Deel 3: Op weg naar volwassenheid - Van school naar beroepsleven het voorbeeld van Oostenrijk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Deel 3: Op weg naar volwassenheid - Van school naar beroepsleven het voorbeeld van Oostenrijk"

Transcriptie

1 Deel 3: Op weg naar volwassenheid - Van school naar beroepsleven het voorbeeld van Oostenrijk Renate Seebauer (Oostenrijk) 1. Uitdagingen en oriëntatieopdrachten Er ontstaan nieuwe uitdagingen voor jongeren door een verzwaarde opleidingsdruk en concurrentie om opleidingsdiploma's. Dat leidt automatisch tot een verlenging van de school- en opleidingstijd, maar staat in geen geval garant voor een succesvolle professionele carrière. Een deel van de jongeren loopt ook het gevaar overbodig te worden: bij hen mislukt de integratie in het beroepsleven gedurende lange tijd of permanent. De oriënteringsopdrachten van een steeds langere jeugdfase zijn complexer geworden en worden - zoals SCHRÖER (2002) vermeldt, vergezeld door een diffuse angst van het nietkunnen-volgen (6de Jugendbericht, pag. 5, met verwijzing naar Schröer 2002, pag. 92). Het gevolg is een verhoogd experimenteer- en risicogedrag. Jongeren uit sociaal benadeelde milieus, die - ondanks dezelfde opdrachten - over minder sociale hulpbronnen beschikken en in hun omgeving andere aanbiedingen voor een levensoriëntatie vinden, staan voor bijzondere uitdagingen. Op het raakvlak schoolopleiding-beroep worden de ongelijkheden die door de afkomst worden bepaald, in de zin van ingeperkte opties voor een levensdoel in toenemende mate evident. HORNSTEIN (2009) schat dat tot een vijfde van de jongvolwassenen betrokken zijn (6de Jugendbericht, pag. 5, met verwijzing naar Hornstein 2009, pag. 56). 2. Zoek- en oriënteringsfasen met respect voor jongeren met migrantenachtergrond De klassieke jeugdleeftijd (14 tot 18 jaar) wordt gekenmerkt door het feit dat jongeren overwegend in het gezin wonen en ook naar school gaan. 10- tot 14-jarigen daarentegen beschouwen zichzelf steeds minder als kinderen (voor hen werd het hulpbegrip kids gangbaar), waardoor de jeugdfase vervroegd werd. Deze heterogene deelfases van de jeugdleeftijd maken duidelijk dat volwassen worden vandaag complexer is geworden. Jongeren met een migrantenachtergrond hebben de ommekeer in het onderwijs, die autochtonen in de jaren 90 gekend hebben, niet meegemaakt; ze gaan vaak na het aflopen van de schoolplicht recht naar de arbeidsmarkt. Dit geldt vooral voor jongeren van de eerste en tweede generatie uit de traditionele regio's van herkomst van gastarbeiders. Jongeren uit de EU of de Midden-Oosteuropese landen vertonen een gelijkaardig gedrag in het onderwijs als autochtone jongeren. Zoals blijkt in het Sechste Jugendbericht (Zesde jeugdbericht) bereiken ook migrantenkinderen van de twee geslachten uit het voormalige Joegoslavië in toenemende

2 mate een hogere opleidingsgraad dan hun ouders (leer- en beroepsgeoriënteerde middelbare scholen). Ook mannelijke jongeren uit Turkije verbeteren hun opleidingsniveau ten opzichte van hun ouders, maar Turkse meisjes niet. In vergelijking met de jaren 80 is de opleidingsgraad in Oostenrijk zelfs verslechterd, en dat wordt gedeeltelijk beschouwd als een gevolg van een blijvende toeloop van vrouwen met een lage opleidingsgraad, en gedeeltelijk als verandering in het scholingsgedrag van de tweede generatie. 3. Opleidingswegen van jongeren in Oostenrijk Wat betreft de deelname aan het onderwijs bij de 15- tot 19-jarigen ligt Oostenrijk met 82 % licht boven het OECD-gemiddelde, maar in vergelijking met de EU19 en de beide buurlanden Duitsland en Zwitserland hinkt het achterop. In de leeftijdsklasse van de 20- tot 29-jarigen kan men een nog grotere achterstand constateren. In het schooljaar 2006/07 zette 61 % het algemeen middelbaar onderwijs (AHS, allgemein bildenden höheren Schule) in aansluiting op de onderbouw voort, in een van de diverse bovenbouwvarianten van het AHS; 30 % stapt over op een beroepsvoorbereidende middelbaar school (BHS, berufsbildende höhere Schule). 91 % zat daarbij op een school waar men een matura (eindexamen) moet afleggen. Van de Hauptschule gaat 28 % over naar een BHS, 28 % naar de Polytechnische Schule (beroepsvoorbereidende eenjarige onderwijsvorm, PTS) en later in opleidingsvormen voor het beroepsleven: 21 % in een beroepsvoorbereidende middenschool (BMS, berufsbildende mittlere Schule) en dus 77 % in een beroepsgeoriënteerde opleiding. Slechts 6 % van de leerlingen van een Hauptschule stappen over naar een bovenbouwopleiding van een AHS. Van tenslotte 7 % van de leerlingen uit de 4de klas van de hoofdschool kan statistisch gezien geen uitspraak gedaan worden over hun overstap of hun blijven. Bij de AHS-onderbouw ist dat 1,2 % (zie Statistik Austria 2009). 4. Geslachtsspecifieke verschillen De laagste waarden in het vrouwelijke aandeel zijn te vinden in de middelste en hogere niveaus in het voltijdse onderwijs in de technisch-industriële sector. In de economische scholen en scholen met sociale opleidingen is het aandeel mannelijke leerlingen duidelijk lager; het ligt hier en daar onder 10 %. In Oostenrijk bestaan ongeveer 260 wettelijk geregelde opleidingen die naar een beroep leiden. De jonge mannen en vrouwen zijn alleszins voor de meerderheid verdeeld over een duidelijk lager aantal 'Lehrberufe' (beroepen die via een deeltijdse opleiding met leercontract leert) - met een verschillende concentratie: Meer dan 48 % van alle mannelijke leerlingen en bijna 70 % van de vrouwelijke leerlingen zijn te vinden in een van de tien meest gangbare Lehrberufe. De volgende tabel verduidelijkt de feiten:

