INHOUD. SHK nascholing Kindergeneeskunde 31 januari 2017

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUD. SHK nascholing Kindergeneeskunde 31 januari 2017"

Transcriptie

1 INHOUD 1. Defecatieproblemen/definitie obstipatie 2. Benadering patiënt met obstipatie 3. Rol van aanvullende diagnostiek; wie doet wat en wanneer 4. Behandelingsstappenplan 5. Multidisciplinaire behandeling; samenwerking met pedagogiek van poeppoli 6. Rol van huisarts/kinderarts bij begeleiding van obstipatie 7. Prognose 8. Take home messages 1

2 1. DEFECATIEPROBLEMEN BIJ KINDEREN VAN 0-18 JAAR a. Functionele obstipatie: obstipatie zonder organische oorzaak ( 95% bij > 1 jaar ) b. Fecale incontinentie: onvrijwillig verlies van ontlasting. c. Borstvoedingsobstipatie d. Infant dyschezia: obstipatie tussen de leeftijd van 0 en 6 maanden kortdurend aanwezig,spontaan na enkele weken verdwijnend. e. Fecale impactie OBSTIPATIE ROME III CRITERIA Kind < 4 jaar Een maand tenminste 2 van de volgende symptomen: 1. Twee of minder defaecaties per week. 2. Tenminste 1 episode per week van incontinentie na zindelijk geworden te zijn 3. Anamnese van excessieve faeces retentie 4. Anamnese van pijnlijke en moeizame defeacatie 5. Aanwezigheid van grote fecale massa in het rectum 6. Anamnese van grote hoeveelheid ontlasting die het toilet kan obstrueren Bijkomende symptomen : prikkelbaarheid, verminderde eetlust en/of snel een vol gevoel. De bijkomende symptomen verdwijnen na het lozen van een grote hoeveelheid ontlasting. 2

3 OBSTIPATIE ROME III CRITERIA Kind > 4 jaar Twee of meer van de volgende klachten met onvoldoende criteria voor IBS, tenminste 1x/week gedurende 2 maanden: 1. Twee of minder defacaties per week op het toilet 2. Tenminste 1 episode per week van fecale incontinentie 3. Anamnese van ophoudgedrag of excessieve moedwillig faeces ophouden 4. Anamnese van pijnlijke of moeizame defecatie 5. Aanwezigheid van grote fecale massa in het rectum 6. Anamnese van grote hoeveelheden ontlasting die het toilet kunnen obstrueren ORGANISCHE OORZAKEN OBSTIPATIE 1. Neurogeen M. Hirschsprung Pseudo-obstructie syndroom Afwijkingen wervelkolom 2. Metabool en gastro-intestinaal Hypothyreoїdie Diabetes insipidus Cystic fibrosis Coeliakie Koemelkeiwitallergie 3. Anatomisch Anusatresie Stenose van de anus Abnormale positie anus 3

4 ORGANISCHE OORZAKEN OBSTIPATIE 4. Ontwikkeling/Gedrag/ Sociaal Verstandelijke beperking Autisme spectrum stoornissen (ASS) Seksueel misbruik of fysiek geweld Depressie AD(H)D Oppositioneel opstandige gedragsstoornissen Eetstoornissen 5. Medicamenteus 2. BENADERING: ANAMNESE Begin klachten, meconiumlozing Zindelijkheid Frequentie/consistentie ontlasting Buikpijn, rectaal bloedverlies Fecale incontinentie (nachtelijk?) Verandering in gedrag Ontwikkeling en groei Gewichtsverlies Braken/ nausea 4

5 ALARMSYMPTOMEN ANAMNESE: Start klachten < 1 maand Meconiumlozing > 48 uur pp Bloederige ontlasting zonder fissuur Failure to thrive Gallig braken FAMILIE-ANAMNESE Voedselintoleranties Coeliakie Schildklierpathologie IBD Alarmtekens: Familiaal voorkomen Hirschsprung 5

6 BENADERING :LICHAMELIJK ONDERZOEK Aandachtspunten bij lichamelijk onderzoek: Groei Abdominaal onderzoek Anale en lumbosacrale regio ALARMSYMPTOMEN LICHAMELIJK ONDERZOEK Abdomen: forse distensie Anus: littekens anus, hematomen, peri-anale fissuren, hemorroïden (cave seksueel misbruik), peri-anale fistel, abnormale anus Neurologisch onderzoek: afwezig anusreflex, verminderde kracht/tonus/reflexen benen Huid/bot: hematomen (seks.misbruik) Wervelkolom: pluk haar, sacrale dimple, spina bifida (evt scheve bilnaad) Extreem angstig bij onderzoek Failure to thrive 6

