Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek"

Transcriptie

1 foto: Herbert Wiggerman Programmeringsstudie jeugdzorg Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek Door Paula Speetjens 30 Bijna honderd jeugdzorginterventies zijn tussen 1991 en zomer 2006 in Nederland onderzocht op hun effectiviteit. De Programmeringsstudie jeugdzorg zette ze op een rij. Wat opvalt: er is vooral veel onderzoek gedaan naar interventies voor kinderen en jongeren met ernstige gedragsstoornissen, waar de samenleving last van heeft. En wat het meeste opvalt: slechts zestien van de 97 onderzoeken zijn wetenschappelijk zo goed dat ze betrouwbare conclusies opleveren over de effectiviteit van de interventie. Beroepskrachten in de jeugdzorg zien een breed scala van problemen en stoornissen voorbij komen. Goede informatie is essentieel om te bepalen met welke interventies kinderen en jongeren het best geholpen zijn. Informatie over de inhoud, de beschikbaarheid en de werkzaamheid van interventies. Via onderzoeksfinancier ZonMw stelt het ministerie van VWS geld beschikbaar voor onderzoek naar en implementatie van interventies op het terrein van preventie, jeugdzorg en jeugdgezondheidszorg. Om te bepalen waar het onderzoeksgeld aan besteed moet worden, is een overzicht nodig van wat er al uit Nederlands en internationaal onderzoek bekend is. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) kreeg van ZonMW de opdracht Nederlands onderzoek naar jeugdzorginterventies in kaart te brengen. Het resultaat daarvan is vastgelegd in het rapport Programmeringsstudie jeugdzorg. Vergelijkbare overzichten zijn opgesteld over pedagogische basisvoorzieningen en over opvoed- en opgroeihulp.

2 Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek Kwaliteit Uit de Programmeringsstudie jeugdzorg blijkt dat er in vijftien jaar 97 onderzoeken en twee meta-analyses zijn uitgevoerd naar interventies binnen de Nederlandse jeugdzorg. De 97 onderzoeken verschillen van opzet: het zijn evaluatieonderzoeken, veranderings- of vooruitgangsonderzoeken, quasi-experimentele en gerandomiseerde experimentele onderzoeken. Alleen quasi-experimenteel en experimenteel onderzoek levert conclusies op die betrouwbaar genoeg zijn om harde uitspraken te doen over de effectiviteit van interventies. Een van de meta-analyses (Veerman, Janssens en Delicat, 2004) heeft veranderingsonderzoek naar intensieve gezinsbehandeling geïntegreerd. Daarbij bleek dat de gedragsproblemen van de kinderen en de opvoedingsbelasting van de ouders afnamen, maar dat de problemen in de gezinnen na afsluiting van de hulp nog niet helemaal verholpen waren. Aangezien de onderzoeksgroep niet is afgezet tegen een niet-behandelde controlegroep, is de afname van de problemen niet zonder meer toe te schrijven aan de interventie. Evaluatieonderzoeken vragen na afloop van een interventie wat ouders of jeugdigen ervan vonden en of de interventie heeft geholpen. Deze onderzoeken evalueren de ervaringen met de interventie, zonder objectieve effectmeting. Veranderings- of vooruitgangsonderzoek kent een voor- en een nameting, maar geen controlegroep. Dit onderzoek kan veranderingen binnen de interventiegroep vaststellen, maar omdat die niet vergeleken worden met een controlegroep is onduidelijk of de veranderingen een gevolg zijn van de interventie of van bijvoorbeeld de natuurlijke ontwikkeling van een kind. Quasi-experimenteel onderzoek heeft een voor- en een nameting. Daarnaast wordt er een controlegroep gezocht met kenmerken die aansluiten op de interventiegroep. De interventie- en de controlegroep zijn daardoor niet helemaal vergelijkbaar. Ze komen bijvoorbeeld uit verschillende regio s of hebben een net iets andere achtergrond. Bij experimenteel onderzoek worden jeugdigen willekeurig toegewezen aan de interventie- of de controlegroep. De interventiegroep ondergaat de onderzochte interventie, de controlegroep krijgt de behandeling niet of later. Door de willekeurige toewijzing aan de twee groepen zijn de controle- en de interventiegroep vergelijkbaar. Een meta-analyse is een samenvattende berekening op basis van verschillende onderzoeken. 31

3 Paula Speetjens De tweede meta-analyse (Harder, Knorth en Zandberg, 2006) heeft deels Nederlands maar vooral buitenlands quasi-experimenteel onderzoek naar de effecten van residentiële jeugdzorg geanalyseerd. Residentiële zorg lijkt bij dezelfde problematische doelgroep betere resultaten te boeken dan behandeling thuis. De invloed van die residentiële zorg op algemeen probleemgedrag én op externaliserend probleemgedrag van jeugdigen bleek gemiddeld: niet opvallend groot maar ook niet klein. Opvallend is dat hulpverleners kritischer aankijken tegen gedragsverbeteringen dan ouders en jongeren zelf en minder grote verbeteringen rapporteren. Wellicht vinden hulpverleners het moeilijker om verbeteringen op te merken als een kind het niet op alle terreinen goed doet. Interventies 32 Het overzicht van de 97 onderzoeken levert een paar opvallende trends op. Er is in vijftien jaar geen enkel experimenteel of quasiexperimenteel onderzoek gedaan naar interventies voor jongvolwassenen tussen 18 en 23 jaar. Ook onderzoeken naar interventies voor de kinderen tot 4 jaar zijn schaars. Er is vooral onderzoek gedaan naar interventies voor basisschoolkinderen, pubers en ouders, onder meer naar interventies bij ADHD, angst- en stemmingsstoornissen, emotionele en gedragsproblemen of antisociaal en delinquent gedrag. De interventies die het meest zijn onderzocht, zijn residentiële interventies en interventies in het gezin. Er is veel minder onderzoek naar ambulante begeleiding. Opvallend is dat naar de veelgebruikte interventie pleegzorg weinig onderzoek is gedaan. Ook lichte vormen van interventie, zoals training van sociale of probleemoplossende vaardigheden, speltherapie, daghulp en oudercursussen zijn minder onderzocht. Het onderzoek naar interventies voor jongeren was voornamelijk gericht ernstige gedragsstoornissen. Dat is begrijpelijk gezien de maatschappelijke overlast die deze problemen veroorzaken en het aantal jeugdigen waar het om gaat. Maar toch komen ook angst- en stemmingsstoornissen relatief veel voor onder Nederlandse jongeren, vaak in combinatie met gedragsstoornissen. Het is daarom opmerkelijk dat onderzoekers nauwelijks aandacht besteden aan de combinatie van die problemen. Diverse problemen zijn tussen 1991 en zomer 2006 geheel niet aan bod gekomen in het effectonderzoek naar jeugdzorginterventies: middelengebruik en verslaving, kindermishandeling, seksueel mis-

