Flexibiliteit als voorwaarde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Flexibiliteit als voorwaarde"

Transcriptie

1 Flexibiliteit als voorwaarde Onderwijslogistiek in vraaggestuurd mbo

2

3 Inhoud Voorwoord 5 1 Achtergrond Van plan naar praktijk 6 2 Visie Onderwijs van de toekomst 8 3 Onderwijslogistiek Het bij elkaar brengen van vraag en aanbod 12 4 Randvoorwaarden Van prioriteiten tot buffers 17 5 Uitdagingen Hoe nu verder? 20 Bijlage 22 Informatiekaart 23 3

4 Colofon Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door het procesmanagement herontwerp mbo Tekst ROC Eindhoven ROC de Leijgraaf ROC-i-partners Stichting Kennisnet Ict op school Tekstredactie en productie Ravestein & Zwart Vormgeving Lauwers-C Druk Drukkerij Trioprint Oplage Datum September

5 Voorwoord April 2007 besloot staatssecretaris Marja van Bijsterveldt de experimenteerperiode binnen het mbo met twee jaar te verlengen. De komende jaren staan de doorontwikkeling en invoering van het moderne onderwijs centraal. Daar komt veel bij kijken. Belangrijk is het oplossen van de logistieke problemen die deze modernisering van het mbo met zich meebrengt. Daar hebben verschillende partijen het afgelopen anderhalf jaar aan gewerkt. De kenniskring Onderwijslogistiek ontwikkelde een toekomstvisie op onderwijslogistiek met als uitgangspunt vraaggestuurd maatwerk. Het project Flexibel leren van Kennisnet borduurde in opdracht van ROC-i-partners voort op de visie en ging in op de vraag: hoe ziet de organisatie en procesinrichting van de nieuwe, flexibele leerorganisatie eruit? En op welke manier kan ict hierbij ondersteunen? Op flexibelleren.kennisnet.nl vindt u de resultaten van dit project. De publicatie die voor u ligt, bundelt de opgedane kennis van deze initiatieven. Het is een goed begin van een toch moeizame zoektocht. De materie is immers ingewikkeld. Het mbo moet flexibeler. Zoveel is zeker. Hoe ver we hiermee al zijn en wat er nog gaat komen, staat beschreven in deze uitgave. Het vormt het uitgangspunt voor onze verdere zoektocht. Schooljaar gaat Kennisnet aan de slag met een computersimulatie van de onderwijslogistiek in ROC s. Hierover leest u meer in hoofdstuk 5. We blijven onze krachten bundelen. De mbosector laat zien dat hij over zijn eigen schaduw heen kan stappen. Dat is knap. Mijn dank gaat uit naar iedereen die dit mogelijk heeft gemaakt: de kenniskring Onderwijslogistiek, de projectgroep Flexibel leren, Kennisnet, proces management herontwerp mbo en ROC-i-partners. Marc Veldhoven voorzitter College van Bestuur ROC de Leijgraaf en voorzitter kenniskring Onderwijslogistiek 5

6 1 Achtergrond Van plan naar praktijk Er zijn goede redenen voor vernieuwing van het middelbaar beroepsonderwijs. Veranderingen buiten school vragen om ander onderwijs. Zo stellen werkgevers andere eisen aan hun werknemers en vragen mbo ers iets anders van docenten. Het middelbaar beroepsonderwijs moet bovendien aansluiten op maatschappelijke trends zoals individualisering, vergrijzing, globalisering en informatisering. Daarom maakt het eindtermenonderwijs plaats voor competentiegericht onderwijs en worden nieuwe werkvormen bedacht en getoetst. Alleen de leraar voor de klas is niet meer het zaligmakende onderwijsconcept; het moderne beroepsonderwijs kent vele verschillende manieren van kennisoverdracht en het opdoen van praktijkervaring neemt een centrale plaats in. Sinds augustus 2005 experimenteren mbo-instellingen met nieuw competentiegericht onderwijs met een aangepaste kwalificatiestructuur als fundament. Flexibiliteit en onderwijslogistiek Een van de problemen waar mbo-instellingen mee worstelen, is de bedrijfsvoering. Competentiegericht leren brengt een individuele benadering van het onderwijs met zich mee. Dat vereist een buigzame organisatie en een logistiek die dit mogelijk maakt. In het moderne mbo kan de deelnemer zijn eigen leertraject samenstellen. Mboinstellingen kennen de ambities van hun instromers (door een goede intake), moeten voor deelnemers altijd bereikbaar zijn, bieden succesvolle opleidingen en trajecten voor iedereen, leveren professionele coaches en vakmensen, enzovoort. Maar hoe doe je dat? De kenniskring Onderwijslogistiek en het project Flexibel leren zijn op zoek geweest naar antwoorden op deze vraag. De crux van een flexibele organisatie In het moderne beroepsonderwijs kan de deelnemer zelfstandig en flexibel leren, zowel binnen als buiten de instelling. Hij is verantwoordelijk voor zijn leerroute, maakt eigen keuzes. De school moet het onderwijs laten aansluiten bij zíjn talenten en ambities. Wat betekent dit voor de leerorganisatie? Er wordt een grotere flexibiliteit gevraagd, waarbij het accent onder meer ligt op de volgende punten. Het realiseren van meerdere instroommomenten. Het erkennen en toepassen van Eerder Verworven Competenties (EVC): het leertraject baseren op nog te ontwikkelen competenties, kennis en vaardigheden, rekening houdend met EVC s. Het invullen van de vrije ruimte: aanvullen van het meer algemene opleidingsprogramma met keuzeonderdelen. Het creëren van een variabele doorlooptijd: de leerroute versnellen waar mogelijk en vertragen waar nodig. Het afstemmen van het programma op de leerstijl van de deelnemer: de mbo er moet onderwijsvormen kunnen kiezen, die aansluiten bij zijn specifieke kenmerken. In het onderwijs zijn de klanten de deelnemers en hun wensen verschillend. Het tijdstip waarop de vraag binnenkomt varieert eveneens. De bedrijfsvoering van een vraaggestuurde organisatie is daarom een stuk ingewikkelder. Het toepassen van logistieke principes kan de organisatie helpen om hiermee om te gaan. 6

7 Wat is onderwijslogistiek? Onderwijslogistiek richt zich op de organisatie, planning, besturing en uitvoering van individuele leerroutes. Plus de communicatie daaromheen. Doel: tegen optimale inzet van middelen te voldoen aan de ontwikkelingsbehoeften van zowel de deelnemer als de arbeidsmarkt. ROC Zeeland, cluster Cios: basisgroepen en keuze-eenheden Het cluster Cios van ROC Zeeland plaatst deelnemers in een basisgroep met ongeveer hetzelfde studiedoel. Minimaal 40 procent van het leren vindt plaats in de beroepspraktijk. Op school werkt en leert de deelnemer in de basisgroep, individueel of met anderen. Binnen het cluster Cios worden deelnemers ingedeeld in studiegroepjes van zes deelnemers met één studiecoach. De school combineert deze eenheden in groepen van twaalf deelnemers en vervolgens in klassen van 24 deelnemers. Het Cios Goes biedt diverse opleidingen. Daarnaast is het mogelijk om verschillende deeltijdstudies of cursussen (contractonderwijs) te volgen. Deze cursussen worden voor de reguliere opleidingen ook als korte of langere keuze-eenheden aangeboden. Deelnemers kunnen vrij kiezen uit 25 minors (vrije ruimte). Alle soorten deelnemers contract, deel- en voltijdopleidingen zitten door elkaar. Het werken met keuze-eenheden bevalt goed en de school probeert ook clusteroverstijgende keuzeeen heden van andere opleidingen aan te bieden (bijvoorbeeld wellness- of theateropleidingen). Clusters krijgen behoefte aan standaardisatie van onderwijsperiodes zodat uitwisseling van minors mogelijk is. Het aanbod wordt daarmee flexibel, zodat deelnemers kunnen versnellen of vertragen en zich specialiseren via keuze-eenheden. De aansluiting op het niveau van de deelnemers (pas na twee jaar maken ze de keuze voor niveau 3 of 4) is beter. 7