7 3. AANVULLENDE DIAGNOSTIEK Diagnose functionele obstipatie o.b.v. anamnese en lichamelijk onderzoek Bij afwezigheid alarmsymptomen is er geen plaats voor routine röntgenopname abdomen, echografie rectum, colontransit of aanvullend laboratoriumonderzoek Bij aanwezigheid slechts 1 ROME III criterium/twijfel aan diagnose : rectaal toucher obstipatie en het syndroom van Down: onderzoek naar coeliakie en hypothyreoïdie kinderen met obstipatie en het syndroom van Turner of Williams: onderzoek naar coeliakie 4. BEHANDELING Voorlichting Bijhouden van een defecatiedagboek Instellen van toilettraining (bij ontwikkelingsleeftijd 4 jaar driemaal per dag na de maaltijd (gastrocolische reflex), gedurende maximaal ongeveer 5 minuten, houding/afleiding) Beweging: geen extra beweging nodig Pre- en Probiotica: beide niet geadviseerd 7

8 MEDICAMENTEUZE THERAPIE Bij geen of onvoldoende effect kan medicamenteuze behandeling met orale laxantia zijn aangewezen. Dit is gedurende langere tijd nodig (vaak tenminste drie maanden). Soms zal moeten worden begonnen met een initiële rectale toediening van een laxans. In de praktijk zal men na 3-6 maanden proberen het gebruik te verminderen en te staken. Laxantia : alleen met de osmotische laxantia lactitol, lactulose en macrogol is vergelijkend onderzoek bij kinderen verricht, placebogecontroleerd onderzoek ontbreekt. Advies om te starten met (een hoge dosis van) een osmotisch laxans, zoals lactitol /lactulose of macrogol/elektrolyten MEDICAMENTEUZE THERAPIE Stap 1 Kinderen < 1 jaar: lactulose (1-3 ml/kg, 1 tot 2 maal per dag) Kinderen > 1 jaar: polyethyleenglycol (PEG) ( = Macrogol zonder elektrolyten: macrogol 4000(Forlax ) / macrogol met elektrolyten: macrogol 3350(Movicolon Junior, Movicolon of Transipeg) 8

9 MEDICAMENTEUZE THERAPIE Initiële dosering: - Macrogolen bij fecale impactie:1-1,5 g/kg per dag (gedurende maximaal 7 dagen) Onderhoudsdosering: - Macrogolen: 0,3-0,8 g/kg per dag Advies: altijd 2 maanden behandelen met laxantia. Indien na 2 maanden het kind 3x per week defeceert zonder problemen, kan er geprobeerd worden de medicatie af te bouwen. MEDICAMENTEUZE THERAPIE Stap 2 Bij fecale impactie of indien ondanks initiële of optimale onderhoudstherapie gedurende 3 dagen niet gepoept is, kan ook een klysma overwogen worden: - Microlax (natriumlaurylsulfoacetaat, natriumcitraat en sorbitol); werkt binnen 5-15 minuten - Colex (natriumfosfaat) **: werkt na 2-3 min; - Norgalax (docusinezuur) 12 mg/ml 10 ml: werkt binnen 5-10 min; **= NOOIT een Colex klysma bij verdenking op de Ziekte van Hirschsprung. 9

10 MEDICAMENTEUZE THERAPIE Stap 3 Indien kinderen gedurende 3 dagen niet defeceren, ondanks optimale onderhoudstherapie, is de toevoeging van bisacodyl 5 mg oraal 1x daags soms zeer effectief (vaak als onderhoudsdosering aan kinderen vanaf 3 jaar, om de dag gedurende langere tijd gegeven). MEDICAMENTEUZE THERAPIE Stap 4 Er zijn kinderen met of zonder een verstandelijke beperking die nooit spontane defecatie hebben ondanks het gebruik van goed ingestelde laxantia. Er kan dan gekozen worden voor standaard (bijvoorbeeld 3 maal per week) klysmeren of bisacodyl. starten met rectaal spoelen (peristeen systeem, transanale irrigatie) 10

11 Belangrijk advies: Langdurig behandelen en langzaam afbouwen Habituele component (ophoudgedrag) is groot, compliance is vaak laag (bij ouders en patiënt) Meestal 3-6 maanden medicatie, bij goed resultaat toch pas na 2 maanden afbouwen. 5. MULTIDISCIPLINAIRE BEHANDELING Samenwerking in de vorm van de poeppoli Kinderarts verantwoordelijk voor het medicamenteuze beleid Pedagogisch werk verantwoordelijk voor gedragsbegeleiding Op indicatie training bij kinderbekkenbodemfysiotherapie Pedagogiek: - Coachen ouders - Werkboek - baas worden over eigen buik, aandrangsgevoel leren herkennen - Allerhande materiaal ter educatie ter beschikking - Afsluiten met poepdiploma 11

12 Wie komen hiervoor in aanmerking? Habituele obstipatie Faecale incontinentie Obstipatie/gedragsprobleem Niet zindelijk worden Doel van de samenwerking : Medicatie Training Bewustwording ouders/ kind Signaleren mogelijke gedragsproblemen Samen sneller en beter resultaat met minder terugval 12

