat. Zeker in deze tijd van economische recessie, maar ook op de langere termijn met het oog op de ontgroening en vergrijzing. We moeten de tijd achter ons laten waarin een werkloze oudere honderden sollicitatiebrieven moet schrijven voordat hij op gesprek mag komen. D66 trekt 475 miljoen euro uit om ouderen meer kansen te geven op de arbeidsmarkt en doet vijf concrete voorstellen: 1) Bijscholingscheque D66 reserveert 200 miljoen voor bijscholingscheques voor oudere langdurig werklozen. Die mogen ingezet worden voor (om)scholing of begeleiding bij het vinden van werk. Langdurig oudere werklozen hebben een slechte positie op de arbeidsmarkt. Via omscholing willen we hun kansen verbeteren. In de wetenschap bestaat consensus over de positieve effecten van scholing voor ouderen. 14 Ook zoeken veel langdurig werkloze 50-plussers niet met de meest moderne middelen naar een baan, zij missen hierdoor interessante vacatures. 15 Zo verkort het via internet zoeken naar een baan de werkloosheidsduur met 25%. 16 Door ouderen intensiever te begeleiden bij de zoektocht naar een baan, kunnen zij aansluiten op de arbeidsmarkt. Ook daarvoor mag de bijscholingscheque ingezet worden. 14 Bron: Sociaal-Economisch Onderzoek Rotterdam (SEOR), 2011, Arbeidsmarkt Ouderen, p Bron: Intelligence Group (2012), Arbeidsmarkt Gedragsonderzoek 16 Bron: Peter J. Kuhn, Hani Mansour (2011), Institute for the Study of Labor, Is Internet Job Search Still Ineffective? 13

14 2) Fiscale voordelen D66 trekt 275 miljoen uit voor lagere belasting voor werkgevers die oudere werknemers aannemen. Zo stimuleren we de werkgelegenheid en scheppen we meer kansen op een baan. 17 We hebben gezien dat veel werkgevers oudere werknemers te duur vinden. De beloning zou niet in verhouding staan tot de geleverde productiviteit. Fiscale voordelen kunnen werkgevers over de streep trekken om toch in zee te gaan met een oudere werknemer. Dit biedt mensen kans om ook op latere leeftijd een nieuwe uitdaging te vinden. 3) Ruimere no-riskpolis D66 wil de no-riskpolis in de ziektewet voor oudere werknemers verruimen. Dit betekent dat niet de werkgever, maar de overheid bijdraagt aan het loon bij de eerste twee jaar ziekte. Veel werkgevers denken dat oudere werknemers vaker en langer ziek zijn. In de praktijk blijkt dit slechts gedeeltelijk te kloppen: oudere werknemers zijn minder vaak ziek, maar als zij ziek zijn duurt dit wel langer. Toch is dit beeld nu vaak een reden om geen contract aan te bieden. D66 wil dat als een werkgever een 50-plusser aanneemt die langer dan een half jaar werkloos is, er een no-riskpolis wordt gegeven. De werkgever loopt dan geen risico bij ziekte. 4) Doorbreek de 'gouden kooi' De optelsom van regels en voorziening belemmert de vrijheid van oudere werknemers op de arbeidsmarkt. Wisselen van baan is vaak financieel onaantrekkelijk. Dit komt vooral door het systeem van periodieken en de aanspraak op een hoge ontslagvergoeding. D66 roept sociale partners op om het loongebouw spoedig te herzien. Ook willen we het ontslagrecht moderniseren. Het aannemen van 55-plussers voor werkgevers is door de hogere ontslagvergoeding risicovol. Ook is het door het huidige ontslagrecht onaantrekkelijk om van baan te wisselen. Tot slot moeten we het taboe op demotie doorbreken. Net zoals een 23- jarige geen CEO van een multinational is, zo is het geen schande als iemand op latere leeftijd een stapje terug doet. Of juist een positie krijgt waarbij de ervaring optimaal wordt benut, bijvoorbeeld door jongere werknemers te begeleiden. 5) Leven lang leren D66 wil dat het sociaal leenstelsel ter vervanging van de studiefinanciering ook toegankelijk wordt voor mensen ouder dan 27 jaar. Als mensen blijven leren tijdens hun 17 Wijziging van de Wet financiering sociale verzekeringen in verband met bonussen voor werkgevers voor het indienstnemen en indiensthouden van oudere werknemers en arbeidsgehandicapte werknemers (33284) 14