8 2 Visie Onderwijs van de toekomst Om een antwoord te formuleren op de vraag hoe scholen vraaggestuurd onderwijs organiseren, is een heldere visie op leren en onderwijslogistiek nodig. Een visie beschrijft immers de gewenste situatie in de toekomst, het punt op de horizon. De visie is geen blauwdruk, maar een gekozen richting en kan door voortschrijdend inzicht veranderen. De kenniskring Onderwijslogistiek ontwikkelde een visie op de flexibele leerorganisatie, helder verwoord in de vorm van een brochure: Het ROC in 2012 (zie pag 10-11). Het accent ligt op het primaire proces: het onderwijs. In deze brochure is rekening gehouden met maatschappelijke ontwikkelingen zoals kort genoemd in hoofdstuk 1. Vraaggestuurd onderwijs is immers geen doel op zich, maar een manier om beter in te spelen op veranderingen in de samenleving. Daarom zijn we op zoek naar een onderwijsorganisatie die zich aan de snel veranderende maatschappij kan aanpassen. Daarbij is de menselijke factor minstens zo belangrijk: hoe leren we en waarom? Hebben technologische ontwikkelingen invloed op onze manier van leren? Effecten Wat betekent de invoering van het nieuwe onderwijs, het leren van de toekomst, voor alle betrokkenen? Hoe gaan zij dit idealiter ervaren? Een beeld vanuit verschillende perspectieven. Deelnemer De deelnemer krijgt onderwijs op maat door inspirerende vakdocenten in een rijke leeromgeving. Begeleiding door coach en loopbaanbegeleider. Er is balans tussen theorie en praktijk, en uitval komt (vrijwel) niet meer voor. De deelnemer leert het hele jaar door en heeft veertig snipperdagen. Hij kan leren waar en wanneer hij wil, doet aan drama en sport, en krijgt ruimte voor ondernemerschap. Eerder Verworven Competenties tellen mee. Het onderwijs zorgt voor arbeidsbemiddeling na afstuderen. Ondernemer Competentiegericht onderwijs sluit aan op de vraag van het bedrijfsleven. De ondernemer heeft een open werkrelatie met mbo-instellingen. De school levert een bijdrage aan de bedrijfsinnovatie en helpt bij het borgen van kennis in bedrijven. Ouder Het onderwijs biedt een helder pedagogischdidactisch concept. Ouders hebben zicht op de loopbaanontwikkeling van hun kind. De school levert een full-serviceconcept: jongeren gaan naar school, worden eventueel na school in hetzelfde gebouw opgevangen voor extra ondersteuning of vrijetijdsbesteding. De kosten van de aanvullende voorzieningen zijn transparant; een aanvulling op dit pakket is mogelijk. Visie: een expliciet beschreven, collectief, ambitieus beeld van een voor de organisatie relevante toekomst. (Koster & Stolze, 8

9 Regio en maatschappij Iedere jongere verlaat de school met een startkwalificatie. Voor de regio betekent dit een goed geschoolde beroepsbevolking, minder werklozen en risicojongeren. Tegelijkertijd begeleidt en schoolt de instelling als loopbaancentrum risicojongeren, verzorgt integratie- en re-integratietrajecten. De instelling is aanspreekbaar op vastgestelde targets. Het onderwijs werkt mee aan de visieontwikkeling van de regio. Hierdoor ontstaat een gesloten keten van onderwijs, jeugdzorg en overheden. Onderwijsprofessional De docent werkt in een uitdagende omgeving. Doet waar hij goed in is. Er is ruimte voor professionalisering en competentieontwikkeling. Docenten werken in teams en zijn betrokken bij de visieontwikkeling. Een teambonus voor goede prestaties is bespreekbaar en kortlopende contracten krijgen meer waardering. Uitwerking in principes Vertalen we deze verschillende onderdelen van de visie naar concrete principes voor een veerkrachtige onderwijsorganisatie, dan ontstaat de volgende opsomming. De school biedt iedere deelnemer een leerroute die past bij zijn ambities en mogelijkheden. De deelnemer is zelf medeverantwoordelijk voor zijn leerloopbaan. De school geeft leren vorm als een sociaal proces. De school zorgt ervoor dat medewerkers persoonlijk betrokken zijn bij de deelnemer. Het onderwijs is gericht op het ontwikkelen van competenties bij deelnemers om professioneel en maatschappelijk goed te kunnen functioneren. De school biedt een optimale mix van leer- en werkvormen. De school begeleidt de deelnemer. De school beoordeelt en borgt het leerresultaat. De school geeft het onderwijs vorm in samenspraak met het bedrijfsleven in de regio. De school kiest een optimale balans tussen flexibiliteit en voorspelbaarheid. De school organiseert het onderwijs in samenwerking met het bedrijfsleven in de regio. Bovenstaande principes zijn verder uitgewerkt in een informatiekaart. Deze vindt u achter in deze brochure. 9

10 Het ROC in 2012: de wereld is op zoek naar jouw talent! Leven, leren en werken liggen dicht bij elkaar We beheren jouw ontwikkelingsportefeuille voor een leven lang leren. Wij zorgen voor een warme overdracht. We zijn de makelaar tussen jou en het regionale bedrijfsleven. Wij werken aan een doorlopende leerlijn zonder barrières of dubbelingen. Wij voelen ons verantwoordelijk voor jouw succes en zullen daarom alles doen om jou je talenten te laten ontwikkelen. We willen daarom beginnen om jou en je ambities goed te leren kennen. Natuurlijk krijg jij voldoende mogelijkheden om je eigen keuzes te maken. We stimuleren eigen ondernemerschap maar kunnen voor jou ook een brug slaan naar een baan in het bedrijfsleven of naar een passende vervolgopleiding. Wat hebben we je te bieden Maak je eigen leerarrangement. Alles telt: leren doe je overal, thuis, in de praktijk maar ook op school. Samen leren, samen werken, samen leven! We zijn voor jou altijd bereikbaar. Het gaat om meer dan leren alleen. Leren waar, wanneer en zo snel jij wilt en op de manier die het beste bij jou past, maar wel binnen de kaders van een succesvolle opleiding. Daarbij maken we gebruik van verschillende werkvormen: gestuurd vanuit de praktijk, maar met een degelijke theoretische onderbouwing. Ook hobby s en baantjes zijn leerzaam en tellen mee in je resultaten. Wij vinden dat leren iets is dat je samen doet, zowel met je medestudenten als met de docenten. De school is een leercommunity. Informatie, leer- en hulpmiddelen en ondersteuning zijn altijd beschikbaar, je krijgt snel antwoord op je vragen. Je persoonlijke coach is desnoods ook buiten kantooruren bereikbaar. De school is ook een ontmoetingsplek en een plaats voor ontspanning en gezamenlijke activiteiten als sport en spel, cultuur en creativiteit. Op die manier biedt de school een full-day concept. 10