4 Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek bruik en eetstoornissen. Het is mogelijk dat er op die terreinen wel interventies in de preventieve zorg zijn. De 97 onderzoeken laten zich onderverdelen in elf categorieën. Uit de inventarisatie blijkt dat niet op elk van die gebieden gedegen onderzoek is uitgevoerd. Slechts zestien van de studies zijn van een dusdanige kwaliteit dat het mogelijk is conclusies te trekken over de effectiviteit van de betreffende interventies. Helaas worden sommige goed onderzochte interventies helemaal niet gebruikt en andere slechts binnen enkele instellingen. Angst- en stemmingsstoornissen Er zijn in Nederland zes onderzoeken uitgevoerd naar interventies voor kinderen en jongeren met angst- en stemmingsstoornissen. Alle onderzochte interventies waren cognitieve gedragstherapieën: Angst is niet nodig omdat.... Soms is die aanpak vergeleken met medicatie, andere keren met een therapie gebaseerd op stapsgewijze blootstelling aan het object van angst, bijvoorbeeld een spin. Uit de twee onderzoeken met voldoende kwaliteit bleek dat cognitieve gedragstherapie effectiever is dan andere methodes die bij angst kunnen worden ingezet. Autisme De afgelopen tien jaar is er in Nederland geen onderzoek gedaan naar interventies bij autisme. Van 1991 tot 1997 zijn er drie onderzoeken uitgevoerd, een naar medicatie en twee naar socialevaardigheidstraining. Een daarvan is van voldoende kwaliteit om conclusies te mogen trekken. Daaruit blijkt dat socialevaardigheidstraining leidt tot een verbetering van sociaal gedrag en sociaal inzicht van kinderen met autisme. 33 ADHD Er zijn zeven studies uitgevoerd naar interventies voor kinderen met ADHD, waarvan er drie van voldoende kwaliteit zijn om uitspraken te doen over de effecten. Eén interventie wees uit dat medicijnen het probleemgedrag van kinderen verminderen. In 1997 bleek uit een onderzoek dat groepstherapie voor ouders gedragsproblemen bij een deel van de kinderen met ADHD kan oplossen. De multidisciplinaire richtlijn voor ADHD, opgesteld door de Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ (2005), adviseert het inzetten van gedragstherapeutische training. Het meest recente onderzoek naar ADHD, uit 2005, lijkt echter uit te wijzen dat bij een optimale dosis medicijnen de training van ouder en kind

5 Paula Speetjens De zestien goed onderzochte interventies 34 Probleem 0-4 jaar 4-12 jaar jaar jaar Angst- en stemmingsstoornis + Gedragstherapie dwanghandelingen + Gedragstherapie dwanghandelingen + Cursus Stemmingmakerij bij depressie Autisme + Training contactverbetering ADHD + Medicatie + Gedragstherapie voor kinderen, dóór de ouders - Multimodale gedragstherapie Agressief oppositioneel gedrag + Zelfcontrole + Minder boos en opstandig Gebrekkige sociale vaardigheden Milde gedragsproblemen + Videofeedback + Beeldcommunicatie VIPP+sd Emotionele en gedragsproblemen +/- Beter met thuis + Residentieel gedragstherapeutisch programma Antisociaal en delinquent gedrag - HALT +/- EQUIP + Residentieel gedragstherapeutisch programma Thuisloos/ zwerven Multiprobleemgezinnen + Families First voor licht verstandelijk gehandicapten Overige problemen + Videofeedback gehechtheid VIPP + interventie met positieve resultaten +/- interventie deels effectief - interventie met geen of negatieve resultaten

6 Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek niets toevoegt. Meer onderzoek op dit gebied is nodig om hierover uitsluitsel te kunnen geven. Agressief oppositioneel gedrag Naar interventies voor jeugdigen met agressief en oppositioneel gedrag zijn drie onderzoeken gedaan. Twee daarvan zijn van statistisch goede kwaliteit. Het betreft interventies die zelfcontrole en probleemoplossende vaardigheden trainen. Dit vermindert agressief gedrag bij kinderen. Gebrekkige sociale vaardigheden Naar interventies voor kinderen en jongeren met gebrekkige sociale en probleemoplossende vaardigheden is geen kwalitatief goed onderzoek uitgevoerd. Hierdoor is op basis van Nederlands onderzoek niet aan te geven welke aanpak werkt voor deze probleemgroep. Milde gedragsproblemen Er zijn vier onderzoeken uitgevoerd naar verschillende vormen van oudertrainingen en één naar speltherapie voor kinderen met milde gedragsproblemen. Twee van deze onderzoeken hebben een quasiexperimentele opzet; over deze interventies kunnen effectuitspraken worden gedaan. De eerste is de oudertraining Video-feedback Intervention to promote Positive Parenting met de module sensitieve disciplinering (VIPP+sd). Die blijkt effectief in het verminderen van gedragsproblemen bij jonge kinderen. De tweede is de beeldcommunicatie-speltherapie. Die zorgt voor afname van internaliserende problematiek; op langere termijn neemt ook externaliserende problematiek af. 35 Emotionele en gedragsproblemen Er zijn in vijftien jaar maar liefst 24 onderzoeken gedaan naar interventies voor jongeren met emotionele en gedragsproblemen in de thuishulp, pleegzorg, daghulp en residentiële hulp, maar slechts twee daarvan zijn van voldoende kwaliteit. De resultaten van de semi-residentiële interventie Beter met Thuis zijn wisselend: ouders zien veranderingen in het gedrag van hun kind, maar de groepsleiding merkt geen verschil. Binnen de residentiële hulp is het Residentieel Gedragstherapeutische Behandelprogramma (RGB) onderzocht. Dat bleek te zorgen voor een afname van probleemgedrag, een toename van sociale vaardigheden en een afname van drank- en drugsgebruik. Er is geen onderzoek van voldoende kwaliteit verricht naar de effecten van pleegzorg en thuishulp voor deze doelgroep.