13 6. ROL VAN HUISARTS/KINDERARTS Obstipatie : in de top 10 van verwijzingen naar de kinderarts Wanneer verwijzen? Bij alarmsymptomen (anamnese, lichamelijk onderzoek), aanwijzing somatische oorzaak Gedragsproblemen naast de obstipatie Fecale incontinentie ( met/zonder obstipatie) Onvoldoende effect van de behandeling volgens richtlijn NHG/CBO Rol van kinderarts Snel herkennen of er aanvullend onderzoek nodig is Zo nodig doorverwijzen naar specialistisch centrum kinder-mdl (Amsterdam AMC, Rotterdam Maasstadziekenhuis) Intensieve begeleiding medicamenteus en zo nodig gedragsmatig opstarten Frequente follow-up en nauwe samenwerking met pedagogiek 13

14 PROGNOSE Bij vroege interventie (< dan 3 maanden symptomen) meer kans op volledig herstel Ongeveer 80% van de kinderen die vroeg behandeld werden, hadden na 6 maanden volledig herstel zonder gebruik van laxantia (vergeleken met 32% van de kinderen die pas later behandeld werden) (JPGN Volume 58, Number 2, February 2014 Evaluation and Treatment of Functional Constipation in Children) TAKE HOME MESSAGES > 95 % van obstipatie is functioneel Vroege start met laxeren heeft betere prognose Vergeet alarmsymptomen niet Strikte follow-up Multidisciplinaire begeleiding op indicatie waardevol 14

15 15

Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar

Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar Obstipatie bij kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar Samenwerkingsafspraak voor kinderartsen, huisartsen, jeugdartsen en artsen voor mensen met een verstandelijke beperking (AVG) uit het adherentiegebied

Nadere informatie

Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen

Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen Buikpijn, obstipatie en fecale incontinentie bij kinderen Congres Kinderverpleegkunde 2.0 laat je upgraden! Rita van den Tooren-de Groot Kinderarts HMC Haaglanden Medisch Centrum Den Haag 27 september

Nadere informatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie

Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Nieuwe ESPGHAN richtlijnen bij obstipatie Dr. S. Vande Velde Dienst kindergastro-enterologie UZ Gent Prof Dr Van Winckel Prof Dr Van Biervliet Dr De Bruyne 1 Meisje 8 jaar oud Op spoed met mama, al 2 maand

Nadere informatie

Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014

Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014 Functionele obstipatie: wat te doen? Merit Tabbers Kinderarts MDL EKZ/AMC NKD, Utrecht, 11 sept 2014 Obstipatie Obstipatie is de meest voorkomende gastro-intestinale aandoening op de kinderleeftijd. Naar

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven

Obstipatie bij kinderen. Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven Obstipatie bij kinderen Dr. Ilse Hoffman Kindergastro-enterologie U.Z. Gasthuisberg, Leuven Normaal stoelgangspatroon postnataal: 99% defaecatie binnen 48 uren borstvoeding volwassenen: 3x/dag tot 3x/week

Nadere informatie

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011)

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Begeleiding en behandeling door de JGZ Inleiding De meeste kinderen met fecale incontinentie kunnen, als uit de anamneselijsten en het lichamelijk onderzoek

Nadere informatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie

Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie Verpleegkundige Instructie Palliatieve Zorg Obstipatie 5-Folder Obstipatie.indd 1 15-07-2008 09:30:32 1. Hoe herkent u obstipatie? 1.1. Definities Obstipatie: Het weinig frequent (minder dan 3x p.w.) en

Nadere informatie

OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction. Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout

OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction. Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout OBSTIPATIE BIJ KINDEREN boweldysfunction Dr. Liesbet Vercammen Kindergastro-enterologie AZ Turnhout Normaalwaarden neonaat: 90% meconium < 24 u. zuigeling 0-3 maanden: BV: gemiddeld 3 x per dag ontlasting.

Nadere informatie

Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen

Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen Obstipatie en faecale incontinentie bij ouderen when the going gets tough Judith Jonker Geriater Inhoud Obstipatie Definitie Prevalentie Typen Secundaire factoren Rode vlaggen Kliniek Behandelopties Fecale

Nadere informatie

Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar 5 Concept Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE VERENIGING - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde MANDATERENDE VERENIGINGEN/ORGANISATIES - Artsen Jeugdgezondheidszorg

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlands Huisartsen Genootschap

Nadere informatie

Zindelijkheid voor urine en ontlasting bij kinderen Regionale Transmurale Afspraak

Zindelijkheid voor urine en ontlasting bij kinderen Regionale Transmurale Afspraak Zindelijkheid voor urine en ontlasting bij kinderen Regionale Transmurale Afspraak Doelstelling Een eenduidig beleid in herkenning en aanpak, effectievere samenwerking tussen huisartsen, jeugdartsen en