11 Onze mensen zijn er voor jou Vakmensen zorgen voor jouw vakmanschap. Je staat er niet alleen voor. Elke opleiding heeft een eigen team met professionals die je helpen om het beste in je naar boven te halen. Je krijgt een persoonlijk coach, die je ondersteunt in je opleiding en je adviseert over je leerloopbaan. Er wordt ook samengewerkt met vakmensen uit de praktijk die gastcolleges verzorgen en je begeleiden in de praktijk. En als het even minder gaat, zoeken we samen met jou naar oorzaken en oplossingen. We hebben de beste mensen in huis om problemen aan te pakken die je ontwikkeling kunnen blokkeren. Ook de mensen die je niet ziet, zijn voor jou aan het werk. Zo kunnen we de meest actuele opleidingen bieden en zorgen voor deskundige medewerkers die perfect in staat zijn om je kennis te laten maken met de nieuwste ontwikkelingen op jouw vakgebied. We zorgen voor gebouwen en faciliteiten waar je alles kunt vinden wat je nodig hebt voor je studie. En natuurlijk zijn veel mensen bezig met het verwerken van informatie die nodig is om jouw opleiding soepel te laten verlopen. Iedereen is welkom Het draait om jouw carrière. Wij zijn partners in HR. Ook zonder werk altijd actief. Er is een passend traject voor iedereen: jongeren en volwassenen, werkenden en werkzoekenden, mensen die een initiële beroeps opleiding, een opfriscursus, een vervolgopleiding of juist een re-integratiecursus willen volgen. Er is een aanbod voor nieuwkomers maar ook voor mensen die zich willen verdiepen in een onderwerp in het kader van hun vrijetijdsbesteding. Ook voor bedrijven verzorgt de school maatwerktrajecten die aansluiten op het bedrijfsspecifieke HR-beleid. Voor mensen die (tijdelijk) geen arbeidsperspectief hebben, zijn er speciale programma s die het uitzicht op een baan vergroten of een zinvolle tijdsbesteding bieden. 11

12 3 Onderwijslogistiek Het bij elkaar brengen van vraag en aanbod De uitgangspunten zoals geschetst in hoofd - stuk 2 zijn behoorlijk concreet. Ze hebben consequenties voor de planning, organisatie, begeleiding en onderwijsontwikkeling. En uiteindelijk voor de ict-ondersteuning. Ict maakt maatwerk beter mogelijk: het onderwijs kan de leerstof onafhankelijk van tijd en plaats aanbieden. In dit hoofdstuk gaan we in op de processen en activiteiten van de vraaggestuurde leerorganisatie. De nadruk ligt op het plannen en organiseren van leervragen, omdat deze twee activiteiten alle andere processen ondersteunen en cruciaal zijn voor de bedrijfsvoering. Procesmodel van een onderwijsinstelling In het nieuwe beroepsonderwijs staat de deelnemer centraal. Figuur 1 laat zien welke hoofdprocessen een rol spelen bij het faciliteren van zijn leerproces. De hoofdprocessen worden bekeken vanuit het perspectief van de onderwijsinstelling als samenspel tussen de onderwijsinstellingen en de deelnemer. Concreet: een deelnemer heeft gekozen voor een beroeps opleiding en werkt toe naar een moment waarop hij de instelling verlaat, met een diploma. Dit traject begint met een intake, gevolgd door het samenstellen van een POP, het bepalen van de leerroute, het leren en toetsen, het examen en de kwalificaties en tenslotte de nazorg. De school faciliteert de deelnemer in zijn leerproces en borgt zijn leerresultaat. Dat maakt begeleiden en coachen tot een kernproces voor de onderwijsinstelling. Leeractiviteiten worden gepland, leermiddelen worden beschikbaar gesteld (georganiseerd). Daarom is er voor gekozen om het plannen en organiseren als een afzonderlijk kernproces te beschouwen. Ook het ontwikkelproces is van 12 Foto: Jeroen Jansen

13 belang om adequaat te kunnen inspelen op de veranderingen in de omgeving. De leerroute van intake tot en met de nazorg verloopt echter niet eenmalig in deze volgorde. Tijdens het leren, toetsen, (deel-)examineren en uitvoeren van een assessment tijdens de intake, kunnen nieuwe leervragen ontstaan die van invloed kunnen zijn op de leerroute en de daaruit volgende leeractiviteiten. Plannen en organiseren op drie niveaus Het plannen en organiseren van het onderwijs vormt de logistieke basis onder alle andere hoofdprocessen (figuur 1). Het is een proces dat zich herhaalt en zich afspeelt op verschillende niveaus van vraagstelling. Deelnemers stellen opleidingsvragen, competentievragen of leervragen (zie figuur 2). Opleidingsvraag Een deelnemer komt een onderwijsorganisatie binnen met een opleidingsvraag. De meeste deelnemers die voor een bepaalde opleiding hebben gekozen, hebben een vergelijkbare achtergrond. Daarom kan de school voor grote groepen deelnemers een standaard traject inplannen. Na de intake wordt duidelijk voor welke deelnemers een aangepaste leerroute moet worden samengesteld. Daarbij gebruikt de school zoveel mogelijk standaardelementen uit het opleidingsaanbod. Na het doorlopen van een opleiding kan de deelnemer kiezen voor een vervolgopleiding op basis van zijn nieuwe opleidingsvraag. Competentievraag De rode draad van een opleiding wordt gevormd door een integrale leerlijn met daarin praktijkgerichte, integrale opdrachten: leereenheden. In eerste instantie wordt er voor de deelnemer een voorlopige, 'ideale' leerroute klaargezet. Deze leerroute bestaat uit een reeks leereenheden. Na het doorlopen van een bepaalde leereenheid kan de deelnemer op basis van zijn competentieontwikkeling kiezen voor een andere volgorde van leereenheden. Of binnen de vrije ruimte voor andere leereenheden. Leerroutes van verschillende deelnemers kunnen daardoor verder uiteenlopen. De oorspronkelijke planning van middelen moet Figuur Hoofdprocessen 1: Hoofdprocessen in een onderwijsinstelling...past POP aan......past leerroute aan... Welke processen doorlopen deelnemer en school gedurende de leerloopbaan van de deelnemer? 1 De deelnemer kiest voor school doet intake... ondersteunende processen Hoofdprocessen 3...stelt POP samen... 2 De school 3...ondersteunt neemt intake samenstellen Welke processen af... POP... 1 De deelnemer kiest doorlopen deelnemer en voor school... school gedurende de leerloopbaan van de deelnemer? begeleiden en coachen 4...stelt zijn leerroute samen ondersteunt samenstellen leerroute doet intake... 2 De school neemt intake af......past POP aan leert en maakt toetsen faciliteert leren en toetst stelt zijn 3...stelt POP leerroute samen... samen ondersteunt samenstellen POP......past leerroute aan ondersteunt samenstellen leerroute legt examen af examineert en kwalificeert leert en maakt toetsen faciliteert leren en toetst legt examen af examineert en kwalificeert is alumnus. 7...geeft nazorg. 7...is alumnus. 7...geeft nazorg. plannen en organiseren ondersteunende processen onderwijs ontwikkelen begeleiden en coachen plannen en organiseren onderwijs ontwikkelen deelnemer primair proces school deelnemer primair proces school gemaakt door: (c) A De ArgumentenFabriek A De ArgumentenFabriek gemaakt door: (c) 13

