Als ik aan uiterste grens denk... Afstand, adoptie en grenzen. Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Als ik aan uiterste grens denk... Afstand, adoptie en grenzen. Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is"

Transcriptie

1 Grenzen aan hulpverlening? een praktisch-ethische insteek Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is Kees Boeke, Werkplaats Kindergemeenschap, Bilthoven 1926 dr. Anneke JG Vinke Orthopedagoog/GZ-psycholoog/Kinder-en Jeugdpsycholoog NIP 8 oktober 2010 Studiedag SAV 2 Afstand, adoptie en grenzen Als ik aan uiterste grens denk... Als ik aan het woord grens denk... Een grens is voor mij... Achter de grens ligt... Grenzen zijn (on) nodig, want

2 Definities van grenzen lijn/ uiterste rand / kant afscheiding begin en einde Beperkt, begrenst, bakent af, is duidelijk Maar ook Grens = veilig, vertrouwd Grens = uitdaging, uitnodiging, nieuwsgierig, eroverheen willen/gaan (bewust of onbewust) over heen gaan De adoptie mythe Adoptie is de perfecte oplossing voor kinderen zonder gezin en wens-ouders zonder kinderen IS ER WEL EEN GRENS? Onbegrensd zijn 5 Grens aan hulp? Help het kind worden wie het is: kan dat altijd? Wat is daarvoor nodig? Wie vraagt hulp? Ouders, kind? Casus Lian Wie helpen en wanneer? Is er een grens aan hulp? 7 8

3 Grenzen in de hulp aan Lian Loslaten leeftijd, beelden, patronen (starten bij babyfase) Veerkracht en volharding Tijd (en middelen) Steun van de omgeving (grootouders, familie) Ruimte op school Zoeken en vinden Casus Bruno 9 10 Grenzen in hulp aan Bruno Leeftijd Veerkracht en volharding Coördinatie en (gebrek aan) samenwerking -> wie welke hulp wanneer? Externe stressoren (justitie, omgeving) Afstand (fysiek) (On)bereikbaar zijn buiten kantooruren Identiteit zoeken (vinden?) Motivatie? Angst voor externe expertise? 11 Casus Ruwan 12

4 Grenzen in de hulp aan Ruwan Leeftijd loslaten Veerkracht en volharding Beelden en patronen Communicatie en afstemming Begeleiding van ouders Tijd (en middelen) Steun van de omgeving Ruimte op school Identiteit zoeken en vinden 13 Inhoudelijke grenzen (Framework for the Assessment of Children in Need and their families, UK, dept.of health, 2000) Geadopteerde omgeving en gezin Opvoeding & ouderschap 14 De Triade Onbegrensde mogelijkheden? onderzoekers Kind hulpverleners While most adoptions work well, no adoption is simple. Douglas, A., & Philpot T (2003). Adoption, changing families, changing times. London: Routledge Geboorte ouders Adoptie ouders Beleidsmakers

5 Praktische grenzen aan hulpverlening Toegang (ingangseisen o.a. motivatie; wachttijden) Timing Geld Combinatie van protocollen en methoden vaak nodig om de complexiteit van de afstands en adoptiegerelateerde vragen recht te doen 17 Enkele beschikbare methodieken Voor de geadopteerde Mentalization Based Therapy (MBT/MBKT)* Differentiatie/Fase/Basistherapie * Eye Movement Desensitization Reprocessing (EMDR) ** Psychotherapie (CGT, PMT, Symbooldrama, psychoanalyse, client centered werken, beeldcommunicatie, mindfulness, schematherapie, gedragstherapie) */** Neurofeedback * Diverse trainingen (KidsSkills, SoVa, Kanjertraining, Cogmed) * 18 Enkele methodieken Voor het adoptiegezin Opvoedingsondersteuning Video interactie begeleiding (VIB) * Video-feedback Intervention to Promote Positive Parenting and Sensitive Discipline (VIPP-SD)** Sherborne bewegingsoefeningen* Functional Family Therapy (FFT)** Multisysteem Therapie (MST)** 19 Welke keuze maken Doelen per levensfase Praktische grenzen Bescheidenheid tov uitkomsten Elke levensfase eigen vragen De dimensie van afstand en adoptie is een extra dimensie MAATWERK VEREIST 20

6 Afstand, adoptie en grenzen Als ik aan het woord grens denk... Een grens is voor mij... Achter de grens ligt... Grenzen zijn (on) nodig, want... Hulpverlening over grenzen Goed toegerust durven we grenzen over Gesteund door hulpverleners Ingekaderd en beschermd door beleid, wetten en verdragen Met open vizier en vooral SAMEN Met dank aan Lian, Bruno en Ruwan en hun ouders voor het mogen gebruiken van hun verhalen Al mijn cliënten en hun gezinnen U allen, voor uw aandacht Reacties:

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling Bijlage III Overzicht methoden en programma s op het terrein van kindermishandeling Nederlands Jeugdinstituut (NJi) Toelichting overzicht In onderstaand schema is een overzicht opgenomen van preventieve

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

Lezing Wereldkinderen, regio Arnhem - Nijmegen, 10 april 2008

Lezing Wereldkinderen, regio Arnhem - Nijmegen, 10 april 2008 Adoptie Adoptiekinderen in de basisschoolleeftijd Anneke Vinke Orthopedagoog/GZ-psycholoog Pratktijktoelichting: Lisette Goossens en Lisette ter Heert 10 april 2008 Duiven - WK Regio Arnhem/Nijmegen "

Nadere informatie

PsyAlite Klachten / stoornissen) Schillhorn van Veen. Bruijne- de Jonge. Knetsch-Schipper. Onel-Kriele. Steeneveld. Meeuwisse. Heemskerk Herrewijn

PsyAlite Klachten / stoornissen) Schillhorn van Veen. Bruijne- de Jonge. Knetsch-Schipper. Onel-Kriele. Steeneveld. Meeuwisse. Heemskerk Herrewijn PsyAlite Ledenlijst dhr. W. Backx Instituut voor RET 2011gk1r@planet.nl www.ret-instituut.nl mw. M.J. Psychologenpraktijk Lammenschans m.j.boersma@planet.nl www.praktijklammenschans.nl mw. E.F. de Psychologenpraktijk

Nadere informatie

Hulp bij adoptie: gewoon waar mogelijk, speciaal waar nodig. CJG-Eindhoven, 24 januari 2011 Cindy op den Buijs FIOM Rita Kobussen SAV

Hulp bij adoptie: gewoon waar mogelijk, speciaal waar nodig. CJG-Eindhoven, 24 januari 2011 Cindy op den Buijs FIOM Rita Kobussen SAV Hulp bij adoptie: gewoon waar mogelijk, speciaal waar nodig CJG-Eindhoven, 24 januari 2011 Cindy op den Buijs FIOM Rita Kobussen SAV Kennismaking Adoptieprocedure Achtergrond kinderen Programma Wat maakt

Nadere informatie

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht Psychologische interventies GGZ Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ U heeft een Basisverzekering bij

Nadere informatie

PsyAlite Klachten / stoornissen) l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l

PsyAlite Klachten / stoornissen) l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l l PsyAlite Ledenlijst dhr. W. Instituut voor RET 2011gk1r@planet.nl www.ret-instituut.nl mw. M.J. Psychologenpraktijk Lammenschans m.j.boersma@planet.nl www.praktijklammenschans.nl mw. E.F. de Psychologenpraktijk

Nadere informatie

Congres Behandeling van verstoorde

Congres Behandeling van verstoorde Congres Behandeling van verstoorde hechting Bij kinderen Donderdag 19 september 2013, Jaarbeurs Utrecht Met onderwerpen als: De laatste ontwikkelingen op het gebied van verstoorde hechting bij kinderen

Nadere informatie

Dynamisch overzicht GGZ juni Inleiding. Dynamisch

Dynamisch overzicht GGZ juni Inleiding. Dynamisch Dynamisch overzicht GGZ juni 2017 Inleiding In dit dynamisch overzicht wil cvgz meer duidelijkheid geven over interventies, die binnen de curatieve geestelijke gezondheid verleend worden, wel of niet vallen

Nadere informatie

B. Interventies binnen de GGZ die voldoen aan de stand van wetenschap. en praktijk en dus kunnen vallen onder verzekerde zorg conform polisvoorwaarden

B. Interventies binnen de GGZ die voldoen aan de stand van wetenschap. en praktijk en dus kunnen vallen onder verzekerde zorg conform polisvoorwaarden Circulaire Aan de directies van de verzekeraars Sparrenheuvel 16 Postbus 520 3700 AM ZEIST Telefoon (030) 698 89 11 Telefax (030) 698 83 33 E-mail info@zn.nl Contactpersoon C.C.M. de Schepper Doorkiesnummer

Nadere informatie

Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1

Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1 Dynamisch overzicht Psychologische interventies ggz 2017 Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 vs 1 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz U heeft een Basisverzekering

Nadere informatie

Wie we zijn en wat we doen

Wie we zijn en wat we doen Wie we zijn en wat we doen Wie we zijn en wat we doen Stichting Adoptievoorzieningen is de landelijke organisatie die voorlichting, voorbereiding en nazorg op het gebied van adoptie in samenhang aanbiedt.