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND

OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND OBSTIPATIE FRANCISCUS VLIETLAND Wat is obstipatie? Voedsel komt via de slokdarm en de maag in de darm terecht. Water en voedingsstoffen worden in de darm gedeeltelijk in de bloedbaan opgenomen. De stoffen

Nadere informatie

Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie. Michael Groeneweg, kinderarts MDL

Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie. Michael Groeneweg, kinderarts MDL Update nieuwe richtlijnen obstipatie / fecesincontinentie Michael Groeneweg, kinderarts MDL 10-04-2015 Meer consulten voor functionele obstipatie Tot 5 % van de consulten bij de algemeen kinderarts Tot

Nadere informatie

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts

Obstipatie. mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Obstipatie mw. N. Beelen, huisarts mw. B. van Merrienboer, verpleegkundig specialist mw. L. Schipper, MDL arts Palliatieve Zorg Symposium : Diversiteit en imperfectie in de dagelijkse praktijk 7 November

Nadere informatie

Obstipatie bij uw kind

Obstipatie bij uw kind Obstipatie bij uw kind Bij uw kind is verstopping (obstipatie), al dan niet gepaard gaand met vieze broeken, vastgesteld door uw kinderarts. Wellicht heeft u nog vragen na het gesprek. U kunt in deze folder

Nadere informatie

NHG-Standaard Obstipatie

NHG-Standaard Obstipatie NHG-Standaard Obstipatie Diemel JM, Van den Hurk APJM, Muris JWM, Pijpers MAM, Verheij AAA, Kurver MJ. Huisarts Wet 2010;53(9):484-98. Inleiding De NHG-Standaard Obstipatie geeft richtlijnen voor diagnostiek

Nadere informatie

Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen)

Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen) Beslisboom bij obstipatie en/of incontinentie van feces ofwel bowelmanagement (managen van de darmen) Hoe wordt ontlasting geloosd? Rond het anaalkanaal liggen twee kringspieren: De inwendige kringspier:

Nadere informatie

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011)

Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) Richtlijn Zindelijkheid van urine en feces (2011) 5. Activiteiten rondom zindelijkheid voor feces door de JGZ Uitgangsvragen (* is bij kinderen met obstipatie de meest effectieve en veilige medicamenteuze

Nadere informatie

Samenvatting JGZ richtlijnen Urine en Feces Deze samenvatting is een uitreksel van de uitgebreidere JGZ richtlijn Zindelijkheid URINE en FECES

Samenvatting JGZ richtlijnen Urine en Feces Deze samenvatting is een uitreksel van de uitgebreidere JGZ richtlijn Zindelijkheid URINE en FECES Samenvatting JGZ richtlijnen Urine en Feces Deze samenvatting is een uitreksel van de uitgebreidere JGZ richtlijn Zindelijkheid URINE en FECES Concept versie 25 jan 2010, definitief voor proefimplementatie

Nadere informatie

Functionele buikklachten

Functionele buikklachten Functionele buikklachten Achtergronden Behandeling Nieuwe medicamenten Discussie Signalen wijzend op somatisch substraat Acute klachten Algemene ziekteverschijnselen (koorts/ hemodynamiek) Ongewenst gewichtsverlies

Nadere informatie

Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico, poeder voor drank 13,7 g

Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico, poeder voor drank 13,7 g pagina 1 van 6 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Macrogol en elektrolyten Naturel 13,7 g 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet Macrogol en elektrolyten Naturel Tramedico bevat de volgende

Nadere informatie

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar

Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar INITIERENDE PARTIJ Richtlijn Obstipatie bij kinderen van 0 tot 18 jaar - Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde - Nederlands Huisartsen Genootschap IN SAMENWERKING MET - Nederlandse Vereniging voor

Nadere informatie

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds

Multiple sclerosis en incontinentie. Ondersteund door Prinses Beatrix Fonds 1 Multiple sclerosis en incontinentie Dé vereniging voor mensen met MS en hun betrokkenen 3 De blaas De blaas is een spier die zorgt voor: De opslag van urine => 300 tot 500 ml Het lozen van urine man

Nadere informatie

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis

Ileus in de palliatieve setting. Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Ileus in de palliatieve setting Patricia Quarles van Ufford Internist-oncoloog Palliatief consult team Hagaziekenhuis Inleiding Richtlijn palliatieve zorg 2009 www.pallialine.nl Richtlijn ileus Praktijkervaring

Nadere informatie

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Gastro-intestinale problematiek Juli 2015 Jeanette ten Haaf, kinderarts Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Invaginatie Pylorusstenose Appendicitis Lymfadenitis mesenterialis (Ingeklemde)

Nadere informatie

Plaspoli, kind (2) Kindergeneeskunde

Plaspoli, kind (2) Kindergeneeskunde Plaspoli, kind (2) Kindergeneeskunde Inleiding Uw kind is aangemeld voor de plaspoli van MST in verband met plasproblemen. Deze folder geeft algemene informatie over wat u van een bezoek aan de plaspoli