14 Figuur 2: Plannen en organiseren van leervragen Plannen en organiseren: de afstemming van vraag en aanbod...heeft nieuwe opleidingsvraag......heeft nieuwe competentievraag......heeft nieuwe leervraag... Op welke manier worden vraag en aanbod gepland, georganiseerd en aangepast? 1 De deelnemer heeft opleidingsvraag, opgedeeld in leervragen... Hoofdprocessen 2...stelt zijn ideale leerroute samen......past POP aan stelt feitelijke leerroute samen......past leerroute aan leert en maakt toetsen. 2 De school ondersteunt samenstellen ideale Welke leerroute... processen doorlopen deelnemer en school gedurende de leerloopbaan van de deelnemer? onderwijs catalogus 3...alloceert mensen en middelen... 1 De deelnemer kiest voor school doet intake... 2 De school neemt intake af... resource catalogus ondersteunende processen 4...combineert randvoorwaarden en wensen stelt zijn 3...stelt POP leerroute samen... samen... 1 De school 3...ondersteunt aggregeert 4...ondersteunt 2...ontwikkelt 5...faciliteert samenstellen samenstellen leren en informatie POP... leerroute... onderwijs... toetst... om vraag te voorspellen... begeleiden en coachen plannen en organiseren 5...leert en maakt toetsen verwerft resources faciliteert leren en toetst. 6...legt examen af past onderwijs- 6...examineert en kwalificeert... catalogus aan. 3...past resourcecatalogus aan. 7...is alumnus. 7...geeft nazorg. onderwijs ontwikkelen deelnemer primair proces school deelnemer onderwijs ontwikkelen primair proces school resource management gemaakt door: (c) A De ArgumentenFabriek A De ArgumentenFabriek gemaakt door: (c) de organisatie daarop aanpassen. De competentievraag is in dit geval het uitgangspunt voor terugkoppeling op het niveau van leereenheden. Leervraag De algemene kennis en vaardigheden die een deelnemer nodig heeft om goed te kunnen functioneren in zijn werk en de maatschappij komt aan bod in een aparte leerlijn (ondersteunende of basisleerlijn). Tijdens het werken aan een integrale opdracht kan een deelnemer er achter komen dat hij toch nog bepaalde kennis of vaardigheden mist: hij heeft een leervraag. Hij kan zich dan inschrijven voor een aanvullende cursus of workshop, eventueel in de ondersteunende of basisleerlijn. Er is sprake van een terugkoppeling op het niveau van een leervraag, die vraagt om een flexibele planning. Informatievoorziening en communicatie zijn voorwaarden voor een goede aansluiting van planning en organisatie op de verschillende niveaus. De persoonlijk begeleider van een deelnemer speelt hierbij een centrale rol. Plannen en organiseren in twee fasen De problematiek en processen zijn helder. De niveaus waarop ze zich afspelen ook. Rest de vraag: hoe krijgt de school vraag en aanbod bij elkaar zonder star te worden en uitgangspunten uit het oog te verliezen (zie figuur 2)? Ofwel: hoe organiseer en plan je vraaggestuurd, modern beroepsonderwijs? Het hele proces bestaat uit twee fasen: managen van de vraag en managen van het aanbod. In de eerste fase wordt een selectie gemaakt uit het aanbod in de onderwijscatalogus. Uitgangspunt is de opleidingsvraag van de deelnemer. Het plannen gebeurt in de tweede fase door het alloceren en reserveren van de bijbehorende middelen (resources). De resourceplanning waar, wanneer en hoeveel middelen hebben we nodig wordt precies op tijd gemaakt, dat wil zeggen vlak voor de daadwerkelijk uit te voeren leeractiviteiten. Het proces van plannen en organiseren wordt hierna uitvoerig beschreven. 14

15 Fase 1 Managen van de vraag Het bij elkaar brengen van vraag en aanbod De eerste fase start met een opleidingsvraag van een deelnemer (stap 1 in figuur 2). Stel dat het een doorstromende vmbo er betreft zonder bijzonderheden zoals EVC s, dan beperkt de vraag zich tot het niveau van de complete opleiding. Is er wél sprake van bijzonderheden, dan wordt de opleidingsvraag veel verder uitgewerkt. Bijvoorbeeld tot het niveau van de leervraag. Het onderwijsaanbod is vastgelegd in de onderwijscatalogus en bevat alle beschikbare onderwijsmaterialen. Denk aan leermodules, projecten, toetsen, stages, cursussen, enzovoort. Een goede match levert een ideale leerroute op voor de deelnemer (stap 2). Iedere leerroute bestaat uit een aantal onderwijsvoorzieningen (onderwijsaanbod uit de catalogus), die naast of na elkaar doorlopen wordt. Het bij elkaar brengen van vraag en aanbod gebeurt na de intake en het vaststellen van de POP. Elke deelnemer doorloopt het matchingsproces. De ideale leerroutes van verschillende deelnemers staan op zichzelf: ze zijn onderling niet afhankelijk. Fase 2 Managen van het aanbod Het planningsproces Plannen gebeurt in tegenstelling tot organiseren voor alle deelnemers tegelijk. Dit is een complex proces waarbij aan de eerste stap van alle ideale routes (beschikbare) middelen worden toegekend (stap 3). Als de school bepaalde middelen aan één ideale leerroute toewijst, heeft dat consequenties voor andere leerroutes. En dus voor andere deelnemers. De vervolgfase bestaat uit het plannen (stap 4), met de ideale leerroute als uitgangspunt maar op basis van de beschikbare middelen. Plannen is een terugkerend proces: na afronding van een leereenheid in het leerproces wordt een volgende leereenheid gepland. Natuurlijk kan het vóórkomen dat niet alle middelen voorhanden zijn. De deelnemer kan dan nog niet beginnen aan de leereenheid van zijn voorkeur. Dan gaat de school op zoek naar een alternatieve leereenheid. De deelnemer volgt dan niet de ideale maar een optimale (feitelijke) leerroute. Het plannen vindt zo veel mogelijk plaats vlak vóór het uitvoeren van leeractiviteiten (stap 5). Als er bij de uitvoering van een integrale opdracht een nieuwe leervraag ontstaat, dan wordt deze opgenomen in de resourceplanning. Dit gebeurt direct na afloop van de leeractiviteit. Nieuwe opleidingsvragen en competentievragen die zich voordoen na een leeractiviteit, worden opnieuw gematcht met het aanbod in de onderwijscatalogus. Het voorspellen van de vraag Inzicht in de regionale ontwikkelingen en ervaringsgegevens maken een redelijk betrouwbare voorspelling van opleidingsvragen mogelijk. Dit kan leiden tot het bijstellen van zowel de onderwijs- als de resourcecatalogus: de school kan nieuwe onderwijseenheden ontwikkelen, materialen aanschaffen, docenten bijscholen of aantrekken enzovoort. Het anticiperen op opleidingsvragen is erg belangrijk, omdat het hele proces daardoor succesvoller verloopt

16 Wellantcollege: menulijst met workshops Het Wellantcollege in Gorinchem werkt met een combinatie van het Nieuwe Leren en competentiegericht leren. In dit concept, Self made genoemd, staat de deelnemer centraal en hebben deelnemers een actieve rol. Ze kunnen van opleiding veranderen of switchen van BBL naar BOL (en omgekeerd); mbo ers kunnen hun manier van leren aanpassen en op vier momenten uitstromen. Een flexibel systeem voor deelnemers. Door Self made behoren klassen tot het verleden. Het Wellantcollege heeft een menulijst met workshops. Een workshop is een afgeronde leereenheid. De school maakt individuele roosters op basis van keuzen uit de menulijst. Het jaar is verdeeld in vier blokken en per kwartaal worden er nieuwe roosters gemaakt. Alle individuele roosters bij elkaar opgeteld vormen het totale rooster. Dit rooster vormt het uitgangspunt bij het toewijzen van de middelen (resources), zoals ruimtes en voorzieningen. De docenten vullen een POP in, waarin zij aangeven wat hun taken zijn. Denk aan het geven van workshops, coaching, bpv-begeleiding en algemene taken (zoals decaanschap). Uiteindelijk kijkt het hele team op basis van deze POP's naar de verdeling van taken en maakt het definitieve keuzes over de inzet van uren. Als gevolg van Self made zijn er meer mensen in de administratie en ondersteuning nodig. Zoals tuinmannen, conciërges en mensen voor de uitgifte van gereedschappen. 16