Nadere informatie

Bespreking n.a.v. literatuur 18-04- 2010. Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders

Bespreking n.a.v. literatuur 18-04- 2010. Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders Special needs adop3es Denkkaders voor vergunninghouders Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Indeling Special Needs volgens afspraken VH en SAV - % 2009 A. Verhoogd medisch risico (hepa33s, HIV- besmehng,

Nadere informatie

Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein. Caroline Vink NJI Jeannet Buurman CJG Haarlem

Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein. Caroline Vink NJI Jeannet Buurman CJG Haarlem Beslissen over jeugdhulp in het sociaal domein Caroline Vink NJI Jeannet Buurman CJG Haarlem 2 Beslissen over (jeugd)hulp Waarom en hoe ordenen? Weten we wat werkt? Voorbeeld afwegingskader Haarlem Wat

Nadere informatie

Openheid en privacy tijdens de puberteit van geadopteerden. drs. Gera ter Meulen en dr. Anneke Vinke

Openheid en privacy tijdens de puberteit van geadopteerden. drs. Gera ter Meulen en dr. Anneke Vinke Openheid en privacy tijdens de puberteit van geadopteerden drs. Gera ter Meulen en dr. Anneke Vinke 1 Puberteit/ adolescentie Periode van grote verandering: na de relatief rustige lagere schooltijd, komt

Nadere informatie

UITNODIGING 17 NOVEMBER

UITNODIGING 17 NOVEMBER UITNODIGING 17 NOVEMBER Al onze behandelvormen voor kinderen met autisme onder één dak! Wij laten u graag op dinsdag 17 november van 15.00-17.00 uur zien en ervaren wat de werkwijze van ons Behandelcentrum

Nadere informatie

PsyAlite Klachten / stoornissen) Schillhorn van Veen. Bruijne- de Jonge. Knetsch-Schipper. Onel-Kriele. Steeneveld. Heemskerk Herrewijn

PsyAlite Klachten / stoornissen) Schillhorn van Veen. Bruijne- de Jonge. Knetsch-Schipper. Onel-Kriele. Steeneveld. Heemskerk Herrewijn PsyAlite Ledenlijst dhr. W. Backx Instituut voor RET 2011gk1r@planet.nl www.ret-instituut.nl mw. M.J. Psychologenpraktijk Lammenschans m.j.boersma@planet.nl www.praktijklammenschans.nl mw. E.F. de Psychologenpraktijk

Nadere informatie

Psychotherapie. Domus Medica 12 april 2017

Psychotherapie. Domus Medica 12 april 2017 Psychotherapie Domus Medica 12 april 2017 Dr. Christy Sempels Psychiater-Psychoanalytisch psychotherapeut Afdelingspsychiater (GO en SBR) UPC ST Kamillus Bierbeek Mobiele 2B Team Oude Baan Leuven Lid sectie

Nadere informatie

Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 (versie 3) - aanpassingen januari

Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 (versie 3) - aanpassingen januari Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz 2017 (versie 3) - aanpassingen januari 2017 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies ggz U heeft een Vrije Keuze Basisverzekering bij ONVZ Zorgverzekeraar.

Nadere informatie

Perceelbeschrijving. Specialistische GGZ Jeugd

Perceelbeschrijving. Specialistische GGZ Jeugd Perceelbeschrijving Specialistische GGZ Jeugd Samenwerkende gemeenten Holland Rijnland: Alphen aan den Rijn Hillegom Kaag en Braassem Katwijk Leiden Leiderdorp Lisse Nieuwkoop Noordwijk Noordwijkerhout

Nadere informatie

Factsheet Fivoor 2016

Factsheet Fivoor 2016 Factsheet Fivoor 2016 Fivoor is het samenwerkingsverband van Palier (onderdeel van de Parnassia Groep), Aventurijn (onderdeel Altrecht GGZ) en FPC de Kijvelanden. Ook FPC Gent maakt deel uit van Fivoor.

Nadere informatie

Perceelbeschrijving. Generalistische Basis GGZ Jeugd

Perceelbeschrijving. Generalistische Basis GGZ Jeugd Perceelbeschrijving Generalistische Basis GGZ Jeugd Samenwerkende gemeenten Holland Rijnland: Alphen aan den Rijn Hillegom Kaag en Braassem Katwijk Leiden Leiderdorp Lisse Nieuwkoop Noordwijk Noordwijkerhout

Nadere informatie

Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie

Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie Secretariaat Maliebaan 50b 3581 CS Utrecht telefoon 030-2965348 fax 030-2966549 e-mail vkjp@hetnet.nl www.vkjp.nl Geachte Heer/mevrouw, In dit pakket vindt

Nadere informatie

Professionaliteit in de zorg voor de jeugd

Professionaliteit in de zorg voor de jeugd Professionaliteit in de zorg voor de jeugd Professionals in de jeugdzorg Jo Hermanns Met de professionaliteit van de werkers in de jeugdzorg is weinig mis Hoog opleidingsniveau Aanvullende trainingen Werkbegeleiding/supervisie

Nadere informatie

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin Doelgroepanalyse Centrum voor en Gezin Efua Campbell & Inez Berends December 2013 PI Research is gevraagd om voor het Centrum voor en Gezin van de Bascule een doelgroepanalyse uit te voeren. Aan de hand