7 Paula Speetjens 36 Antisociaal en delinquent gedrag Van de tien studies naar ambulante begeleiding van jongeren met antisociaal en delinquent gedrag is er één kwalitatief goed genoeg om conclusies uit te mogen trekken. Dat is een onderzoek naar HALT, waaruit blijkt dat HALT niet leidt tot afname van delinquent gedrag. Naar aanleiding van dit onderzoek wordt de HALT-methode aangepast en ingezet voor specifiekere doelgroepen. Er zijn twaalf onderzoeken naar residentiële interventies. Alleen uit het onderzoek naar de EQUIP-training mogen conclusies worden getrokken over het effect. Een EQUIP-training heeft geen invloed op moreel redeneren, sociale vaardigheden of sociale informatieverwerking. Wel maken jongeren die zijn getraind met EQUIP minder denkfouten en hebben ze een negatievere houding tegenover delinquentie dan een controlegroep. Uit de meta-analyse naar de effectiviteit van binnen- en buitenlandse interventies in de residentiële jeugdzorg bleek dat deze een middelgroot effect hebben op algemeen probleemgedrag én op externaliserend probleemgedrag van jongeren. Thuisloosheid/zwerven Er zijn tien jaar geleden twee onderzoeken verricht naar hulp voor thuisloze jongeren, maar de kwaliteit van deze onderzoeken is minimaal. Er is in Nederland geen goed onderzocht hulpaanbod voor thuisloze jongeren. Multiprobleemgezinnen Er zijn dertien onderzoeken uitgevoerd naar hulp voor multiprobleemgezinnen, waarvan er één quasi-experimenteel is. De betreffende interventie, Families First voor licht verstandelijk gehandicapten, kan voorkomen dat kinderen uit huis worden geplaatst. De afname van probleemgedrag is echter gelijk aan die bij reguliere hulp. De meta-analyse over veranderingsonderzoek naar intensieve gezinsbehandeling geeft aan dat er een middelgroot effect is voor de gedragsproblemen van kinderen en de opvoedingsbelasting van ouders. Dat resultaat is niet vergeleken met een controlegroep. Na afsluiting van de hulp waren er nog problemen in de gezinnen aanwezig. Overige problemen Tot slot zijn er nog acht onderzoeken uitgevoerd naar interventies bij uiteenlopende onderwerpen, van prostitutie onder druk van loverboys tot trainingen tegen bedplassen. Er was één gedegen onderzoek, naar videofeedbacktraining ter verbetering van de sensitivi-

8 Overzicht van vijftien jaar jeugdzorgonderzoek teit van moeders van baby s (VIPP). De training blijkt effect te hebben; de sensitiviteit van de moeder neemt toe. Bovendien werken de effecten van de training lang door: op 3-jarige leeftijd vertonen de kinderen minder externaliserend en algemeen probleemgedrag. Lopend onderzoek Er is op veel gebieden meer bekend dan in dit overzicht is aangegeven. In het buitenland is al veel onderzoek verricht maar de resultaten zijn niet altijd generaliseerbaar naar de Nederlandse samenleving. Er wordt op dit moment in Nederland onderzoek verricht naar verschillende interventies die in het buitenland al uitgebreid zijn onderzocht en daar in meer of mindere mate effectief bevonden bleken: Multisysteemtherapie (MST), Functional Family Therapy (FFT), Parent Management Training Oregon (PMTO), verschillende onderdelen van het Triple P-programma, Incredible Years, en Communities that Care. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar Nederlandse interventies, zoals het ouderbegeleidingsprogramma Ouders van Tegendraadse Jeugd en de intensieve orthopedagogische gezinsbehandeling Erger Voorkomen. Informatie over lopend onderzoek is te vinden in de Databank Nederlands onderzoek jeugd en opvoeding ( Verder worden er nationaal en internationaal steeds meer metaanalyses gepubliceerd over effectiviteitsonderzoek bij bepaalde probleemgroepen of voor interventies. 37 De komende jaren Uit het overzicht blijkt dat er uit Nederlands onderzoek nog niet veel bekend is over de effectiviteit van de interventies die gegeven worden binnen de jeugdzorg. De interventies waarvan wel bekend is of ze al dan niet effectief zijn, zijn vaak niet algemeen beschikbaar en worden dus amper gebruikt. De komende jaren zullen wetenschappers, beleidsmakers én beroepskrachten in de jeugdzorg hard moeten werken om interventies beschikbaar te maken en om alle gaten in de kennis over de effectiviteit van interventies te vullen. Dat is niet mogelijk zonder directe en intensieve samenwerking tussen die drie partijen. Steeds vaker zullen beroepskrachten in de jeugdzorg daarom het verzoek krijgen mee te werken aan onderzoek. Dat zal niet altijd gelegen komen, want het kost extra tijd. Maar onder-