17 4 Randvoorwaarden Van prioriteiten tot buffers De veerkracht van een organisatie is sterk afhankelijk van de manier waarop de organisatie met variatie en onzekerheid kan omgaan. Dit blijkt met name bij het plannen en organiseren, zoals beschreven in hoofdstuk 3. Als de organisatie daarbij rekening houdt met onderstaande aspecten, kan ze de gevraagde flexibiliteit beter bieden. Doorslaggevende aspecten Beschrijven van kenmerken Bij het plannen stelt de school een aanbod samen op basis van de leervraag van de deelnemer. Kenmerken van de deelnemer én de kenmerken van de leermiddelen worden in feite bij elkaar gebracht. Het goed documenteren van die kenmerken (metadateren) is dus van groot belang om het matchingsproces goed te kunnen laten verlopen. Groeperen op basis van overeenkomsten Het is praktisch onhaalbaar om voor iedere deelnemer een individuele leerroute te ontwikkelen. Door gelijksoortige vragen te bundelen kunnen groepen worden samengesteld die hetzelfde aanbod krijgen. Dat kan betekenen dat deelnemers soms moeten wachten op een module of cursus totdat er voldoende vraag is. In de tussentijd krijgen ze dan een alternatief aangeboden. Gebruik van prioriteringsregels Bij het maken van keuzes zijn duidelijke criteria noodzakelijk. Zo kan er prioriteit gegeven worden aan een bepaald alternatief. Zo n prioriteringsregel kan bijvoorbeeld zijn: korte klusjes, zoals het plannen van een teamvergadering, eerst. Een andere prioriteringsregel is dat deelnemers die verder in de opleiding zijn, voorrang krijgen boven deel nemers die minder ver zijn. Bij de laatste groep is het immers makkelijker om alternatieve leeractiviteiten in te plannen dan bij deelnemers die bijna geen keuzemogelijkheden meer hebben. Sturen op kritische middelen Ook sturing op het aanbod kan het proces van plannen en organiseren vereenvoudigen. Schaarse middelen, zoals ict-kennis of stageplekken, vragen extra aandacht. Dat kan door ze het label kritisch te geven en andere middelen in de planning hieraan ondergeschikt te maken. Brede inzetbaarheid Het plannen van de ideale leerroute zal vaak vastlopen op het ontbreken van de juiste middelen (inclusief medewerkers). Het op voorraad houden van heel veel middelen is te duur. Het is daarom van belang over middelen te kunnen beschikken die breed inzetbaar zijn. Denk aan medewerkers die meerdere rollen kunnen vervullen of multifunctionele praktijkruimtes. Generiek onderwijsmateriaal Hetzelfde geldt voor onderwijsmateriaal: breed inzetbaar onderwijsmateriaal draagt bij aan succesvoller plannen. Bijvoorbeeld opleidingsoverstijgende taalcursussen. Doorlooptijd planningscyclus Hoe korter de planningscyclus, hoe vaker dit proces wordt herhaald. Het planningsproces zelf heeft ook een doorlooptijd en beperkt daarmee de totstandkoming van de planningscyclus. Ofwel: een korte doorlooptijd maakt het planningsproces complexer. En dus tijdrovender. 17

18 Doorlooptijd onderwijsmateriaal De doorlooptijd van projecten, stages, modules in één woord: het onderwijsmateriaal maakt het planningsproces complex. Vooral variatie in doorlooptijd maakt het ingewikkeld. Inbouwen van buffers Vaak streven onderwijsorganisaties naar een maximale inzet van middelen. In de praktijk blijkt dat een te krappe planning vaak problemen veroorzaakt. Het oplossen daarvan kost extra tijd. Zelforganiserend vermogen Veel planningsproblemen zijn prima op te lossen door de betrokkenen zelf. Als daarmee in de organisatie en de communicatie expliciet rekening gehouden wordt, kan worden volstaan met minder gedetailleerde planningen. Voorspellen aan de hand van metingen en ervaring Door langere tijd de resultaten van processen te volgen, ontstaat inzicht in bepaalde patronen. De organisatie kan dan de behoefte aan bepaalde voorzieningen ruimschoots van tevoren inschatten en daar in de planning rekening mee houden. Een voorbeeld: de zorg Het is aan de orde van de dag in het ziekenhuis: er treedt een complicatie op en de operatie loopt uit. Bij een strakke dagplanning van acht uur loopt die meteen in de soep. Operaties worden geannuleerd, patiënten moeten later terugkomen, voorbereidingen zijn voor niets geweest. Oplossing? Door één operatie minder in te plannen, ontstaat er ruimte voor uitloop (een kleine buffer). Het is natuurlijk wel van belang dat de organisatie efficiënt blijft werken. En daar zit een zekere spanning (zie figuur 3), want als voorzieningen altijd in ruime mate voorhanden zijn, kost dat geld. Voordeel is dat vrijwel elke klantvraag beantwoord wordt en er geen wachtlijsten (links in het figuur) zijn. Grotere efficiëntie door een grotere bezettingsgraad van voorzieningen maakt de organisatie minder flexibel: de wachtlijst groeit en de kans op problemen neemt toe. In figuur 3 is te zien dat een zekere overcapaciteit, niet te veel, de grootste efficiëntie oplevert (gele stip op verticale stippellijn). Behalve overcapaciteit zijn er andere maatregelen denkbaar die de organisatie effectief, maar niet star maken. Bijvoorbeeld het standaardiseren van de vraag of het voorspellen van de klantvraag door slimme inzet van ict. Door het nemen van dit soort logistieke maatregelen kan de organisatie met dezelfde inzet meer behandelcapaciteit realiseren (de stippellijn schuift dan op naar rechts). Ook onderwijsinstellingen staan voor de uitdaging om een balans te zoeken tussen voorspelbaarheid en flexibiliteit. Uitgangspunt: uniformiteit waar kan, flexibiliteit waar nodig. Figuur 3 100% behandelcapaciteit inzet voorzieningen efficiency 0% 18

19 ROC de Leijgraaf: flexibele planningseenheden De opleidingsafdeling Detailhandel van ROC de Leijgraaf vult competentiegericht onderwijs op dit moment in door aanpassing van werkvormen en plaatsing van deelnemers in kleine groepjes. Deze kleine coachgroepen met zes tot acht deelnemers worden per week gepland. De nadruk ligt op praktijkleren, mbo ers bepalen zelf hun leerroute. Het vraaggestuurde projectonderwijs is georganiseerd rond kerntaken. Docenten zijn van negen tot vijf op school en kunnen ingepland worden voor projecten. Voor welke projecten zij staan ingeroosterd, wordt uiterlijk bij aanvang van een nieuwe schoolweek bekendgemaakt. Begeleidingsuren plannen de docent en de deelnemer zelf in. De planner krijgt elke week input: welke projecten lopen er, welke groepjes (individuen) nemen aan welk project deel, welke locaties zijn nodig. De school heeft extra capaciteit ingezet, omdat deze manier van plannen meer tijd vergt. Het gaat in totaal om 200 BOL- en 82 BBL-deelnemers en twaalf docenten verdeeld over de niveaus 1/2 en 4. Ingewikkeld is het plannen naar één deadline toe (toetsen en eindassessement) omdat projecten variëren in tijdsduur. Er zijn vier verschillende planningseenheden: docenten, groepjes deelnemers, lokalen en projecten. Het loskoppelen van de planningseenheden leidt tot flexibiliteit. Bijvoorbeeld: docenten die meerdere vakken kunnen geven, zijn breed inzetbaar. Hetzelfde geldt voor multifunctionele lokalen. Binnen alle opleidingen van ROC de Leijgraaf is flexibel toetsen ingevoerd: de deelnemer vraagt digitaal een toets aan die vervolgens automatisch worden ingepland. 19