3 Vrouwelijke leerlingen op leercontract Mannelijke leerlingen op leercontract Aandeel vrouwelijke leerlingen op leercontract in het totaal in % Aandeel mannelijke leerlingen op leercontract in het totaal in % 1. Detailhandel totaal 24,3 1. Autotechniek 9,2 2. Commercieel-administratief 12,2 2. Installatie- en 5,9 medewerker bouwtechnieken 3. Kapster en 3. Installatietechniek - 5,4 pruikenmaakster (styliste) 11,6 elektriciteit 4. Restauranthoudster 4,7 4. Machinebouwtechniek 5,2 5. Kokkin 4,1 5. Detailhandel 5,2 6. Gastronomiedeskundige 3,5 6. Kok 4,1 (vrouw) 7. Hotel- en herbergassistente 2,8 7. Meubelmakerij 4,0 8. Commercieel 2,5 8. Metselaar 3,6 apotheekassistent 9. Administratief bediende 2,4 9. Metaaltechniek - 3,4 (vrouw) metaalverwerkingstechniek 10. Bloembindster en - 1,8 10. Schilder en huisschilder 2,4 verkoopster (floriste) Totaal 69,9 Totaal 48,4 Bron: 6. Jugendbericht, pag. 36, op basis van de Lehrlingsstatistik 2009, WKO, Risicofactoren van ongeschoolden en hun ongunstige professionele situatie Professionele carrières lopen vaak scheef als jongeren niet de mogelijkheid hebben om hun droomberoep te verwerven. Leerproblemen en examenangst leiden tot slechte schoolresultaten en de droom van het droomberoep gaat in rook op. Op die manier worden beroepen en opleidingen genomen die niet overeenkomen met de wens van de jongeren en daardoor het risico op afbreken of dropout verhogen. Het afbreken van een opleiding gebeurt onafhankelijk van geslacht, moedertaal en opleidingsniveau van de ouders anderhalve keer zo vaak in stedelijke gebieden als op het platteland. Het zesde bericht over de toestand van de jeugd in Oostenrijk noemt de volgende factoren als zijnde van invloed op het risico om ongeschoold te blijven (in volgorde van de sterkte van invloed): afbreking opleiding (meestal om financiële redenen); gewenste opleiding kon niet worden gevolgd (geen geschikte stageplaatsen);

4 moedertaal is niet Duits; gebrekkig gebruik van actieve informatiekanalen (lezen, internet, vrienden); schoolgebonden problemen (examenangst, leerinhouden worden als oninteressant en vervelend beschouwd); intuïtief beslissingsgedrag (gebrekkige ondersteuning van het sociale netwerk); laag opleidingsniveau van de ouders; weinig sport, weinig engagement in verenigingen; gebrekkige sociale ondersteuning door vrienden en verwanten; stedelijke woonplaats (vgl. 6. Jugendbericht, pag. 41). Ongeschoolde jongeren zijn duidelijk minder tevreden met alle aspecten van een beroep dan jongeren in opleiding (veiligheid arbeidsplaats, verdere opleidingsmogelijkheden, met rechtstreekse baas, met de werkregeling, het inkomen, de professionele activiteit, de professionele loopbaan tot nu toe). Ongeschoolde jongeren zijn ook significant vaker werkloos - vooral in stedelijk gebied. 6. Uitdagingen bij de start van het beroepsleven en eigenschappen van de ideale job - vanuit het standpunt van 14- tot 24-jarigen In een representatieve telefonische rondvraag aan 800 jongeren (van 11.6 tot ) uitgevoerd door het instituut voor strategieanalyses in opdracht van het ministerie voor economie, familie en jeugd werden onder meer volgende vragen gesteld aan de proefpersonen: Hoe belangrijk zijn de volgende eigenschappen als het gaat om te starten in het beroepsleven? Bron: Der neue Jugendmonitor, 8. Welle, De enquête toonde aan dat jongeren een afgeronde opleiding, team- en communicatievaardigheid als bijzonder belangrijk beschouwen. Stresbestendigheid is

5 voor meer dan 90 % heel of eerder belangrijk, goede punten beschouwt een kwart van de bevraagden als niet zo beslissend. Carrièremogelijkheden of geld verdienen vallen hier tegenover duidelijk af, sociale zekerheid daarentegen is voor de 14- tot 24-jarigen heel belangrijk. Een andere vraag heeft te maken met persoonlijke beroepswensen - concreet: Welke eigenschappen heeft de ideale job volgens jou? Bron: Der neue Jugendmonitor, 8. Welle, Zoals de grafiek aantoont, is de ideale job voor jongeren interessant, plezierig en vindt die plaats in een aangename omgeving. Geld, carrièremogelijkheden of vaste werktijden zijn in vergelijking met andere eigenschappen niet zo belangrijk. Minder belangrijk - maar nog steeds van belang - zijn mobiliteit, internationale ervaring, veel stages en goede kennis van vreemde talen. De resultaten van de rondvraag lijken in het totaal heel realistisch en kunnen het gevolg zijn van een consequente omzetting van leerplanvereisten: In het Oostenrijkse onderwijs zit beroepsoriëntatie verplicht in het 7de en 8ste schooljaar in alle schooltypes (Hauptschule, AHS-Unterstufe, Sonderschule, Volksschuloberstufe) als verplichte oefening verankerd met telkens 32 onderwijsuren (dat komt overeen met een uur per week). Beroepsoriëntatie kan geïntegreerd worden in de vakken, dat wil zeggen dat uren voor beroepsoriëntatie in het kader van meerdere andere verplichte onderwerpen worden gehouden;beroepsoriëntatie kan ook als individueel vak worden gegeven. Literatuurlijst Ministerie voor economie, familie en jeugd (uitg.): Sechster Bericht zur Lage der Jugend auf einen Blick. Wenen Ministerie voor economie, familie en jeugd (uitg.): Der neue Jugendmonitor, 8. Welle: Meinungen und Einstellungen der Jugend zu Wirtschaft/ Arbeit (August 2012), beschikbaar op:

6 Lichaamscultus - een thema bij de overgang van kind-zijn naar volwassenheid? Oliver Holz (België) 1. Ik en mijn iphone - mijn iphone en ik Kinderen eten te veel, kinderen bewegen te weinig, kinderen kijken te veel tv. Je hoort en leest dat kinderen 'kleine egoïsten' zijn, die niet meer 'intelligent' kunnen communiceren en traditionele waarden en normen negeren. De smartphone of de iphone maakt intussen 'deel uit van hun lichaam'. Nieuwe technische mediale ontwikkelingen hebben tot veranderingen geleid in de communicatiestructuur en hebben geleid tot nieuwe en andere manieren van communicatie. Het staat buiten kijf dat kinderen vanwege deze nieuwe technologieën bijvoorbeeld nog nooit zoveel geschreven hebben als vandaag, maar ook nog nooit zo slecht. Zopf spreekt in deze samenhang zelfs van digitaal gestamel. En De Bruyckere noemt de generatie van de huidige jeugd ook de 'stand-by generatie': jongeren zijn permanent bereikbaar en daardoor ook permanent bezig. 2. Lichaamscultus gisteren - lichaamscultus vandaag Behalve het gebruik van nieuwe technologieën is het voor de opgroeiende generatie ook kenmerkend dat ze het lichaam gebruikt als zelf-expressie en als 'profilering'. Dat is historisch gezien niet nieuw. Nieuw is echter dat lichaamscultus niet meer door maatschappelijke modellen wordt bepaald, maar door wat de media tonen. Vanuit historisch standpunt beweert Alkemeyer dat de presentatie van het lichaam (...) achter de muren van de privé-leefomgeving of de turnzalen en dansverenigingen die buiten het openbare leven bleven plaats vond. De hierboven reeds vermelde 'profilering' gebeurde op andere manieren, maar eveneens met het lichaam en via het lichaam. Men stelde zijn grenzen - ook vroeger. Herinner je het 'met rechte rug lopen'. De burgerklasse distantieerde zich door deze manier van lopen van ondergeschikten, dienstmeisjes, knechten enz... Ze benadrukten dat ook nog doordat ze met hoed en stok de sociaalonderscheidende semantiek van het verticale benadrukten. Alkemeyer spreekt in samenhang hiermee ook van een aristocratische bewegingscultuur van het paardrijden, vechten of dansen. Als men denkt aan het militaire in-de-houding-staan, aan regels van stil zitten en rechtstaan op school, militaire en schoolse dril, dan wordt duidelijk dat lichaamscultus geen fenomeen van vandaag is. Deze gepraktiseerde lichaamscultus had ook altijd iets te maken met prestaties, met energie en met gezondheid. Vooral zelfdiscipline is hierbij belangrijk. Historisch gezien beweert Alkemeyer dat degene die zijn lichaam niet (...) onder controle heeft, (...) daar zelf schuld aan heeft en (...) als lui, stijlloos, uiteindelijk overbodig (dreigt te) worden. Het lichaam wordt een (...) visitekaartje van een lidmaatschap bij de club van degenen die bereid zijn tot presteren, het getuigt van employability. (...) Onderzoeken tonen aan dat (...) sport, fitness en wellness overwegend door de middenlaag (worden gepraktiseerd). Roken, slechte

7 voeding, zwaarlijvigheid enz. zijn statistische kenmerken van de lagere sociale milieus. Sociale verschillen worden zichtbaar in het lichaam: tegenover de afgetrainde en gelifte lichamen van een volledige leisure-class staan de lichamen van een zowel economisch als gezondheidsmatig zichtbaar aangeslagen loser-class. Tijdens de afgelopen jaren is bij het begrip 'lichaamscultus' echter het begrip '(schoonheids)waan' niet meer weg te denken. Het beschrijft een streven naar een lichamelijke aantrekkelijkheid die overwegend gericht is op voorbeelden uit de media. Het doel is het winnen aan gevoel van zelfwaarde, dat door zelfbewondering en erkenning van de omgeving wordt versterkt. Lichaamscultus wordt beleefd volgens actuele normen die de volledige lichaamsesthetiek omvatten en die in dwangmatig gedrag kunnen omslaan. De gevolgen van een overdreven lichaamscultus kunnen bijvoorbeeld magerzucht en depressies of de negatieve gevolgen van een schoonheidsoperatie zijn. Posch zegt dat de moderne mens niet alleen zijn leven, maar ook zijn lichaam vorm geeft. Ze benadrukt dat de perfectie van het uiterlijke verschijningsbeeld nog nooit een gelijkaardige waarde in het heden had. Het lichaam is een project geworden en een bouwplaats voor zelfoptimalisatie. (...) Het gaat om de afgrenzing tegenover anderen, maar tegelijkertijd ook om niet al te zeer uit de toon te vallen. (...) Het gaat om zelfrealisatie tussen aanpassing en zelfstandigheid, tussen normalisering en extravagantie, tussen consumptie en authenticiteit. De kritiek die in samenhang hiermee steeds luider klinkt, is gericht tegen de consumptieen mediamaatschappij, die de esthetische normen oplegt en het eigen lichaam niet zelden als gebrekkig laat uitschijnen. Het ensceneren van het eigen lichaam speelt hierbij een steeds groter wordende rol: fitness- en zonnebankstudio's, tattoo- en piercingstudio's, schoonheids- en wellnessfarms of beautycamps worden 'een middel tot het doel'. En de media 'helpen' ons om mee te gaan in deze waan: , de size zero -jeans, sixpacks enz. worden in tijdschriften en door andere reclamemedia als 'voorbeeld' gesuggereerd. 3. De Bravostudie Het Duitse jongerentijdschrift Bravo voerde een representatieve studie uit (Dr. Sommer Studie 2009) rond diverse aspecten die rond jeugd draaien. Een van deze aspecten betreft het lichaam (met inbegrip van de lichamelijkheid, de lichaamscultus en de schoonheidswaan). Enkele geselecteerde resultaten worden hier aangehaald: 56 % van de meisjes en 69 % van de jongens in de leeftijdscategorie van 11 tot 17 jaren zijn tevreden met hun uiterlijk; 27 % van de meisjes zouden graag slanker zijn; 72 % van de bevraagden denken dat dunne, of magere mensen meer geliefd zijn dan dikke mensen; 49 % van de 17-jarige meisjes hebben al een dieet gevolgd;