15 werkzame leven, dan blijft hun kennis up-to-date. Dit vergroot de kansen op een nieuwe baan als iemand onverhoopt werkloos wordt. D66 wil ook wettelijk vastleggen dat er in arbeidscontracten afspraken over scholing gemaakt worden. Dankzij het begrotingsakkoord is de leeftijdsgrens van 30 jaar voor bekostigd mbo-onderwijs al van tafel. Verder wil D66 een leerplicht introduceren voor mensen die een beroep doen op een uitkering. D66 wil naar een toekomst, waarbij mensen niet meer na hun 55 e zijn afgeschreven. Zou het niet mooi zijn, als mensen ervoor kunnen kiezen om tijdens de laatste tien jaar van hun werkzame leven een carrièreswitch te maken? Waarbij een timmerman ervoor kiest om nog tien jaar rijlesinstructeur te worden? Of een secretaresse die nog tien jaar aan de slag gaat in de kinderopvang? Dit vereist ten eerste een cultuuromslag onder werknemers en werkgevers. Maar ook de overheid moet een steentje bijdragen. Investeren in inzetbaarheid en scholing is cruciaal. Net als lastenverlichtingen om de werkgelegenheid aan te wakkeren. Regels en voorzieningen die kansen belemmeren moeten we afschaffen. Alleen zo geven we 55-plussers weer volwaardige kansen. 15

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB*

Mobiliteit: Egbert Jongen CPB* Mobiliteit: Wat economen willen (en weten) Egbert Jongen CPB* *Deze presentatie is op persoonlijke titel Overzicht presentatie Wat economen weten Wat economen willen Het Oostenrijkse systeem Wat economen

Nadere informatie

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research

perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research perspresentatie Bridging the Gap Randstad Holding nv SEO Economic Research 15 juni 2010 perspresentatie Bridging the Gap welkom Annemarie Muntz, director Group Public Affairs Randstad Holding toelichting

Nadere informatie

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording

Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Transparantie: de schakel tussen institutionele autonomie en publieke verantwoording Dirk Van Damme Hoofd van het Centre for Educational Research and Innovation - OECD 1. EEN HO-KWALIFICATIE HEEFT EEN

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994

IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994 IChO26 landenklassement Oslo Noorwegen 1994 1 P.R. of China 317,601 2 United Kingdom 313,998 3 U.S. of America 303,541 4 Austria 300,036 5 Singapore 299,143 6 Korea 294,383 7 Chinese Taipei 292,39 8 Czech

Nadere informatie

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013

Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 Worden senioren onbetaalbaar? Demografische verkenningen. Gerard Langerhorst 7 maart 2013 1 2 Trap des ouderdoms in de Gouden Eeuw In de Gouden Eeuw lieten de rijken geïllustreerde voorstellingen maken

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL

Toerisme in cijfers Tourism in figures XL www.milo-profi.com 2014 Toerisme in cijfers Tourism in figures XL overnachtingen huurlogies via verhuurkantoren aan de kust 2014 overnight stays in accommodations for rent by rental agencies at the coast

Nadere informatie

De vaste baan bereikbaar voor alle werknemers

De vaste baan bereikbaar voor alle werknemers De vaste baan bereikbaar voor alle werknemers Samenvatting De tweedeling op de arbeidsmarkt groeit. Steeds meer werknemers, vooral lager opgeleiden en 45- minners, werken op basis van een tijdelijk contract

Nadere informatie

SAMEN TOT AAN DE MEET: Vormingsmoment

SAMEN TOT AAN DE MEET: Vormingsmoment SAMEN TOT AAN DE MEET: Vormingsmoment Individueel reflectiemoment - Hoeveel leerlingen met schoolse vertraging heb ik in mijn klas? - Wie zijn dat? - Hoeveel keer zijn ze blijven zitten? - Wat is de reden

Nadere informatie

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren

CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren CBS: Meer mensen aan het werk, vooral jongeren Het aantal mensen met een baan is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 6 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren hadden vaker werk. De beroepsbevolking

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil?

Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil? Zittenblijven in het eerste leerjaar en schoolse prestaties in het bisjaar: Maakt extra ondersteuning het verschil? 30 mei 2013 Mieke Goos Barbara Belfi Jan Van Damme Patrick Onghena Katja Petry Inleiding

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 01 aantal overnachtingen naar logiesvorm 2011 number of overnight stays by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR LOGIESVORM,

Nadere informatie

13/02/2013. www.itinerainstitute.org

13/02/2013. www.itinerainstitute.org 13/02/2013 www.itinerainstitute.org 13/02/2013 Itinera Institute Independent think-tank Fact-based Long Term www.itinerainstitute.org To show, to defend and to build roads for policy reform towards sustained

Nadere informatie

Studiedag Economie. Pensioen. A presentation to Guido de Bres by Willem Eikelboom. 15 November Towers Watson. All rights reserved.

Studiedag Economie. Pensioen. A presentation to Guido de Bres by Willem Eikelboom. 15 November Towers Watson. All rights reserved. Studiedag Economie Pensioen A presentation to Guido de Bres by Willem Eikelboom 15 November 2011 2011 Towers Watson. All rights reserved. Agenda Waarom pensioen? Kapitaaldekking of omslagstelsel? Pensioenakkoord

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011

toerisme in cijfers tourism in figures 2011 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 in cijfers tourism in figures 2011 XL 08 aantal aankomsten naar logiesvorm 2011 number of arrivals by type of accommodation 2011 Kennisbeheer Juni 2012 2 AANTAL AANKOMSTEN NAAR LOGIESVORM, 2011 Tabel P.

Nadere informatie

Waar voor je geld 2014

Waar voor je geld 2014 Voka studie Waar voor je geld 2014 Stijn Decock Hoofdeconoom Voka, Vlaams Netwerk van Ondernemingen 47 indicatoren Micro-economische indicatoren: #dagen nodig om onderneming te starten, #start-up procedures,

Nadere informatie

Appels met peren? De levensstandaard in Nederland en Canada. Geranda Notten Professor Comparative Public Policy University of Ottawa

Appels met peren? De levensstandaard in Nederland en Canada. Geranda Notten Professor Comparative Public Policy University of Ottawa Appels met peren? De levensstandaard in Nederland en Canada Geranda Notten Professor Comparative Public Policy University of Ottawa Appels met peren? Vergelijking tussen Nederland en Canada 1. Ongelijkheid

Nadere informatie

Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1

Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1 Handels- en investeringscijfers Zuid-Afrika-Nederland 1 Tabel 2A: Voornaamste exportpartners Zuid-Afrika (bedragen x 1.000 euro) Importers Exported value in 2014 Exported value in 2015 Exported value in

Nadere informatie

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar?

De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? De groeiende informele arbeidsmarkt: is zwart werk onmisbaar? Prof dr Joanne van der Leun, Leiden Law School Met dank aan Piet Renooy, Regioplan Amsterdam DE STAAT VAN NEDERLAND, 22 september 2014 Informele

Nadere informatie

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse

Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse Statistieken 2012 96 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2012 gesteld op 45.000. In totaal zijn 4.896 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2012 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 729 Evaluatie Wet inkomensvoorziening oudere werklozen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

FACTSHEETshort PEPPERS

FACTSHEETshort PEPPERS FACTSHEETshort PEPPERS Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts15@gmail.com Paprika s: Nederland verliest terrein aan Spanje Export Nederland dit jaar fors gedaald De Nederlands export

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

toerisme in cijfers tourism in figures 2010

toerisme in cijfers tourism in figures 2010 in cijfers tourism in figures 2010 XL 02 evolutie overnachtingen naar logiesvorm 2006-2010 trend in the number of overnight stays by type of accommodation 2006-2010 planning & onderzoek Juni 2011 (coverfoto:

Nadere informatie

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen.

Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Co-sourcing: beroepsmobiliteit over de organisationele grenzen heen. Langer, leuker en zinvol aan het werk! 27 maart 2015 EU (28 countries) Iceland Sweden Switzerland Norway Germany Estonia Denmark Netherlands

Nadere informatie

Grensoverschrijdende PPI: fiscale grenseffecten en kansen

Grensoverschrijdende PPI: fiscale grenseffecten en kansen Grensoverschrijdende PPI: fiscale grenseffecten en kansen Netspar Match Making Event Maandag 27 maart 2017 Prof. Dr. Anouk Bollen-Vandenboorn Institute for Transnational and Euregional Cross border Cooperation

Nadere informatie

KENNISREGIO VLAANDEREN: STERKTES EN UITDAGINGEN IN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF

KENNISREGIO VLAANDEREN: STERKTES EN UITDAGINGEN IN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF KENNISREGIO VLAANDEREN: STERKTES EN UITDAGINGEN IN INTERNATIONAAL PERSPECTIEF Dirk Van Damme OECD/EDU/IMEP Twitter: @VanDammeEDU Korea Russian Federation Poland Slovenia Czech Republic Slovak Republic

Nadere informatie

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands

Asparagus: Acreage and companies in the Netherlands FACTSHEET ASARAGUS Areaal Nederland groeit niet meer In 2012 is er een einde gekomen aan het gestaag groeien van het areaal asperges in Nederland. Het CBS registreerde vorig jaar een areaal van 2.890 ha.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid stijgt opnieuw sterk

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid stijgt opnieuw sterk Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB03-092 20 mei 2003 9.30 uur Werkloosheid stijgt opnieuw sterk In de periode februari april 2003 telt de werkloze beroepsbevolking gemiddeld 392 duizend

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

Persbericht. Arbeidsmarkt ook in 2001 gunstig. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Arbeidsmarkt ook in 2001 gunstig. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-27 7 februari 2002 9.30 uur Arbeidsmarkt ook in 2001 gunstig De reeks van jaren met een gunstige arbeidsmarkt is in 2001 voortgezet. De groei van de

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014

Presentatie Smits. Vendor Solutions. Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Presentatie Smits Vendor Solutions Hajo Kuperus Accountmanager Vendorlease 2 december 2014 Agenda Wie zijn wij? Wat gaan wij samen doen? Hoe werkt dat? Leasevormen Acties Onze ambitie 2 In het kort Opgericht

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum 8 april 2011 Betreft Evaluatie IOW

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum 8 april 2011 Betreft Evaluatie IOW > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamerder Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland en in Nederland Ingrid Beckers In 22 waren er in Nederland ruim anderhalf miljoen arbeidsgehandicapten. Dit komt overeen met 14,7 procent van de 15 64-jarigen. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1424 Vragen van het lid

Nadere informatie

4. Werkloosheid in historisch perspectief

4. Werkloosheid in historisch perspectief 4. Werkloosheid in historisch perspectief Werkloosheid is het verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid. Het arbeidsaanbod in Noord-Nederland hangt samen met de mate waarin de inwoners

Nadere informatie

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS

TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS RLLL-RLLL-DOC-1516-029 TOEKOMST VAN HET VOLWASSENENONDERWIJS Dirk Van Damme OECD/EDU/IMEP Schema Demografische, sociaal-economische en onderwijsuitdagingen en trends Het aanhoudende probleem van lage competenties

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet

Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet FACTSHEET AARDBEIEN Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com Aardbeien voor Nederland groeiproduct, maar in 2013 even niet Aan de groei van de Nederlandse aardbeien productie

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014

Neimed Krimpbericht. Potentiële beroepsbevolking Limburg MEI 2014 MEI 214 Neimed Krimpbericht Potentiële beroepsbevolking Voor de ontwikkeling van het aanbod van arbeidskrachten is de potentiële beroepsbevolking van belang. Deze leeftijdsgroep daalt in al sinds 1995.