20 5 Uitdagingen Hoe nu verder? Uw conclusie na het lezen van deze uitgave is hoogstwaarschijnlijk: het verandertraject is complex. Een visie ontwikkelen is het begin, maar daarna volgt het echte werk. Namelijk de inrichting van de organisatie met de daarbij horende ict-ondersteuning. Een veerkrachtige organisatie creëren die maatwerk kan bieden. Die vraag en aanbod bij elkaar kan brengen en tegelijkertijd z n souplesse behoudt. Deze publicatie schetst de uitgangspunten, de hoofdprocessen en de logistieke principes. Het is een basis waarop we kunnen voortbouwen. Papier is geduldig, de praktijk veel weerbarstiger. Flexibiliteit is helaas niet eenvoudig te organiseren. De nadruk zal daarom het komende jaar liggen op de uitvoering. Hoe moeten scholen dit gaan aanpakken en wat betekent dit voor de keuzes die ze moeten maken bij het inzetten van ict? Vervolgstappen ROC-i-partners en Kennisnet gaan in de volgende fase op zoek naar concrete oplossingen: het project Flexibel leren krijgt een vervolg. In samenwerking met enkele deskundigen wordt een computersimulatie opgezet van een flexibele onderwijsinstelling. Het is de bedoeling dat deze simulatie gebruikt wordt in workshops voor bestuurders en managementteams van mbo-instellingen in De deelnemers aan de workshop kunnen door die simulatie de aspecten van maatwerk zoals een flexibele instroom en variabele opleidingsduur toetsen op basis van hun eigen uitgangspunten en gegevens. Ook werken de deelnemers aan een stappenplan, dat kan helpen bij het organiseren van veranderingen en het maken van keuzes in ict-ondersteuning. 20

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Opleidingskunde,Training & Human Development

Opleidingskunde,Training & Human Development Opleidingskunde, Deze flyer over praktijkleren bij de bacheloropleiding Opleidingskunde beschrijft informatie over de volgende onderwerpen: Inhoud: 1. Het beroep 2. Deskundigheidsbevordering van medewerkers

Nadere informatie

CGO en onderwijslogistiek

CGO en onderwijslogistiek CGO en onderwijslogistiek Vereenvoudigen van onderwijslogistiek door bouwen aan flexibiliteit Lean: een manier van kijken, geen toverdrank Kees Mens, Clem Schouten 11 februari 2010 Verleden: A Engels Nederlands

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s

Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Bijlage A, behorende bij artikel 2 lid 1 Besluit personeel veiligheidsregio s Supplement h. Functie docent Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 1 sub h Besluit personeel veiligheidsregio s 1.1 Algemene

Nadere informatie

Eenvoud in complexiteit

Eenvoud in complexiteit Nelie Groen, Wim Matthijsse en Jef van den Hurk Eenvoud in complexiteit Enige jaren geleden leek het wel dat onderwijs niet flexibel genoeg kon zijn. Maatwerk in de vorm van een volledig op het individu

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Wat doe ik, wa ik en wat wil i

Wat doe ik, wa ik en wat wil i DC START Wat doe ik, wa ik en wat wil i VAN EN VOOR HEEL DRENTHE Drenthe College is een regionaal opleidingen centrum, een school voor middelbaar beroepsonderwijs (mbo), volwasseneneducatie, bedrijfsopleidingen

Nadere informatie

Welzijn Breed (Onderwijsassistent)

Welzijn Breed (Onderwijsassistent) Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25485 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk contact.

Nadere informatie

Doelomschrijving vier deelnemende scholen

Doelomschrijving vier deelnemende scholen Doelomschrijving vier deelnemende scholen 1 doelgroepomschrijvingen Leerbedrijf BAVA (ROC-AKA) Het leerbedrijf Basisvaardigheden (BAVA) is onderdeel van de school voor AKA van het ROC Midden Brabant. Bij

Nadere informatie

Training KED-Coach Basis

Training KED-Coach Basis Training KED-Coach Basis Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN

MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN MBO OPLEIDINGEN VOOR TOPSPORTERS EN TALENTEN Sport & Business: Medewerker Marketing & Communicatie Medewerker Evenementenorganisatie Nijmegen 2016-17 JOHAN CRUYFF COLLEGE UNIVERSITY INSTITUTE Johan Cruijff

Nadere informatie

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel?

Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt; kan dat wel? 1 Waar wil ik het over hebben? Het MBO De arbeidsmarkt Jongeren Waar hebben wij het over als we het hebben over aansluiting? Mijn conclusies 2 Het MBO

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Competentieprofiel voor coaches

Competentieprofiel voor coaches Competentieprofiel voor coaches I. Visie op coaching Kwaliteit in coaching wordt in hoge mate bepaald door de bijdrage die de coach biedt aan: 1. Het leerproces van de klant in relatie tot diens werkcontext.

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding:

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding: Onderwijsassistent Een leraar of lerares komt soms handen tekort in de klas. Als onderwijsassistent zorg je er samen met de leerkracht voor dat alle leerlingen de aandacht krijgen die ze verdienen. In

Nadere informatie

Informatiepakket Leerlabs

Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs De vraag naar gepersonaliseerd onderwijs en het gebruik van ict in de klas groeit. Veel scholen werken aan initiatieven gericht op gepersonaliseerd leren

Nadere informatie

wij begeleiden van werk naar werk

wij begeleiden van werk naar werk wij begeleiden van werk naar werk Koraal Groep Wij begeleiden van Werk naar Werk Als je hoort dat je boventallig bent of niet meer kunt werken in je huidige baan, wil je in actie komen. Maar wat kun je

Nadere informatie

ROC wijzer ROC de Leijgraaf

ROC wijzer ROC de Leijgraaf ROC wijzer ROC de Leijgraaf Uitgave van STOOF Inhoudsopgave Inleiding en algemene informatie... 3 Algemene vragen... 4 Vragen over bbl-opleidingen... 5 Vragen over het Ervaringscertificaat (EVC)... 6 ROC

Nadere informatie

Sociaal-maatschappelijk dienstverlener

Sociaal-maatschappelijk dienstverlener Sociaal-maatschappelijk dienstverlener Als sociaal maatschappelijk begeleider bevorder je de zelfstandigheid van mensen die het moeilijk hebben in onze maatschappij. Dit doe je door ze advies en informatie

Nadere informatie

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren

Reflectievragen voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren voor het ontwerpen van een traject met werkplekleren Doelstelling Dit instrument is bedoeld voor het management van een opleiding en opleidingsteams. Het reikt reflectievragen aan voor het ontwerpen van

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM!

WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! De andere route naar het hbo! WELKOM OP HET GROENE LYCEUM! Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past het Groene Lyceum

Nadere informatie

Professionalisering van de onderwijslogistieke functie

Professionalisering van de onderwijslogistieke functie ROC Eindhoven Professionalisering van de onderwijslogistieke functie Praktijkcasus bij ROC Eindhoven Wichard Rops, directeur School BFH TSV, ROC Eindhoven Peter Verdaasdonk, directeur Advitrae Agenda Introductie

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk

Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Een flexibele deeltijdopleiding die inspeelt op de actualiteit van het sociaal werk Inhoud 1. Heldere onderwijsvisie 2. Opleiden op maat 3. Online leren 4. Samen verantwoordelijk 5. Modulaire opleiding

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

1. Interpersoonlijk competent

1. Interpersoonlijk competent 1. Interpersoonlijk competent De docent BVE schept een vriendelijke en coöperatieve sfeer in het contact met deelnemers en tussen deelnemers, en brengt een open communicatie tot stand. De docent BVE geeft

Nadere informatie

Strategisch Opleidingsbeleid

Strategisch Opleidingsbeleid Strategisch Opleidingsbeleid Achtergrondinformatie en tips om zelf aan de slag te gaan In deze handreiking vindt u de volgende onderwerpen: Wat is strategisch opleidingsbeleid? Hoe komt u tot strategisch

