Feniks geschiedenis havo hoofdstuk 9 Oriëntatie:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Feniks geschiedenis havo hoofdstuk 9 Oriëntatie:"

Transcriptie

1 Feniks geschiedenis havo hoofdstuk 9 Oriëntatie: Oorzaken WO I: - Imperialisme 19 e eeuw - Groeiende nationalisme - Wapenwedloop - De bondgenootschappen. Toen de Oostenrijkse troonopvolger Franz-Ferdinand met zijn vrouw Sophie in Sarajevo werd vermoord was dat de druppel. Dit met eerder genoemde conflicten was rede van WO I. WO I ook wel loopgravenoorlog genoemd, iedereen gokte op snelle overwinning, maar in werkelijkheid groef iedereen zich in en schoot niemand wat op. Oorlog duurde 4 jaar. Resultaat WO I: - Miljoenen soldaten dood of verminkt - Revolutie in Rusland - Burgeroorlog - Hongersnood en chaos Keizer Wilhelm II trad af en emigreerde naar Nederland. Nieuwe staten kwamen zoals Joegoslavië en Tsjecho-Slowakije, Polen en Hongarije werden onafhankelijk. Verdrag van Versailles (1919) werd getekend om nieuwe oorlog te voorkomen. Verdrag echter te streng en Volkenbond (1919) kon geen conflicten oplossen. Economische crisis van 1929 in VS trof ook Europa. Goede voedingsbodem voor het linkse communisme en het rechtse fascisme en nationaal-socialisme. Toen nazi-duitsland Polen binnenviel in 1939 brak WO II uit. Grote volkenmoord (genocide) op de Joden (Holocaust). 8 Kenmerken: 1. Het voeren van twee wereldoorlogen. 2. De crisis van het wereldkapitalisme. 3. Het in praktijk brengen van de ideologieën communisme en fascisme/nationaal-socialisme. 4. De rol van propaganda en vormen van massaorganisatie. 5. Grote verwoestingen door massavernietigingswapens en betrokkenheid van burgers bij oorlog. 6. Racisme en discriminatie leidden tot genocide, vooral op de joden. 7. De Duitse bezetting van Nederland. 8. Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme. Begrippen: Antisemitisme Bezetting Communicatiemiddelen Communisme Crisis Discriminatie Fascisme Genocide Ideologie Massaorganisatie massavernietigingswapens Jodenhaat. Vijandigheid tegen joden sinds christelijke jaartelling. Een gebied innemen en overheersen. Manier waarop en waarmee berichten worden doorgegeven. Politieke stroming waarbij de gelijkwaardigheid en het gemeenschappelijk bezit bovenaan staan (Rusland). Keerpunt waarna alles verandert, ook economisch. Ongelijk behandelen. Extreem nationalistische stroming die totalitair is. Geplande volkerenmoord. Een leer. Een enorm grote vereniging. Wapens die in korte tijd voor een groot aantal slachtoffers zorgt.

