Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven"

Transcriptie

1 Obstipatie bij kinderen Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven

2 Normaal stoelgangspatroon postnataal: 99% defaecatie binnen 48 uren borstvoeding volwassenen: 3x/dag tot 3x/week bewuste controle: 37 mdn

3 Fysiologie colonmotiliteit recto-anaal inhibitorisch reflex (RAIR) sfincters autonoom en somatisch zenuwstelsel bekkenbodemspieren

4 Definitie probleem van definiëren eerder symptoom dan diagnose Rome III criteria : < 3x/week pijnlijke defaecatie grote, harde stoelgang elke 7-30 dagen palpabele abdominale of rectale stoelgang chronisch probleem > 8 weken

5 Epidemiologie obstipatie: % PMR en autisme: 26-74% soiling (4-7jaar): 1-3% stijgende incidentie? / : 1/2

6 Pathogenese multifactorieel abnormale functie: colon rectum sfincters wil van het kind

7 Functionele obstipatie = elke vorm van obstipatie zonder organische en/of anatomische afwijkingen (90%)

8 Obstipatie Piekincidenties: begin zindelijkheidstraining begin schoolperiode Risicofactoren: een moeizame of pijnlijke ontlasting een te vroege of te strenge zindelijkheidstraining langdurige zieke, bedrust of te weinig beweging vezelarme voeding

9 Soiling en encopresis gemiddelde leeftijd: 7 jaar en 4 maanden 10-30% niet secundair aan obstipatie accommodatie n olfactorius psychische problemen

10 Differentieel diagnose congenitale afwijkingen Ziekte van Hirschsprung Anorectale malformaties (VATER Syndroom) Colonstenose anorectale letsels neuromusculair endocrinologisch medicatie voedingsallergie

11 Klinische presentatie abdominale pijn anorexia enuresis soiling - encopresis overloopdiarree ophoudgedrag pijnlijke defaecatie

12 Diagnose anamnese klinisch onderzoek met ppa bloedname - urine Rx abdomen Rx coloninloop - Rx colontransit anorecale manometrie colonmanometrie rectumbiopt EMG

13 Nut Rx abdomen? bij twijfel obese patient weigeren rectaal onderzoek psychologische factoren

14 Anale manometrie pull through RAIRT sensibiliteit ballonretentie test defaecometrie

15 Behandeling desimpactie lavementen paraffine olie polyethyleenglycol onderhoudsbehandeling stoelgangstraining

16 Lavementen Noodzaak meerdere lavementen! Cave : - pijn - trauma - hyperfosfatemie en hypocalcemie - structurele veranderingen mucosa en myenterische plexus

17 Paraffine olie : minerale olie cave aspiratie bij zuigelingen en PMR geen probleem voor de vetoplosbare vitaminen geen evidentie voor toxiciteit of carcinogenesis

18 Obstipatie bij kinderen polyethyleenglycol: niet-absorbeerbare component osmotische activiteit met volume expansie intestinaal per os of nasogastrische sonde veilig voor electrolytenprofiel, serum osmolaliteit en renale functie

19 Onderhoudsbehandeling: dieetaanpassing beweging stoelgangsverzachters zwelmiddelen paraffine olie osmotische laxantia contactlaxantia

20 volle graanproduten groenten fruit voldoende vochtintake > 2 jaar: de leeftijd + 5 g vezels/dag

21 voldoende beweging

22 Onderhoudsbehandeling dieetaanpassing beweging stoelgangsverzachters zwelmiddelen paraffine olie osmotische laxantia contactlaxantia

23 Onderhoudsbehandeling vergelijking lactulose en polyethyleenglycol (Voskuijl 2004) 100 patiënten 6 mdn 15j frequentie: lactulose 3-6/week peg 3-7/week encopresis: lactulose 8-3/week peg 10-3/week

24 Onderhoudsbehandeling vergelijking lactulose en paraffine olie voorkeur paraffine olie (Urganci, 2005) 40 kinderen significante verschillen : consistentie, frequentie bij dosis 1 ml/kg

