De ruimte van het wonen Ruimte voor wonen. Trends en uitdagingen Vlaams parlement, 17 september 2010 Michael Ryckewaert
De ruimte van het wonen Wonen in Vlaanderen in kaart Recente trends in beeld Focus op het tussengebied Uitdagingen
Vertreksituatie Ca. 2,6 mio woningen in Vlaanderen
Wonen in Vlaanderen in kaart Wonen is de grootste gebruiker van gebouwde ruimte in Vlaanderen
Woondicht als belangrijke indicator Hh-dichtheid als benadering van woondichtheid
Hoe evolueert de dichtheid? Nederzettingsstructuur verandert traag Jaarlijkse aangroei ca. 30.000 op 2,6 mio = 1,2% per jaar 90% van de woningen van 2020 staan er vandaag al
Huishoudensevolutie Groei in nagenoeg alle gemeenten (< gezinsverdunning) Matige procentuele groei steden (maar niet onbelangrijk in absolute termen) Groei centraal westelijk Vlaanderen (uitgez Westhoek) Belangrijke % groei Kust, Kempen en grensgebied Nederland
Hh evolutie per stat. sect. ~verdichtingskaart Grote steden Grote openruimte gebieden Gestage verdichting groei binnenstedelijke buurten status quo Vlaams kerngebied verliezende buurten rondom beperkte zeer geconcentreerde groei Kempen verdere suburbane groei Tussengebied
Stat. sect. van open naar bewoond
Verlinting Gestage verdichting Vlaams kerngebied Kempen Tussengebied
Trends Bouwvergunningen Ruimtegebruik en kavelgroottes Hoe veranderen woningen en woonomgevingen als gevolg van die trends
Toename van verbouwingen Van nieuwbouw naar aankoop met verbouwing Vermindering van aantal slechte woningen
De stedelijke rijwoning Defect type of duurzaam hergebruik? parkeren, beperkte buitenruime, privacy compact, mobiliteitsprofiel energie Woning te Gent, Nu architectuuratelier (Fotografie: Stijn Bollaert)
Hergebruik van landbouwgebouwen Nieuwe juridische mogelijkheden Geen bijkomende ruimtevraag Wel impact op vlak van mobiliteit, vertuining, samenlevingspatroon, cultuurlandschap,
Groter aandeel appartementen Meer projectmatige woningbouw
Stedelijke groepswoningbouw Hoogbouw op waterfront & stationslocaties Westkaai Antwerpen, Diener&Diener (Fotografie: Project2 & Christian Richters)
Stedelijke groepswoningbouw Herontwikkeling afgeschreven patrimonium Verdichting Grondgebonden woningen? Betaalbaar? Zwembadsite Leuven, BOB361 (Fotografie: André Nullens)
Zwembadsite Leuven, BOB361 (Fotografie: André Nullens)
Appartementen buiten de stad
Appartementen buiten de stad Kasteelpark Viteux De Pinte, Abscis architecten (Fotografie: Peter Lorré)
Perceelsgrootte (volgens bouwvergunningen) kavelverkleining kleinere percelen groter aandeel appt n
Ruimtegebruik per hh ruimtegebruik neemt weer toe door terugloop aandeel appt n Meer woningen dan er huishoudens bijkomen (maar ook: sloop, tweede verblijven, )
Impact van kleinere percelen op de verkaveling
De compacte verkaveling
Focus Het tussen- of overgangsgebied Migratiestromen & suburbanisatie Grote juridische bouwgrond voorraad, maar versnipperd grondbezit Typologische verschuiving: krimpende verkaveling & appartementen
Evolutie bouwgrondprijzen Piramidale structuur Vlakt enigszins af Gebied met relatief hoge bouwgrondprijzen breidt uit (zie ondermeer de grensregio) Goedkopere gebieden steeds verderaf gelegen