Nadere informatie

Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject

Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject Kronkels in een normaal buikje: obstipatie van consultatie tot diagnose bij een normaal traject Prof. Dr. I. Hoffman Normaal stoelgangspatroon Postnataal: 99% defaecatie binnen 48 uren Borstvoeding Volwassenen:

Nadere informatie

Incontinentie bij kinderen

Incontinentie bij kinderen Incontinentie bij kinderen Deel 1 N.J. Langendoen, Kinderarts Sept 2016 urethra 1 2 2 3 3 4 4 5 5 6 6 1 Lower urinary tract function International children s continence society (ICCS) Dagfrequentie (betrouwbaar

Nadere informatie

Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! BekkenbodemDAG 24-1-2015. Charlotte Deen, chirurg

Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! BekkenbodemDAG 24-1-2015. Charlotte Deen, chirurg Dokter, ik krijg mijn poep er niet uit! Charlotte Deen, chirurg Overzicht 1. Achtergrond 2. De klacht 3. De oorzaak 4. Diagnostisch onderzoek 5. De behandeling 6. Take home message 7. Toekomst Achtergrond

Nadere informatie

Constipation in infancy and childhood : New insights into pathophysiological aspects and treatment Bekkali, N.L.H.

Constipation in infancy and childhood : New insights into pathophysiological aspects and treatment Bekkali, N.L.H. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Constipation in infancy and childhood : New insights into pathophysiological aspects and treatment Bekkali, N.L.H. Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Richtlijn Defecatiebeleid. bij volwassenen met een dwarslaesie, multiple sclerose of spina bifida

Richtlijn Defecatiebeleid. bij volwassenen met een dwarslaesie, multiple sclerose of spina bifida Richtlijn Defecatiebeleid bij volwassenen met een dwarslaesie, multiple sclerose of spina bifida Richtlijn Defecatiebeleid bij volwassenen met een dwarslaesie, multiple sclerose of spina bifida Samengesteld

Nadere informatie

Obstipatie bij kinderen

Obstipatie bij kinderen Obstipatie bij kinderen Chronische verstopping (obstipatie) ontstaat doordat de knedende en voortstuwende bewegingen van de spierwand van de dikke darm niet goed op elkaar zijn afgestemd. De darminhoud

Nadere informatie

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU

Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Het LAR syndroom (low anterior syndroom) JOSE S MIT SENIORVERPLEEGKUNDIGE POLI HEELKUNDE UMCU Optredend bij: (Low )anterior resectie Rectosigmoidresectie Na voorbehandeling met chemoradiatie of radiatie

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcodruppels SPC 1205 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcodruppels, druppelvloeistof 7,5 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcodruppels,

Nadere informatie

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder

6 maart 2014 Ian Faneyte. Ongemak van onder Ian Faneyte Ongemak van onder Persoonlijke observatie Patienten met proctologische klachten komen veelal met een diagnose al in het hoofd en ook vaak met een verwachting van (chirurgische) therapie Patienten

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting De diagnose functionele obstipatie is gebaseerd op een complex van symptomen in de afwezigheid van een organische oorzaak. De belangrijkste kenmerken van obstipatie zijn onregelmatige, harde en pijnlijke

Nadere informatie

JGZ-richtlijn. Zindelijkheid urine en feces. Samenvatting

JGZ-richtlijn. Zindelijkheid urine en feces. Samenvatting JGZ-richtlijn Zindelijkheid urine en feces Samenvatting JGZ-richtlijn Zindelijkheid urine en feces Samenvatting Een publicatie van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) Churchilllaan 11 3527 GV

Nadere informatie

Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak. Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie

Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak. Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie Chronische bekkenpijn oorzaken en aanpak Sanne Nooteboom, huisarts Doreth Teunissen, kaderhuisarts uro-gynaecologie Doel Deelnemers zijn in staat om: te exploreren o.a. door de belangrijkste alarmsymptomen

Nadere informatie

Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen

Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen UNIVERSITEIT GENT Faecale incontinentie én obstipatie bij neurologische aandoeningen D. De Looze VLAS 1.12.09 Brugge Prevalentie van obstipatie bij neurologische aandoeningen C.V.A. Dementie Spina bifida

Nadere informatie

Martijn Schrama Kinderarts. Margreet Wessels, kindermdl arts

Martijn Schrama Kinderarts. Margreet Wessels, kindermdl arts Martijn Schrama Kinderarts Margreet Wessels, kindermdl arts Wat doen we met Jos? Jos 7 jaar Buikpijn sinds begin maart. Aanvankelijk acuut begonnen met koorts en verdenking appendicitis, hiervoor gda.