25 Stoelgangstraining de kleuter het oudere kind

26 Stoelgangstraining natuurlijke gewoonte perstechniek houding op het toilet aanmoediging kalender 3 x per dag gedurende 5 min

27 Anisme = contractie van de externe anale sfincter bij verhogen van de intraabdominale druk

28 Kinesitherapie valsalva manoever buikspieroefeningen relaxatie bekkenbodemspieren Biofeedback therapie manueel visueel

29 Obstipatie bij kinderen

30 Obstipatie bij kinderen

31 Follow up

32 Toekomst tegaserod (5-HT 4 recepter agonist) prebiotica probiotica zenuw stimulatie heelkunde (appendicostomie, caecostomie)

33 Boodschap: bij jonge kinderen congenitale afwijkingen uitsluiten diarree kan obstipatie verbergen desimpactie stoelgangsverzachters en toilettraining

Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject

Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject Prof. Dr. I. Hoffman Normaal stoelgangspatroon Postnataal: 99% defaecatie binnen 48 uren Borstvoeding Volwassenen:

Nadere informatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Dr. S. Vande Velde Dienst kindergastro-enterologie UZ Gent Prof Dr Van Winckel Prof Dr Van Biervliet Dr De Bruyne 1 Meisje 8 jaar oud Op spoed met mama, al 2 maand

Nadere informatie

Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen

Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen Congres Kinderverpleegkunde 2.0 laat je upgraden! Rita van den Tooren-de Groot Kinderarts HMC Haaglanden Medisch Centrum Den Haag 27 september

Nadere informatie

INHOUD. SHK nascholing Kindergeneeskunde 31 januari 2017

INHOUD. SHK nascholing Kindergeneeskunde 31 januari 2017 INHOUD 1. Defecatieproblemen/definitie obstipatie 2. Benadering patiënt met obstipatie 3. Rol van aanvullende diagnostiek; wie doet wat en wanneer 4. Behandelingsstappenplan 5. Multidisciplinaire behandeling;

Nadere informatie

Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014

Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014 Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014 Obstipatie Obstipatie is de meest voorkomende gastro-intestinale aandoening op de kinderleeftijd. Naar

Nadere informatie

OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction. Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout

OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction. Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout Normaalwaarden neonaat: 90% meconium < 24 u. zuigeling 0-3 maanden: BV: gemiddeld 3 x per dag ontlasting.

Nadere informatie

BBD: Bowel Bladder Dysfunction

BBD: Bowel Bladder Dysfunction BBD: Bowel Bladder Dysfunction Bladder Dysfunction Dr. Leen Geyskens Kinderarts, interesse in bedplassen en continentieproblematiek Symposium 5 jaar kindergeneeskunde 20/9/2014 Blaasdysfunctie: moeilijkheden

Nadere informatie

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011)

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Begeleiding en behandeling door de JGZ Inleiding De meeste kinderen met fecale incontinentie kunnen, als uit de anamneselijsten en het lichamelijk onderzoek

Nadere informatie

Stoelgangreëducatie bij kinderen

Stoelgangreëducatie bij kinderen Stoelgangreëducatie bij kinderen Renson Catherine UZ Gent Bekkenbodemtherapie urotherapie 1 Pediatrisch Uro-Nefrologisch Centrum Kinder-bekkenbodemkinesisten Kinder-psychologen Pediatrische verpleegkundigen

Nadere informatie

Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen

Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen when the going gets tough Judith Jonker Geriater Inhoud Obstipatie Definitie Prevalentie Typen Secundaire factoren Rode vlaggen Kliniek Behandelopties Fecale

Nadere informatie

Gastro intestinale problemen.