Hulshout Laakdal Herselt Begijnendijk Aarschot
Reconstructie van de suburbanisatie
Reconstructie van de suburbanisatie
Reconstructie van de suburbanisatie
Reconstructie van de suburbanisatie
Kavelgroottes van linten en verkavelingen (1945-1980) Legende
Kavelgroottes van linten en verkavelingen (1980-2005) 1000m2 Linten 300m2 700m2 Legende Verkavelingen
Nieuwbouwvergunningen 1998-2008 voor één gemeente Appartementen Woningen Alle nieuwbouwwoningen Dichtheid (we/ha) Kavelgrootte per WE (m2) Totale oppervlakte (m2) Aantal woningen na Aantal woningen voor Aantal vergunningen/projecten Dichtheid (we/ha) Kavelgrootte per WE (m2) Totale oppervlakte (m2) Aantal woningen na Aantal woningen voor Aantal gebouwen Dichtheid (we/ha) Kavelgrootte per WE (m2) Totale oppervlakte (m2) Waarvan geraamde appartementsgebouwen (x 5) Aantal woningen na Aantal woningen voor Aantal gebouwen 1998 2 0 9 1 2.480 276 36,3 56 0 56 57.686 1.030 9,7 58 0 65 60.166 926 10,8 1999 4 3 24 1 4.395 183 54,6 58 3 59 52.892 896 11,2 62 6 83 57.288 690 14,5 2000 4 3 19 2 5.372 283 35,4 44 5 47 59.471 1.265 7,9 48 8 66 64.843 982 10,2 2001 3 0 15 3 2.049 137 73,2 25 1 31 29.337 946 10,6 28 1 46 31.386 682 14,7 2002 5 2 17 3 6.311 371 26,9 26 0 26 33.560 1.291 7,7 31 2 43 39.872 927 10,8 2003 4 2 18 1 1.859 103 96,8 39 3 39 36.372 933 10,7 43 5 57 38.232 671 14,9 2004 14 5 127 5 29.431 232 43,2 36 0 36 44.233 1.229 8,1 50 5 163 73.664 452 22,1 2005 9 5 44 5 10.974 249 40,1 79 5 85 76.120 896 11,2 88 10 129 87.093 675 14,8 2006 11 4 49 5 9.665 197 50,7 34 3 34 44.713 1.315 7,6 45 7 83 54.378 655 15,3 2007 15 4 77 7 17.306 225 44,5 49 1 48 65.050 1.355 7,4 64 5 125 82.356 659 15,2 2008 * 3 1 13 0 2.831 218 45,9 33 3 34 45.650 1.343 7,4 36 4 47 48.481 1.032 9,7 74 29 412 33 92.674 225 44,5 479 24 495 545.084 1.101 9,1 553 53 907 637.759 703 14,2 50/50 woningen/appartementen Dichtheid benadert dichtheid RSV (ongeveer), maar vooral door groot aandeel appartementen Percelen voor woningen worden groter
Conclusies case tussengebied Percelen voor woningen worden groter omdat verkavelingen vol lopen en nieuwbouw meer in linten gebeurd, die doorgaans een grotere perceelsgrootte hebben Terugloop van het aandeel appartementen zal het ruimtegebruik van de nieuwbouw weer doen toenemen
Uitdagingen Theoretische praktische grondvoorraad Aangepaste woningtypes & woonomgevingen Aantrekkelijk voor gezinnen Voldoende compact
Pistes? Overheden als partner/stuurder/facilitator bij concrete woonopgaves Vb. rol van AG in stedelijke woonprojecten en/of kwaliteitsbeleid
Woning te Antwerpen, Huiswerk architecten (Fotografie: 2(voor)5)
Groen Kwartier te Antwerpen Beel & Achtergael, Huiswerk, UAPS, Office 360 architecten, Michel Desvige landschapsarchitect (Beeldmateriaal Wilma Project Development & Vanhaerents)
Pistes? Wonen in meervoud Onderzoek naar nieuwe compacte typologieën, gedeelde voorzieningen en gebundeld particulier initiatief Manier om om te gaan met versnipperd grondbezit?
Wonewei Lovenjoel, A33 (Fotografie: A33)
Puttenberg Begijnendijk, BOB361 (Fotografie: André Nullens)
E-mail: michael.ryckewaert@asro.kuleuven.be www.steunpuntruimteenwonen.be www.asro.kuleuven.be