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 29544 Arbeidsmarktbeleid Nr. 514 Brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 7 april 2014 Bijgaand treft u het rapport

Nadere informatie

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015

FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import jan-may 2015 IMPORT IN MILLION DOLLAR Factsheet RUSSIA cut flowers FACTSHEET CUT FLOWERS RUSSIA import Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; fruitvegfacts@gmail.com RUSSISCHE IMPORT SNIJBLOEMEN BEGIN DIT

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM!

Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM! Opstart nieuwe Gok-cyclus WELKOM! STEUNPUNT GOK Interuniversitair samenwerkingsverband tussen: - Centrum voor ErvaringsGericht Onderwijs (K.U.Leuven) - Steunpunt Diversiteit & Leren (Universiteit Gent)

Nadere informatie

ARBEIDSPARTICIPATIE OUDERE WERKNEMERS ZIJN ANDERS, OF TOCH NIET?

ARBEIDSPARTICIPATIE OUDERE WERKNEMERS ZIJN ANDERS, OF TOCH NIET? HOOFDSTUK 5 ARBEIDSPARTICIPATIE OUDERE WERKNEMERS ZIJN ANDERS, OF TOCH NIET? De Nederlandse arbeidsmarkt is in beweging. De beroepsbevolking veroudert, en arbeidsrelaties veranderen door de opkomst van

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

C.A. de Kam Honorair hoogleraar Overheidsfinanciën, Rijksuniversiteit Groningen

C.A. de Kam Honorair hoogleraar Overheidsfinanciën, Rijksuniversiteit Groningen BELASTE ARBEID C.A. de Kam Honorair hoogleraar Overheidsfinanciën, Rijksuniversiteit Groningen Samenvatting Het kabinet wil de komende jaren de lastendruk op arbeid verlichten. Deze bijdrage geeft cijfers

Nadere informatie

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN

4e Post EAUN Meeting. Men s Health. Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN 4e Post EAUN Meeting Men s Health Willem de Blok Verpleegkundig specialist oncologie-urologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Board member EAUN Weergave presentatie Ian Banks 14-6-2011 Brussel Men s Health

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten

FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten FACTSHEET VERWERKTE GROENTEN Incl. aardappelproducten Fruit&VegetableFacts; JanKeesBoon; +31654687684; jankeesboon15@gmail.com; www.fruitandvegetablefacts.com Nederland grote producent en exporteur verwerkte

Nadere informatie

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013)

FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code ) (8 februari 2013) FACTSHEET KIWIFRUIT (HS code 08 10 50) (8 februari 2013) Summery De wereldproductie van kiwi s was in de eerste heft van het vorige decennium redelijk stabiel op een niveau van ruim 1 miljoen ton daarna

Nadere informatie

Het nieuwe Dormer logo een toelichting

Het nieuwe Dormer logo een toelichting Het nieuwe Dormer logo een toelichting Het nieuwe Dormer logo een toelichting In 2014 zijn Dormer Tools en Pramet Tools samen gegaan onder de naam Dormer Pramet. Waardoor een nieuw bedrijfslogo is ontstaan.

Nadere informatie

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid.

1)Waaruit bestaat de vraag op de Werkenden en arbeidsmarkt? (openstaande)vacatures. 2)Noem een ander woord voor Werkenden werkgelegenheid. 1 1)Waaruit bestaat de vraag op de arbeidsmarkt? 2)Noem een ander woord voor werkgelegenheid. 3)Wie vragen arbeid? 4)Met welk woord wordt het aanbod van arbeid ook aangeduid? 5)Geef de omschrijving van

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

Participatie en inzetbaarheid

Participatie en inzetbaarheid Participatie en inzetbaarheid Paul de Beer Henri Polak hoogleraar voor arbeidsverhoudingen, directeur Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging Boaborea 7 december 2011 1. Het probleem 2 Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt

Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Hoofdstuk 13. Arbeidsmarkt Samenvatting De potentiële beroepsbevolking wordt gedefinieerd als alle inwoners van 15-64 jaar en bestaat uit ruim 86.000 Leidenaren. Van hen verricht ruim zeven op de tien

Nadere informatie

HET VLAAMS SECUNDAIR ONDERWIJS: TOEKOMST-BESTENDIG?