Gastro intestinale problemen. DE BEHANDELING VAN COMPLEXE LICHAMELIJKE PROBLEMEN IN DE PALLIATIEVE EN TERMINALE FASE Gastro intestinale problemen. DR. P. VANDECANDELAERE MDL - ARTS (SUB) OBSTRUCTIE PERSISTERENDE HIK DR. P. VANDECANDELAERE

Nadere informatie

Men spreekt pas van constipatie bij zuigelingen en peuters als het aantal ontlastingen lager is dan drie per week.

Men spreekt pas van constipatie bij zuigelingen en peuters als het aantal ontlastingen lager is dan drie per week. Jonge ouders volgen het zindelijk worden van hun kinderen doorgaans zeer aandachtig. Toch wordt een chronische constipatie of verstopping vaak niet herkend of verkeerd ingeschat. Voor kleine kinderen is

Nadere informatie

Functionele buikklachten

Functionele buikklachten Functionele buikklachten Achtergronden Behandeling Nieuwe medicamenten Discussie Signalen wijzend op somatisch substraat Acute klachten Algemene ziekteverschijnselen (koorts/ hemodynamiek) Ongewenst gewichtsverlies

Nadere informatie

BEKKENBODEMPATHOLOGIE EEN OVERZICHT. Frank van Sprundel dienst algemene heelkunde ZNA Stuivenberg

BEKKENBODEMPATHOLOGIE EEN OVERZICHT. Frank van Sprundel dienst algemene heelkunde ZNA Stuivenberg BEKKENBODEMPATHOLOGIE EEN OVERZICHT Frank van Sprundel dienst algemene heelkunde ZNA Stuivenberg Bekkenbodempathologie (pelvic floor disorders) uitgebreide variabiliteit aan klachten presenteert zich

Nadere informatie

De ontlasting is M(i)S. Literatuur. Incidentie 19-2-2014. Joke Beekman. MSMS 2 december 2013

De ontlasting is M(i)S. Literatuur. Incidentie 19-2-2014. Joke Beekman. MSMS 2 december 2013 De ontlasting is M(i)S MSMS 2 december 2013 Joke Beekman Verpleegkundig specialist Revalidatiegeneeskunde en Continentie- en retentiezorg Sint Maartenskliniek, Nijmegen Literatuur Incidentie 68% darm problemen

Nadere informatie

Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen

Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen UNIVERSITEIT GENT Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen D. De Looze VLAS 1.12.09 Brugge Prevalentie van obstipatie bij neurologische aandoeningen C.V.A. Dementie Spina bifida

Nadere informatie

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat de volgende werkzame bestanddelen: Macrogol 3350 13,125 g Natriumchloride

Nadere informatie

kindergeneeskunde informatiebrochure Constipatie bij kinderen

kindergeneeskunde informatiebrochure Constipatie bij kinderen kindergeneeskunde informatiebrochure Constipatie bij kinderen Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is constipatie? 4 3. Wanneer spreken we van chronische constipatie? 4 4. Oorzaken van constipatie 5 5.

Nadere informatie

Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P.

Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P. Link to publication Citation for published version (APA): Voskuijl, W. P. (2005).

Nadere informatie

Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar 5 Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE VERENIGING - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde MANDATERENDE VERENIGINGEN/ORGANISATIES - Artsen Jeugdgezondheidszorg

Nadere informatie

Een onderwerp waar blijkens de enquêtes veel belangstelling voor bestond wat betreft het komen tot protocollering is encopresis.

Een onderwerp waar blijkens de enquêtes veel belangstelling voor bestond wat betreft het komen tot protocollering is encopresis. Richtlijn voor de behandeling van encopresis April 2004 Voorwoord De besturen van de NIP-sectie Psychologen in Algemene/academische Ziekenhuizen (PAZ) en de Vereniging van Kinder-en Jeugdpsychologen en

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlands Huisartsen Genootschap

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Te behandelen of behelpen? Synoniemen Prikkelbare darm syndroom Irritable bowel syndrome Spastische dikke darm Spastisch colon Definitie Chronische buikpijn

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar

Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar Samenwerkingsafspraak voor kinderartsen, huisartsen, jeugdartsen en artsen voor mensen met een verstandelijke beperking (AVG) uit het adherentiegebied