8 voor 58 % van de Duitse meisjes/ vrouwen zijn de thema's 'schoonheid en er goed uitzien' (heel) belangrijk (maar ze staan in vergelijking pas op plaats 7); meer dan 75 % is van mening dat mooie mensen het in onze maatschappij vaak makkelijker hebben; 72 % denkt dat er goed uitzien vandaag belangrijker is dan vroeger (ook met zicht op professioneel of privé-succes); 74,3 % is van mening dat iedereen zelf voor zijn/ haar uiterlijk verantwoordelijk is; 56,8 % van de bevraagde meisjes zou graag iets aan hun uiterlijk veranderen; 86,6 % van de meisjes zegt dat ze geen voorbeeld hebben wat betreft schoonheid; bij 83 % is er wel iets aan het eigen lichaam dat hen niet bevalt (buik: 45,5 % en het figuur in het algemeen: 39,7 %); 63,5 % van de meisjes/ vrouwen volgen een dieet, letten bewust op hun voeding; 52,5 % doen aan sport Met onderhavige bijdrage moeten de voorgestelde resultaten 'gecontroleerd' worden of moet nagevraagd worden in hoever ze vijf jaar na de gegevensinzameling nog geldig zijn. Hiervoor werd in twee focusgroepen (een in Duitsland en een in België) de thematiek 'lichaamscultus en schoonheidswaan' behandeld. Via de bevraging moest in gelijke mate in de focusgroepen geregistreerd worden hoe de jeugd tegenover de geselecteerde maatschappelijke thema's staat. Eerst werd uitgemaakt dat er geen 'typisch Duitse' of 'typisch Belgische' kenmerken van lichaamscultus werden vastgesteld. De differentiatie tussen België en Duitsland zal daarom uitsluitend selectief gebeuren. 4. Lichaamscultus anno 2013 Er namen even veel jongens als meisjes deel aan de focusgroepen. Met uitzondering van een deelneemster van 17 waren alle bevraagde meisjes en jongens 15 of 16 jaar oud. Ze volgden diverse schooltypes (zowel de Mittelschule en het Gymnasium in Duitsland (Saksen) als de ASO- en TSO-richting in België (Vlaanderen)). Eerst ging het over het rapporteren van gewoontes. Op de vraag of ze roken en/ of alcohol consumeren, kon worden vastgesteld dat ongeveer de helft van de meisjes en jongens rookt en alle jongeren (100 %) regelmatig alcohol consumeert. Iedereen drinkt toch... werd in een bijna agressieve toon benadrukt, alsof dit iets vanzelfsprekends is. De Duitse jongeren hebben met betrekking tot het roken nog aangegeven dat er regelmatig shisha-party's worden georganiseerd. Het roken van shisha's schijnt tegenwoordig heel geliefd te zijn, maar hierbij kon niet worden vastgesteld of het om een regionale Duitse trend gaat. De meisjes en jongens moesten daarna zichzelf karakteriseren. Ze moesten zichzelf met behulp van de volgende voorafbepaalde eigenschappen (max. vijf) beschrijven: nonchalant, ontspannen, individueel, getalenteerd, vriendelijk, sociaal, chill, slim, ongenaakbaar, zie er goed uit, zelfbewust, rebels, authentiek, grappig, eerlijk, gevoelig,

9 gecontroleerd, ongeremd, populair, geliefd, sexy, anders en rustig. De meest frequente antwoorden waren: grappig, sexy, vriendelijk, sociaal, zie er goed uit, zelfbewust en ontspannen. Er konden geen verschillen tussen meisjes en jongens worden vastgesteld. Verrassend was de frequentie van de eigenschap 'sociaal' bij jongens. Tijdens het verdere verloop van de focusgroepen werd geregistreerd in hoever de deelnemers piercings en tattoos hadden en of ze van plan waren zich in de toekomst een piercing of een tattoo te laten zetten. Eerst werd erop gewezen, dat het laten zetten van piercings pas vanaf 18 jaar is toegelaten (als men meerderjarig wordt), behalve als men toestemming heeft van de ouders. Hetzelfde geldt voor het laten zetten van tattoos (zowel in Duitsland als in België). Op de vraag of de jongeren een piercing hadden, antwoordde 2/3 'nee'. 1/3 van de 15- en 16-jarigen had wel een piercing. Verrassenderwijs hebben alleen meisjes de vraag positief beantwoord. Het gaat in alle gevallen om niet-zichtbare piercings en in bijna alle gevallen om navelpiercings. Op de vraag of de jongeren zich in de toekomst een piercing willen laten zetten, waren de antwoorden hetzelfde als bij de vorige vraag. 2/3 van de bevraagden antwoordde 'nee'; 1/3 'ja'. Het verschil met het beantwoorden van de vraag was, dat het om zichtbare piercings moest gaan die zich hoofdzakelijk in het gezicht (neus, wenkbrauwen, tong) bevinden. De vraagstelling werd herhaald voor tattoos. Slechts één meisje had (al) een tattoo. Deze was niet zichtbaar. Op de vraag of de jongeren zich in de toekomst een tattoo willen laten zetten, antwoordde telkens de helft van de meisjes en jongens met 'ja' of met 'nee'. Als de jongeren voor een tattoo kiezen, dan zou die in elk geval zichtbaar (pols, enkel, bovenlichaam) en kleurrijk moeten zijn. Op de vraag naar het motief konden de meesten niet antwoorden. Toch bestaat een trend waarbij vaak namen van familieleden of geliefden worden gekozen. Op de vraag of de jongeren iets aan hun lichaam zouden willen veranderen, werd meestal 'nee' geantwoord. Slechts twee deelneemsters antwoordden dat ze graag gewicht zouden willen verliezen. Sportieve activiteiten horen absoluut tot de lichaamscultus. Sport is 'cool'. Ploegsporten zoals voetbal en/ of volleybal zijn heel geliefd. De wandeling naar de fitnesstudio hoort eveneens tot deze geliefde activiteiten. Zowel jongens als meisjes antwoordden instemmend op deze vraag. Een platte buik is een 'must' en daarom wordt er heel vaak een bezoekje gebracht aan fitnessruimtes (vooral in de lente) omdat men zich in de zomer 'meestal licht gekleed' (blote buik) toont. Op de vraag wie dit betaalt, werd vrijwel in koor 'de ouders' geantwoord. Hetzelfde geldt voor de financiering van merkkledij. 100 % van de jongeren antwoordden 'ja' op de vraag of ze merkkleren dragen. Bijzonder 'in' zijn tegenwoordig merken als Nike, Picaldi, Adidas, G-star, Zimtstern, Volcom, Vans en Hollister. De jongeren laten zich hierbij beïnvloeden - zoals ook vroeger - door sport, muziek en kunst, en door prominenten die bepaalde richtingen vertegenwoordigen. Zonder twijfel kunnen de uitspraken van de focusgroepen niet veralgemeend worden. Daarvoor is de steekproef veel te klein (de auteur is zich daar ook van bewust). Toch moeten de meervoudige vermeldingen worden aangehaald, zodat de lezer zich een beeld vormt van wat 15- en 16-jarige jongeren 'cool' vinden. Bijvoorbeeld The Rock, Vin Diesel,