9 Paula Speetjens zoek zorgt wel voor beter gestructureerde hulpverlening en onderbouwde keuzes voor effectieve interventies. Jeugdigen en hun ouders zullen beter geholpen worden en minder snel opnieuw aankloppen. En dat zal uiteindelijk tijd besparen. Dit artikel is gebaseerd op de Programmeringsstudie jeugdzorg. Boendermaker, L., Harder, A., Speetjens, P., Pijll, M. van der, Bartelink, C., en Everdingen, J. van (2006). Programmeringsstudie jeugdzorg. Utrecht/Groningen, Nederlands Jeugdinstituut/Rijksuniversiteit Groningen. 38 Het volledige rapport is te downloaden via > Programma s > Jeugd > Zorg voor Jeugd > Programmatekst Zorg voor Jeugd. Daar zijn ook de andere deelrapporten van het onderzoeksprogramma Zorg voor Jeugd te downloaden: Onderzoeksprogrammering opvoed- en opgroeiondersteuning (TNO Kwaliteit van leven/radboud Universiteit Nijmegen) Programmeringsstudie pedagogische basisvoorzieningen (SCO-Kohnstamm Instituut), Maatschappelijke opgaven jeugd (ZonMw) en Lopend onderzoek naar interventies op het terrein van jeugd en opvoeding (Nederlands Jeugdinstituut). Verder lezen Databank Nederlands onderzoek jeugd en opvoeding: Harder, A.T., Knorth, E.J., en Zandberg, Tj. (2006). Residentiële jeugdzorg in beeld. Een overzichtsstudie naar de doelgroep, werkwijzen en uitkomsten. Amsterdam, SWP. ISBN Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ (2005). Multidisciplinaire richtlijn ADHD. Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van ADHD bij kinderen en jeugdigen. Utrecht, Trimbos-instituut. Veerman, J. W., Janssens, J. M. A. M., en Delicat, J. W. (2004). Opvoeden in onmacht, of...? Een meta-analyse van 17 methodieken voor intensieve pedagogische thuishulp bij normovertredend gedrag. Nijmegen, Katholieke Universiteit Nijmegen, ACSW/Praktikon. Paula Speetjens is onderzoeker bij het NJI Kenniscentrum.

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

Programmeringsstudie Jeugdzorg

Programmeringsstudie Jeugdzorg Programmeringsstudie Jeugdzorg Programmeringsstudie Jeugdzorg Nederlands Jeugdinstituut (NJi) / Rijksuniversiteit Groningen (RUG) Leonieke Boendermaker Annemiek Harder Paula Speetjens Machteld van der

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

Van dwars gedrag tot gedragsstoornis

Van dwars gedrag tot gedragsstoornis Van dwars gedrag tot gedragsstoornis Blauwdruk voor een preventie- en zorgarrangement Om gemeenten te ondersteunen bij het inrichten van een preventie- en zorgaanbod biedt het Nederlands Jeugdinstituut

Nadere informatie

Nieuwe oudercursus vergeleken met bestaande interventies

Nieuwe oudercursus vergeleken met bestaande interventies foto: Catrien Ariëns Nieuwe oudercursus vergeleken met bestaande interventies De plaats van PMTO Door Simone Hordijk 30 De Amerikaanse oudercursus PMTO is vorig jaar in Nederland geïntroduceerd. Er zijn

Nadere informatie

Kenniskring Entree van zorg

Kenniskring Entree van zorg Kenniskring Entree van zorg Derde bijeenkomst, 5 november 2013 Groningse zorg voor jeugd en (multiprobleem)gezinnen Programma 1. Opening Lucienne van Eijk 2. Foto van de zorg voor jeugd Marieke Nanninga

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Foto: Martine Sprangers Naar een gouden standaard Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Door Mariska van der Steege Er bestaan in Nederland nogal wat varianten van Intensieve Pedagogische Thuishulp

Nadere informatie

Verdere ontwikkeling Regionaal Ambulante Teams (RAT s) van

Verdere ontwikkeling Regionaal Ambulante Teams (RAT s) van Verdere ontwikkeling Regionaal Ambulante Teams (RAT s) van Spirit Een advies voor zorgaanbieder Spirit in Amsterdam Eindrapportage Mariska van der Steege & Marjolein Oudhof Nederlands Jeugdinstituut /

Nadere informatie

Nederlandse studies naar de effecten van jeugdzorg

Nederlandse studies naar de effecten van jeugdzorg Nederlandse studies naar de effecten van jeugdzorg Leonieke Boendermaker Marie-Christine van der Veldt Yvonne Booy NIZW Jeugd Utrecht, april 2003 2003 Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn / NIZW Niets

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn / info voor ouders Ernstige gedragsproblemen Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2013 Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut

Nadere informatie

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling

Specifieke interventies voor het stoppen van kindermishandeling en voorkomen van herhaling Bijlage III Overzicht methoden en programma s op het terrein van kindermishandeling Nederlands Jeugdinstituut (NJi) Toelichting overzicht In onderstaand schema is een overzicht opgenomen van preventieve

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

Jeugdzorg naar gemeenten

Jeugdzorg naar gemeenten Jeugdzorg naar gemeenten Wat is jeugdzorg en wat komt naar u toe? Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut Universiteit Utrecht VNG Regioconferenties, mei 2011 t.vanyperen@nji.nl 2 e lijn 1 e lijn 0 e

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn / info voor ouders Ernstige gedragsproblemen Richtlijnen Jeugdhulp aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2014 Nederlands Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut

Nadere informatie

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van onrustig gedrag tot ADHD

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van onrustig gedrag tot ADHD Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van onrustig gedrag tot ADHD In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod voor kinderen, jongeren

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking Nuray Dogan Nadia el Gharnati Erasmus Universiteit 19-11-2015 De effectiviteit van preventieve voorlichting aan migrantenouders in Rotterdam over ggz problematiek en licht verstandelijke beperking De Rotterdamse

Nadere informatie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen GGzE centrum kinder- en jeugd psychiatrie Universiteit van Tilburg, Tranzo http://www.youtube.com/watch?list=pl9efc