Nadere informatie

Sacrale Neurostimulatie voor Fecale Incontinentie.. Dr. Henk Thieren Dr.Jean-Marc Gillardin Abdominale Heelkunde AZ Sint-Lucas Brugge Overzicht : Definities + Scores. Cijfers bekkenbodempathologie. Geschiedenis

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces

Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces 4. Inleiding zindelijkheid feces, achtergrondinformatie Uitgangsvragen Definitie Wat is de definitie van fecale incontinentie? (* Obstipatie op

Nadere informatie

Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie)

Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) ENDOSCOPIE Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) ONDERZOEK Drukmeting van de anus en endeldarm (anorectale manometrie) Binnenkort krijgt u een onderzoek, waarbij de druk in uw endeldarm

Nadere informatie

Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie

Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie Isala Dr. H.L. van Westreenen gastro-intestinaal chirurg ~9:00 uur ~16:00 uur Isala Titel van de presentatie 01-01-2013 pagina 2

Nadere informatie

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND Wat is obstipatie? Voedsel komt via de slokdarm en de maag in de darm terecht. Water en voedingsstoffen worden in de darm gedeeltelijk in de bloedbaan opgenomen. De stoffen

Nadere informatie

Universitaire Ziekenhuizen Leuven campus Gasthuisberg Dienst Kinder-gastroenterologie

Universitaire Ziekenhuizen Leuven campus Gasthuisberg Dienst Kinder-gastroenterologie OBSTIPATIE bij kinderen Universitaire Ziekenhuizen Leuven campus Gasthuisberg Dienst Kinder-gastroenterologie Prof. Dr. I. Hoffman Mevr. T. Bosmans Mevr. I. Lens Mevr. L. van Moppes Mevr. A. Teerlinck

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie. Michael Groeneweg, kinderarts MDL

Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie. Michael Groeneweg, kinderarts MDL Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie Michael Groeneweg, kinderarts MDL 10-04-2015 Meer consulten voor functionele obstipatie Tot 5 % van de consulten bij de algemeen kinderarts Tot

Nadere informatie

Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014

Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014 Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014 Constipatie bij Ouderen: Het Gebruik van Laxativa in Woonzorgcentra Dr. Inge Bruynseels ASO geriatrie Overzicht Constipatie Inleiding/definitie Epidemiologie en risicofactoren

Nadere informatie

Movolax SPC Nederlands 05/2013

Movolax SPC Nederlands 05/2013 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Movolax 13,7 g, poeder voor drank, zakje 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk zakje bevat de volgende actieve bestanddelen:

Nadere informatie

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas

Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade. AZ Nikolaas Start, afbouw en stop van voedingstherapie bij zware neuroschade Dr. C. Jadoul Neuroloog AZ Nikolaas 1 Casus: recidief slikpneumonie Dame 75 jaar Spoed: algemeen achteruit (mentaal en fysiek) Antec: Parkinson

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen i.s.m. Universitair Centrum Kind & Adolescent

Obstipatie bij kinderen i.s.m. Universitair Centrum Kind & Adolescent Obstipatie bij kinderen i.s.m. Universitair Centrum Kind & Adolescent INFORMATIE VOOR PATIËNTEN INHOUDSTAFEL 1. Inleiding 2. Wat is obstipatie? 3. Hoe verloopt een behandeling? 3.1 Medische behandeling

Nadere informatie

NHG-Standaard Obstipatie

NHG-Standaard Obstipatie NHG-Standaard Obstipatie Diemel JM, Van den Hurk APJM, Muris JWM, Pijpers MAM, Verheij AAA, Kurver MJ. Huisarts Wet 2010;53(9):484-98. Inleiding De NHG-Standaard Obstipatie geeft richtlijnen voor diagnostiek