10 Heidi Klum, Ice Cube, David Beckham en Justin Bieber werden ook meerdere keren vermeld. De verandering van communicatiestructuren bij de opgroeiende generatie, die aan het begin van deze bijdrage werd vermeld, werd ook in de focusgroepen gethematiseerd. Op de vraag hoe ze met hun vrienden contact houden, antwoordden de meisjes en jongens: elkaar ontmoeten, elkaar bellen, via iphone, via smartphone, via sociale netwerksites en via WhatsApp. Verrassenderwijs speelt de vaste pc bij de jeugd helemaal geen rol (meer). Ten slotte werd aan de jongens en meisjes gevraagd hoe een 'lekker meisje' of een 'lekkere jongen' eruit ziet en wat 'opwindt' of waarop men 'afknapt'. De antwoorden verrasten niet en bevestigen gelijkaardige uitspraken die voordien door meisjes en jongens werden gedaan. Een 'lekker meisje' heeft lange haren, lange benen, een mooi gezicht, is blond, slank en zelfbewust. Een 'lekkere jongen' is groot, heeft donker haar, heeft tattoos, is gespierd, heeft een goede styling, een goed lichaam, is zelfbewust, heeft een goed karakter, is sportief, draagt nette schoenen en heeft schone nagels! Opwindend zijn zelfbewuste meisjes/ vrouwen, buitenwippers, geld, knappe meiden, getrainde types en jongens die goed ruiken. Afknappers zijn volgens de jongeren jongens zonder stijl, jongens die niet aan sport doen, meisjes/ jongens met een lichaamsgeur, meisjes/ vrouwen die zich laten gaan, dikke en arrogante meiden, afgebeten nagels en jongens met 'lelijk ondergoed'. Ten slotte gaven de Duitse meisjes en jongens te verstaan dat het cool is om het rijbewijs voor een brommer te behalen. Dat is mogelijk als men 15 is en het maakt momenteel deel uit van de jeugdcultuur (deze leeftijdsgroep). De resultaten van de focusgroepen bevestigen de resultaten van de Dr. Sommerstudie uit 2009 grotendeels. Er komt onveranderd naar boven dat het lichaam cult is, dat lichaamsbewustzijn een belangrijke rol speelt en zoals Villa het formuleert: dat we het lichaam altijd bij hebben. Literatuurlijst Alkemeyer, T. Aufrecht und biegsam. Eine politische Geschichte des Körperkults. In: Bundeszentrale für politische Bildung (2007). Körperkult und Schönheitswahn. Bonn. Vol. 18. p Bundeszentrale für politische Bildung (2007). Körperkult und Schönheitswahn. Bonn. Vol. 18. Dr. Sommer Studie von 2009 eine repräsentative Untersuchung aus Deutschland: 12_gr.pdf

11 Goffmann, E. (2001). Interaktion und Geschlecht. Campusstudium. Frankfurt, New York. 2nd editie. HUB-KAHO (2013). N9 Tijdschrift van het University College Hogeschool-University Brussel & KAHO Sint-Lieven. De jeugd van vandaag p. 4. Posch, W. (2009). Projekt Körper Wie der Kult um die Schönheit unser Leben prägt. Campus Verlag. Frankfurt. Villa, P.-I. Der Körper als kulturelle Inszenierung und Statussymbol. In: Bundeszentrale für politische Bildung (2007): Körperkult und Schönheitswahn. Bonn. Vol. 18. p Zopf, I. Digitales Gestammel. In: V. Janikova & R. Seebauer (2013). Education and Languages Bildung und Sprachen in Europa. LIT Verlag. Wien

Table 1 of lftklper by rybewys Controlling for sexe=mannelijk

Table 1 of lftklper by rybewys Controlling for sexe=mannelijk 4 Rijbewijsbezit Tabel 42: Verdeling van rijbewijsbezit volgens geslacht (personen vanaf 18 jaar) Table of sexe by rybewys rybewys (Bezit rijbewijs sexe (Geslacht) om auto te besturen) Col Pct Ja neen

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen

Rapportage. Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen Rapportage Onderzoek: mediawijsheid onder ouders en kinderen In opdracht van: Mediawijzer.net Datum: 22 november 2013 Auteurs: Marieke Gaus & Marvin Brandon Index Achtergrond van het onderzoek 3 Conclusies

Nadere informatie

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011

s t u d i e Jongeren en media Jongeren en media November 2011 Jongeren en media Jongeren en media s t u d i e November 2011 Agenda 1. Doelstellingen 2. Methodologie 3. Media-uitrusting (thuis, in eigen kamer) 4. Kijkgedrag (individueel of sociaal gebeuren) 5. Ouderlijk

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren alcohol. Dit proefschrift laat zien dat de meerderheid van

Nadere informatie

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren

Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Sport en de persoonlijke ontwikkeling van kwetsbare jongeren Verslag van de eerste vragenlijstronde Jeugd, Zorg en Sport Auteur: Sabina Super, Niels Hermens, Kirsten Verkooijen Datum: 19 april 2016 Inleiding

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO.

Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. 1. Referentie Referentie Vandercammen, M. (2009). Jongeren en kansspelen. Brussel: OIVO. Taal Nederlands ISBN - ISSN / Publicatievorm onderzoeksrapport 2. Abstract In dit onderzoek, uitgevoerd door het

Nadere informatie

Kortcyclische arbeid, Op de teller!

Kortcyclische arbeid, Op de teller! Kortcyclische arbeid, Op de teller! 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische arbeid. Dit laat toe een duidelijke definiëring

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens

Jongeren en Gezondheid 2014 : Socio-demografische gegevens Resultaten HBSC 14 Socio-demografische gegevens Jongeren en Gezondheid 14 : Socio-demografische gegevens Steekproef De steekproef van de studie Jongeren en Gezondheid 14 bestaat uit 9.566 leerlingen van

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Hebben laaggeschoolden een hoger risico om in armoede te belanden? Ja. Laagopgeleiden hebben het vaak

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014 Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 214 Inleiding Gezondheid in de internationale HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) studie en in de Wereldgezondheidsorganisatie

Nadere informatie

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 8 november 2006 1,9 miljoen Belgen hebben nog nooit een computer gebruikt; 2,6 miljoen Belgen hebben nog nooit op het internet gesurft.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief

Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Onderwijs en arbeidsmarkt: tweemaal actief Organisation for Economic Coöperation and Development (2002), Education at a Glance. OECD Indicators 2002, OECD Publications, Paris, 382 p. Onderwijs speelt een