Nadere informatie

Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data. Paul Emmelkamp

Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data. Paul Emmelkamp Traumagerichte CGt versus EMDR na stabilisatie voor de behandeling van PTSS na misbruik in de jeugd: pilot data Ingrid Wigard Thomas Ehring Paul Emmelkamp Achtergrond Samenwerking PsyQ met Universiteit

Nadere informatie

Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek

Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek foto: Herbert Wiggerman Programmeringsstudie jeugdzorg Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek Door Paula Speetjens 30 Bijna honderd jeugdzorginterventies zijn tussen 1991 en zomer 2006 in Nederland

Nadere informatie

Effectieve behandelingen voor jongeren en gezinnen met ernstige problemen

Effectieve behandelingen voor jongeren en gezinnen met ernstige problemen Effectieve behandelingen voor jongeren en gezinnen met ernstige problemen Voor jongeren en gezinnen met ernstige problemen De Viersprong is er voor kinderen en jongeren met ernstige problemen in persoonlijkheid,

Nadere informatie

COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT. Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO)

COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT. Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO) COMPLEX TRAUMA BIJ KINDEREN: SAMEN DOEN WAT WERKT Mariska de Baat (NJi), Marie-José van Hoof (Rivierduinen), Leanthe van Harten (TNO) WIE IS WIE Complex trauma het meerkoppige monster in de praktijk Prevalentie

Nadere informatie

Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker

Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Patiëntensamenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met

Nadere informatie

psychologische (na)zorg bij kanker

psychologische (na)zorg bij kanker psychologische (na)zorg bij kanker voor mensen met kanker en hun naasten Het Ingeborg Douwes Centrum Ook zorgt de ontregeling van het dagelijks leven vaak voor veel stress. Misschien wel het meest moeilijk

Nadere informatie

Van dwars gedrag tot gedragsstoornis

Van dwars gedrag tot gedragsstoornis Van dwars gedrag tot gedragsstoornis Blauwdruk voor een preventie- en zorgarrangement Om gemeenten te ondersteunen bij het inrichten van een preventie- en zorgaanbod biedt het Nederlands Jeugdinstituut

Nadere informatie

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1

Dynamisch overzicht. Psychologische interventies GGZ. Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht Psychologische interventies GGZ Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ 2016 Pagina 1 Dynamisch overzicht psychologische interventies GGZ PNOzorg 2016 Verzekerde GGZ 3 Behandelingen

Nadere informatie

2.1.2 Meetinstrument Aan de behandelaars is via een link een korte survey voorgelegd met een viertal kernvragen:

2.1.2 Meetinstrument Aan de behandelaars is via een link een korte survey voorgelegd met een viertal kernvragen: Dit is een hoofdstuk uit: Menting, A., Albrecht, G. & Orobio de Castro (2015). Effectieve elementen van interventies tegen externaliserende gedragsproblemen bij jeugd. Rapportage in het kader van ZonMW

Nadere informatie

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is.

Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Van loslaten naar VERBINDEN: Hoe we mensen in rouw kunnen uitnodigen om verhalen te vertellen over wat hen dierbaar is. Anik Serneels Klinisch psychologe, relatie- en gezinstherapeute, specialisatie narratieve

Nadere informatie

Zorgpad Intake. Aanmelding. Eerste gesprek door behandelaar. Bespreking in team. Psychodiagnostische screening (tweede intake)

Zorgpad Intake. Aanmelding. Eerste gesprek door behandelaar. Bespreking in team. Psychodiagnostische screening (tweede intake) Zorgpad Intake Aanmelding Verwijzing via huisarts, school of jeugdinstelling Aanmelding Bespreking Team Er vindt wekelijks multidisciplinair overleg plaats, waarbij nieuwe aanmeldingen en lopende trajecten

Nadere informatie

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers

THERAPIE. Samen werken aan jouw toekomst. Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers THERAPIE Samen werken aan jouw toekomst Introductiefolder voor jongeren, ouders en verwijzers Soms gebeurt er iets naars. Je wilt er wel over praten, maar je weet niet met wie. Of misschien kun je er niet

Nadere informatie

Productcodetabel ijw-berichten Versie 1.0, december 2014

Productcodetabel ijw-berichten Versie 1.0, december 2014 tabel ijw-berichten 31 Zonder verblijf: uitgevoerd door wijk- of buurtteam 00000 Nader te bepalen 32 Zonder verblijf: ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder 00000 Nader te bepalen L0001 Consultatie

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ]

therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] therapieën [ therapie voor positieve gedragsverandering ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke beperking. Therapieën

Nadere informatie

SoNeStra. Ontwikkelen vanuit beweging

SoNeStra. Ontwikkelen vanuit beweging SoNeStra Ontwikkelen vanuit beweging Deskundigen Buitenspel?! Werken vanuit Sociale Netwerkstrategieën, 28 april 2015 Riet Portengen 75 minuten. Het verhaal Kleine oefeningen Werken vanuit Sociale NetwerkStrategieën

Nadere informatie

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!!

Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Over hard werken, verbinden, humor & houden van!!! Lonneke Mechelse, GZ psycholoog BIG, Registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie bij Peptalk Delft, (generalistische basis GGZ) & Mentaal Beter Gouda

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren

PTSS - diagnostiek en behandeling. drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren PTSS - diagnostiek en behandeling drs. Mirjam J. Nijdam psycholoog / onderzoeker Topzorgprogramma Psychotrauma AMC De Meren Opbouw Diagnose PTSS Prevalentiecijfers PTSS en arbeid Preventie van PTSS Behandeling

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties

Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Veiligheid en bescherming bij geweld in relaties Arosa biedt veiligheid en bescherming bij geweld in relaties. Vrouwen, mannen en hun kinderen kunnen bij Arosa terecht voor opvang en begeleiding. Arosa

Nadere informatie

Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen:

Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen: Syteemtherapie en persoonlijkheidsstoornissen: Hoe worden heftige emoties in families gehanteerd. Over de noodzaak van het betrekken van families en naastbetrokkenen. 31 oktober 2012, Oegstgeest Jan Baars

Nadere informatie

Als opvoeden te kort schiet. Gevolgen van vroegkinderlijke traumatisering

Als opvoeden te kort schiet. Gevolgen van vroegkinderlijke traumatisering Als opvoeden te kort schiet. Gevolgen van vroegkinderlijke traumatisering Prof.dr. Ramón Lindauer Symposium de Bascule 28 oktober 2016 Wat doet u in zo n situatie? Trauma en kindermishandeling Prevalentie

Nadere informatie

www.papillontrainingencoaching.nl Inleiding Voor u ligt de nieuwe folder van Papillon training en coaching. Papillon verzorgt verschillende trainingen binnen het basis- en het voortgezet onderwijs en geeft

Nadere informatie

ONZE SCHOLING SAMEN1

ONZE SCHOLING SAMEN1 ONZE SCHOLING SAMEN1 ONZE SCHOLING Samen1 stelt zich tot doel de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van behandelingsstrategieën binnen de GGZ door middel van kennisoverdracht onder de aandacht van professionals

Nadere informatie

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving.

Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Met therapie werken aan je problemen Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik kreeg één keer per week therapie om beter in mijn vel te zitten. Ik leerde om te gaan met vervelende gebeurtenissen

Nadere informatie

Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten

Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten Beweging en lichamelijkheid in het EMDR-proces Henriëtte van der Meijden 4-11-2016 Complexe PTSS Zoek als PMTer samenwerking met EMDR-therapeuten Eye Movement Desensitization Reprocessing 1989 beschreven

Nadere informatie

Drie processen. Inhoud en proces. Werkproces. Besluitvormingsproces. Handelingsproces. Aard van de informatie. Beoordeling van de informatie

Drie processen. Inhoud en proces. Werkproces. Besluitvormingsproces. Handelingsproces. Aard van de informatie. Beoordeling van de informatie Beoordelen en beslissen bij de VH Making the Match Anneke Vinke 2010 met dank aan Ingrid ten Berge NJI Drie processen Werkproces Besluitvormingsproces Handelingsproces 2 Inhoud en proces Aard van de informatie

Nadere informatie

Families in tijden van alcohol en middelen

Families in tijden van alcohol en middelen Families in tijden van alcohol en middelen Prof. dr. Gilbert Lemmens UDP, UZ Gent & UGent Stijgend fenomeen? - Stijging alcohol en middelen over 50 jaar (SAMHSA, 2009) - Adolescenten: meer marijuana (19%)

Nadere informatie

Editie Opvoeden in je Buurt

Editie Opvoeden in je Buurt Editie 2015- Opvoeden in je Buurt Het thema van de Week van de Opvoeding 2015 was Opvoeden in je buurt. Het thema werd door de partners van de Week van de Opvoeding uit een shortlist van 10 onderwerpen.

Nadere informatie

Praktijk, ontwikkeling en onderzoek

Praktijk, ontwikkeling en onderzoek Landelijke studiedag Associatie Intensieve Thuisbehandeling Praktijk, ontwikkeling en onderzoek 7 mei 2007 9.30 17.00 uur Congrescentrum de Reehorst te Ede, Bennekomseweg 24 6717 LM Ede Praktijk, ontwikkeling

Nadere informatie

Locatie Leeuwarden. E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl. 1 van 5. Ministerie van Justitie. Locatie Leeuwarden

Locatie Leeuwarden. E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl. 1 van 5. Ministerie van Justitie. Locatie Leeuwarden Ministerie van Justitie Raad voor de Kinderbescherming Locatie Leeuwarden E-mail: noord.leeuwarden@rvdk.minjus.nl Locatie Leeuwarden Lange Marktstraat 5 Postbus 2203 8901 JE Leeuwarden Telefoon: 058-2343333