Nadere informatie

Proctologie voor de huisarts

Proctologie voor de huisarts Proctologie voor de huisarts overzicht en nieuwe mogelijkheden Dr. Yves Pirenne Dr. Dirk Vervloessem Algemene Heelkunde Huisartsensymposium 22 maart 2014 Proctologische aandoeningen Frequente pathologie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANSULOSE, mondpasta in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANSULOSE, mondpasta in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER TRANSULOSE, mondpasta in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel -

Nadere informatie

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Macrogol en electrolyten 13,7 g Teva, 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke sachet bevat de volgende werkzame stoffen:

Nadere informatie

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Optredend bij: (Low )anterior resectie Rectosigmoidresectie Na voorbehandeling met chemoradiatie of radiatie

Nadere informatie

Stoelgang. die niet vanzelf gaat

Stoelgang. die niet vanzelf gaat Stoelgang die niet vanzelf gaat Beste ouders Uw kind is opgenomen omwille van een fecale impactie of obstipatie en een bijhorende darmspoeling. In deze brochure vindt u algemene informatie over het ziektebeeld,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt u zonder voorschrift krijgen.

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie 5-Folder Obstipatie.indd 1 15-07-2008 09:30:32 1. Hoe herkent u obstipatie? 1.1. Definities Obstipatie: Het weinig frequent (minder dan 3x p.w.) en

Nadere informatie

Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen)

Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen) Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen) Hoe wordt ontlasting geloosd? Rond het anaalkanaal liggen twee kringspieren: De inwendige kringspier:

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANSITOL, pasta voor oraal gebruik in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANSITOL, pasta voor oraal gebruik in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER TRANSITOL, pasta voor oraal gebruik in pot Lactulose/paraffineolie/vaseline Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Gastro-intestinale problematiek Juli 2015 Jeanette ten Haaf, kinderarts Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Invaginatie Pylorusstenose Appendicitis Lymfadenitis mesenterialis (Ingeklemde)

Nadere informatie

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL

Verstopping VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL Verstopping WAT IS VERSTOPPING WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN! WWW.APOTHEEK.NL VERSTOPPING

Nadere informatie

Ontlastingsproblemen bij aangeboren afwijkingen aan de darmen

Ontlastingsproblemen bij aangeboren afwijkingen aan de darmen Ontlastingsproblemen bij aangeboren afwijkingen aan de darmen In deze folder krijgt u informatie over de problemen met de ontlasting die anorectale misvorming en de ziekte van Hirschsprung met zich mee

Nadere informatie

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen

Dokter, ik ben zo moe. greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Dokter, ik ben zo moe greta moorkens algemeen inwendige ziekten U Z Antwerpen Oorzaken chronisch moeheid : > 50%(70%) psychiatrische (co)morbiditeit somatisch onderliggend lijden ( bvb cancerrelated fatigue)

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. De Poeppoli. www.catharinaziekenhuis.nl

Kindergeneeskunde. De Poeppoli. www.catharinaziekenhuis.nl Kindergeneeskunde De Poeppoli www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat zijn poepproblemen?... 3 Mogelijke factoren die poepproblemen veroorzaken... 4 Gevolgen van poepproblemen... 4 De Poeppoli... 5 Doel

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MICROLAX, oplossing voor rectaal gebruik 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén ml Microlax bevat: - Natriumlaurylsulfoacetaat

Nadere informatie

Interuniversitaire cursus bijzondere bekwaamheid in de pelvische reëducatie en de perinatale kinesitherapie

Interuniversitaire cursus bijzondere bekwaamheid in de pelvische reëducatie en de perinatale kinesitherapie Interuniversitaire cursus bijzondere bekwaamheid in de pelvische reëducatie en de perinatale kinesitherapie Lokaal: Universitair Ziekenhuis Antwerpen - Auditorium Kinsbergen Dag 1 (dagverantwoordelijke:

Nadere informatie

Chronische buikpijn bij kinderen Functionele buikpijn

Chronische buikpijn bij kinderen Functionele buikpijn Chronische buikpijn bij kinderen Functionele buikpijn Obbe Norbruis 13 september 2017 Isala Vrouw-kindcentrum Kindergeneeskunde Isala : < 18 Pulmonologie MDL Nefrologie Endocrinologie Cardiologie Neurologie

Nadere informatie

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA)

Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) Downloaded from UvA-DARE, the institutional repository of the University of Amsterdam (UvA) http://hdl.handle.net/11245/2.137985 File ID Filename Version uvapub:137985 Samenvatting, discussie, toekomst

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. MOVICOL Junior Neutral 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. MOVICOL Junior Neutral 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOL Junior Neutral 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk zakje MOVICOL Junior Neutral bevat

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting De diagnose functionele obstipatie is gebaseerd op een complex van symptomen in de afwezigheid van een organische oorzaak. De belangrijkste kenmerken van obstipatie zijn onregelmatige, harde en pijnlijke

Nadere informatie

. J '. : c : : i i v'-'i M.'! > ' : ' ;! ', v : ' * ' ' ** ;>" '! ' " ( " ;. ' ' ' ;. ;, : T : i «- ;; '.' i -, /

. J '. : c : : i i v'-'i M.'! > ' : ' ;! ', v : ' * ' ' ** ;> '! '  (  ;. ' ' ' ;. ;, : T : i «- ;; '.' i -, / Samenvatting I 757 S a m e n v a t t i n g ^"-; ''"-"' '""' "' ""' '' - - *' ^ ' w ^'^?.-. J '. : c : : i i v'-'i M.'! > ' : ' ;! ', v : ' * ' ' ** ;>" '! ' " ( " ;. ' ' ' ;. ;, : T : i «- ;; '.' i -,

Nadere informatie

Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico, poeder voor drank 13,7 g

Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico, poeder voor drank 13,7 g pagina 1 van 6 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Macrogol en elektrolyten Naturel 13,7 g 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico bevat de volgende

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16

Geschreven door Diernet Team zaterdag, 11 december 2010 15:44 - Laatst aangepast vrijdag, 17 december 2010 13:16 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Chronische diarree is een verandering in de frequentie, consistentie, of het volume van de stoelgang (ontlasting) voor meer

Nadere informatie

Faecale impactie Een behandeling met MOVICOL Junior Neutral bij faecale impactie duurt tot 7 dagen en gaat als volgt:

Faecale impactie Een behandeling met MOVICOL Junior Neutral bij faecale impactie duurt tot 7 dagen en gaat als volgt: Farmaceutisch bedrijf (NORGINE) 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOL Junior Neutral 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk zakje MOVICOL Junior Neutral bevat

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

Testen funktionaliteit kleine bekken Anorectale functietesten. André Smout AMC Amsterdam

Testen funktionaliteit kleine bekken Anorectale functietesten. André Smout AMC Amsterdam Testen funktionaliteit kleine bekken Anorectale functietesten André Smout AMC Amsterdam Disclosures Sponsoring onderzoek Medical Measurement Systems Given Imaging Honorarium Reckitt Benckiser AstraZeneca

Nadere informatie

De bekkenfysiotherapeut helpt met diagnostiek en behandeling van klachten in het gebied van buik, bekken, bekkenbodem en lage rug

De bekkenfysiotherapeut helpt met diagnostiek en behandeling van klachten in het gebied van buik, bekken, bekkenbodem en lage rug De bekkenfysiotherapeut helpt met diagnostiek en behandeling van klachten in het gebied van buik, bekken, bekkenbodem en lage rug folder voor verwijzers Bekkenfysiotherapie Als huisarts of specialist ziet

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG > Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG 0530.2014146694 Zorginstituut Nederland Pakket Eekholt 4 1112 XH Diemen Postbus