Nadere informatie

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiprobleemsituaties In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod

Nadere informatie

Doelstelling van het onderzoek en onderzoeksvragen

Doelstelling van het onderzoek en onderzoeksvragen Samenvatting Jeugdcriminaliteit vormt een ernstig probleem. De overgrote meerderheid van de jeugdigen veroorzaakt geen of slechts tijdelijk problemen voor de openbare orde en veiligheid. Er is echter een

Nadere informatie

Kenniskring Entree van zorg

Kenniskring Entree van zorg Kenniskring Entree van zorg Aansluiting problematiek en hulp: rol van de context 12 november 2015 Het programma Psychosociale hulp voor kinderen en jongeren: welke problemen zien we waar terug? Marieke

Nadere informatie

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen Foto: Martine Sprangers De kracht van combineren van theorie, wetenschap en praktijk STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen Door Inge Bastiaanssen, Jan Willem Veerman en Wim De Mey 8 Vroegtijdig

Nadere informatie

Graduate School of Child Development and Education Preventieve Jeugdhulp en Opvoeding

Graduate School of Child Development and Education Preventieve Jeugdhulp en Opvoeding http://www.uva.nl/onderwijs/master/masteropleidingen/content/pedagogische-wetenschappen-preventieve-jeugdhulp-en-opvoeding/preventieve-jeugdhulp-en-opvoeding.html www.uva.nl/msc-pjo 1 Graduate School of

Nadere informatie

Agenda. Opwarmer. Voorstellen en Opzet. Waaruit bestaat Triple P: Positief Opvoeden? Wat is Triple P Positief Opvoeden

Agenda. Opwarmer. Voorstellen en Opzet. Waaruit bestaat Triple P: Positief Opvoeden? Wat is Triple P Positief Opvoeden Agenda 1. Voorstellen en Opzet 2. Opwarmer: Triple P en OvTJ: Hand in hand of oog om oog/tand om tand? Congres Triple P 24 april 2012 Workshop Verhouding OvTJ en Triple P Drs. Nita van Veluw, programmaleider

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK. Marjan de Lange 16 mei 2017

VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK. Marjan de Lange 16 mei 2017 VERBINDING VAN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IN DE WIJK Marjan de Lange 16 mei 2017 KERNELEMENTEN VAN EFFECTIEVE HULP Kernelementen: gemeenschappelijke bestanddelen uit meerdere interventies voor eenzelfde doelgroep

Nadere informatie

Kleine groepen voor grote problemen

Kleine groepen voor grote problemen foto: Herbert Wiggerman Groepsgrootte telt in de residentiële jeugdzorg Kleine groepen voor grote problemen Door Annemiek Harder en Erik Knorth 22 De interactie tussen kleine kinderen en peuterleidsters

Nadere informatie

Samenwerking MOC t Kabouterhuis en basisscholen

Samenwerking MOC t Kabouterhuis en basisscholen Samenwerking MOC t Kabouterhuis en basisscholen Marianne Balfoort & Manon van den Ende - MOC t Kabouterhuis Willemien Duvekot - Ouder kind adviseur Ijburg en Zeeburgereiland Programma - Introductie - Wat

Nadere informatie

Investeren in opvoeden en opgroeien loont!

Investeren in opvoeden en opgroeien loont! Investeren in opvoeden en opgroeien loont! Kosteneffectiviteit van de preventie van pedagogische, psychosociale en psychosomatische problematiek door de jeugdgezondheidszorg Investeren in opvoeden en opgroeien

Nadere informatie

Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek. Herzien d.d. 04-01-2016. 01 Compensatie huishoudelijke taken

Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek. Herzien d.d. 04-01-2016. 01 Compensatie huishoudelijke taken Codelijst Regio Gooi & Vechtstreek Herzien d.d. 04-01-2016 Contract Contractomschrijving Perceel- Perceelomschrijving Categorie- Categorie- Product- - nummer code ZI omschrijving ZI code ZI nummer 01 Compensatie

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn

Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Ik bouw aan mijn toekomst. Stap voor stap. Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn De zorgbehoefte van jongeren en hun gezin staat centraal. Pluryn onderschrijft deze stelling uit het huidige zorgstelsel.

Nadere informatie

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen De kracht van combineren van theorie, wetenschap en praktijk 17 juni 2011 Inge Bastiaanssen, Jan Willem Veerman, Wim De Mey Vroegtijdig ingrijpen

Nadere informatie

Brutaal, boos en agressief gedrag bij kinderen met ADHD: Psycho-educatie en opvoedingsadviezen. Walter Matthys

Brutaal, boos en agressief gedrag bij kinderen met ADHD: Psycho-educatie en opvoedingsadviezen. Walter Matthys Brutaal, boos en agressief gedrag bij kinderen met ADHD: Psycho-educatie en opvoedingsadviezen Walter Matthys Gedragsproblemen Opstandig gedrag Anderen ergeren Prikkelbaarheid, boosheid, woede, driftbui

Nadere informatie

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Jacqueline van Rijn Jolyn Berns www.nji.nl Marion van Bommel Sandra Hollander Oktober 2013 Triple P Triple P is een evidence based opvoedondersteuningsprogramma,

Nadere informatie

Interventies die werken

Interventies die werken Interventies die werken Leonieke Boendermaker 20 januari 2009 themadossiers 2 1 Inhoud 1. Wat werkt? wat werkt bij gedragsstoornissen/delicten Wat werkt niet 2. Erkenningen Cie. Min.Justitie Jeugdinterventies

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

Autisme spectrum stoornissen en delinquentie

Autisme spectrum stoornissen en delinquentie Autisme spectrum stoornissen en delinquentie Lucres Nauta-Jansen onderzoeker kinder- en jeugdpsychiatrie VUmc Casus Ronnie jongen van 14, goed en wel in de puberteit onzedelijke handelingen bij 5-jarig

Nadere informatie

Als ik aan uiterste grens denk... Afstand, adoptie en grenzen. Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is

Als ik aan uiterste grens denk... Afstand, adoptie en grenzen. Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is Grenzen aan hulpverlening? een praktisch-ethische insteek Het doel der opvoeding is: elk kind te helpen worden wat het is Kees Boeke, Werkplaats Kindergemeenschap, Bilthoven 1926 dr. Anneke JG Vinke Orthopedagoog/GZ-psycholoog/Kinder-en

Nadere informatie

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom

Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Intensieve Pedagogische Thuishulp komt tot wasdom Naar een gouden standaard Mariska van der Steege Nederlands Jeugdinstituut / NJi Afdeling jeugd en Opvoeding Catharijnesingel 47 Postbus 19221, 3501 DE

Nadere informatie

Samenvattingskaart Richtlijn Ernstige gedragsproblemen

Samenvattingskaart Richtlijn Ernstige gedragsproblemen Samenvattingskaart Richtlijn Ernstige gedragsproblemen Samenvattingskaart Herkennen en screenen Neem kennis van de normale variatie van lastig gedrag (zie RL 1.1). Maak voor screening gebruik van CBCL,

Nadere informatie

Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit

Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit Keeping Youth in Play: the Effects of Sports-Based Interventions in the Prevention of Juvenile Delinquency A. Spruit Dutch summary De financiële en maatschappelijke kosten van jeugdcriminaliteit zijn

Nadere informatie

STOP4-7. NEJA symposium 23 mei De interventie

STOP4-7. NEJA symposium 23 mei De interventie STOP4-7 NEJA symposium 23 mei 2012 Marianne Balfoort Inge Bastiaanssen STOP4-7 De interventie 1 M.O.C. t Kabouterhuis Wij onderzoeken en behandelen jonge kinderen (0-8 jaar) met ernstige gedrags- of ontwikkelingsproblemen.

Nadere informatie

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen

Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen De effectiviteit van thuiszorgmethodieken: de wereld na Savanna Prof. dr. Jan Janssens Sectie Orthopedagogiek: gezin en gedrag Radboud Universiteit Nijmegen Is het alleen Savanna? Roermond Tolbert Het

Nadere informatie

Dr Danielle (DEMC) Jansen. Universitair Medisch Centrum Groningen Afdeling Gezondheidswetenschappen

Dr Danielle (DEMC) Jansen. Universitair Medisch Centrum Groningen Afdeling Gezondheidswetenschappen Heeft Talant het kaf of het koren? Een onderzoek naar de werkzaamheid en implementatie van methodieken in de zorg en ondersteuning voor mensen met een verstandelijke beperking bij Talant Dr Danielle (DEMC)

Nadere informatie

Divisie Kinderen en Jeugdigen. Orthopsychiatrie & Ambulante forensische zorg

Divisie Kinderen en Jeugdigen. Orthopsychiatrie & Ambulante forensische zorg Divisie Kinderen en Jeugdigen Orthopsychiatrie & Ambulante forensische zorg Mad or Bad? Jongeren met problematiek of problematische jongeren? René Cardynaals 2010 Mikx Sedna (Rita vd Elzen, Odette de Theije)

Nadere informatie

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing

Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Jeugdzorg naar gemeente: agenda voor inhoudelijke vernieuwing Tom van Yperen Nederlands Jeugdinstituut 18 januari 2012 te Den Bosch t.vanyperen@nji.nl / s.vanhaaren@nji.nl Waarom de stelselwijziging? 1.

Nadere informatie

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiproblemsituaties

Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiproblemsituaties Van enkelvoudig opvoedingsprobleem tot multiproblemsituaties Blauwdruk voor een preventie- en zorgarrangement Om gemeenten te ondersteunen bij het inrichten van een preventie- en zorgaanbod biedt het Nederlands

Nadere informatie

Wat werkt bij jeugdigen met een licht verstandelijke beperking?

Wat werkt bij jeugdigen met een licht verstandelijke beperking? Wat werkt bij jeugdigen met een licht verstandelijke beperking? Mariska Zoon www.nji.nl Januari 2012 Kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking, hierna lvb-jeugdigen genoemd, zijn jeugdigen

Nadere informatie

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games.

Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. Lessons Learned bij de Pilot Verbinden Erkenningstraject Interventies en Serious Games. 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van pedagogische tik tot kindermishandeling

Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement. Van pedagogische tik tot kindermishandeling Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van pedagogische tik tot kindermishandeling In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod voor kinderen,

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

behandelaanbod meisjes, dat zich

behandelaanbod meisjes, dat zich BEHANDELAANBOD MEISJES behandelaanbod meisjes De Hoenderloo Groep is specialist in de residentiële behandeling van jongeren met complexe problematiek. Als innovatieve 4 milieusvoorziening combineren we

Nadere informatie

Een jeugd van tegenwoordig

Een jeugd van tegenwoordig Een jeugd van tegenwoordig Vrijdag 1 maart 2013 Damessociëteit Bodegraven-Reeuwijk Speciale onderwijstrajecten voor jongere die dreigen uit te vallen uit het reguliere middelbare onderwijs Progamma Wie

Nadere informatie

Wat werkt in de residentiële jeugdzorg?

Wat werkt in de residentiële jeugdzorg? Wat werkt in de residentiële jeugdzorg? Werkbladen www.nji.nl/watwerkt Onlangs heeft het Nederlands Jeugdinstituut de publicatie Residentiële jeugdzorg: wat werkt? uitgebracht. De publicatie beschrijft

Nadere informatie

Het versterken van de eigen kracht en het sociale netwerk van jeugdigen, ouders en gezinnen

Het versterken van de eigen kracht en het sociale netwerk van jeugdigen, ouders en gezinnen Het versterken van de eigen kracht en het sociale netwerk van jeugdigen, ouders en gezinnen 38 interventies uit de databank Effectieve Jeugdinterventies Het versterken van de eigen kracht van jeugdigen,

Nadere informatie

professionals in ontwikkeling

professionals in ontwikkeling www.ambiq.nl professionals in ontwikkeling [ samen werken aan innovatie ] Door onze krachten te bundelen kunnen we de kwaliteit van de zorg verder ontwikkelen, versterken we onze strategische positie en

Nadere informatie

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG

GESPECIALISEERDE JEUGDZORG GESPECIALISEERDE JEUGDZORG We zoeken nadrukkelijk de samenwerking met gemeenten voor gespecialiseerde jeugdhulp aan jongeren, voor wie de reguliere ambulante en residentiële jeugdzorg niet toereikend is.