Nadere informatie

Netwerkschool concretisering IJkpunten. Criteria en meetvoorbeelden V1.0

Netwerkschool concretisering IJkpunten. Criteria en meetvoorbeelden V1.0 Netwerkschool concretisering IJkpunten Criteria en meetvoorbeelden V1.0 Positief exploitatie saldo Beter onderwijs voor hetzelfde budget Wettelijke kaders - Onderwijstijd - Personeel voldoet aan bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0

Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 Betere onderwijsondersteuning met Student Informatie Systemen SIS 2010: VAN INSCHRIJFSYSTEEM NAAR ONDERWIJS 2.0 MINISYMPOSIA Ter introductie / 2 Op 22 maart 2010 organiseerde M&I/Partners een minisymposium

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

Strategische Personeelsplanning

Strategische Personeelsplanning Strategische Personeelsplanning en Onderwijslogistiek Strategische Personeelsplanning 1 Strategische Personeelsplanning / onderwijslogistiek 1.Impact van ontwikkelingen 2.Integraal plannen 3.De oplossing

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden Leercoaches begeleiden studenten in hun leertraject, studievoortgang en ieontwikkeling binnen de Netwerkschool ROC Nijmegen. Deze notitie uit 2013 beschrijft de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en kerntaken

Nadere informatie

Opleiden in het. zorgonderwijs. Modules leergangen master

Opleiden in het. zorgonderwijs. Modules leergangen master het zorgonderwijs Modules leergangen master Kies je eigen professionaliseringstraject Ben je docent of (praktijk)opleider in het zorgonderwijs? Of ben je werkzaam in de zorg en wil je toekomstige zorgprofessionals

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16

Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Je maakt het op het Vakcollege Noordoostpolder Schooljaar 15/16 Onderwijs voor jongeren met gouden handen die aan een gouden toekomst willen werken. Dat is het Vakcollege Noordoostpolder. Leerlingen die

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

LOB scan voor MBO werkversie 1

LOB scan voor MBO werkversie 1 Uitleg bij invullen LOB-scan; Stap 1: de LOB -scan is verdeeld in 12 componenten (donker grijze balken). Onder ieder component zijn een aantal elementen (witte vlakken) geformuleerd. Per element geeft

Nadere informatie

College voor. beroepsonderwijs. vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen. algemeen toegankelijk

College voor. beroepsonderwijs. vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen. algemeen toegankelijk College voor vmbo basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen algemeen toegankelijk beroepsonderwijs College voor Beroepsonderwijs Wie zijn we? Alle leerlingen die de basisberoepsgerichte of de kaderberoepsgerichte

Nadere informatie

Sector Handel en ondernemerschap

Sector Handel en ondernemerschap Sector Handel en ondernemerschap Doelmatigheidsrapportage maart 2013 Sector Handel en ondernemerschap Leeswijzer Inleiding Feiten en cijfers, gelegitimeerd door onderwijs en bedrijfsleven, zijn essentieel

Nadere informatie

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010

Instrumenten voor LLL. GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Instrumenten voor LLL GoLeWe projectconferentie 11-05-2010 Levenslang leren Leven lang leren Leven Lang leren begint met bewustwording Bedrijven Individuen Visie op HRM Loopbaan management Visie op HRM

Nadere informatie

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo Van Theorie naar Praktijk De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo In deze bijdrage slaat junior adviseur Marloes Zewuster van CINOP de brug tussen de theorie van het intersectorale vmbo en

Nadere informatie

Hybride leeromgeving in het beroepsonderwijs

Hybride leeromgeving in het beroepsonderwijs Erica Aalsma(a) & Tonnie van Dijk(b) (a) De Leermeesters, Wijk bij Duurstede (b) Koning Willem I College, s-hertogenbosch Contact: Erica.aalsma@deleermeesters.nl t.vandijk@kw1c.nl Hybride leeromgeving

Nadere informatie

0-meting opleidingsinstituut [naam opleidingsinstituut] leergang [naam leergang]

0-meting opleidingsinstituut [naam opleidingsinstituut] leergang [naam leergang] 1. Eisen aan het onderwijs 1. Er wordt opgeleid tot beginnend beroepsbeoefenaar manschap A en/of bevelvoerder. 2. Er is sprake van beroepspraktijkvorming: - er is sprake van een stevige integratie tussen

Nadere informatie

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium Piramide werkt op het Podium 1. De school De Piramide is een (V)SO school in cluster 3 ziekte en of lichamelijke beperking in de leeftijd van 3 t/m 20 jaar. De school is gevestigd in Den Haag Zuidwest

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

PROFESSIONAL RESTAURATIE

PROFESSIONAL RESTAURATIE PROFESSIONAL RESTAURATIE NLEIDING Waarom hebben we professionals nodig? Oude gebouwen en monumenten vertellen een verhaal. Ze vormen een stukje geschiedenis in de omgeving. Dat verhaal interesseert steeds

Nadere informatie

Welzijn-Breed (Persoonlijk Begeleider Specifieke Doelgroepen) BOL

Welzijn-Breed (Persoonlijk Begeleider Specifieke Doelgroepen) BOL Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25478 3,5 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk

Nadere informatie

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur.

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur. HR professionaliseringstraject het aanbod Verandermanagement, adviseren en begeleiden Module Informatie Stand van zaken Adviseren en coachen voor de HR adviseur: specifiek gericht op HR als business partner

Nadere informatie

Training KED-Coach Basis

Training KED-Coach Basis Training KED-Coach Basis Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

Welzijn-breed (Begeleider Gehandicaptenzorg)

Welzijn-breed (Begeleider Gehandicaptenzorg) Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25475 3 jaar Niveau 3 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Einsteinweg, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent

Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent Amersfoortse Docenten Academie Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent in samenwerking met: Professionaliseringstraject voor de LC/LD docent De Academie nodigt jou uit om deel te nemen aan ons

Nadere informatie

Standaardiseren om te flexibiliseren

Standaardiseren om te flexibiliseren Jef van den Hurk en Luc Verburgh Jef van den Hurk Standaardiseren om te flexibiliseren Standaardiseren om te flexibiliseren: het lijkt een contradictio in terminis. Standaardiseren betekent immers dat

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Business College Notenboom & Business School Notenboom

Business College Notenboom & Business School Notenboom University of Applied Sciences Business College Notenboom & Business School Notenboom Ondernemend Inspirerend Ambitieus MBO 4 in 2 jaar HBO-Ad in 2 jaar HBo in 3 of 4 jaar Transparant Persoonlijk Notenboom

Nadere informatie

Werkend Leren in de Procestechniek

Werkend Leren in de Procestechniek Werkend Leren in de Procestechniek Dé opleiding voor operators MBO-niveau 1-2-3-4 WERKEND LEREN IN DE PROCESTECHNIEK Januari 2012 Inhoudsopgave Wat is Werkend Leren in de Procestechniek? 1 Sterke punten

Nadere informatie

Licentieregeling Reddingsbrigade Nederland

Licentieregeling Reddingsbrigade Nederland Licentieregeling Reddingsbrigade Nederland Voorwoord Reddingsbrigade Nederland introduceert per 1 september 2015 de Licentieregeling. Door middel van de licentieregeling wil Reddingsbrigade Nederland een

Nadere informatie

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw

KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018. SKO Flevoland en Veluwe. Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw SKO Flevoland en Veluwe Ontwerpers van onderwijs voor de 21ste eeuw KINDEREN LATEN LEREN Strategisch beleidsplan 2015-2018 Strategisch beleidsplan SKO Flevoland en Veluwe 1 KINDEREN LATEN LEREN Onze droomschool

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

wellantcollege ll De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route!

wellantcollege ll De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route! wellantcollege ll De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route! Ben jij dit? ' Ik kan de theoretische leerweg aan, maar ik wil ook graag iets doen met gezond