2 Nationaal-socialisme Propaganda Racisme Totalitarisme Wereldoorlog Fascisme + antisemitisme (nazi-duitsland). Reclame maken voor een partij of idee. Ongelijk behandelen op basis van ras en/of huidskleur. Totale macht in een land en de bevolking niks meer te zeggen heeft. Oorlog tussen veel landen over de hele wereld. 9.1 WO I werd niet gezien als echte oorlog, iedereen had er zin in en ging met plezier oorlog voeren. WO II riep echter angstgevoelens op. WO I was dus loopgravenoorlog, en had doden opgeleverd. Frankrijk en Groot-Brittannië probeerden na WO I ieder conflict met Duitsland uit de weg te gaan. Hitler wilde, nadat hij in 1933 aan de macht kwam, eigenlijk gelijk oorlog. Duitsland stapte uit de Volkenbond en Hitler zei dat de Duitsers Lebensraum nodig hadden. De Duitse economie werd vrijwel gelijk ingesteld om alleen wapens etc. te produceren. Omdat dat niet helemaal mogelijk was met eigen economie wilde Duitsland land veroveren. Europese landen waren tegen maar wilde geen nieuwe oorlog, en lieten het toe. Zo kon Hitler ongehinderd het Rijnland binnentrekken. Hitler zei al dat hij ook Oekraïne wilde, was meest vruchtbare grond voor graanproductie. Groot-Brittannië voerde politiek van appeasement. Elke internationale confrontatie werd gemeden. Frankrijk had zelf genoeg problemen met de regering, en zo kon Hitler dus ongestraft Oostenrijk inlijven in Hitler werd nog tot de orde geroepen tijdens de conferentie van München, eind 1938, maar kreeg juist Sudetenland van Tsjechoslowakije als hij zou stoppen. Hij ging juist wel door en veroverde hij in 1939 heel Tsjechoslowakije. Duitsland en Rusland onderhandelde over een niet-aanvalsverdrag in 1939, en even later werd Polen veroverd in een Blitzkrieg. Een paar weken later viel Rusland Polen van de andere kant binnen. Van april 1940 tot eind juni 1940 veroverde Hitler Noorwegen, Denemarken, Nederland, België en Frankrijk. WO I en WO II lijken niet veel op elkaar, Nederland bleef in WO I neutraal en dus de loopgraven in WO I. In het oosten waren geen loopgraven. Daar werd op open slagvelden gevochten. Begin 1917 kwam de Russische revolutie werd de tsaar afgezet, en kwam er een burgeroorlog. Daaruit kwam de Vrede van Brest-Litovsk. Duitsland sloot vrede met Rusland. Nu kon Duitsland zich volledig richten op het westen. En als Amerika zich niet had bemoeid met de oorlog had Duitsland gewonnen. 9.2 De VS stelden zich isolationistisch op, ze wilden geen rol spelen in de internationale politiek. West- Europa was het economische centrum van de wereld, meeste industriegebieden etc. Doordat het goed in Europa ging, ging het ook automatisch goed met Duitsland, en nam ook de macht van Duitsland toe. Duitsland industrialiseerde pas laat, maar kon wel mee met de andere landen, ook omdat er veel erts- en kolengebieden in het land waren. De Britse en Duitse economie waren met elkaar verbonden door middel van handel. De Duitse wapeneconomie liep gelijk met de groei van de zware industrie, waardoor de wapenwedloop met en tussen de grote Europese landen toenam. De Britten stopte met handelen met Duitsland om zo de economie te verzwakken, Duitsland deed wat terug met een duikbootoorlog, die trof alle handel over de wereld. De boeren moesten toen maximaal produceren en heel Europa ging er economisch in mee. Industrie was steeds meer op de oorlog gericht. Mannen gingen in het leger en vrouwen namen het werk in de fabrieken over, dit was ook het begin van het feminisme. Groot-Brittannië en Frankrijk leenden heel veel geld bij Amerika voor oorlogsmaterialen, en stonden dus aan het einde van WO I diep in de schuld bij Amerika. Ook