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting In deze studie is de relatie tussen gezinsfunctioneren en probleemgedrag van kinderen onderzocht. Er is veelvuldig onderzoek gedaan naar het ontstaan van probleem-gedrag van kinderen in de

Nadere informatie

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam

Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Praktijkvoorbeeld Cursus Positief opvoeden volgens Triple P - Amsterdam Samenvatting Door de samenwerking en het gezamenlijk geven van de cursus Positief Opvoeden volgens Triple P door verschillende disciplines

Nadere informatie

Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning

Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning Mastertraject Pedagogische Wetenschappen Socrates, ongeveer 2500 jaar geleden: Onze jeugd heeft tegenwoordig een sterke hang naar

Nadere informatie

Van geen zin hebben in school tot schooluitval

Van geen zin hebben in school tot schooluitval Handreiking voor het inzetten van een preventie- en zorgarrangement Van geen zin hebben in school tot schooluitval In het nieuwe jeugdstelsel richten gemeenten hun eigen preventie- en zorgaanbod voor kinderen,

Nadere informatie

Denkfouten herstellen helpt bij kinderen met psychische problemen

Denkfouten herstellen helpt bij kinderen met psychische problemen Foto: Marcel van den Berg Cognitieve gedragstherapeutische interventies Denkfouten herstellen helpt bij kinderen met psychische problemen Door Maarten Elling 8 Angsten, depressieve klachten, gedragsproblemen

Nadere informatie

Samenvatting Het draait om het kind

Samenvatting Het draait om het kind Samenvatting Het draait om het kind Visie op monitoring in de opvoedingsvariant van pleegzorg Inleiding Aangezien de pleegzorg een onvoldoende geobjectiveerd overzicht heeft van hoe het met de jeugdige

Nadere informatie

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut 28-02-2012 Inleiding: De ontwikkeling van de CJGs in Nederland Stelselwijziging De positie van het CJG in het nieuwe stelsel

Nadere informatie

De keuze van Amersfoort: integraal opererende wijkteams. Interview met Monique Peltenburg, tot voor kort programmadirecteur Sociaal Domein

De keuze van Amersfoort: integraal opererende wijkteams. Interview met Monique Peltenburg, tot voor kort programmadirecteur Sociaal Domein De keuze van Amersfoort: integraal opererende wijkteams Interview met Monique Peltenburg, tot voor kort programmadirecteur Sociaal Domein 2015 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten

(Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten (Dag) Behandeling (licht) verstandelijk beperkten Omschrijving voorzieningen Ons kenmerk: Datum: Oktober 2015 Contactpersoon: Contractbeheer E-mail: contractbeheer@regiogenv.nl INHOUD 1 34118 Behandeling

Nadere informatie

Analyse eindrapport onderzoek WODC 2016 De inzet van familienetwerkberaden in de jeugdbescherming

Analyse eindrapport onderzoek WODC 2016 De inzet van familienetwerkberaden in de jeugdbescherming Analyse eindrapport onderzoek WODC 2016 De inzet van familienetwerkberaden in de jeugdbescherming Algemeen Zowel literatuuronderzoek (deel I) als praktijkonderzoek (delen II, III, IV en V) hebben betrekking

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente

Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf. Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Wie ben ik? MIJN LEVENSVERHAAL Een ontdekkingsreis naar mezelf Janny Beernink, GZ-Psycholoog VGGNet In samenwerking met Universiteit Twente Aanleiding Behoefte aan effectieve behandelprogramma s Reguliere

Nadere informatie

Zorgprogrammering Als je van jezelf vindt dat iedereen naar je moet luisteren, heb je vaak niet zoveel te vertellen.

Zorgprogrammering Als je van jezelf vindt dat iedereen naar je moet luisteren, heb je vaak niet zoveel te vertellen. Zorgprogrammering Jeugdhulp Friesland Jeroen van Oijen Als je van jezelf vindt dat iedereen naar je moet luisteren, heb je vaak niet zoveel te vertellen. Binnen de Jeugdzorg worden complexe problemen behandeld,

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE. Specialistisch hulpaanbod voor meiden

ALGEMENE INFORMATIE. Specialistisch hulpaanbod voor meiden ALGEMENE INFORMATIE Specialistisch hulpaanbod voor meiden Meiden gaan op een andere manier met hun problemen om dan jongens. Wij hebben gemerkt dat meidenhulpverlening een andere, specialistische aanpak

Nadere informatie

Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? 1

Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? 1 Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? 1 Nienke Foolen Deniz Ince Mariska de Baat Willeke Daamen www.nji.nl December 2013 Wat is de meest werkzame aanpak bij (het voorkomen van) gedragsproblemen

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet. Toeleiding naar gespecialiseerde zorg voor kinderen met een beperking

Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet. Toeleiding naar gespecialiseerde zorg voor kinderen met een beperking Kinderen met een beperking van AWBZ naar Jeugdwet Toeleiding naar gespecialiseerde zorg voor kinderen met een beperking Belang van vroege signalering, vroege diagnostiek en vroege interventie Kinderen

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesaanvraag

Samenvatting. Adviesaanvraag Samenvatting Adviesaanvraag De antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) is een psychiatrische stoornis die wordt gekenmerkt door een duurzaam patroon van egocentrisme, impulsiviteit en agressiviteit.