Nadere informatie

DUURZAME IMPLEMENTATIE: DAT WERKT! Leonieke Boendermaker Lectoraat Implementatie in de Jeugdzorg

DUURZAME IMPLEMENTATIE: DAT WERKT! Leonieke Boendermaker Lectoraat Implementatie in de Jeugdzorg DUURZAME IMPLEMENTATIE: DAT WERKT! Leonieke Boendermaker Lectoraat Implementatie in de Jeugdzorg 1 Modules & zorgprogramma s Vraaggericht Kwaliteit Effectiviteit Evidence based werken Professionalisering

Nadere informatie

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen De effectiviteit van thuiszorgmethodieken: de wereld na Savanna Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen Is het alleen Savanna? Roermond Tolbert Het

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Mensvisie als uitgangspunt

Mensvisie als uitgangspunt Emotionele veerkracht in psychotherapie Inhoud Voorwoord 11 Hoofdstuk 1: Mensvisie als uitgangspunt 17 Wat gebeurt er in therapie? 17 A. Mensvisie in pessotherapie 18 Belang van een mensvisie in therapie

Nadere informatie

Samen. Ontspannen. Eenheid tussen lichaam en geest

Samen. Ontspannen. Eenheid tussen lichaam en geest Samen Ontspannen Eenheid tussen lichaam en geest 1 Folder Cursus Speels Ontspannen Een goed begin van het weekeinde met een uur ontspanning in Landsmeer Hanneke Heij Mindful of Mindfull? Hoe zou het zijn

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz)

AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) AWBZ zorg bij Bureau Jeugdzorg (BJz) Waar gaan we het over hebben? Wie ben ik en waarom deze presentatie? Algemeen: beleidsregels en doelgroep Welke zorg valt voor onze doelgroep onder de AWBZ? Hoe wordt

Nadere informatie

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Aanleiding Behoefte aan effectieve behandelprogramma s Reguliere

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen

De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen De (herziene) Europese Overeenkomst inzake adoptie van kinderen SARiV Advies 2013/19 SAR WGG Advies 11 juli 2013 Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen Boudewijnlaan 30 bus 81 1000 Brussel T.

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen en ouders

Mindfulness voor kinderen en ouders Mindfulness voor kinderen en ouders Anne Formsma, MSc. UvA minds/uva minds You Inhoud Wat is Mindfulness? Waarom Mindfulness voor kinderen en ouders? De training Oefeningen Video Oefening Wat is Mindfulness?

Nadere informatie

psychologische (na)zorg bij kanker

psychologische (na)zorg bij kanker psychologische (na)zorg bij kanker voor mensen met kanker en hun naasten Het Ingeborg Douwes Centrum Ook zorgt de ontregeling van het dagelijks leven vaak voor veel stress. Misschien wel het meest moeilijk

Nadere informatie

Workshop. Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen

Workshop. Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen Workshop Drughulpverlening voor verslaafde ouders met kinderen 1 Verloop Voorstelling Tipi-werking Follow-up onderzoek Een uitwisseling over de uitdagingen voor de toekomst 2 Vzw De Kiem RESIDENTIEEL AMBULANT

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Multiproblem gezinnen met NAH, een uitdaging? Myriam Meutgeert, gezinscoach Karin van Ophem, consulent NAH & Jeugd en Gezin

Multiproblem gezinnen met NAH, een uitdaging? Myriam Meutgeert, gezinscoach Karin van Ophem, consulent NAH & Jeugd en Gezin Multiproblem gezinnen met NAH, een uitdaging? Myriam Meutgeert, gezinscoach Karin van Ophem, consulent NAH & Jeugd en Gezin Programma workshop Definitie multiproblem gezin Actieve bijdrage, stellingen

Nadere informatie

therapie in het dr. leo kannerhuis verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme

therapie in het dr. leo kannerhuis verder met autisme dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers centrum voor autisme therapie in het dr. leo kannerhuis informatie voor cliënten, ouders en verwijzers maart 2012 centrum voor autisme dr. leo kannerhuis verder met autisme Visie en missie dr leo kannerhuis Het Dr. Leo Kannerhuis

Nadere informatie

Stichting Breder is een zorgaanbieder die hulp biedt aan kinderen, tieners, volwassenen en gezinnen.

Stichting Breder is een zorgaanbieder die hulp biedt aan kinderen, tieners, volwassenen en gezinnen. Stichting Breder is een zorgaanbieder die hulp biedt aan kinderen, tieners, volwassenen en gezinnen. Wij bieden verschillende vormen van ondersteuning en zijn altijd bereid om mee te denken over wat bij

Nadere informatie

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder?