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede

School- en functieprofiel. Bonhoeffer College. Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO. Bruggertstraat. Enschede School- en functieprofiel Bonhoeffer College Afdelingsleider bovenbouw Havo/VWO Bruggertstraat Enschede Enschede, Februari 2015 Bonhoeffer College, locatie Bruggertstraat Organisatie Het Bonhoeffer College

Nadere informatie

EEN LEVEN LANG LEREN

EEN LEVEN LANG LEREN EEN LEVEN LANG LEREN Martin van der Dong, 48 allround operator mengvoeder Agrifirm, Meppel Waarom ben je een EVC-traject gaan volgen? Wat was je motivatie? Mijn werkgever Agrifirm besloot om voor alle

Nadere informatie

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen

Business Online. TOELATING Wettelijke toelatingseisen Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25162 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Middachtensingel, Arnhem overgangsbewijs vwo 3 naar vwo 4 een ander bij ministeriële regeling aangewezen

Nadere informatie

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013

Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Human Capital Tafel Logistiek in Drenthe op 3 oktober 2013 Op 3 oktober 2013 hebben Stenden Hogeschool en de provincie Drenthe samen met Transport en Logistiek Nederland, EVO en de Kamer van Koophandel

Nadere informatie

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn Context van MovingOnUp De afgelopen jaren heeft Pro Accretio gewerkt aan de ontwikkeling van de loopbaanbegeleidingslijn MovingOnUp. Deze lijn biedt diverse doelgroepen structuur en onderbouwing bij het

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Assistent Installatie- en constructietechniek (inclusief elektrotechniek) BBL

Assistent Installatie- en constructietechniek (inclusief elektrotechniek) BBL Crebo Duur Niveau Leerweg 25253 1 jaar Entree BeroepsBegeleidende Leerweg (BBL) Start Augustus en februari (bij voldoende aanmeldingen) Locatie(s) Korianderstraat, Arnhem DIT KUN JE DOEN NA JE STUDIE Binnen

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie?

Handleiding Mbo-hbo doorstroomassessment jij en het hbo ..een succesvolle combinatie? Handleiding jij en het hbo..een succesvolle combinatie? Inhoudsopgave Leeswijzer 3 Inleiding 4 1. Het portfolio 5 1.1 Kwaliteitseisen 5 1.2 Samenstelling van het portfolio 5 1.3 Inleveren portfolio 6 1.4

Nadere informatie

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval

Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Verslag MBO conferentie Betere zorg, minder uitval Lunteren, 22 april 09 Presentatieronde 1: Flex College het Nijmeegse model in de strijd tegen voortijdig schoolverlaten. Presentator Jeroen Rood, directeur

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

Een slimme mix. van leren en werken

Een slimme mix. van leren en werken Een slimme mix van leren en werken Een slimme mix van leren en werken Een slimme mix Een nieuwe opleiding in de gehandicaptenzorg Leren en werken in de gehandicaptenzorg: dat kon eigenlijk altijd al. Maar

Nadere informatie

naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo

naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo 1 2 kijk voor actuele informatie op www.steunpunttaalenrekenenmbo.nl 3 Waarom deze brochure? De mbo-instellingen maken zich op voor

Nadere informatie

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen wellantcollege ll Informatie voor leerkrachten basisscholen De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route! Wellant vmbo 2 De leerwegen op een rijtje Het vmbo

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

Elke dag leren door te doen

Elke dag leren door te doen Elke dag leren door te doen Praktijkonderwijs elke dag een uitdaging Elk kind heeft talent en voor elk kind zijn er uitdagingen. Dat is het uitgangspunt van Praktijkonderwijs op het Elde College. Binnen

Nadere informatie

Business & Sport HOE IS DE OPLEIDING OPGEBOUWD

Business & Sport HOE IS DE OPLEIDING OPGEBOUWD ondernemend zijn en: Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25166 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Middachtensingel, Arnhem; Papendallaan, Arnhem creatief het leuk vinden om

Nadere informatie

Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen. Kenniscentrum EVC, januari 2013

Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen. Kenniscentrum EVC, januari 2013 Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen Kenniscentrum EVC, januari 2013 1 Aanleiding Sociale partners in Zorg en Welzijn stelden in het voorjaar

Nadere informatie

mbo styling & design Geef je carrière vorm

mbo styling & design Geef je carrière vorm mbo styling & design 2016 2017 Geef je carrière vorm mbo styling & design Ben jij in vorm? Jij bent één van die bijzondere mensen die overal een kans zien om het leven letterlijk mooier te maken. Voor

Nadere informatie

Werkzaam bij de brandweer

Werkzaam bij de brandweer PORTFOLIO DOCENT Werkzaam bij de brandweer Status Het format van dit portfolio is vastgesteld door de deelprojectgroep Kwaliteitsinstrumenten van het project Kwaliteit Brandweerpersoneel in juni 2009.

Nadere informatie

Mogen wij jou. de BAL toespelen? u Het Ambachtshuis Brabant biedt kleinschalige vakscholing. aan volgens het Meester-gezel-principe in Brabant.

Mogen wij jou. de BAL toespelen? u Het Ambachtshuis Brabant biedt kleinschalige vakscholing. aan volgens het Meester-gezel-principe in Brabant. Mogen wij jou de BAL toespelen? u Het Ambachtshuis Brabant biedt kleinschalige vakscholing aan volgens het Meester-gezel-principe in Brabant. u Vakbekwame, ambachtelijk geschoolde mensen zijn altijd nodig!

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie

Xcellent. in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xcellent in performance ontwikkeling van mens en organisatie Xpertise Xpert Xact Xcellent + Xpertise Een geslaagd opleidingstraject begint met kennis. Onze kennis, maar ook die van u. P3transfer heeft

Nadere informatie

Maatschappelijke zorg

Maatschappelijke zorg Deze Digitale Nieuwsbrief is een uitgave van: 2008, nummer 1 Maatschappelijke zorg De brug ligt er Wat is het allemaal snel gegaan. In juni 2006 zetten twaalf zorgaanbieders en negen mbo- en hbo-instellingen

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Welzijn-breed (gespecialiseerd pedagogisch medewerker in de kinderopvang) BOL

Welzijn-breed (gespecialiseerd pedagogisch medewerker in de kinderopvang) BOL Crebo Duur Niveau Leerweg Start 25484 3 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus (bij voldoende aanmeldingen) Locatie(s) Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid

Nadere informatie

ad Matres Upgrade Functioneel Beheer Word in drie maanden functioneel beheerder Benut je werkervaring Leren in de praktijk Persoonlijke begeleiding

ad Matres Upgrade Functioneel Beheer Word in drie maanden functioneel beheerder Benut je werkervaring Leren in de praktijk Persoonlijke begeleiding Upgrade Functioneel Beheer Leren in de praktijk Benut je werkervaring Opleiding op maat Persoonlijke begeleiding Word in drie maanden functioneel beheerder Upgrade Functioneel Beheer Als je - optimaal

Nadere informatie

mbo paard Altijd de specialisatie die jóu past: Paardenhouderij Paardensport Professioneel partner van paarden

mbo paard Altijd de specialisatie die jóu past: Paardenhouderij Paardensport Professioneel partner van paarden mbo paard 2015 2016 Altijd de specialisatie die jóu past: Paardenhouderij Paardensport Professioneel partner van paarden mbo paard Help zelf je toekomst in het zadel Zijn (wedstrijd)paarden je lust en

Nadere informatie

Assistent Horeca, Voeding of Voedingsindustrie BBL

Assistent Horeca, Voeding of Voedingsindustrie BBL Crebo Duur Niveau Leerweg 25252 1 jaar Entree BeroepsBegeleidende Leerweg (BBL) Start Augustus en februari (bij voldoende aanmeldingen) Locatie(s) Alexanderstraat, Arnhem DIT KUN JE DOEN NA JE STUDIE Binnen

Nadere informatie