Nadere informatie

Transitie en transformatie in de jeugdzorg

Transitie en transformatie in de jeugdzorg 1 Transitie en transformatie in de jeugdzorg Jan M.A.M. Janssens.1 Inleiding. Jeugdzorg 3.3 Problemen 3.3.1 Oplossing voor problemen in de nulde en eerste lijn 4.3. Oplossingen voor de problemen in de

Nadere informatie

Hulp na kindermishandeling

Hulp na kindermishandeling Hulp na kindermishandeling Ingrid ten Berge, Marjolein Knaap, Ilona Meuwissen, Cora Bartelink 27 september 2012 Jonge kinderen in de knel (2001) Systematische scholing en training van beroepskrachten Investeren

Nadere informatie

1.1 Ontwikkelingspsychopathologie Opbouw van het boek Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25

1.1 Ontwikkelingspsychopathologie Opbouw van het boek Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25 Inhoudsopgave 1 Introductie 17 1.1 Ontwikkelingspsychopathologie 17 1.2 Opbouw van het boek 20 1.3 Hoofdstuk 1 in tien punten 25 Belangrijke begrippen 25 2 Classificatie, diagnostiek en epidemiologie 27

Nadere informatie

Richtlijn Opvoedondersteuning (2013)

Richtlijn Opvoedondersteuning (2013) Richtlijn Opvoedondersteuning (2013) Onderbouwing Uitgangsvraag Hoe verhouden de kosten en baten van preventie van opvoed- en psychosociale problemen en opvoedingsondersteuning zich tot elkaar? Conclusies

Nadere informatie

ABC - Ambulant Behandelcentrum

ABC - Ambulant Behandelcentrum ABC - Ambulant Behandelcentrum Als het thuis en/of op school dreigt vast te lopen Informatie voor verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Vergroten van sociale competenties. Vergroten zelfbeeld/zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? N

Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? N Wat werkt bij gedragsproblemen en gedragsstoornissen? N Nienke Foolen Deniz Ince Mariska de Baat Augustus 2012 www.nji.nl Wat is de meest werkzame aanpak bij (het voorkomen van) gedragsproblemen en gedragsstoornissen?

Nadere informatie

Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg. Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl

Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg. Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Een brug tussen wetenschap en praktijk bij adoptie en pleegzorg Gera ter Meulen adoc@fsw.leidenuniv.nl Visie van ADOC: Wanneer beslissingen genomen moeten worden over de levenslange ontwikkeling van kinderen,

Nadere informatie

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst

Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Samenvatting 141 Vroeginterventie via het internet voor depressie en angst Hoofdstuk 1 is de inleiding van dit proefschrift. Internetbehandeling voor depressie en angst is bewezen effectief. Dit opent

Nadere informatie

Children with Emotional and Behavioral Disorders in Special Education: Placement, Progress, and Family Functioning. Introductie

Children with Emotional and Behavioral Disorders in Special Education: Placement, Progress, and Family Functioning. Introductie Children with Emotional and Behavioral Disorders in Special Education: Placement, Progress, and Family Functioning Proefschrift Regina Stoutjesdijk Nederlandse samenvatting Introductie Kinderen met specifieke

Nadere informatie

Wanneer in deze folder wordt gesproken over ouders en kinderen worden daar uiteraard ook respectievelijk verzorgers en jongeren mee bedoeld.

Wanneer in deze folder wordt gesproken over ouders en kinderen worden daar uiteraard ook respectievelijk verzorgers en jongeren mee bedoeld. ADHD poli Roermond Deze folder is bedoeld voor ouders van kinderen en jongeren met ADHD. In de folder wordt uitleg gegeven over het stellen van de diagnose en behandeling bij ADHD. Wanneer in deze folder

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) (Summary in Dutch) Waar voelen kinderen zich meer op hun gemak: in kinderdagverblijven of in gastouderopvang? Ervaren kinderen en hun professionele opvoeders in de kinderopvang meer stress (hogere niveaus

Nadere informatie

Informatie voor jongeren. Deeltijdbehandeling Radioweg

Informatie voor jongeren. Deeltijdbehandeling Radioweg Informatie voor jongeren Deeltijdbehandeling Radioweg Fornhese Almere, kinder- en jeugdpsychiatrie De deeltijdbehandeling Radioweg is een samenwerkingsproject tussen Fornhese, Nieuw Veldzicht en Eduvier.

Nadere informatie

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven

Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Vroegtijdige interventies in de Belgische context: onderzoek en perspectieven Herbert Roeyers Onderzoeksgroep Ontwikkelingsstoornissen HGR-CSS Brussel, 20 juni 2014 Vroegtijdige interventie bij kinderen

Nadere informatie

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad Een trainingsprogramma voor jonge kinderen (tussen de 4 en 7 jaar) met (ernstige) gedragsproblemen. En hun ouder(s) En hun leerkracht Informatie voor professionals:

Nadere informatie

verslavingspreventie binnen het onderwijs

verslavingspreventie binnen het onderwijs verslavingspreventie binnen het onderwijs In dit overzicht is per type onderwijs en de verschillende leeftijdsfasen te zien welke preventieve interventies er ingezet kunnen worden. De richtlijnen geven

Nadere informatie

Richtlijn Depressie (2016)

Richtlijn Depressie (2016) Richtlijn Depressie (2016) Verantwoording Thema: Wat is een depressie? Voor de beschrijving is gebruikgemaakt van het Handbook of Developmental Psychopathology (Garber & Rao, 2014), Kinder- en jeugdpsychiatrie

Nadere informatie

Project Octopus. Zorglijn orthopsychiatrie

Project Octopus. Zorglijn orthopsychiatrie Project Octopus Zorglijn orthopsychiatrie Participerende organisaties XONAR zuid limburg Mondriaan Zorggroep Stichting Jeugdzorg Sint Joseph/ JJI het Keerpunt Doel project Octopus Op basis van een groeimodel

Nadere informatie

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam samenwerkingsverband vu medisch centrum amsterdam Prof. Dr Th. Doreleijers, kinder-

Nadere informatie