HET VLAAMS SECUNDAIR ONDERWIJS: TOEKOMST-BESTENDIG? HET VLAAMS SECUNDAIR ONDERWIJS: TOEKOMST-BESTENDIG? Dirk Van Damme OECD/EDU twitter @VanDammeEDU Het Vlaamse secundair onderwijs: toekomstbestendig? Wat bedoelen we met toekomstbestendig: Efficiëntie:

Nadere informatie

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions

Service. ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions Service ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions www.besam.be Service van wereldniveau Kiest u voor Besam, dan kunt u rekenen op onze wereldwijde service met lokale, gecertificeerde en deskundige

Nadere informatie

Energie. Inleiding. Wat zijn groene belastingen? Vervuilings- en grondstofbelasting. Transport. in België. Toon Vandyck CES - KULeuven

Energie. Inleiding. Wat zijn groene belastingen? Vervuilings- en grondstofbelasting. Transport. in België. Toon Vandyck CES - KULeuven Vergroening van de belastingen in België Toon Vandyck CES - KULeuven wordt gefinancierd door Inleiding FLEMOSI 16 September 2013 Groene Belastingen www.flemosi.be - 2 - Wat zijn groene belastingen? Vervuilings-

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen

Nadere informatie

5.2 Wie is er werkloos?

5.2 Wie is er werkloos? 5.2 Wie is er werkloos? Volgens het CBS behoren mensen tot de werkloze beroepsbevolking als ze een leeftijd hebben van 15 tot en met 64 jaar, minder dan 12 uur werken, actief op zoek zijn naar betaald

Nadere informatie

Artikelen. Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in Ingrid Beckers en Birgit van Gils

Artikelen. Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in Ingrid Beckers en Birgit van Gils Minder dynamiek binnen de werkzame beroepsbevolking in 23 Ingrid Beckers en Birgit van Gils In 23 vonden ruim 9 duizend mensen een nieuwe baan. Dat is 13 procent van de werkzame beroepsbevolking. Het aandeel

Nadere informatie

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd

2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd 2.1 De keuze tussen werk en vrije tijd Mensen moeten steeds de keuze maken tussen werken en vrije tijd: 1. Werken * Je ontvangt loon in ruil voor je arbeid; * Langer werken geeft meer loon (en dus kun

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2013

De arbeidsmarkt in oktober 2013 De arbeidsmarkt in oktober 2013 Datum: 8 november 2013 Van: Stad Antwerpen Actieve stad Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2013 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen eind

Nadere informatie

Actualiteitenbulletin 1/6

Actualiteitenbulletin 1/6 Actualiteitenbulletin 1/6 Titel: Handboek personeelswerk, 3 e druk Datum: 27 februari 2014 Par. Blz. Art. Wijziging 1.1 15 Beroepsbevolking 559 duizend mensen hebben twee banen, dat zijn voornamelijk zelfstandigen.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

05/12/2012

05/12/2012 www.itinerainstitute.org 05/12/2012 Itinera Institute Onafhankelijke denktank Fact Based Lange Termijn To show, to defend and to build roads for policy reform towards sustained economic growth and social

Nadere informatie

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen?

Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Korsakov in België: veel zorg of veel zorgen? Bart Schepers UPC Sint-Kamillus Bierbeek Doel 1. Is België een goede leerling? Hoe goed is de zorg voor korsakovpatiënten vandaag georganiseerd? 2. Beschrijven

Nadere informatie

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument

Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument Naar een zorgcontinuüm : het Protocol 3 en het RAI-instrument PATRICK MAGGI SAM DELYE PROF. CHRISTIANE GOSSET OUDERENZORG BEST PRACTICES UIT DE EUROMETROPOOL LILLE-KORTRIJK-TOURNAI 16/09/2014 Komt uit

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10)

FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) FACTSHEET Grapes: special India HScode 08 06 10 (10) Summery India was sinds 2000 sterk in opkomst als exporteur van druiven. In 2000 ging het nog om een hoeveelheid van 16.000 ton en in 2008 bereikte

Nadere informatie

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse

Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse Statistieken 2015 99 ste Vierdaagse De limiet voor het aantal inschrijvingen is in 2015 gesteld op 46.000. In totaal zijn 5.462 personen uitgeloot voor de Vierdaagse. Barometer 2015 alle lopers % uitval

Nadere informatie

Factsheet ESPAD 2011

Factsheet ESPAD 2011 Factsheet ESPAD 0 Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. De ESPAD studie Het belangrijkste doel van de European School Survey Project on

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in januari 2016

De arbeidsmarkt in januari 2016 De arbeidsmarkt in januari 2016 Datum: 12 februari 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche januari 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

Welkom. Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster

Welkom. Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster Welkom Tips voor debiteurenbeheer en incasso Hilde Malyster Reach the ultimate balance between maximized sales and minimized risks. 4 Weet met wie je zaken doet Controleer klant voor overeenkomst Financïele

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Kansen op de arbeidsmarkt Wat maakt het verschil?

Kansen op de arbeidsmarkt Wat maakt het verschil? Kansen op de arbeidsmarkt Wat maakt het verschil? Hans Boer, directeur Van Ede & Partners Jolet Woordes, verenigingsmanager OVAL Utrecht, 22 maart 2016 Even voorstellen Hans Boer Van Ede & Partners Jolet

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juni 2014

De arbeidsmarkt in juni 2014 De arbeidsmarkt in juni 2014 Datum: 17 juli 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juni 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers

Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Sociaaleconomische trends 213 Verwachte baanvindduren werkloze 45-plussers Harry Bierings en Bart Loog juli 213, 2 CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Sociaaleconomische trends, juli 213, 2 1 De afgelopen

Nadere informatie

Werkloosheid in : stromen en duren

Werkloosheid in : stromen en duren Werkloosheid in 24 211: stromen en duren Wendy Smits, Harry Bierings en Robert de Vries Als het aantal mensen dat werkloos wordt groter is dan het aantal werklozen dat er in slaagt weer aan het werk te

Nadere informatie

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen

Studeren in het Buitenland 2016-17. International Office Geesteswetenschappen Studeren in het Buitenland 2016-17 International Office Geesteswetenschappen PROGRAMMA International Office GW: Monique Hanrath (en Gerdien Ramaker) Studieadviseur: Stefan Vuurens Student: Tijn Sinke Vragen,

Nadere informatie

Coöperatie voor Regionale Gezondheid samen met zorg, welzijn, werk én verzekerden. Cursus JVEI januari 2016

Coöperatie voor Regionale Gezondheid samen met zorg, welzijn, werk én verzekerden. Cursus JVEI januari 2016 Coöperatie voor Regionale Gezondheid samen met zorg, welzijn, werk én verzekerden Cursus JVEI januari 2016 1 Programma 1. Vitaal Vechtdal: wat is het en waarom ontstaan? 2. Verbinding partners: Zorg &

Nadere informatie

Grafimediabranche: 10 kerncijfers Age Unlimited

Grafimediabranche: 10 kerncijfers Age Unlimited Grafimediabranche: 1 kerncijfers Age Unlimited Januari 24 Drs. Jos Teunen Figuur 1 45% Structuur Grafimediabranche Veel kleine bedrijven, werkgelegenheid vooral bij midden- en grootbedrijf bedrijven werkzame

Nadere informatie

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht

De dagelijkse dichtheid van het bestaan. Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht De dagelijkse dichtheid van het bestaan Paul Schnabel Rotary s Gravenhage Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Iedereen aan het werk Meer mensen - M. 80% - V. 55% Meer jaren - 61/62 jr.

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2015

De arbeidsmarkt in oktober 2015 De arbeidsmarkt in oktober 2015 Datum: 9 november 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Onderwerp: social return en inbesteden Datum commissie: 6 juni 2013 Datum raad: Nummer: Documentnummer: Steller: Eric Dammingh Fractie: PvdA-GroenLinks Samenvatting Meedoen

Nadere informatie