3 Duitsland had grote schulden. Dat kwam door het Verdrag van Versailles. Duitsland moest herstelbetaling doen aan Frankrijk, België en Groot-Brittannië. Het totale bedrag was 132 miljard goudmark in natura. Omdat Duitsland dat niet kon betalen, nam Frankrijk het Ruhrgebied maar over. Toen kwam het Dawesplan. Amerika leende Duitsland geld, zodat die weer Frankrijk en Groot- Brittannië konden aflossen. En die konden zo weer de schulden bij Amerika teruggeven. Het duurde alleen niet heel lang omdat in 1929 de Beurskrach was, Wall Street in de VS stortte in. En er was een economische crisis van 10 jaar. 9.3 Isme (stroming) communisme fascisme Nationaal-socialisme Afgeleid van Latijn: communis = gemeenschappelijk Italiaans: fascio = bundel of: Latijn: fasces = takkenbos (symbool voor macht en geweld) Latijn: nascor = geboren worden + oud-frans: societé = samenleving Het communisme hoorde bij Rusland. (Lenin en Stalin) Het Fascisme hoorde bij Italië. (Mussolini) Het nationaal-socialisme hoorde bij nazi-duitsland. (Hitler) Interbellum is de periode tussen de 2 wereldoorlogen in. Als je bij alle drie de stromingen het niet eens was met de leider werd je of naar een werkkamp gestuurd of vermoord. Omschrijving ideologie (doel) Bereiken van maatschappelijke gelijkheid door een wereldrevolutie Extreem nationalistische staat: het belang van het individu ondergeschikt aan de staat de staat geleid door een autoritaire leider Extreem nationalistische staat: het belang van het individu ondergeschikt is de staat de staat geleid door een autoritaire leider bepaalde bevolkingsgroepen op basis van uiterlijke kenmerken buitengesloten en vervolgd (racisme), met name de joden (antisemitisme)

4 9.4 Hitler gebruikte propaganda, hij liet alleen nog maar de goede dingen van Duitsland zien, en alles werd vastgelegd. De mensen werden gehypnotiseerd door Hitler. Dat kwam ook voor een gedeelte door intimidatie, dwang, onderdrukking en terreur die in Duitsland werd ontwikkeld. Alle speeches van Hitler waren te koop en te horen op de radio, er werden gratis artikelen hierover verspreid. Journalisten die niet tot Hitler behoorde kregen van a tot z te horen wat er wel en niet in hun artikelen mocht komen te staan. Ook de Duitse jeugd op school kreeg te maken met leerboeken vol nationaal-socialistische ideeën en werden verplicht om deel te nemen aan het Jungvolk, de Bund Deutscher Mädel en de Hitlerjugend. 9.5 In deze tijd zijn veel soorten wapens ontwikkeld. Zoals in WO I de vlammenwerper, duikboot en de tank. Maar het meest bekende in die tijd was wel het gifgas, ook wel mosterdgas genoemd. Soldaten werden hier ziek van maar er vielen nog geen doden. In WO I werden ook voor het eerst vliegtuigen ingezet, en in WO II konden ze niet meer zonder. Er werden massaal steden gebombardeerd, van beide kanten. Alle doden in Duitsland werden door minister van Propaganda, Goebbels gebruikt om de frontsoldaten te motiveren om door te gaan. Na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki was de kracht van de wapens enorm gegroeid, de atoombom maakte niet alleen een einde aan WO II, maar zorgde ook nog voor langdurige gevolgen in die plaatsen. 9.6 De nationaalsocialistische ideeën kwamen vanuit de 19 e eeuw, waar het racisme een belangrijke rol speelden. Omdat de joden niet zuiver waren van bloed, werden zij de zondebok. Er was voor hun geen plaats in het Derde Rijk. Hitler wilde als het kon alleen nog maar het Arische ras in zijn land, het Germaanse volk Herrenvolk. Dit volk moest als Übermeschen heersen. Mensen met joods bloed waren Untermenschen. De inwoners mochten ook alleen nog maar trouwen met het zuivere ras. Hitler begon een nieuw tijdperk met het Antisemitisme, Jodenhaat. Joden moesten een Jodenster dragen zodat iedereen kon zien dat ze slecht waren. Na de bezetting van Polen waren joden vogelvrij, iedereen mocht op ze schieten, ze mishandelen en vervolgen. Hitler had ook speciale eenheden, de Einsatztroepen om de joden te vermoorden. Joden werden ook gebruikt als proefpersonen, en als ze dood gingen jammer dan, ze pakte zo weer een nieuwe. Er werden chemische middelen getest op joden, die later in de concentratiekampen werden gebruikt als massavernietigingswapen. De SS kreeg in 1942 de leiding over de genocide. Vanuit getto s, Jodenwijken, moesten er 11 miljoen joden door worden gestuurd naar doorgangskampen en per train daarna naar vernietigingskampen. In het boek van Hitler, Mein Kampf, sprak hij al over het vernietigen van alle joden. Vernietiging van de joden kreeg later de naam Holocaust 9.7 Nederland werd overrompelt door de Duitse invasie, binnen een paar dagen gaf Nederland zich over, na de bombardementen om Rotterdam. Koningin Wilhelmina vluchtte naar Londen om vanuit daar toespraken te houden voor Radio Oranje. In het begin viel de Duitse bezetting best mee, maar vanaf 1941 kwamen er steeds meer regels, en werden de joden steeds meer vervolgd. De joden werden ontslagen uit de overheid, kregen te maken met razzia s, mochten op bepaalde plaatsen niet komen en moesten verplicht een gele ster dragen. Voor de overige Nederlanders was het ook een zware tijd.

5 Het leven kwam steeds meer in dienst te staan van de Duitse oorlogseconomie. Er ontstond een levendige zwarte handel, ze mochten wel meer dan de joden maar ook hun hadden verplichtingen. Mannen van 18 tot en met 45 jaar moesten verplicht werken. In de Arbeidsinzet. Het vermijden en verzetten tegen de Duitse regels werd steeds harder aangepakt. Het waren echter nog wel gewoon de Nederlandse bestuursinstellingen en de Nederlandse politie die ook tegen de joden moesten optreden. Als ze dat weigerde werden ze vervangen door NSB ers. De meeste mensen paste zich gewoon aan, accommoderen, terwijl er ook mensen collaboreerden dan werken ze tegen. Nederland werd in 2 stappen bevrijd, in september 1944 alles onder de rivier, het zuiden. En in mei 1945 de het noorden. Die maanden waren het zwaarst vanwege de Hongerwinter. 9.8 Tijdens de Russisch-Japanse oorlog in waar uiteindelijk Japan won, putte de jonge nationalisten in Azië vertrouwen. Nu wisten ze het, het westen was te verslaan. In WO I zijn veel mensen uit koloniën gehaald om te vechten met de Britten en de Fransen. Voor het eerst zagen ze dat de blanken ook wat deden, nu waren ze niet meer minderwaardig aan de blanken. Ook dit was een extra motivatie voor onafhankelijkheid. Doordat Japan had gewonnen van Rusland groeide de macht van Japan in Azië, het was industrieel het sterkste en had het machtigste leger van Azië. Ook Japan wilde uitbreiden en vielen in 1931 China binnen. Na het uitbreken van WO II was het de beurt weer aan Japan, ze vielen Nederlands-Indië binnen omdat daar veel delfstoffen zaten. Ze waren nu bevrijd van Nederland, maar moesten zich nu richten op de Japanse oorlogseconomie. Er waren nationalisten uit Indonesië die onafhankelijkheid wilden, en na dat Japan capituleerde gebeurde dat ook.

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

De tijd van: Wereldoorlogen

De tijd van: Wereldoorlogen De tijd van: Wereldoorlogen WoI Interbellum WoII Wereldoorlog I Casus Belli (Latijn, de oorzaak van de oorlog) Wereldoorlog I Tweefronten oorlog: Oostfront/Westfront Tannenberg 1914: Bewegingsoorlog: Verdun

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1 35 Oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1. De Tweede Wereldoorlog dankt zijn naam aan: a. Het aantal landen dat erbij betrokken was b. Het feit dat de oorlog in meerdere werelddelen werd uitgevochten

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen Tijdvak 9 Toetsvragen 1 De Eerste Wereldoorlog brak uit naar aanleiding van een moordaanslag in Serajewo. Maar lang daarvoor groeiden er al tegenstellingen waarbij steeds meer landen werden betrokken.

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens.

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens. LB -. Nederland doet niet mee > Lees Ruzie in Europa. Leg uit waarom Nederland toch met de oorlog te maken krijgt. Gebruik de volgende woorden: vluchten kamp voedsel België. In 9 krijgen twee landen ruzie

Nadere informatie

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen

Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie. Kenmerkende aspecten. Begrippen Tijd van jagers en boeren? 3000 v. Chr. Prehistorie 1. De levenswijze van jager-verzamelaars. 2. Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen. 3. Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan Antwoordkernen bij Eureka 3M, Amersfoort 2014-2015 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2012 1 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 43 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog (9.5) Onderzoeksvraag: Hoe leidden de economische problemen en de politieke spanningen tot het uitbreken van de Tweede wereldoorlog en hoe verliep deze oorlog Kenmerkende aspecten:

Nadere informatie

Periode Mens en Maatschappij 10 TH

Periode Mens en Maatschappij 10 TH Periode Mens en Maatschappij 10 TH Vorm groepjes van 2 Kies een onderwerp uit de 20e eeuw Zoek informatie uit de bibliotheek Maak een informatieve poster met: Ca. 750 woorden informatie per persoon (1500

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis DEF

Samenvatting Moderne Geschiedenis DEF Samenvatting Moderne Geschiedenis DEF Week 1DEF: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon wil vrijheid, gelijkheid en broederschap

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

A3. PO Hitlerjugend Sectie geschiedenis Sg. De Amersfoortse Berg, 2013-2014. De Hitlerjugend. Opdracht in 3 VWO

A3. PO Hitlerjugend Sectie geschiedenis Sg. De Amersfoortse Berg, 2013-2014. De Hitlerjugend. Opdracht in 3 VWO De Hitlerjugend Opdracht in 3 VWO 1 Verantwoording: Op dit moment ben je bezig je te verdiepen in het nationaal-socialisme. Je weet inmiddels al dat Duitsland in de jaren dertig een totalitaire staat was.

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Historische Context: Duitsland (1871 1945)

Historische Context: Duitsland (1871 1945) Historische Context: Duitsland (1871 1945) Verklaring begintijd: 1871 Tijdens de Frans-Duitse oorlog wordt in Versailles het Duitse Keizerrijk uitgeroepen. De vorming van deze grote staat verandert het

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Nederland doet niet mee neutraal Als je geen partij kiest. loopgraaf Een gat of geul in de grond waarin je beschermd bent tegen kogels. explosie Een ontploffing. vlammenwerper

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Historisch overzicht vanaf 1900 2p 16 Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel nieuwe wapens op grote schaal toegepast. Dit werd mogelijk gemaakt door technische ontwikkelingen. Geef van deze nieuwe

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. 5 Nederland wordt door Duitsland bezet. De koningin en de regering vluchten naar Engeland. Ruim 75 procent

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-GL en TL. geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL 2012 1 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1

Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Werkblad van RJ Tarr www.activehistory.co.uk / 1 Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog: invuloefening Werkblad bij het simulatiespel www.activehistory.co.uk Instructie: Vul het witte veld in terwijl je het

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2011 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-15.30 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

Toenemend imperialisme leidde tot conflicten tussen Engeland, Frankrijk en Duitsland. Fa en Du wilde zich niet neerleggen bij het Engels overwicht

Toenemend imperialisme leidde tot conflicten tussen Engeland, Frankrijk en Duitsland. Fa en Du wilde zich niet neerleggen bij het Engels overwicht Duitsland 1871 1945 Na de Frans Duitse oorlog (1870 1871) was Frankrijk nagenoeg verslagen. De Duitse vorsten riepen toen op 18 januari 1871 in het Versailles het Duitse keizerrijk uit. De Pruisische koning

Nadere informatie

Lesbrief Van Papa, voor Sammie

Lesbrief Van Papa, voor Sammie Lesbrief Van Papa, voor Sammie 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Introductie 4 Tweede Wereldoorlog 5 Concentratiekamp 6 Stripverhaal (opdracht) 8 Collage maken (opdracht) 9 Colofon 10 2 Inleiding Voor u ligt

Nadere informatie

De Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland tekenen in een niet-aanvalspact. Nazi-Duitsland valt Polen binnen, het officiële begin van de Tweede Wereldoorlog.

De Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland tekenen in een niet-aanvalspact. Nazi-Duitsland valt Polen binnen, het officiële begin van de Tweede Wereldoorlog. 1939 23augustus 1september 3september 5september 17september 29september 8november 30november 14december De Sovjet-Unie en Nazi-Duitsland tekenen in een niet-aanvalspact (Molotov-Von Ribbentrop pact).

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men

Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men Memoryspel Kerstmis 1914: Het eerste kerstbestand. Verbroedering tussen strijdende partijen. Er wordt eten gedeeld en men speelt zelfs een voetbalwedstrijd. Dit bestand was een poging geweest om er het

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2014 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 45 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

De eerste wereldoorlog. Het plan Schlieffen. Het einde van de oorlog. Dreiging van WO ll (extra cartoon)

De eerste wereldoorlog. Het plan Schlieffen. Het einde van de oorlog. Dreiging van WO ll (extra cartoon) Probleem van Pruisen (Duitsland): de grenzen over gaan PPT voorstelling in PDF De eerste wereldoorlog Vijandschappen vòòr WO l Frankrijk / Duitsland Otto von Bismarck voeg de kleine Duitste staatjes bijeen

Nadere informatie

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE

ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE ONTSTAAN VAN DE EUROPESE UNIE Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om Elzas-Lotharingen Elzas-Lotharingen Welke grondstoffen vindt men terug in dit gebied? Hoe het begon 1870: Frans-Duitse oorlog om

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 maandag 19 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 47 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 51 punten

Nadere informatie

* De Duitse bezetting van Nederland. Tijd van wereldoorlogen. 1900 1950. 9.6 De bezetting van Nederland. (9.6)

* De Duitse bezetting van Nederland. Tijd van wereldoorlogen. 1900 1950. 9.6 De bezetting van Nederland. (9.6) De bezetting van Nederland (9.6) Onderzoeksvraag: Hoe onderging Nederland de bezetting door Duitsland en hoe onderging Nederlands Indië de Japanse bezetting? Kenmerkende aspecten: * De Duitse bezetting

Nadere informatie

H2 DE TIJD VAN WERELDOORLOGEN: OP WEG NAAR DE RODE TERREUR

H2 DE TIJD VAN WERELDOORLOGEN: OP WEG NAAR DE RODE TERREUR Memo begrippen 3 HAVO H2 DE TIJD VAN WERELDOORLOGEN: OP WEG NAAR DE RODE TERREUR Begrippen die je al gehad hebt en voor dit hoofdstuk ook moet kennen: monarchie, republiek, democratie, ministeriële verantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL GT-0125-a-15-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een spotprent over de SDAP naar aanleiding van de verkiezingen

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording.

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording. Onderzoeksvraag: Hoe zorgden nationalistische gevoelens ervoor dat de Duitstalige gebieden één staat werden? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme,

Nadere informatie

Inleiding. Tijd om te beginnen!

Inleiding. Tijd om te beginnen! Inleiding Je gaat beginnen aan een project over de Tweede Wereldoorlog. Dit lesboek bestaat uit zes hoofdstukken en in het werkboek vind je vragen en opdrachten bij elk hoofdstuk. De Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

De Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog 1 Introductie Dit project gaat over de Eerste Wereldoorlog. Het is vooral een doe-project. Je werkt soms alleen, soms in tweetallen. Tijdens het project moet je opdrachten maken. Alle opdrachten en presentaties

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Speurtocht (puzzel) Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Docentenblad

Speurtocht (puzzel) Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Docentenblad Docentenblad Speurtocht (puzzel) Korte omschrijving Een puzzel waarin leerlingen spelenderwijs negentien (moeilijke) begrippen uit het stripboek leren. Deze woorden staan ook in de begrippenlijst waarin

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I

Eindexamen geschiedenis havo 2008-I De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië De volgende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederlands-Indië staan in willekeurige volgorde: 1 Johannes van den Bosch introduceert

Nadere informatie

Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park)

Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park) Door Ruud en Jules Excursie Oorlogsmuseum Overloon (Liberty Park) Inleiding Op dinsdag 11 januari zijn wij, Ruud en Jules, naar het oorlogsmuseum in Overloon geweest. In dit museum wordt onder andere herdacht

Nadere informatie

Lesidee: Oorlog en verzet

Lesidee: Oorlog en verzet Lesidee: Oorlog en verzet Tussen 1940 en 1945 was Nederland bezet door Duitse troepen. Die waren in de nacht van 9 op 10 mei 1940 in opdracht van Adolf Hitler het land binnengevallen. Het Nederlandse leger

Nadere informatie

Dag tegen Racisme. Internationale dag tegen racisme. Definitie van racisme. wereld'). De politie begon toen te. Gerwin De Decker

Dag tegen Racisme. Internationale dag tegen racisme. Definitie van racisme. wereld'). De politie begon toen te. Gerwin De Decker Gerwin De Decker Dit krantje gaat over racisme. Iedereen heeft het al wel eens van dichtbij meegemaakt. Je hebt op school, op straat, in de bus of thuis wel eens een reactie gezien of gehoord over mensen

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler

Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler Hitler wilde eerst kunstenaar worden, maar hij werd afgewezen op de kunstacademie. Hij werd militair en vocht mee in de Eerste Wereldoorlog. Ze verloren. Er

Nadere informatie

DE TWEEDE WERELDOORLOG

DE TWEEDE WERELDOORLOG 1 DE TWEEDE WERELDOORLOG Wie begon de Tweede Wereldoorlog? Duitsland begon de Tweede Wereldoorlog. Duitsland had ook bondgenoten: Italië en Spanje (in Europa), en Japan in het verre oosten. Onder leiding

Nadere informatie

Het nieuwe eindexamen geschiedenis

Het nieuwe eindexamen geschiedenis Het nieuwe eindexamen geschiedenis Stephan Klein Rotterdam, 4 oktober 2013 Gesprek in de klas (2013) Docent: Wie kan uitleggen wat standplaatsgebondenheid inhoudt? (stilte van enkele seconden) Leerling

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog

Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog Nederland vóór de Tweede Wereldoorlog Anders Nederland ziet er voor de Tweede Wereldoorlog heel anders uit dan nu. Er wonen maar 9 miljoen mensen. Er bestaan nog geen tv, computer, supermarkt of mobiele

Nadere informatie

Mysterie De vluchtende keizer

Mysterie De vluchtende keizer Mysterie De vluchtende keizer De les in een oogopslag Onderwerp: Activiteit: Tijdsduur: Doelen: Beginsituatie: Voorbereiding: Vlucht Keizer Wilhelm naar Nederland Deze mysterie- activiteit is een goede

Nadere informatie

Thema 1 De gouden eeuw

Thema 1 De gouden eeuw Thema 1 De gouden eeuw Samenvatting Een rijke Republiek In de zeventiende eeuw was Nederland erg rijk. Dat kwam door de handel. Het was de gouden eeuw. Nederland bestond uit zeven gewesten. Dit heette:

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II Door de tijd heen De volgende historische verdragen staan in willekeurige volgorde: 1 Door de Vrede van Brest-Litovsk tussen het Duitse keizerrijk en het communistische Rusland kunnen de Duitse generaals

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b Bijlage VMBO-KB 2015 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-15-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een website over de viering van 200 jaar koninkrijk

Nadere informatie

Excellentie, geachte heer Snep, burgemeester Laesicke, professor Morsch, beste Nederlandse vrienden, geachte dames en heren,

Excellentie, geachte heer Snep, burgemeester Laesicke, professor Morsch, beste Nederlandse vrienden, geachte dames en heren, Toespraak van Bondsminister dr. Barbara Hendricks ter gelegenheid van de bijeenkomst op de Nederlandse nationale dag van de Dodenherdenking op 4 mei 2015 in de Gedenkstätte Sachsenhausen Excellentie, geachte

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking

Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking Nooit meer oorlog! Op weg naar Europese samenwerking AEG deel 2 0 Geschiedenis van de Europese samenwerking: Nooit meer oorlog Europa ziet er nu heel anders uit dan aan het einde van de 19 e eeuw. Al die

Nadere informatie

LEVEN IN DE OORLOG LES 1. Het begin van de oorlog

LEVEN IN DE OORLOG LES 1. Het begin van de oorlog Wereldoorlogen en Holocaust LES 1 LEVEN IN DE OORLOG JE LEERT wat er in het begin van de Tweede Wereldoorlog gebeurt; wat er verandert in het dagelijks leven van de mensen; wat de mensen doen bij een luchtalarm.

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. geschiedenis en staatsinrichting CSE BB. tijdvak 1 woensdag 22 mei 13.30-15.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-BB. geschiedenis en staatsinrichting CSE BB. tijdvak 1 woensdag 22 mei 13.30-15.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-BB 2013 tijdvak 1 woensdag 22 mei 13.30-15.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE BB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat

Nadere informatie

De concentratiekampen en vernietigingspolitiek van de nazi s in hun historische context 1914-1945

De concentratiekampen en vernietigingspolitiek van de nazi s in hun historische context 1914-1945 Vragenlijst bij de tentoonstelling van de Auschwitz Stichting: De concentratiekampen en vernietigingspolitiek van de nazi s in hun historische context 1914-1945 door Guy PEETERS, leerkracht Sint-Lutgardisinstituut,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945)

DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945) DE TIJD VAN DE WERELD- OORLOGEN (1900-1945) H.9 Giftige gassen, ploffende bommen Tijdvak: Tijd van de Wereldoorlogen Periode: Moderne Tijd Oriëntatie De acht kenmerken van het tijdvak: 1. Het voeren van

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

Koude Oorlog. Geschiedenis SO I 4 november 2010. Tijdvak 1

Koude Oorlog. Geschiedenis SO I 4 november 2010. Tijdvak 1 Geschiedenis SO I 4 november 2010 Tijdvak 1 Koude Oorlog Dit SO bestaat uit 40 vragen. 25 openvragen en 15 gesloten vragen. Schrijf de antwoorden op je antwoordblad. 1 2 3 4 5 6 7 In het jaar 1938 werd

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 dinsdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 1 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Doel: Leerlingen voldoende informatie verschaffen om een gericht bezoek te brengen aan het museum "Bevrijdende Vleugels".

Doel: Leerlingen voldoende informatie verschaffen om een gericht bezoek te brengen aan het museum Bevrijdende Vleugels. Lesbrief : Bezetting en Bevrijding 2e Wereldoorlog (WO-II) Doel: Leerlingen voldoende informatie verschaffen om een gericht bezoek te brengen aan het museum "Bevrijdende Vleugels". A. Opkomst nationaal-socialisme

Nadere informatie

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959).

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959). Werkblad 1: Marie Anne Tellegen. Mijn naam is Marie Anne Tellegen. Ik ben geboren in het jaar 1893 in Arnhem. Mijn vader was burgemeester van Amsterdam van 1915 tot 1921. In februari 1944 kwam ik in de

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015

Examenprogramma geschiedenis vwo vanaf CE 2015 Examenprogramma geschiedenis havo/vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Historisch besef

Nadere informatie

Herbeleef WO2 Welke keuzes zou jij maken? Gemaakt door: Kevin van Werkhooven & Timo Nijhof

Herbeleef WO2 Welke keuzes zou jij maken? Gemaakt door: Kevin van Werkhooven & Timo Nijhof Herbeleef WO2 Welke keuzes zou jij maken? Gemaakt door: Kevin van Werkhooven & Timo Nijhof Doel: Het doel van deze interactieve video is voornamelijk educatie. Je zult door middel van het spelen, bewuster

Nadere informatie