Nadere informatie

Gender en interculturaliteit

Gender en interculturaliteit ECTS-fiche: Gender en interculturaliteit Opleiding: Afstudeerrichting: Opleidingsonderdeel: Studiepunten (ECTS): 3 Taal: Plichtvak/keuzevak: Lerarenopleiding/ BA en MA Pedagogische wetenschappen Niet relevant

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Partnerkeuze bij allochtone jongeren

Partnerkeuze bij allochtone jongeren Partnerkeuze bij allochtone jongeren Inleiding In april 2005 lanceerde de Koning Boudewijnstichting een projectoproep tot voorstellen om de thematiek huwelijk en migratie te onderzoeken. Het projectvoorstel

Nadere informatie

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met

Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. In samenwerking met Profiel en tevredenheid van uitzendkrachten. 2012 In samenwerking met 1 547.259 uitzendkrachten 547.259 motieven 2 Inhoudstafel 1. Uitzendarbeid vandaag 2. Doel van het onderzoek 3. De enquête 4. De verschillende

Nadere informatie

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004).

Figuur 1. Redenen van jongeren om zich thuis of in de woonomgeving bang of angstig te voelen (GGD Fryslân GO Jeugd 2004). 2. Veiligheidsgevoelens 2.1 Veiligheid thuis of in de woonomgeving Driekwart van de jongeren van 13 tot en met 18 jaar voelt zich thuis of in de woonomgeving nooit bang of angstig. Van de jongens voelt

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie

Standaard Eurobarometer 84. Die publieke opinie in de Europese Unie Die publieke opinie in de Europese Unie Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie. Dit werd opgesteld voor de Vertegenwoordiging van de Europese

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2010.

Digitale (r)evolutie in België anno 2010. ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 23 februari 2011 Digitale (r)evolutie in België anno 2010. De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 73% van de Belgische

Nadere informatie

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven

Hoger onderwijs, lager onderwijs, schoolloopbaan, schoolse vertraging, secundair onderwijs, universitair onderwijs, watervalsysteem, zittenblijven 1. Referentie Referentie Duqué, H. (1998). Zittenblijven en schoolse vertraging in het Vlaams onderwijs. Een kwantitatieve analyse 1996-1997. Onuitgegeven onderzoeksrapport, Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap,

Nadere informatie

Enquête over de informatie aan de HZIV-leden: resultaten

Enquête over de informatie aan de HZIV-leden: resultaten Enquête over de informatie aan de HZIV-leden: resultaten 1. Doelstelling Ter uitvoering van de verplichtingen van de bestuursovereenkomst hield de HZIV tijdens de maanden juni, juli en augustus 2004 een

Nadere informatie

Hoog opgeleid, laag inkomen

Hoog opgeleid, laag inkomen Hoog opgeleid, laag inkomen De situatie van buitenschoolse kunstdocenten en artistiek begeleiders Henk Vinken en Teunis IJdens Een groot deel van de voorzieningen voor actieve cultuurparticipatie bestaat

Nadere informatie

Onderzoeksrapport MASS. Fase 1

Onderzoeksrapport MASS. Fase 1 Onderzoeksrapport MASS Media adolescenten sociale steun stress Fase 1 1 Beste directieleden en leerkrachten, Enkele maanden geleden nam uw school deel aan de eerste fase van het MASS-onderzoeksproject.

Nadere informatie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie

Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Resultaten enquête jongerenambassadeurs voor sociale inclusie Datum: 12 november 2013 1 Deelnemers Belangrijk om op te merken in elke communicatie is dat deze enquête peilde bij een 500-tal jongeren over

Nadere informatie

Technische nota. Brussel, december 2011

Technische nota. Brussel, december 2011 Technische nota Werkbaar werk en de inschatting van zelfstandige ondernemers om hun huidige job al dan niet tot hun pensioen verder te kunnen zetten. Resultaten uit de werkbaarheidsmetingen 2007 en 2010

Nadere informatie

Trainingsreeks Succes in zicht

Trainingsreeks Succes in zicht Trainingsreeks Succes in zicht Of u nu aan het begin van uw loopbaan staat, uit de fase van concentratie op uw gezin in het beroepsleven terugkeert of de volgende sporten op de carrièreladder wilt beklimmen:

Nadere informatie

ontspanning en iets presteren

ontspanning en iets presteren ontspanning en iets presteren motieven en ambities van amateurkunstbeoefenaars Henk Vinken en Teunis IJdens Ontspanning, doelgericht leren, gezellig tijdverdrijf met anderen en de ambitie om een kunstzinnige

Nadere informatie

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar

Belg wil stoppen met werken op 62 jaar ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 4 februari 2008 Belg wil stoppen met werken op 62 jaar - Resultaten unieke bevraging overgang van werk naar pensionering - Werkende 50-plussers

Nadere informatie

VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR)

VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR) 3 RIJBEWIJSBEZIT TABEL 1 VERDELING VAN PERSONEN VOLGENS RIJBEWIJSBEZIT (VANAF 6 JAAR) Cumulative Cumulative RYBEWYS Frequency Percent Frequency Percent ƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒƒ

Nadere informatie

Project Vrouwelijk ingenieur

Project Vrouwelijk ingenieur Project Vrouwelijk ingenieur De arbeidsmarkt kampt met een algemeen en schrijnend tekort aan ingenieurs. Een van de oorzaken voor dit tekort is het lage aantal vrouwelijke ingenieurs. Er is een kleine

Nadere informatie

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal?

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Marco Rozendaal & Arnold Vermeeren Technische Universiteit Delft / Faculteit Industrieel Ontwerpen De perfecte totaalbeleving. Dat is waar industrieel

Nadere informatie

Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014

Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014 Sportparticipatie in Vlaanderen anno 2014 Jeroen Scheerder i.s.m. Marc Theeboom, Annick Willem, Julie Borgers en Zeno Nols Sportthema s 1. Deelname aan sport (Scheerder et al.) 2. Fysieke (in)activiteit

Nadere informatie

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum)

V erschenen in: ESB, 83e jaargang, nr. 4162, pagina 596, 31 juli 1998 (datum) Emancipatie en opleidingskeuze A uteur(s): Grip, A. de (auteur) Vlasblom, J.D. (auteur) Werkzaam bij het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit Maastricht. (auteur) Een

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001

TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001 TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001 Training en opleiding (T&O) van werkzoekenden en werknemers is één van de kerntaken van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens

Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens Fase 1.3. Lichamelijke en psychische effecten van kortcyclische arbeid op de mens 1 Doel Doel van dit instrument is inzicht bieden in de prevalentie (mate van voorkomen) en de effecten van kortcylische

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt

Voortijdig schoolverlaters: een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt : een kwetsbare groep op de arbeidsmarkt Harry Bierings en Robert de Vries Direct nadat zij school hadden verlaten, maar ook nog vier jaar daarna, hebben voortijdig naar verhouding vaak geen baan. Als

Nadere informatie

Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs

Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs Genderspecifieke studiekeuze in het hoger onderwijs Ilse Laurijssen & Ignace Glorieux Onderzoeksgroep TOR - Vrije Universiteit Brussel Studiedag SSL: 'Hoger onderwijs: kiezen en winnen? X www.steunpuntssl.be

Nadere informatie

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann

Artikelen. Overwerken in Nederland. Ingrid Beckers en Clemens Siermann Overwerken in Nederland Ingrid Beckers en Clemens Siermann In 4 werkte 37 procent de werknemers in Nederland regelmatig over. Bijna een derde het overwerk is onbetaald. Overwerk komt het meeste voor onder

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen

Rijksuniversiteit Groningen De adolescentiefase: over puberen, hersenontwikkeling, studiekeuze, risicogedrag en de relatie met ouders. Dr. Saskia Kunnen i.s.m. Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Afdeling Ontwikkelingspsychologie Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Nieuwsbrief zomer 2012. Het reilen en zeilen op de Kruiskenshoeve in cijfers en letters

Nieuwsbrief zomer 2012. Het reilen en zeilen op de Kruiskenshoeve in cijfers en letters Nieuwsbrief zomer 2012 Het reilen en zeilen op de Kruiskenshoeve in cijfers en letters In deze zomerse nieuwsbrief sprokkelen we de gegevens van het laatste half jaar. In eerste instantie vinden jullie

Nadere informatie

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten

Telenet Mobiel DNA survey. Opvallende resultaten Telenet Mobiel DNA survey Opvallende resultaten Het mobiele DNA van de Belgische vrouw Fashion Relaties en seksualiteit Werk en vakantie Algemeen gebruik Waarom dit onderzoek? Telenet is vrij nieuw op

Nadere informatie

ontwikkeling Sociale en emotionele III Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboek: Les 8: Mannen en vrouwen (in de media) Lesoverzicht

ontwikkeling Sociale en emotionele III Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboek: Les 8: Mannen en vrouwen (in de media) Lesoverzicht III Sociale en emotionele ontwikkeling Les 8: Mannen en vrouwen (in de media) Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen hebben inzicht in het ontstaan van seksetypisch gedrag en hoe dit wordt aangeleerd. Kinderen

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2012. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB 2012. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2012 tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.30 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 44 vragen. Voor

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Assertief op het werk

Assertief op het werk Carola van Dijk en Hans Elbers (red.) Assertief op het werk Ikke, ikke, ikke zonder dat de rest... INHOUD Voorwoord 7 Inleiding 9 1 Het verschil tussen subassertief, agressief en assertief gedrag 11 2

Nadere informatie

WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX

WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX WERKEN TOT 65: HOE DENKT DE KMO HIEROVER? STUDIE UITGEVOERD IN OPDRACHT VAN SD WORX DECEMBER 2011 INHOUDSTAFEL 1. METHODOLOGIE 5 2. PROFIEL INVULLERS ENQUETE 7 3. MATE WAARIN DE KMO S 50-PLUSSERS IN DIENST

Nadere informatie

Conclusies: leefstijlscore

Conclusies: leefstijlscore Nationale Leefstijlbarometer / P.8 : Veenbrand speelt een rol bij de hele bevolking Bij iets meer dan de helft van de bevolking is er sprake van een veenbrand van slechte leefgewoonten: een opeenstapeling

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Wie hebben emigratieplannen?

Wie hebben emigratieplannen? Wie hebben emigratieplannen? -welk land? -terug? Arie de Graaf Inhoud presentatie -Achtergrond van de databron -Welke vragen zijn gesteld aan de respondenten -Emigratieplannen van autochtonen -Emigratieplannen

Nadere informatie

Gezond? Dat is als je je goed voelt! Een behoefteonderzoek naar preventieve gezondheidszorg onder jongeren van 13-19 jaar

Gezond? Dat is als je je goed voelt! Een behoefteonderzoek naar preventieve gezondheidszorg onder jongeren van 13-19 jaar Gezond? Dat is als je je goed voelt! Een behoefteonderzoek naar preventieve gezondheidszorg onder jongeren van 13-19 jaar Eva Klooster Onderzoek & Advies Aanleiding Op dit moment spelen er in de JGZ vragen

Nadere informatie

Onderzoek Dunne modellen?

Onderzoek Dunne modellen? Onderzoek Dunne modellen? 27 juli 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 1 juli tot 16 juli 2015, deden 1.472 jongeren mee die uitgaan. De uitslag is na weging representatief voor

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Examen VMBO-BB 2012. Arabisch CSE BB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-BB 2012. Arabisch CSE BB. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-BB 2012 tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30 15.00 uur Arabisch CSE BB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007

FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007 FONDS VOOR ARBEIDSONGEVALLEN 11/12/2007 Statistisch verslag van de arbeidsongevallen in 2006 1 Inleiding De arbeidsongevallenaangifte vormt de basis voor de verzameling van de gegevens met betrekking tot

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen.

STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen. STUDIEPERSPECTIEF? Kies slim! Onderzoek naar de wijze waarop jongeren in het voortgezet onderwijs een vervolgopleiding kiezen. Created by: Powered by: Samenvatting De jeugdwerkloosheid is hoog, jongeren

Nadere informatie

10 SAMENVATTING 23. 10.1 Schets van de steekproef. 10.2 Kencijfers huishoudens. 10.3 Kencijfers personen

10 SAMENVATTING 23. 10.1 Schets van de steekproef. 10.2 Kencijfers huishoudens. 10.3 Kencijfers personen 10 SAMENVATTING 23 10.1 Schets van de steekproef Van december 2000 tot december 2001 werd er in Vlaams-Brabant een onderzoek naar het verplaatsingsgedrag uitgevoerd. Het onderzoeksgebied Vlaams-Brabant

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Persmededeling Hoe zoeken werkzoekenden?