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness = Aandachttraining en emotieregulatie-training MBSR & MBCT cursus Meditaties: adem, bodyscan, geluiden, keuzeloze aandacht, 3 min ademruimte, bewegen,

Nadere informatie

Het pleegkind in beeld

Het pleegkind in beeld Het pleegkind in beeld Workshop pleegzorgsymposium 19 juni 2014 Petra de Vries (De Rading) Anny Havermans (SAV) 1 Programma Welkom Project gehechtheid in beeld bij pleegzorg Inleiding op gehechtheid en

Nadere informatie

Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden. Prof. dr. Petri Embregts

Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden. Prof. dr. Petri Embregts Wetenschap en praktijk: in co-creatie verbonden Prof. dr. Petri Embregts Kwaliteit van zorg- en hulpverlening vindt in de meest wezenlijke vorm plaats in een betekenisvolle relatie tussen de cliënt en

Nadere informatie

Kenniskring Entree van zorg

Kenniskring Entree van zorg Kenniskring Entree van zorg Derde bijeenkomst, 5 november 2013 Groningse zorg voor jeugd en (multiprobleem)gezinnen Programma 1. Opening Lucienne van Eijk 2. Foto van de zorg voor jeugd Marieke Nanninga

Nadere informatie

15/12/2015. Belang van geïntegreerd werken? Praktijktafel Geïntegreerd werken ontrafeld. Geïntegreerd werken een warboel. Zoektocht naar een defintie

15/12/2015. Belang van geïntegreerd werken? Praktijktafel Geïntegreerd werken ontrafeld. Geïntegreerd werken een warboel. Zoektocht naar een defintie Belang van geïntegreerd werken? Praktijktafel Geïntegreerd werken ontrafeld Hester Hulpia (VBJK) Liesbeth Lambert (VBJK, VCOK) Nele Bulens () Fragmentatie als gegeven (cfr. Geinger et al, 2015) Sectoren

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 2. Het Onderzoek

NIEUWSBRIEF 2. Het Onderzoek NIEUWSBRIEF 2 ZonMw akkoord met Onderzoek Van maart tot juli 2009 hebben we een vooronderzoek uitgevoerd om een eerste indruk te krijgen over hoe het nu gaat met binnen Nederland geadopteerden en hun adoptieouders.

Nadere informatie

Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit

Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit Zorg voor kinderen in de opvang: een eerste prioriteit Opening Kennismaking Kind in opvang Drie huizen Veiligheid Veerkracht Hechter Samenwerking Afsluiting Kinderen in de opvang hebben aandacht nodig

Nadere informatie

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van pedagogische tik tot kindermishandeling

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van pedagogische tik tot kindermishandeling Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van pedagogische tik tot kindermishandeling In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod voor kinderen,

Nadere informatie

Banden verwisselen? Verbreken? Vervangen? Adoptie Opvoeding en ontwikkeling Het beoordelingsdilemma Gewogen Geschikt bevonden?

Banden verwisselen? Verbreken? Vervangen? Adoptie Opvoeding en ontwikkeling Het beoordelingsdilemma Gewogen Geschikt bevonden? Gewogen en geschikt bevonden. over eisen aan adoptieouders Anneke J.G. Vinke 7 december 2006 www.adoptiepraktijk.nl www.adoptionresearch.nl Gewogen en geschikt bevonden.. Banden verwisselen? Verbreken?

Nadere informatie

Uithuisplaatsing van een kind zou nooit in het vrijwillig kader moeten plaatsvinden. TRENDS en ONTWIKKELINGEN in de PLEEGZORG

Uithuisplaatsing van een kind zou nooit in het vrijwillig kader moeten plaatsvinden. TRENDS en ONTWIKKELINGEN in de PLEEGZORG Inhoud presentatie TRENDS en ONTWIKKELINGEN in de PLEEGZORG Verworvenheden en knelpunten Dr. Peter M. van den Bergh 1. Uithuisplaatsing 2. Dilemma s in de pleegzorg 3. Terugplaatsing 4. Internationale

Nadere informatie

Van de hak op de tak

Van de hak op de tak Van de hak op de tak MINDFULNESS IN GEZINNEN Joke Hellemans Amsterdam 31 maart 2010 1 mindful parenting- bewust opvoeden Doelbewust, Aandacht geven aan je kind en je eigen houding t.o.v. je kind van moment

Nadere informatie

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Gezonde coping. Mindfulness 14/11/2012. Lijdensdruk. Verschillende meditatietechnieken

Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis. Gezonde coping. Mindfulness 14/11/2012. Lijdensdruk. Verschillende meditatietechnieken Mindfulness bij volwassenen met een autismespectrumstoornis Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Lijdensdruk Angst en depressie Meer bij volwassenen Dwangmatig denken /

Nadere informatie

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen

Samen voor kinderen 20-2-2014. Agenda. Ondersteuningsplan SWV PO 30 07. Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? 1. Passend Onderwijs algemeen Wat betekent Passend Onderwijs voor mij? Samen op weg... Agenda 1. Passend Onderwijs algemeen Ouders School 2. Onderwijs in Best 3. Onderwijs op deze school Kind 4. Gedeelde verantwoordelijkheid Passend