Nadere informatie

Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015)

Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015) Functionele buikpijn: en nu..? Herbert van Wering Kinderarts-MDL (WDH nascholing; 18 november 2015) Take home Functionele gastro intestinale ziekte (FGID) bij kinderen en adolescenten Pediatrische Rome

Nadere informatie

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening.

een bepaalde ziekte, zoals een darmontsteking, het prikkelbare darmsyndroom (IBS), diabetes of een kwaadaardige aandoening. Verstopping Regelmatig ontlasting hebben, is voor veel mensen een teken van goede gezondheid. De regelmaat verschilt van mens tot mens: de een heeft drie keer per dag ontlasting, de ander drie keer per

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN BIbv pagina 1 van 6 Dulcopearls SPC 0912 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Dulcopearls, capsules 2,5 mg 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Dulcopearls, capsules

Nadere informatie

Acute buikpijn. Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis. Dr. Ellen Peeters. Dienst kindergastro-enterologie en nutritie

Acute buikpijn. Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis. Dr. Ellen Peeters. Dienst kindergastro-enterologie en nutritie Acute buikpijn Herfstsymposium 08/10/2016 ZNA Koningin Paola Kinderziekenhuis Dr. Ellen Peeters Dienst kindergastro-enterologie en nutritie Inhoud Casus 1 Casus 2 Acute buik Constipatie Take Home Messages

Nadere informatie

Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie

Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie Darmfunctiestoornissen na low anterior resectie behandeling en preventie Isala Dr. H.L. van Westreenen gastro-intestinaal chirurg ~9:00 uur ~16:00 uur Isala Titel van de presentatie 01-01-2013 pagina 2

Nadere informatie

Heeft mevrouw Alzheimer?

Heeft mevrouw Alzheimer? Heeft mevrouw Alzheimer? Dementie in de dagelijkse praktijk Marieke Perry, huisarts-onderzoeker Radboudumc Herkennen van dementie in de praktijk Mevr. Hendriks - 84 jaar VG: stabiele AP, wervelkanaal stenose,

Nadere informatie

Informatie over zindelijkheid

Informatie over zindelijkheid Informatie over zindelijkheid voor ouders, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en scholen JGZ Richtlijn Zindelijkheid urine en feces Informatie voor ouders, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en scholen

Nadere informatie

Een casus met een staartje

Een casus met een staartje Een casus met een staartje Tatjana Van Der Heggen ASO pediatrie UZ Gent / Groene Hart Ziekenhuis Gouda 9 januari 2017 Meisje, 14 jaar Presentatie 2 dagen acute urineretentie 2x gesondeerd in huisartsenwachtpost

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies 8 Chapter 8 74 Samenvatting Hoofdstuk 1 geeft een algemene inleiding op dit proefschrift. De belangrijkste doelen van dit proefschrift waren achtereenvolgens: het beschrijven

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees goed de hele bijsluiter, want deze bevat belangrijke informatie Dit geneesmiddel kunt u zonder voorschrift krijgen.

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Hulpstoffen met bekend effect: Movicolon Junior Chocolate bevat benzylalcohol 7,0 mg per sachet.

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Hulpstoffen met bekend effect: Movicolon Junior Chocolate bevat benzylalcohol 7,0 mg per sachet. SPC: MOVICOLON Junior Chocolate 6,9 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON Junior Chocolate 6,9 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL. Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Molaxole, poeder voor orale suspensie 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat de volgende werkzame bestanddelen: Macrogol 3350 13,125 g Natriumchloride

Nadere informatie

Stoelgangreëducatie bij kinderen

Stoelgangreëducatie bij kinderen Stoelgangreëducatie bij kinderen Renson Catherine UZ Gent Bekkenbodemtherapie urotherapie 1 Pediatrisch Uro-Nefrologisch Centrum Kinder-bekkenbodemkinesisten Kinder-psychologen Pediatrische verpleegkundigen

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. De Poeppoli. www.catharinaziekenhuis.nl

Kindergeneeskunde. De Poeppoli. www.catharinaziekenhuis.nl Kindergeneeskunde De Poeppoli www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat zijn poepproblemen?... 3 Mogelijke factoren die poepproblemen veroorzaken... 4 Gevolgen van poepproblemen... 4 De Poeppoli... 5 Doel

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces

Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces Richtlijn JGZ-richtlijn Zindelijkheid van urine en feces 4. Inleiding zindelijkheid feces, achtergrondinformatie Uitgangsvragen Definitie Wat is de definitie van fecale incontinentie? (* Obstipatie op

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MICROLAX, oplossing voor rectaal gebruik 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Eén ml Microlax bevat: - Natriumlaurylsulfoacetaat

Nadere informatie

Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P.

Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P. UvA-DARE (Digital Academic Repository) Paediatric constipation and functional non-retentive faecal soiling Voskuijl, W.P. Link to publication Citation for published version (APA): Voskuijl, W. P. (2005).

Nadere informatie

Exocriene pancreasinsufficiëntie

Exocriene pancreasinsufficiëntie Geen belangenverstrengeling Exocriene pancreasinsufficiëntie Annemarie Roele Verpleegkundig specialist HPB MDL scholing 27-03-2017 Inhoud Casuïstiek Exocriene pancreasinsufficiëntie Oorzaak Symptomen Gevolgen

Nadere informatie

LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM

LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM INTERLINE LUMBAAL RADICULAIR SYNDROOM maart 2017 Inleiding Zie de werkafspraak Lumbaal radiculair syndroom De huidige werkgroep bestaat uit: Huisartsen: Annemiek Meutstege Martin Olieman Bonne Rik Wesseler

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SPC: MOVICOLON 13,8 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON 13,8 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet (13,81

Nadere informatie

Samen sterk in de zorg voor ouders en hun onrustige baby

Samen sterk in de zorg voor ouders en hun onrustige baby Samen sterk in de zorg voor ouders en hun onrustige baby 20 mei 2014 Huilbabypoli: Jessica Zegers, kinderarts Christel Walhof, kinderarts Angela Jansen, verpleegkundige Merian Knuiman, verpleegkundige

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Verstopping van de darmen

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Verstopping van de darmen Verstopping van de darmen Wat is verstopping? Verstopping van de darmen houdt in dat de ontlasting moeizaam uit de darmen komt, dat een kind minder dan drie keer per week moet poepen en dat de ontlasting

Nadere informatie

Summary of Product Characteristics / 1 van 8

Summary of Product Characteristics / 1 van 8 1.3.1.1 Summary of Product Characteristics 1.3.1.1 / 1 van 8 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat de volgende

Nadere informatie

Plaspoli, kind. Kindergeneeskunde

Plaspoli, kind. Kindergeneeskunde Plaspoli, kind Kindergeneeskunde Inleiding Uw kind is aangemeld voor de plaspoli van MST in verband met plasproblemen. Deze folder geeft algemene informatie over wat u van een bezoek aan de plaspoli kunt

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Elk sachet (13,9 g) bevat de volgende actieve bestanddelen:

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Elk sachet (13,9 g) bevat de volgende actieve bestanddelen: SPC: MOVICOLON Chocolate 13,9 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON Chocolate 13,9 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor gebruikers. Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000

Bijsluiter: Informatie voor gebruikers. Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000 Bijsluiter: Informatie voor gebruikers Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet Macrogol 4000 Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat geven aan uw kind Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SPC: MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g Page 1 of 7 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL MOVICOLON Junior Naturel 6,9 g, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Duphalac, stroop 667 mg/ml 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Duphalac stroop bevat 667 mg lactulose per 1 ml. Een 15 ml sachet

Nadere informatie

Klyx, klysma 25% natriumdocusaat en sorbitol

Klyx, klysma 25% natriumdocusaat en sorbitol BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Klyx, klysma 25% natriumdocusaat en sorbitol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

PEG en Mickey button: Wanneer wel, wanneer niet? dr.harma A.Koetse Kinderarts MDL Beatrix Kinderziekenhuis UMCG Groningen 14november 2012 Introductie Indicaties / contra-indicaties Verwachtingen ouders/professionals

Nadere informatie

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch

Inhoud. H.E. van der Horst. T.C. olde Hartman en P.L.B.J. Lucassen. A.H. Blankenstein. H. Woutersen-Koch VII 1 Inleiding SOLK in de huisartsenpraktijk: begrippen en epidemiologie... 1 H.E. van der Horst 1.1 Wat is SOLK?... 2 1.2 Andere (veel)gebruikte termen.... 3 1.3 Relatie tussen SOLK en somatisatie....

Nadere informatie

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1

MACROGOL EN ELECTROLYTEN 13,7 G TEVA poeder voor drank. MODULE I : ALGEMENE GEGEVENS Datum : 27 september 2013 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1.3.1 : Productinformatie Bladzijde : 1 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Macrogol en electrolyten 13,7 g Teva, 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elke sachet bevat de volgende werkzame stoffen:

Nadere informatie

3 Ontlastingsproblematiek

3 Ontlastingsproblematiek 3 Ontlastingsproblematiek C.M.F. Kneepkens T.G.J. de Meij Inleiding Ontlastingsproblemen kunnen zich presenteren als obstipatie (verstopping, constipatie) en als fecesincontinentie. Daarnaast kunnen zich

Nadere informatie

Kinderen met de ziekte van Hirschsprung

Kinderen met de ziekte van Hirschsprung Kinderen met de ziekte van Hirschsprung Uw kind is opgenomen op één van de verpleegafdelingen van Universitair Kinderziekenhuis St Radboud, omdat bij uw kind de ziekte van Hirschsprung is vastgesteld.

Nadere informatie

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000

Bijsluiter: Informatie voor de patiënt. Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet. Macrogol 4000 Bijsluiter: Informatie voor de patiënt Forlax Junior 4 g, poeder voor drank in sachet Macrogol 4000 Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat geven aan uw kind want er staat belangrijke

Nadere informatie

Stoelgang. die niet vanzelf gaat

Stoelgang. die niet vanzelf gaat Stoelgang die niet vanzelf gaat Beste ouders Uw kind is opgenomen omwille van een fecale impactie of obstipatie en een bijhorende darmspoeling. In deze brochure vindt u algemene informatie over het ziektebeeld,

Nadere informatie

Movolax SPC Nederlands 05/2013

Movolax SPC Nederlands 05/2013 SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1 NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Movolax 13,7 g, poeder voor drank, zakje 2 KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk zakje bevat de volgende actieve bestanddelen:

Nadere informatie

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase

Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Misselijkheid en braken in de palliatieve fase Annemieke Delhaas: oncologie verpleegkundige hospice, consulent PTMN Franca Horstink-Wortel: Specialist ouderengeneeskunde/kaderarts palliatieve zorg, consulent

Nadere informatie

Defecatie Expertise Centrum. Landelijk RIF Event 2014

Defecatie Expertise Centrum. Landelijk RIF Event 2014 Defecatie Expertise Centrum Landelijk RIF Event 2014 Waarom Coloplast ontwikkeling van Defecatie Expertise Centra (DEC s) ondersteunt Missie Coloplast Making life easier for people with intimate healthcare

Nadere informatie

Incontinentie bij kwetsbare ouderen. Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL

Incontinentie bij kwetsbare ouderen. Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL Incontinentie bij kwetsbare ouderen Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL Dr P van Houten specialist ouderengeneeskunde 2015 Waarom aandacht voor normale toiletgang en incontinentie Eigenwaarde

Nadere informatie

Richtlijn bespreking Anorexie en gewichtsverlies

Richtlijn bespreking Anorexie en gewichtsverlies Richtlijn bespreking Anorexie en gewichtsverlies Louise van der Knaap Eric-Jan Wissink Michael van t Hoff Renske Boogaard www.netwerkpalliatievezorg.nl/rotterdam Indeling Welkom Inleiding richtlijn - Renske

Nadere informatie

Kinderen met chronische buikpijn

Kinderen met chronische buikpijn Kinderen met chronische buikpijn in 1 e en 2 e lijn Duodagen 2014 Barbara Hanselaar, huisarts Edwin Rietveld/Brenda Koop, kinderartsen Sonja van der Toorn, kinderpsychologe 1 Casus 1-4-2014 Kinderen met

Nadere informatie

Gastro intestinale problemen.

Gastro intestinale problemen. DE BEHANDELING VAN COMPLEXE LICHAMELIJKE PROBLEMEN IN DE PALLIATIEVE EN TERMINALE FASE Gastro intestinale problemen. DR. P. VANDECANDELAERE MDL - ARTS (SUB) OBSTRUCTIE PERSISTERENDE HIK DR. P. VANDECANDELAERE

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Casenlax 4g poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk sachet bevat 4 g macrogol 4000. Hulpstof(fen) met bekend

Nadere informatie

BIJSLUITER (BPI van ) (Ref )

BIJSLUITER (BPI van ) (Ref ) BIJSLUITER (BPI 0074-04 van 18.09.2008) (Ref. 25.06.2009) 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Dulcolax bisacodyl 10 mg zetpillen (bisacodyl) Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze

Nadere informatie

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: De richtlijn

Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: De richtlijn Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: De richtlijn Ingrid Arnold LUMC Public Health en Eerstelijnsgeneeskunde Huisarts te Leiderdorp Dokter, ik ben zo moe. Vermoeidheid Hoofdpijn Buikklachten

Nadere informatie

Functionele buikpijn bij kinderen. Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek

Functionele buikpijn bij kinderen. Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek Functionele buikpijn bij kinderen Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek Leerdoelen Diagnose functionele buikpijn bij kinderen zeer waarschijnlijk maken met beperkt aanvullend onderzoek.

Nadere informatie

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Laxido Junior Neutral, 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING

SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN. Laxido Junior Neutral, 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING SAMENVATTING VAN DE PRODUCTKENMERKEN 1. NAAM VAN HET GENEESMIDDEL Laxido Junior Neutral, 6,9 g zakje, poeder voor drank 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Elk zakje bevat de volgende kwantitatieve

Nadere informatie

Obstipatie & Ileus in de palliatieve fase. Jeroen Joosten & Bob Ekdom Consulenten PalliatieTeam Midden Nederland

Obstipatie & Ileus in de palliatieve fase. Jeroen Joosten & Bob Ekdom Consulenten PalliatieTeam Midden Nederland Obstipatie & Ileus in de palliatieve fase Jeroen Joosten & Bob Ekdom Consulenten PalliatieTeam Midden Nederland Vandaag Welke vraag wil je vandaag graag beantwoord zien? 1e deel casus voorleggen; obstipatie

Nadere informatie

Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014

Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014 Geneeskundige Dagen Antwerpen 2014 Constipatie bij Ouderen: Het Gebruik van Laxativa in Woonzorgcentra Dr. Inge Bruynseels ASO geriatrie Overzicht Constipatie Inleiding/definitie Epidemiologie en risicofactoren

Nadere informatie