Persmededeling Hoe zoeken werkzoekenden? Hoger instituut voor de arbeid Katholieke Universiteit Leuven E. Van Evenstraat 2e B-3000 Leuven Telefoon +32 (0)16 32 33 33 Telefax +32 (0)16 32 33 44 Persmededeling Hoe zoeken werkzoekenden? Gerlinde

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Samenvatting. Hieronder zullen de belangrijkste resultaten en conclusies per thema besproken worden. Zelfbeeld

Samenvatting. Hieronder zullen de belangrijkste resultaten en conclusies per thema besproken worden. Zelfbeeld Samenvatting Dit onderzoek is opgesteld om inzicht te krijgen in de gedachten en gevoelens van de jongeren ten opzichte van hun eigen identiteit, de toekomst, school, hun vrienden, hun rolmodel en risico

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

Inhoudsopgave van de gehele gids:

Inhoudsopgave van de gehele gids: Inhoudsopgave van de gehele gids: 1. Inleiding 2. De rol van werk 3. Talent 3.1 Wat is talent en toptalent? 3.2 Hoe ontstaat een talent? 4. Talent ontdekking: Ontdek je talenten 4.1 Waaraan herken je een

Nadere informatie

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996

Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Meeruitgaven in 2005 t.o.v. 1996 voor vrouwelijke 60-plussers als gevolg van de pensioenhervorming in 1996 Inleiding Bij de pensioenhervorming van 1996 werd besloten de pensioenleeftijd van vrouwen in

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

Lang leve email! Onderzoek naar het gebruik van email onder Nederlandse consumenten. september 2010

Lang leve email! Onderzoek naar het gebruik van email onder Nederlandse consumenten. september 2010 Lang leve email! Onderzoek naar het gebruik van email onder Nederlandse consumenten september 2010 Achtergrond & onderzoeksopzet Deze presentatie geeft inzicht in het gebruik en het gebruikersprofiel van

Nadere informatie

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan.

En er komt nog een derde vinger bij: Ik heb nog niets aan mijn boekverslag gedaan. Kenneth en Iwan Hé, kijk, zegt Kenneth. Check dat uit, man. Kenneth knikt met zijn hoofd naar een groepje meisjes. Ze staan aan de overkant van de straat en wachten voor het stoplicht. Ze komen net uit

Nadere informatie

Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie. Kind of minivolwassene?

Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie. Kind of minivolwassene? Filosofie 3 Postmoderne mediaconsumptie Kind of minivolwassene? Marlou Kemperman Klas Com3b S1007734 Juni 2009 Mark Eckhart Korte samenvatting Kinderen worden steeds meer blootgesteld aan reclame en marketing

Nadere informatie

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer

Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer samenvatting onderzoek Concurrentiekracht van de Nederlandse ondernemer Kwalitatief internationaal onderzoek onder ondernemers in buurlanden over zakendoen met Nederlandse bedrijven Hoe is het gesteld

Nadere informatie

E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken

E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken Rapport E-boeken in de Nederlandse bibliotheken Een onderzoek naar de behoefte van Nederlanders over de uitleen van e- boeken in bibliotheken Project: 16013937 Datum: 8 maart 2016 Aanleiding, doelgroep

Nadere informatie

Samenvatting. De volgende onderzoeksvragen zijn geformuleerd:

Samenvatting. De volgende onderzoeksvragen zijn geformuleerd: Samenvatting In Westerse landen vormen niet-westerse migranten een steeds groter deel van de bevolking. In Nederland vertegenwoordigen Surinaamse, Turkse en Marokkaanse migranten samen 6% van de bevolking.

Nadere informatie

10-12-2009. Geweldige relaties

10-12-2009. Geweldige relaties Copyright I. Lillico 2007 1 Copyright I. Lillico 2007 2 Zijn minder geconcentreerd concentratiespanne = (leeftijd + 3) minuten Zoeken meer aandacht Zijn meer impulsief Zijn minder gehoorzaam en meer argumentatief

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

Dossier: rijden onder invloed van alcohol

Dossier: rijden onder invloed van alcohol Dossier: rijden onder invloed van alcohol 1 1. Rijden onder invloed van alcohol bij de jongeren Bij nachtelijke weekendongevallen wordt alcoholgebruik vaak met de vinger gewezen. Er doen heel wat clichés

Nadere informatie

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe?

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Wat betekent het om jong te zijn in 2015? Waarin verschillen de jongeren van vandaag met die van het vorige decennium? Één constante: jongeren leven

Nadere informatie

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers

Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Gelijkgestelde periodes in de pensioenopbouw bij werknemers Peeters, H. & Larmuseau, H. (2005). De solidariteit van de gelijkgestelde periodes. Een exploratie van de aard, het belang en de zin van de gelijkgestelde

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015

PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 PERSBERICHT Brussel, 24 september 2015 Lichte daling werkloosheid Arbeidsmarktcijfers tweede kwartaal 2015 De werkloosheidgraad gemeten volgens de definities van het Internationaal Arbeidsbureau daalde

Nadere informatie

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorwoord 3 1 Categorie Klantherkenning 4 1.1 Telefonisch keuzemenu 4 1.2 Spraakgestuurd 5 2 Categorie Attitude/Inrichting 6 2.1 Volgorde

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012

PERSBERICHT Brussel, 24 februari 2012 PERSBERICHT Brussel, 24 februari 12 STEEDS MEER BELGEN HEBBEN TOEGANG TOT INTERNET In 11 had 77% van de huishoudens internettoegang, meestal via breedband. Dat blijkt uit de resultaten van de ICT enquête

Nadere informatie

Digitale (r)evolutie in België anno 2009

Digitale (r)evolutie in België anno 2009 ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 9 februari Digitale (r)evolutie in België anno 9 De digitale revolutie zet zich steeds verder door in België: 71% van de huishoudens in

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Resultaten voor België Risicofactoren voor wiegendood Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor België Risicofactoren voor wiegendood Gezondheidsenquête, België, 1997 6.7.4.1. Inleiding Er werd reeds vroeger bewezen dat een prematuur respiratoir systeem een oorzaak was voor wiegendood. Het gevaar bestond vooral tijdens de slaap. Met de huidige kennis van zaken zijn

Nadere informatie

Aan de hand van deze brochure proberen we je een zicht te geven op onze concrete dagelijkse werking.

Aan de hand van deze brochure proberen we je een zicht te geven op onze concrete dagelijkse werking. LEEFREGELS MFC Capelderij Welkom op MFC Capelderij! Aan de hand van deze brochure proberen we je een zicht te geven op onze concrete dagelijkse werking. Sinds de start van Capelderij als multifunctioneel

Nadere informatie