Nadere informatie

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht

Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Factsheet landelijke inkoopafspraken in het kader van het jeugdstrafrecht Met de Jeugdwet komt de verantwoordelijkheid voor de jeugdreclassering en de jeugdhulp 1 bij de gemeenten te liggen. Jeugdreclassering

Nadere informatie

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon

Psychotherapie. brochure. Praktijk de Cocon brochure Praktijk de Cocon Psychotherapie Brochure Psychotherapie helpt je af te rekenen met vervelende gevoelens, storende gedachten, sociale problemen, terugkerende problemen waar je veel last van hebt.

Nadere informatie

Sherborne en gehechtheid

Sherborne en gehechtheid Kerngroep Sherborne Nederland organiseert Studiedag: Sherborne en gehechtheid Sherborne bewegingspedagogiek met kinderen bij wie sprake is van basisonveiligheid 25 juni 2010 Locatie: Opleidingscentrum

Nadere informatie

Kosten De kosten voor de registratie voor een periode van 5 jaar bedragen 175,- voor NVP leden en 250,- voor niet NVP leden.

Kosten De kosten voor de registratie voor een periode van 5 jaar bedragen 175,- voor NVP leden en 250,- voor niet NVP leden. Aanvraagformulier Register Supervisoren Psychotherapie Procedure De aanmeldingsprocedure verloopt in vier stappen: 1. U stuurt het ingevulde aanvraagformulier met alle bijbehorende bijlagen en bewijsstukken

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1

Inhoud. Inleiding 7. Deel 1 Inhoud Inleiding 7 Deel 1 1 Niet-functionerende ouders 15 2 Het ongewenste kind 21 3 Dominante ouders 27 4 Parentificatie 35 5 Symbiotische ouders 41 6 Emotionele mishandeling 49 7 Lichamelijke mishandeling

Nadere informatie

Zorgmodule therapie 6-12 jaar

Zorgmodule therapie 6-12 jaar Zorgmodule therapie 6-12 jaar Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Jeugdhulp accommodatie zorgaanbieder individueel Entrea HULPVRAAG Doelgroep De doelgroep bestaat uit normaal begaafde kinderen in de leeftijd

Nadere informatie

Vroege interventie ASS

Vroege interventie ASS Vroege interventie ASS highlights en actualiteiten 28 juni 2016 Dr. Claudine Dietz Klinisch psycholoog/ IMH specialist DAIMH Inhoud Waarom vroege interventie? Stand van zaken vroege interventie 1 Inhoud

Nadere informatie

Systeem- & relatietherapie. Katrien Aelvoet

Systeem- & relatietherapie. Katrien Aelvoet Systeem- & relatietherapie Katrien Aelvoet Zit je in de knoop met jezelf? Lijkt de fut uit je relatie? Is er geen land meer te bezeilen met je kind? Misschien kan ik je helpen. Ik ben Katrien Aelvoet,

Nadere informatie

Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg. Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl

Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg. Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Visie van ADOC: Wanneer beslissingen genomen moeten worden over de levenslange ontwikkeling van kinderen,

Nadere informatie

Onderzoek naar het effect van en de cliëntsatisfactie over

Onderzoek naar het effect van en de cliëntsatisfactie over Onderzoek naar het effect van en de cliëntsatisfactie over REÏNCARNATIETHERAPIE Ronald van der Maesen PROEFSCHRIFTENREEKS INHOUDSOPGAVE Verantwoording 12 Hoofdstuk 1 Psychotherapie: een overzicht 20 1.1

Nadere informatie

Kind aan het woord. 21 april Marjon ten Velden MSc OT. Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA

Kind aan het woord. 21 april Marjon ten Velden MSc OT. Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA Kind aan het woord 21 april 2016 Marjon ten Velden MSc OT Opleiding Ergotherapie Faculteit Gezondheid HvA 1 Luisteren naar Kinderen..zorgt voor succesvolle interventies hoe vaak bepaalt het kind de interventiedoelen?

Nadere informatie

24 e Symposium Gezinsonderzoek Radboud Universiteit Nijmegen

24 e Symposium Gezinsonderzoek Radboud Universiteit Nijmegen 24 Symposium Gezinsonderzoek Donderdag 22 november 2007 Ochtend: Jeugd- en gezinsbeleid: Visie en uitwerking Middag: Psychopathologie bij ouders en aanpak probleemgedrag Vrijdag 23 november 2007 Ochtend:

Nadere informatie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie

18-04- 2010. Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Wat moeten adop1eouders meer hebben dan goed genoeg ouderschap? Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een aantal belangrijke factoren voor goed verlopende adoptie Een goede voorbereiding van adoptieouders

Nadere informatie