Nadere informatie

heelkunde 2 informatiebrochure Altemeier

heelkunde 2 informatiebrochure Altemeier heelkunde 2 informatiebrochure Altemeier Inhoudstafel 1. Inleiding 4 2. Wat is een rectale prolaps? 4 3. Voorbereiding 5 4. De operatie 5 5. Mogelijke verwikkelingen 6 6. Na de operatie 6 7. Ontslag 7

Nadere informatie

Verstopping bij kinderen

Verstopping bij kinderen Verstopping bij kinderen VERSTOPPING BIJ KINDEREN Bij uw kind is verstopping (obstipatie) vastgesteld. Verstopping is het vasthouden van teveel ontlasting. Bij ongeveer 25% van de kinderen komt de ontlasting

Nadere informatie

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013

Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Verkorte SKP - MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak - Juni 2013 Naam van het geneesmiddel: MOVICOL Vloeibaar Sinaasappelsmaak, concentraat voor drank Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling: Elke 25

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen DULCOLAX BISACODYL BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt u zonder

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Lactulose 680 mg/ml drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke ml drank bevat 0,68 g lactulose. Voor de volledige lijst

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcopearls SPC 0912 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcopearls, capsules 2,5 mg 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcopearls, capsules

Nadere informatie

Anale fissuur. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be

Anale fissuur. Centrum voor Algemene Heelkunde. Dr. Tom Feryn. www.dokterferyn.be Centrum voor Algemene Heelkunde Dr. Tom Feryn www.dokterferyn.be Anale fissuur www.proctologiekliniek.be www.facebook.com/doktertomferyn www.youtube.com/doktertomferyn Wat is een anale fissuur? Een anale

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

BIJSLUITER (BPI van ) (Ref )

BIJSLUITER (BPI van ) (Ref ) BIJSLUITER (BPI 0074-04 van 18.09.2008) (Ref. 25.06.2009) 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze

Nadere informatie

Acute buikpijn. Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis. Dr. Ellen Peeters. Dienst kindergastro-enterologie en nutritie

Acute buikpijn. Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis. Dr. Ellen Peeters. Dienst kindergastro-enterologie en nutritie Acute buikpijn Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis Dr. Ellen Peeters Dienst kindergastro-enterologie en nutritie Inhoud Casus 1 Casus 2 Acute buik Constipatie Take Home Messages

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Fleet enema 11 g/24 g oplossing voor rectaal gebruik. Fleet enema pediatric 5 g/12 g oplossing voor rectaal gebruik. 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE

Nadere informatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Altemeier

patiënteninformatie algemene heelkunde Altemeier patiënteninformatie algemene heelkunde Altemeier ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be Dit ziekenhuis

Nadere informatie

25.3 Gestoorde defecatie

25.3 Gestoorde defecatie 57-Chirurgie 25.3 01-06-2005 12:02 Pagina 459 459 25.3 Gestoorde defecatie W.R. Schouten Een 52-jarige vrouw wordt door haar huisarts naar uw spreekuur verwezen in verband met therapieresistente obstipatie.

Nadere informatie

Version 2015_10 Page 1 of 6

Version 2015_10 Page 1 of 6 Version 2015_10 Page 1 of 6 1.3.1 SUMMARY OF PRODUCT CHARACTERISTICS SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Lactulose Apotex 50% m/m, stroop 667 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE

Nadere informatie

Een enkelvoudige dosering lactulose moet in een keer ingeslikt worden en mag niet een tijdje in de mond worden gehouden.

Een enkelvoudige dosering lactulose moet in een keer ingeslikt worden en mag niet een tijdje in de mond worden gehouden. SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Duphalac Fruit 667 mg/ml, stroop 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Duphalac Fruit stroop bevat 667 mg lactulose per 1 ml.

Nadere informatie

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011)

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) 5. Activiteiten rondom zindelijkheid voor feces door de JGZ Uitgangsvragen (* is bij kinderen met obstipatie de meest effectieve en veilige medicamenteuze

Nadere informatie

Chapter 15. Samenvatting

Chapter 15. Samenvatting Chapter 15 Samenvatting Dit proefschrift handelt over de gevolgen van gynaecologische operaties voor de functie van de bekkenbodem. De gynaecologische operaties die worden bestudeerd zijn operaties vanwege

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL DUPHALAC FRUIT 10 g / 15 ml siroop 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Duphalac Fruit siroop bevat 10 g lactulose per 15 ml

Nadere informatie

Dr. E. Verlinden Marjan Claes

Dr. E. Verlinden Marjan Claes Dr. E. Verlinden Marjan Claes Urineverlies gedurende de dag bij een kind oud genoeg om blaascontrole te hebben Primair : blijvende natte broeken na potjestraining (3-4 jaar) Secundair : herval van natte

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Colonspoelen

info voor de ouders man, vrouw en kind Colonspoelen info voor de ouders man, vrouw en kind Colonspoelen Inhoud 01 Hoe werken de darmen?... 04 02 Wat is fecale incontinentie?... 05 03 Oorzaken van fecale incontinentie?... 06 04 Wat verstaan we onder constipatie?...

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 04L Fase A Titel Problemen met de stoelgang Onderwerp Slow transit obstipatie Inhoudsdeskundige Dr. A.A.M. Masclee, gastroenteroloog LUMC Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen, ontwikkelaar DPS

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SPC: MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcodruppels SPC 1205 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcodruppels, druppelvloeistof 7,5 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcodruppels,

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcolax maagsapresistente tabletten 5 mg, maagsapresistente tabletten Dulcolax zetpillen 10 mg, zetpillen 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE

Nadere informatie

Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015)

Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015) Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015) Take home Functionele gastro intestinale ziekte (FGID) bij kinderen en adolescenten Pediatrische Rome

Nadere informatie

Geurtjes en kleurtjes: de betekenis van onwillekeurig stoelgangverlies door kinderogen

Geurtjes en kleurtjes: de betekenis van onwillekeurig stoelgangverlies door kinderogen Geurtjes en kleurtjes: de betekenis van onwillekeurig stoelgangverlies door kinderogen Obstipatie, constipatie, vuile broeken en encopresis Of hoe zien we door de bomen het bos nog? Lic. Jolien Laridaen

Nadere informatie

Summary of Product Characteristics / 1 van 8

Summary of Product Characteristics / 1 van 8 1.3.1.1 Summary of Product Characteristics 1.3.1.1 / 1 van 8 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat de volgende

Nadere informatie

De bijzondere kwalificatieregels en criteria die de vroedvrouw toelaten de kennis en beheersing van de bekkenbodem uit te voeren: de basisopleiding

De bijzondere kwalificatieregels en criteria die de vroedvrouw toelaten de kennis en beheersing van de bekkenbodem uit te voeren: de basisopleiding De bijzondere kwalificatieregels en criteria die de vroedvrouw toelaten de kennis en beheersing van de bekkenbodem uit te voeren: de basisopleiding I. Inhoud Op 25 mei 2010 heeft de Federale Raad voor

Nadere informatie

Beide afwijkingen hebben als gevolg dat een kind niet zelf zijn ontlasting kan lozen.

Beide afwijkingen hebben als gevolg dat een kind niet zelf zijn ontlasting kan lozen. Sophia Kinderziekenhuis Uw kind is geopereerd aan een anorectale misvorming of de ziekte van Hirschsprung. Na de operatie kunnen zich defecatieproblemen (problemen met de ontlasting) voordoen. Deze folder

Nadere informatie

Fecale impactie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

Fecale impactie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk Fecale impactie T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont Stalenstraat

Nadere informatie

Nutritionele preventie en management bij prikkelbare darm syndroom, constipatie en diverticulose

Nutritionele preventie en management bij prikkelbare darm syndroom, constipatie en diverticulose Nutritionele preventie en management bij prikkelbare darm syndroom, constipatie en diverticulose Stijn Vanden branden OLV Aalst Prikkelbare Darm Syndroom Definitie Pathofysiologie Dieetmaatregelen Restrictiedieet

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie