2007/2008 Gasten en overnachtingen 2007 en hotels medio 2008 Project 7098 In opdracht van Economische Zaken Amsterdam Drs. T.Fedorova R.Meijer Weesperstraat 79 Postbus 658 1018 VN Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon 020 527 9527 Fax 020 527 9595 t.fedorova@os.amsterdam.nl www.os.amsterdam.nl Amsterdam, augustus 2008
2
Inhoud Samenvatting 5 Inleiding 9 1 Hoteldatabase 2007 11 1.1 Toename hotelcapaciteit 11 1.2 Schaalvergroting hotels 13 1.3 Stadsdelen onder de loep 14 1.4 Campings 19 2 Uitkomsten enquête gastenaccommodaties 21 2.1 Responsverantwoording 21 2.2 Bezoekredenen 22 2.3 Kamerbezettingsgraad 22 2.4 Kamerprijzen: lichte stijging 23 2.5 Hotelboekingen: groei internetgebruik 24 3 Toerisme in 2007 25 3.1 Amsterdam blijft populaire locatie voor toeristen 25 3.2 Minder Britten en Amerikanen in Amsterdam 26 3.3 Opmars nieuwe toeristische markten 26 3.4 Groei toerisme vooral in eerste kwartaal 27 3.5 Amsterdamse hotels volgeboekt in het hoogseizoen 28 3.6 Bijna 100.000 recreatieve bezoekers op een dag 29 3.7 Architectuur en sfeer best gewaardeerd in Amsterdam 30 3.8 Toename toeristenbestedingen 31 3.9 Twee op de vijf toeristen maken rondvaart 31 3.10 Meer internationale congressen 32 3.11 Groei werkgelegenheid in horeca en recreatie 33 3.12 Groei toerisme in Amsterdam trager dan in Nederland 34 4 Bijlage 1 35 3
4
Samenvatting Toename hotelcapaciteit Op 1 juli 2008 telt Amsterdam 357 hotels, zes meer dan in juli 2007 (+2%). Daardoor is het aantal kamers (+2%) en bedden (+3%) in de stad ook toegenomen. Amsterdamse hotels beschikken tezamen over bijna 20.000 kamers en ruim 43.000 bedden. Meer vijfsterren hotels In de periode 1 juli 2007 1 juli 2008 heeft de Amsterdamse hoteldatabase de volgende wijzigingen ondergaan: er zijn tien accommodaties bijgekomen en vier afgevoerd, 31 accommodaties hebben een andere sterklasse gekregen, 75 bestaande accommodaties hebben hun beddencapaciteit uitgebreid en 45 accommodaties hebben hun beddencapaciteit verminderd. De nieuwe accommodaties zijn vaak middengrote sterloze hotels. Bij een sterwijziging kregen de meeste hotels (21 van de 31) een hogere stercategorie. Daaronder vallen twee grote hotels in Oud-West die vijf sterren kregen. In totaal is de hotelcapaciteit van de vijfsterrenhotels toegenomen, terwijl die van de vier- en de driesterrenhotels iets afgenomen. Vestigingspatroon hotels De meeste hotels in Amsterdam zijn gevestigd in het stadsdeel Centrum, gevolgd door Oud-Zuid en Oud-West. In alle andere stadsdelen zijn maar enkele hotels gevestigd. Budgetaccommodaties (0-2 sterren) en luxe hotels (4-5 sterren) zijn vooral in de stadsdelen Centrum en Oud-Zuid vertegenwoordigd. In het vestigingspatroon van de driesterren hotels is er meer spreiding te zien (Oud-West, Slotervaart, Oost/Watergraafsmeer). De toename van de hotelcapaciteit is vooral te zien in de stadsdelen Zeeburg, Oud-Zuid en Zuideramstel. Schaalvergroting hotels Niet alleen de totale hotelcapaciteit neemt toe in Amsterdam, maar hotels worden ook steeds groter. Telde een gemiddeld hotel tien jaar geleden 50 kamers en 107 bedden, dat zijn nu 55 kamers en 119 bedden. Deze schaalvergroting komt door de groei van het aantal middengrote hotels, terwijl het aantal heel kleine hotels afneemt. Campings Amsterdam telt formeel gezien vier campings. De vijfde camping ligt in het Amsterdamse bos in Amstelveen, maar wordt vaak ook tot de Amsterdamse campings gerekend. Naast gemiddeld 450 tentplekken per camping beschikken sommige campings ook over camperplekken, hutten, chalets e.d. De capaciteit van de campings loopt uiteen van 1.400 tot 3.000 gasten per nacht. Aandeel zakenreizigers stabiel Van alle hotelgasten in Amsterdam komt 39% hier voor zaken. De zakenreizigers verblijven vooral in luxe hotels (4-5 sterren) en relatief weinig in budgetaccommodaties (0-2 sterren). Het aandeel zakenreizigers per hotelklasse is door de jaren vrijwel stabiel. 5
Kamerbezetting: lichte toename In 2007 was gemiddeld 76% van de hotelkamers in Amsterdam bezet (op jaarbasis), twee procentpunten meer dan in 2006. De viersterrenhotels hebben het het meest druk gehad met een gemiddelde bezettingsgraad van 82%, maar de stijging van de bezettingsgraad is vooral bij de budgetaccommodaties te zien. Amsterdamse hotels duurder geworden Uit de enquête van O+S blijkt dat Amsterdamse hotelkamers in 2007 iets duurder zijn geworden ten opzichte van 2006. De gemiddelde prijsstijging is ongeveer 5%. Bezoekers betalen gemiddeld 87 voor een eenpersoonskamer en 114 voor een tweepersoonskamer in een Amsterdams hotel. Internet populair bij hotelboekingen De meeste boekingen in Amsterdamse hotels gaan via internet (31%) en een reserveringssysteem (30%). De populariteit van internetboekingen neemt bovendien snel toe bij alle hotelklassen. Het toerisme in Amsterdam blijft groeien Het toerisme in Amsterdam groeit al enkele jaren in een rap tempo. Ook in 2007 werd er voor het derde achtereenvolgende jaar een recordaantal hotelgasten en overnachtingen geregistreerd: 4,9 miljoen hotelgasten goed voor 8,8 miljoen overnachtingen. Het aantal gasten is toegenomen met circa 4% ten opzichte van 2006 (+204.000) en het aantal overnachtingen met 3% (+257.000). De gemiddelde verblijfsduur van hotelgasten in Amsterdam was in 2007 gemiddeld 1,82 nachten, korter dan in 2006. Veranderend bezoekersprofiel De groei van het aantal gasten komt vooral door het toenemende binnenlandse toerisme en gasten uit Spanje, maar ook door de opkomst van nieuwe markten als Brazilië, Rusland, India en China. De voorspoedige economische ontwikkelingen in deze landen zorgen ervoor dat de bevolking in toenemende mate gaat reizen. Tegelijkertijd kwamen er in 2007 mede door de dure euro minder Britten, Amerikanen en Canadezen. Amsterdamse hotels volgeboekt in het hoogseizoen De toerismepiek in Amsterdam ligt traditioneel rond de maand augustus wanneer niet alleen het aantal bezoekers stijgt, maar ook hun verblijfsduur langer wordt. De kamerbezetting kan dan tot boven de 80% oplopen en de bedbezetting tot boven de 70%. Van de andere Europese steden heeft alleen Londen een hogere kamerbezetting dan Amsterdam. Eén miljoen mensen op een dag in Amsterdam Naast de hotelgasten die in Amsterdam verblijven wordt de hoofdstad ook elke dag bezocht door andere niet-amsterdammers zodat het totaal aantal mensen in Amsterdam tot bijna één miljoen kan oplopen. Een kwart daarvan zijn niet-amsterdammers: forensen, studenten, zakenreizigers, toeristen, dagbezoekers en winkelend publiek. Hun aantallen variëren afhankelijk van de dag van de week en het seizoen. Het aantal bezoekers met uitsluitend recreatieve doeleinden kan in het weekeind tot meer dan 100.000 oplopen. 6
Aantrekkingskracht Amsterdam: architectuur, sfeer en goede bereikbaarheid Bezoekers komen vooral naar Amsterdam voor de cultuur, de sfeer en de musea, maar ook om te winkelen of een coffeeshop te bezoeken, aldus het Bezoekersonderzoek van ATCB. De architectuur en de sfeer in Amsterdam worden het hoogst gewaardeerd. Maar ook worden Amsterdammers geprezen voor hun tolerantie en talenkennis en de goede bereikbaarheid draagt ook bij de waardering van Amsterdam. In de wereld is Amsterdam de negende populairste stad. Toename toeristenbestedingen De totale toeristenbestedingen in Amsterdam bedroegen in 2007 bijna 5 miljard, 10% meer dan in 2005. Deze groei is vermoedelijk deels aan de gestegen hotelprijzen te danken, maar ook aan de toegenomen uitgaven in de winkels. Rondvaart populair Rondvaart is de veruit populairste attractie in Amsterdam, goed voor meer dan drie miljoen deelnemers per jaar. De andere populaire Amsterdamse attracties zijn Amsterdam ArenA, het Van Gogh Museum, Artis en Het Anne Frank huis. Internationale congressen Amsterdam is terug in de top tien internationale congressteden en heeft haar positie wereldwijd verbeterd van de twaalfde plaats in 2006 naar de negende in 2007. Dit blijkt uit de ICCA-ranglijst, een organisatie die in 2007 in Amsterdam 82 internationale congressen heeft geregistreerd. Daarmee concurreert de Nederlandse hoofdstad met Europese hoofdsteden als Boedapest, Lissabon en Madrid. Volgens UIA een organisatie die een andere definitie van een internationaal congres hanteert - telde Amsterdam in 2006 117 internationale congressen. Banengroei toeristische sector Na ongeveer vijf jaar stagnatie groeit de werkgelegenheid in de toeristische sector nu weer. Op 1 januari 2008 telde de Amsterdamse toeristische sector 36.500 grote banen (+5%) en 11.700 kleine banen (+9%). De banengroei zit vooral in de horeca (restaurants en café s) en recreatie (cultuur en amusement). Bij de andere branches wordt er nog geen of relatief weinig nieuw personeel aangenomen. Groei toerisme in Amsterdam trager dan in Nederland Opmerkelijk is dat het groeitempo (+4%) van het toerisme in Amsterdam voor het tweede achtereenvolgende jaar achterblijft bij het landelijke gemiddelde (+7%). Een mogelijke verklaring hiervoor is het gebrek aan hotelcapaciteit in Amsterdam. Ook in de gemeenten in de buurt van Amsterdam groeide het aantal hotelgasten in 2007 sneller (+18%) dan in Amsterdam zelf. De regionale groei is net als in Amsterdam in grote mate te danken aan de binnenlandse toeristen. 7
8
Inleiding O+S levert in opdracht van Economische Zaken Amsterdam jaarlijks statistische informatie over hotels en toerisme in Amsterdam. Informatie over hotels bevat onder andere het aantal accommodaties, kamers en bedden, de spreiding van accommodaties over de stad en kamerprijzen. Verder levert O+ S statistische informatie over het aantal hotelgasten en overnachtingen. In dit rapport zijn gegevens opgenomen uit verschillende bronnen. Gegevens over gastenaccommodaties komen uit de hoteldatabase van O+S en de hotelenquête van O+S. Cijfers over het aantal gasten en overnachtingen zijn oorspronkelijk van het CBS en worden door O+S bewerkt. Hieronder worden statistieken uit verschillende bronnen nader toegelicht. De hoteldatabase is een databestand van Amsterdamse accommodaties dat wordt bijgehouden aan de hand van de gegevens van het Bedrijfschap Horeca, de respons op de hotelenquête O+S (zie alinea hieronder en hoofdstuk 2), internet en diverse externe bronnen. Elk jaar worden de gegevens per 1 juli bevroren. Deze rapportage gaat dus in op de meest recente cijfers van gastenaccommodaties: de stand van zaken wat betreft het aantal hotels, kamers en bedden medio 2007. Om de hoteldatabase te actualiseren houdt O+S een jaarlijkse enquête onder de Amsterdamse accommodaties. Het veldwerk vindt plaats in het tweede kwartaal van het jaar. De enquête bevat naast de vragen over de actuele capaciteit van hotels, ook vragen over hun kamerbezetting, kamerprijzen en reserveringskanalen (zie bijlage 1). Dit jaar bedraagt de respons 57%. De uitkomsten van de hotelenquête die hier worden gerapporteerd hebben deels betrekking op 2008 (aantal kamers en bedden) en deels op 2007 (kamerprijzen en kamerbezetting). De hier gepresenteerde statistieken over het aantal gasten en overnachtingen zijn gedetailleerder dan de cijfers die het CBS zelf publiceert. Daardoor kunnen meer trends opgespoord worden in de ontwikkeling van het toerisme in Amsterdam. Omdat in 2006 de herbeoordeling van de Nederlandse hotels volgens de nieuwe normen van de Nederlandse Hotel Classificatie (NHC) was afgerond, zijn alle gegevens vanaf 2007 volgens deze nieuwe classificatie gepresenteerd. Voorheen werd in deze publicatie alleen gerapporteerd over de Benelux Hotel Classificatie (BHC). Dit rapport is als volgt opgebouwd. In het eerste hoofdstuk worden de volgende gegevens behandeld: het aantal hotels, kamers en bedden in Amsterdam per sterklasse en stadsdeel. Dit zijn de standcijfers uit de hoteldatabase. In het tweede hoofdstuk komen de resultaten van de enquête aan de orde, waaronder de hotelprijzen en kamerbezetting in 2007. Het derde hoofdstuk bevat gegevens over het aantal gasten en overnachtingen die overigens ook al zijn gepubliceerd in augustus 2008 in de vorm van een fact sheet. 9
10
1 Hoteldatabase 2007 In dit hoofdstuk staan de belangrijkste statistische gegevens van de hotels centraal: hoeveel hotels, kamers en bedden zijn er in Amsterdam, hoeveel sterren hebben ze en waar zijn ze gevestigd in de stad. Deze statistieken betreffen de stand van zaken medio 2008, maar worden ook vergeleken met de cijfers van het vorige jaar. De bron van deze gegevens is de hoteldatabase van O+S. De hoteldatabase bevat verschillende klassen en typen accommodaties in Amsterdam. Naast hotels worden ook bij hotels behorende appartementen en bed en breakfast voorzieningen met meer dan vier bedden meegeteld. Bedrijven die eigen appartementen verhuren maar geen hotel runnen, vallen buiten het bestek van dit onderzoek. 1 Ook worden verschillende soorten tehuizen in deze rapportage niet opgenomen. 2 Gegevens over campings worden apart gerapporteerd in paragraaf 1.5. 1.1 Toename hotelcapaciteit In totaal telt Amsterdam medio 2008 357 hotels (zie tabel 1.1). Dit is een toename van zes hotels ten opzichte van medio 2007 (+2%). De totale capaciteit van hotels is in één jaar tijd met 356 kamers (+2%) en circa 1.403 bedden (+3%) toegenomen. Tabel 1.1 Hotels, kamers en bedden naar sterklasse volgens Nederlandse Hotel Classificatie, Amsterdam 1 juli 2007 en 1 juli 2008 2007 2008 toename/afname hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden geen ster 61 1.315 4.536 61 1.387 4.900 0 72 364 1 ster 70 1.126 2.545 71 1.196 2.708 1 70 163 2 sterren 79 1.896 4.247 82 1.952 4.344 3 56 97 3 sterren 88 6.208 12.910 90 6.013 12.561 2-195 -349 4 sterren 43 6.653 13.144 41 6.386 13.000-2 -267-144 5 sterren 10 2.202 4.361 12 2.822 5.633 2 620 1.272 totaal 351 19.400 41.743 357 19.756 43.146 6 356 1.403 Er zijn tien nieuwe accommodaties in het hotelbestand opgenomen en vier accommodaties zijn uit het bestand verwijderd. 3 Daarnaast hebben 31 van de al 1 Ze zijn wel in de hoteldatabase opgenomen. 2 Idem. 3 Er is een aantal redenen waarom accommodaties worden verwijderd uit de hoteldatabase. Sommige hotels worden opgeheven en daarom uit het hotelbestand verwijderd. Andere accommodaties, bijvoorbeeld schepen, kunnen naar een andere locatie buiten Amsterdam gebracht worden, maar dit wil nog niet zeggen dat ze 11
bestaande hotels een andere sterklasse gekregen. 4 Daarnaast hebben 75 bestaande hotels hun beddencapaciteit uitgebreid, terwijl bij 45 hotels de beddencapaciteit is verminderd (zie tabel 1.2). 5 Tabel 1.2 Wijzigingen in hotelcapaciteit in de periode 1 juli 2007-1 juli 2008 toename capaciteit afname capaciteit hotels toename bedden hotels afname bedden 0-1 ster 20 182 13-131 2 sterren 20 218 8-52 3 sterren 19 182 13-140 4 sterren 12 426 7-64 5 sterren 4 61 4-35 totaal 75 1.069 45-422 De balans van alle hotelmutaties in het afgelopen jaar is in figuur 1.3 te zien. Wat vooral opvalt is dat mede dankzij de sterwijziging de totale capaciteit van de vijfsterrenhotels in het afgelopen jaar sterk is toegenomen. Figuur 1.3 Hotelbedden naar sterklasse, Amsterdam geen ster 15000 12000 5 sterren 9000 6000 1 ster 3000 0 2007 2008 4 sterren 2 sterren 3 sterren opgeheven zijn. Sommige accommodaties worden uit het hotelbestand verwijderd omdat ze niet meer aan de definitie van een hotel voldoen. 4 De reden van deze sterwijzigingen kan variëren. Dit kan een administratieve correctie zijn, het gevolg van overname of van herbeoordeling. 5 De mogelijke redenen voor de capaciteitwijzingen zijn: renovatie, uitbreiding, administratieve correcties. 12
1.2 Schaalvergroting hotels In Amsterdam is niet alleen het aantal hotels toegenomen, maar ook het aantal kamers en bedden per hotel. In het afgelopen decennium is de gemiddelde hotelcapaciteit toegenomen van 50 kamers en 107 bedden naar 55 kamers en 119 bedden (zie figuur 1.4). Vooral groeit het aantal hotels in de categorie 25 tot 100 kamers en 50 tot 100 bedden. Het aantal kleinste hotels (met minder dan 10 kamers en 25 bedden) is echter afgenomen (zie tabel 1.5a en 1.5b). Figuur 1.4 Gemiddeld aantal kamers en bedden per hotel in Amsterdam 130 120 110 100 90 80 bedden kamers 70 60 50 40 1999 2003 2008 Tabel 1.5a Hotels naar aantal kamers, Amsterdam 2003 2008 groei 2003-2008 abs. % abs. % abs. % minder dan 10 kamers 72 22 66 18-6 -8 10-25 kamers 110 33 116 32 6 5 25-100 kamers 105 32 123 34 18 17 100 kamers en meer 46 14 52 15 6 13 totaal 333 100 357 100 24 7 13
Tabel 1.5b Hotels naar aantal bedden, Amsterdam 2003 2008 groei 2003-2008 abs. % abs. % abs. % minder dan 25 bedden 83 25 79 22-4 -5 25-50 bedden 83 25 84 24 1 1 50-100 bedden 75 23 91 25 16 21 100 bedden en meer 92 28 103 29 11 12 totaal 333 100 357 100 24 7 1.3 Stadsdelen onder de loep Circa tweederde van de Amsterdamse hotels (en meer dan de helft van de kamers en bedden) is in stadsdeel Centrum gevestigd (zie tabellen 1.6-1.8. De andere stadsdelen met relatief veel hotels zijn Oud-Zuid (18%) en Oud-West (7%). Tabel 1.6 Hotels naar stadsdeel en sterklasse volgens NHC, 1 juli 2008 0-1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal totaal % Centrum 103 58 43 21 7 232 65 Westpoort 1 1 0 Westerpark 1 1 2 1 Oud-West 5 5 12 2 2 26 7 Zeeburg 3 1 4 1 Bos en Lommer 1 1 0 De Baarsjes 1 1 0 Amsterdam-Noord 3 1 1 5 1 Geuzenveld-Slotermeer 1 1 0 Osdorp 1 1 0 Slotervaart 2 2 4 1 Zuidoost 2 2 1 Oost-Watergraafsmeer 1 3 1 5 1 Oud-Zuid 14 18 21 10 3 66 18 Zuideramstel 2 1 1 2 6 2 totaal 132 82 90 41 12 357 100 Tabel 1.6a Hotels naar stadsdeel en sterklasse, 1 juli 2008 (procenten) 0-1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal totaal abs. Centrum 44 25 19 9 3 100 232 Oud-Zuid 21 27 32 15 5 100 66 Oud-West 19 19 46 8 8 100 26 overige stadsdelen 30 3 42 24 0 100 33 totaal 132 82 90 41 12 100 357 14
Hoe groot is de hotelcapaciteit van de stadsdelen? Om deze vraag te beantwoorden kunnen er twee criteria als uitgangspunt gebruikt worden: het aantal kamers en het aantal bedden (zie tabel 1.7 en 1.8). 6 Tabel 1.7 Kamers naar stadsdeel en sterklasse volgens NHC, 1 juli 2008 0-1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal totaal % Centrum 1.825 1.338 2.782 2.998 1.493 10.436 53 Westpoort 180 180 1 Westerpark 130 62 192 1 Oud-West 180 133 421 101 622 1.457 7 Zeeburg 215 408 623 3 Bos en Lommer 190 190 1 De Baarsjes 5 5 0 Amsterdam-Noord 17 68 266 351 2 Geuzenveld-Slotermeer 70 70 0 Osdorp 166 166 1 Slotervaart 296 408 704 4 Zuidoost 266 266 1 Oost-Watergraafsmeer 9 579 368 956 5 Oud-Zuid 278 457 855 900 707 3.197 16 Zuideramstel 54 24 10 875 963 5 totaal 2.583 1.952 6.013 6.386 2.822 19.756 100 Tabel 1.8 Bedden naar stadsdeel en sterklasse volgens NHC, 1 juli 2008 0-1 ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal totaal % Centrum 5.373 2.925 5.850 5.972 2.975 23.095 54 Westpoort 378 378 1 Westerpark 274 128 402 1 Oud-West 695 266 847 206 1.246 3.260 8 Zeeburg 726 816 1.542 4 Bos en Lommer 380 380 1 De Baarsjes 10 10 0 Amsterdam-Noord 34 136 532 702 2 Geuzenveld-Slotermeer 172 172 0 Osdorp 362 362 1 Slotervaart 639 814 1.453 3 Zuidoost 553 553 1 Oost-Watergraafsmeer 18 1.221 766 2.005 5 Oud-Zuid 648 1.110 1.729 1.772 1.412 6.671 15 Zuideramstel 104 43 20 1.994 2.161 5 totaal 7.608 4.344 12.561 13.000 5.633 43.146 100 Hoe de hotelcapaciteit tussen de stadsdelen is verdeeld is uit kaart 1.9 af te lezen. 6 Het aantal kamers toont aan hoeveel gasten er minimaal in een hotel kunnen overnachten. Daarbij moet rekening gehouden worden met het feit dat een hotel met alleen eenpersoonskamers minder capaciteit heeft dan een hotel met twee- en driepersoonskamers. Sommige budgetaccommodaties verhuren geen kamers, maar bedden. Meerdere personen kunnen in een kamer overnachten. Het aantal bedden laat dus de maximale capaciteit van een hotel zien. 15
Kaart 1.9 Hotelbedden per stadsdeel, op 1 juli 2008 minder dan 1.000 bedden 1.000 tot 5.000 bedden meer dan 5.000 bedden Het vestigingspatroon van Amsterdamse hotels is op de kaarten 1.10 en 1.11 te zien. Budget- en luxe hotels zijn met name vertegenwoordigd in de stadsdelen Centrum en Oud-Zuid. In het vestigingspatroon van de driesterren hotels is er meer spreiding te zien (Oud-West, Slotervaart, Oost/Watergraafsmeer). Luxe accommodaties beschikken gemiddeld over meer kamers en bedden dan de budgetaccommodaties. Aan de rand van de stad zijn vooral grote hotels (50 kamers en meer) gevestigd. Ten zuiden van het centrum (Zuideramstel, zuidelijk deel van Oost- Watergraafsmeer en Slotervaart) vestigen zich grote luxe hotels (zie ook tabel 1.12). 16
Kaart 1.10 Spreiding van hotels naar sterklasse per postcode in Amsterdam, op 1 juli 2008 Hotels op 1 juli 2008 0-2 sterren 3 sterren 4-5 sterren minder dan 50 bedden 50 bedden en meer Op kaart 1.111 is te zien dat er enkele concentraties van hotels zijn rond het gebied van het Centraal Station, het Rembrandt plein, het Vondelpark en het Museumplein. Wat aan deze concentraties opvalt is dat kleine budgetaccommodaties en wat grotere luxe accommodaties in sterke mate zijn gemengd. Dit staat in contrast met de Apollobuurt waar relatief veel grote luxe hotels zijn gevestigd. 17
Kaart 1.11 Spreiding van hotels naar sterklasse per postcode, op 1 juli 2008 (ingezoomd op concentraties hotels) Hotels op 1 juli 2008 0-2 sterren 3 sterren 4-5 sterren minder dan 50 bedden 50 bedden en meer Tabel 1.12 Gemiddeld aantal kamers en bedden per hotel per stadsdeel, Amsterdam op 1 juli 2008 kamers bedden Centrum 45 100 Westpoort 180 378 Westerpark 96 201 Oud-West 56 125 Zeeburg 156 386 Bos en Lommer 190 380 De Baarsjes 5 10 Amsterdam-Noord 70 140 Geuzenveld-Slotermeer 70 172 Osdorp 166 362 Slotervaart 176 363 Zuidoost 133 277 Oost-Watergraafsmeer 191 401 Oud-Zuid 48 101 Zuideramstel 161 360 totaal 55 121 18
De toename van de hotelcapaciteit komt grotendeels op het conto van drie stadsdelen: Zeeburg, Oud-Zuid en Zuideramstel (zie tabel 1.13). In Oost-Watergraafsmeer is een lichte afname van het aantal kamers en bedden te zien. Tabel 1.13 Toename aantal hotels, kamers en bedden naar stadsdeel, Amsterdam 2007-2008 hotels kamers bedden Centrum 0 28 114 Westpoort 0 0 0 Westerpark 0 0 128 Oud-West 1 26 58 Zeeburg 2 98 482 Bos en Lommer 0 0 0 De Baarsjes 0 0 0 Amsterdam-Noord 0 0 0 Geuzenveld-Slotermeer 0 0 0 Osdorp 0 4 38 Slotervaart 0 0 2 Zuidoost 0 0 0 Oost-Watergraafsmeer 0-14 -84 Oud-Zuid 2 179 351 Zuideramstel 1 35 314 totaal 6 356 1.403 1.4 Campings Amsterdam telt formeel gezien vier campings: twee in Amsterdam-Noord, één in Zeeburg en één in Zuidoost. De camping in het Amsterdamse Bos wordt vaak ook tot de Amsterdamse campings gerekend. Deze camping ligt echter officieel in Amstelveen (zie kaart 1.14). 19
Kaart 1.14 Campings in Amsterdam, medio 2008 Camping Vliegenbos Camping de Badhoeve camping Zeeburg De Gaasper camping Camping het Amsterdamse bos De meeste campings zijn van april tot oktober geopend en beschikken over gemiddeld 450 tentplaatsen. 7 Daarnaast beschikken sommige campings over een aantal camperplekken en verschillende verblijfsrecreatieve logiesvormen, als cabines, hutten, chalets. 7 Bron: enquête gastenaccommodaties O+S en websites van de campings. Websites zijn: www.campingdebadhoeve.nl ; www. vliegenbos.com ; www.campingzeebrug.nl ; www.gaaspercamping.nl ; www.campingamsterdamsebos.nl. 20
2 Uitkomsten enquête gastenaccommodaties In dit hoofdstuk wordt achtereenvolgens ingegaan op de respons op de enquête, de gemiddelde kamerbezetting, de gehanteerde boekingsmethode en de kamerprijzen. Waar mogelijk worden de uitkomsten van de enquête met de uitkomsten van voorgaande edities vergeleken. De respons kan per tabel verschillen. Dit komt doordat niet alle respondenten alle vragen hebben beantwoord. 2.1 Responsverantwoording Tabel 2.1 beschrijft de respons op de enquête gastenaccommodaties. Van de 357 hotels die voor de enquête zijn benaderd hebben er 205 gereageerd, een respons van 57%. Het veldwerk is uitgevoerd in het tweede kwartaal van 2008. De resultaten van deze enquête hebben betrekking op de situatie in 2007. Tabel 2.1 Respons enquête gastenaccommodaties naar sterklasse, 2008 ster NHC aantal hotels (abs.) respons (abs.) respons (%) 0-1 ster 132 64 48 2 sterren 82 46 56 3 sterren 90 54 60 4 sterren 41 32 78 5 sterren 12 9 75 totaal 357 205 57 21
2.2 Bezoekredenen Circa twee op de vijf hotelgasten komen naar Amsterdam voor zakelijke doeleinden. De rest valt onder categorie recreatief bezoek. In tabel 2.2 zijn aantallen zakelijke bezoekers weergegeven in absolute en relatieve zin naar hotelklasse. Tabel 2.2 Zakelijk bezoek in Amsterdam hotelgasten in 2007 ster NHC totaal (abs.) zakelijk (abs.) zakelijk (%) 0-1 sterren 825.442 134.984 16 2 sterren 419.550 62.933 15 3 sterren 1.589.452 483.433 30 4 sterren 1.453.790 850.921 59 5 sterren 625.609 381.622 61 totaal 4.913.843 1.913.893 39 N 2007=205 bon: CBS/O+S 2.3 Kamerbezettingsgraad Tabellen 2.3 en 2.3a gaan in op de kamerbezetting in Amsterdamse hotels. Respondenten (woordvoerders van hotels) geven zelf aan hoeveel procent van de kamers gemiddeld bezet was in 2007 in hun hotels. Tabel 2.3 Kamerbezetting naar sterrenklasse hotels, Amsterdam (procenten) ster NHC 2006 2007 0-1 ster 67 70 2 sterren 74 77 3 sterren 79 80 4 sterren 82 82 5 sterren 72 72 totaal 74 76 N 2006=197 N 2007=196 Tabel 2.3a Hotels naar sterrenklasse en kamerbezetting, Amsterdam 2007 ster NHC tot 49% 50%-79% 80% en meer totaal 0-1 ster 3 40 17 60 2 sterren 2 17 27 46 3 sterren 1 18 33 52 4 sterren 0 12 17 29 5 sterren 1 3 5 9 totaal 7 90 99 196 N=196 Figuur 2.4 verschaft een overzicht van de kamerbezetting, het aantal hotelkamers en het aantal overnachtingen van de hotelgasten in Amsterdam vanaf begin van deze eeuw. In 2001 lag de kamerbezetting in Amsterdamse hotels op het niveau van 2007, maar door het teruglopende toerisme in de periode 2003-2004 zakte deze tot onder de 70%. In de 22
periode daarna groeit het toerisme in een rap tempo evenals de kamerbezetting in Amsterdam. Figuur 2.4 Kamerbezetting, aantalhotelkamers en overnachtingen van hotelgasten in Amsterdam kamerbezetting % 100 kamers/ overnachtingen 25.000 90 80 70 60 50 40 30 20 10 20.000 15.000 10.000 5.000 kamerbezettingsgraad kamers overnachtingen x 1.000 0 0 2001* 2002 2003 2004 2005 2006 2007 *) trendbreuk bron: O+S 2.4 Kamerprijzen: lichte stijging Respondenten is gevraagd naar de reguliere gemiddelde kamerprijzen inclusief ontbijt, service en btw (zie tabel 2.5). Omdat respons op deze vraag bij sommige stercategorieën nogal laag is moeten deze resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd (in het bijzonder veranderingen in kamerprijzen). 8 8 Bij de vijfsterren hotels is het verschil tussen de kamerprijzen in 2006 en 2007 het grootst. Dit is mogelijk toe te schrijven aan de lage respons op deze vraag bij de vijfsterrenhotels vorig jaar (40%). Dit jaar ligt de respons op deze vraag op 75%. Er zijn echter geen aanwijzingen te denken dat vijfsterrenhotels hun prijzen hebben verlaagd: de meeste respondenten die deze vragen vorig jaar hebben ingevuld geven dit jaar iets hogere bedragen op. 23
Tabel 2.5 Gemiddelde kamerprijzen naar sterklasse en soort kamer ( x1 euro per nacht) 2006 2007 groei kamerprijzen (2006=100%) 1-persoons- 2-persoonskamekamekamekamer kamer 1-persoons- 2-persoons- 1-persoons- 2-persoonsster NHC kamer 0-1 ster 57 75 53 78-6 3 2 sterren 64 93 68 95 5 1 3 sterren 88 110 96 121 9 9 4 sterren 147 166 149 166 2 1 5 sterren 302 294 205 245 * * N 2006=197 N 2007=197 *) zie voetnoot 15. 83 108 87 114 4 6 2.5 Hotelboekingen: groei internetgebruik In tabel 2.6 is te zien via welke kanalen bij hotels is gereserveerd. Tabel 2.6 Reserveringen naar boekingskanaal en sterklasse van hotels, 2007 (procenten) ster NHC reserveringssysteem VVV touroperators telefoon/ fax internet walk-in overig totaal abs. 0-1 ster 24 1 2 16 36 20 0 64 2 sterren 44 4 5 9 28 9 1 46 3 sterren 28 5 16 11 32 6 2 54 4 sterren 27 1 15 24 26 3 3 32 5 sterren 20 1 13 25 31 9 2 9 totaal 2007 30 3 9 15 31 11 1 205 totaal 2006 31 3 10 14 26 13 3 213 totaal 2005 27 4 12 17 26 12 3 146 Wat betreft categorie overige kanalen hebben maar weinig respondenten gespecificeerd welke andere kanalen ze naast de bovengenoemde kanalen gebruiken. De antwoorden verschillen van vaste klanten tot lokale relaties. 24
3 Toerisme in 2007 In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het toerisme in Amsterdam. Er wordt gekeken naar het aantal gasten en overnachtingen in de Amsterdamse hotels, naar het land van herkomst van de hotelgasten en hun verblijfsduur. Verder wordt de werkgelegenheid in de toeristische branches onder de loep genomen. Tot slot wordt gekeken naar de ontwikkelingen in het toerisme in de andere gemeentes rond Amsterdam. 3.1 Amsterdam blijft populaire locatie voor toeristen In 2007 waren er 4,9 miljoen hotelgasten in Amsterdam goed voor 8,8 miljoen overnachtingen (zie figuur 3.1). Het aantal gasten is met circa 4% toegenomen ten opzichte van 2006 (+204.000). Een jaar daarvoor groeide het aantal gasten met 6% en in 2004 en 2005 met circa 9% per jaar. De groei van het aantal overnachtingen in 2007 is met 3% (+257.000) minder sterk dan in de voorgaande jaren. 9 Dit komt door het korter verblijf van gasten in Amsterdamse hotels: gemiddeld 1,82 nachten. In 2003 was de verblijfsduur nog 1,91 nachten. Deze dalende trend geldt overigens voor alle hotels in Nederland: landelijk ligt de gemiddelde verblijfsduur op 1,78 nachten en is ook lager dan in 2003 (1,90). Figuur 3.1 Het aantal gasten en overnachtingen in Amsterdam 10 x 1.000.000 9 8 7 6 gasten overnachtingen 5 4 3 2 1 0 2003 2004 2005 2006 2007 9 In 2004 en 2006 groeide aantal overnachtingen met 8% per jaar en in 2005 met 5%. Bron: CBS. 25
bron: CBS 3.2 Minder Britten en Amerikanen in Amsterdam De Amsterdamse toeristische markt bestaat voor een groot deel uit West-Europeanen (36%), Nederlanders (20%) en toeristen uit Noord-Amerika (14%). In 2007 is het aantal West-Europese en Noord-Amerikaanse toeristen voor het eerst sinds 2003 afgenomen (zie figuur 3.2 a en 3.2b). Dit gold vooral voor Britten (-6%), toeristen uit de Verenigde Staten (-7%) en Canadezen (-8%). De verslechterende Britse economie, de hypotheekcrisis in Amerika, maar vooral de dure euro liggen hieraan ten grondslag. 10 Figuur 3.2a Hotelgasten in Amsterdam per land, 2007 Figuur 3.2b Groei van het aantal hotelgasten in Amsterdam per land, 2007 (2006=100%) 30 % 12% 17% 2% 6% 4% 4% 5% 5% 20% 6% 19% Nederland Groot-Brittannië Spanje Duitsland Frankrijk Italië overig Europa Verenigde Staten overig Amerika Azië Afrika en Oceanië 25 20 15 10 5 0-5 -10 Nederland Spanje overig Europa Afrika en Oceanië overig Amerika Azië Frankrijk Italië Duitsland Groot-Brittannië Verenigde Staten bron: CBS Deze afname is ruimschoots gecompenseerd door de aanzienlijke groei van het Nederlandse toerisme naar Amsterdam (+26%). Het aantal hotelgasten uit Nederland heeft in 2007 bijna één miljoen bereikt, een verdubbeling sinds 2003. In de afgelopen vijf jaar heeft het aantal Nederlandse hotelgasten in Amsterdam het aantal Britse (937.000) en Amerikaanse (597.000) gasten ingehaald. De toegenomen populariteit van Amsterdam onder binnenlandse toeristen kan verklaard worden door de gunstige economische situatie in Nederland, maar ook door de groeiende belangstelling voor korte hotelvakanties onder de bevolking. 11 Verder kon het slechte weer een rol spelen: tijdens de natte zomer van 2007 werden er meer vakanties in hotels doorgebracht en minder op campings. 3.3 Opmars nieuwe toeristische markten Andere snel groeiende toeristengroepen in Amsterdam zijn Oost- en Zuid-Europeanen, Brazilianen en Chinezen. Ook neemt het toerisme uit India toe, maar deze markt (17.000) is nog relatief klein. Uit Oost-Europa komen onder andere meer Russen en Polen: deze twee markten zijn in de afgelopen vijf jaar meer dan verdubbeld. Verder groeit de 10 Toerisme in Perspectief, NBTC januari 2008. 11 Toekomstvisie vakantiemarkt 2007-2015, NBTC-NIPO Research. 26
populariteit van Amsterdam in Spanje. De Spaanse markt is sinds 2003 met driekwart toegenomen en is inmiddels de omvang van het toerisme uit Duitsland en Frankrijk voorbijgestreefd. Een mogelijke verklaring hiervoor is het toenemende aantal low cost - verbindingen en de groeiende vakantieparticipatie van de Spanjaarden. Een andere nieuwe groeiende markt is Brazilië. Sinds 2005 is het aantal Braziliaanse toeristen bijna verdrievoudigd. Daarnaast kwamen er in 2007 ook meer toeristen uit China (+38%). De groeiende economieën in Azië, maar ook in Brazilië en Rusland zorgen ervoor dat bevolking in de zogenaamde BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) in toenemende mate gaat reizen, ook naar Amsterdam. Deze opkomende toeristische markten zijn nog relatief klein, maar duidelijk is dat het Amsterdamse bezoekersprofiel zich aan het veranderen is. 3.4 Groei toerisme vooral in eerste kwartaal Het jaar 2007 begon met een spectaculaire groei van het aantal hotelgasten, vooral Nederlanders (+40%) en Spanjaarden (+27%). In totaal kwamen er 12% meer toeristen tijdens de eerste drie maanden van 2007 dan tijdens dezelfde periode in 2006. Maar daarna vlakte deze groei af tot gemiddeld 2% per kwartaal. Tabel 3.3 Hotelgasten, hun overnachtingen en verblijfsduur en de gemiddelde bedbezetting in Amsterdamse hotels, 2007 gasten overnachtingen verblijfsduur gemiddelde bedbezetting (%) 1 kwartaal 1.086.070 1.904.867 1,75 56 2 kwartaal 1.287.030 2.362.070 1,84 68 3 kwartaal 1.299.858 2.494.598 1,92 70 4 kwartaal 1.190.603 2.082.891 1,75 59 totaal 4.863.562 8.844.426 1,82 63 bron: CBS De piek in het toerisme in Amsterdam is traditioneel in het derde kwartaal rond augustus (zie figuur 3.4). Niet alleen het aantal bezoekers is dan het grootst; ze blijven in augustus ook langer dan op de andere momenten van het jaar, minimaal twee nachten. Hoewel het aantal gasten over het hele jaar 2007 hoger bleef dan in 2006, kwamen er in augustus 2007 iets minder toeristen dan een jaar daarvoor. Toch is in augustus ieder jaar circa driekwart van het totaal aantal hotelbedden bezet, de helft meer dan bijvoorbeeld in januari. 27
Figuur 3.4 Hotelgasten in Amsterdam per maand 500 x 1.000 gasten 450 400 350 300 2007 2006 250 januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 3.5 Amsterdamse hotels volgeboekt in het hoogseizoen 12 bron: CBS Verwijderd: Op 1 juli 2008 telt Amsterdam 357 hotels met de totale capaciteit van bijna 20.000 kamers en 43.000 bedden. Wie een hotelkamer zoekt in het hoogseizoen maakt het meeste kans bij luxe accommodaties (hotels met 4-5 sterren). Ze hebben relatief de grootste capaciteit: meer dan 40% van alle kamers en bedden in de stad. Tegelijkertijd blijven toeristen in de luxere hotels relatief het kortst (1,6 nachten), zodat de gemiddelde bedbezetting iets lager ligt dan bij de andere hotelcategorieën (zie figuur 3.5). Maar bij het luxere hotelsegment is ook een tweedeling te zien. Viersterren hotels hebben het relatief drukker dan vijfsterrenhotels. Ze hebben niet alleen een hogere bedbezetting 13, maar ook een hoge kamerbezetting. 14 Figuur 3.5 Bedbezetting naar sterklasse hotels per maand, Amsterdam 2007 12 Er bestaan twee criteria waarmee wordt aangegeven in hoeverre een hotel bezet is: bedbezetting en kamerbezetting. Bedbezetting wordt berekend door het CBS aan de hand van het aantal bedden en het aantal overnachtingen. De gemiddelde bedbezetting over het hele jaar 2007 in alle hotels in Amsterdam was 63%. In augustus liep deze echter op tot 74%. De kamerbezetting wordt door hotels zelf berekend. Volgens de hotelenquête van O+S was de kamerbezetting in 2007 voor alle hotels tezamen 76% en voor hotels met drie, vier of vijf sterren 80%. Volgens Deloitte dat vooral hotels met drie, vier en vijf sterren onderzoekt lag de gemiddelde kamerbezetting in 2007 op 81% en in augustus en september op respectievelijk 87% en 89%. 13 Volgens het CBS is bij de viersterrenhotels in augustus ruim 70% van de bedden bezet. Bij de vijfsterrenhotels is dat 64%. 14 Volgens de enquête van O+S was de gemiddelde kamerbezetting in 2007 bij viersterrenhotels 82% en bij vijfsterrenhotels 72%. 28
100 % 90 80 70 0-2 sterren 3 sterren 60 50 40 30 januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december 4-5 sterren bron: CBS De driesterrenhotels, die circa één derde van de bedden- en kamercapaciteit in Amsterdam bieden, zijn erg populair en zitten relatief vol in het hoogseizoen. Eén op de drie toeristen in de stad kiest voor deze hotels en verblijft daar gemiddeld twee nachten, zodat de bedbezetting in de drukke maanden (april, augustus) tot circa 80% kan stijgen en de kamerbezetting op jaarbasis op 80% ligt. 15 Budgetaccommodaties (0-2 sterren) hebben het ook druk in het hoogseizoen. 16 Ze hebben tezamen relatief de minste capaciteit (27% van alle bedden), maar gasten verblijven daar langer dan in de andere hotels, gemiddeld meer dan twee nachten, in het bijzonder in de lente- en zomermaanden. Vergeleken met de andere Europese steden had alleen Londen (83%) een nog hogere kamerbezetting in 2007 dan Amsterdam. 17 Om de krapte op de hotelmarkt te verminderen werkt de gemeente sinds 2007 aan een nieuw hotelbeleid. Tot 2015 moet dit leiden tot de toevoeging van 9.000 extra kamers. Verwijderd: Verwijderd:, 3.6 Bijna 100.000 recreatieve bezoekers op een dag Naast de hotelgasten die in Amsterdam verblijven wordt de hoofdstad ook elke dag bezocht door andere niet-amsterdammers die hier komen werken, studeren of recreëren. Naar schatting kan het totaal aantal mensen in Amsterdam op een gemiddelde dag tot bijna één miljoen oplopen, waarvan bijna een kwart niet-amsterdammers zijn. 18 Het 15 Ter vergelijking: het landelijke gemiddelde is 68,2%. Bron: KPMG Hospitality Index 2008. 16 In juli en augustus 2007 was meer dan driekwart van de bedden bezet. Bron: CBS. 17 HotelBenchmark Survey by Deloitte, 2007. 18 De schatting is gemaakt door O+S op basis van gegevens van O+S, CBS, ATCB, Laagland advies en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. 29
leeuwendeel hiervan zijn mensen die voor hun werk of studie naar Amsterdam komen: forensen, studenten en zakenreizigers. Op een doordeweekse dag kan hun aantal tot meer dan 210.000 oplopen, maar in het weekend is dit aanzienlijk minder. Het aantal bezoekers met uitsluitend recreatieve doeleinden (toeristen, dagbezoekers en winkelend publiek) kan variëren tussen 70.000 door de week en 106.000 in het weekeind (zie figuur 3.6). In het hoogseizoen kunnen deze aantallen nog verder oplopen. Een groot deel van deze recreatieve bezoekers is in de binnenstad te vinden, waar belangrijke attracties van Amsterdam zijn geconcentreerd (op Dam, Damrak, Rokin, Leidseplein, Rembrandtplein, grachtengordel) net als de meest bezochte winkelstraten (Kalverstraat, Nieuwendijk, Leidsestraat). Figuur 3.6 Samenstelling van publiek in Amsterdam per dag 100 % dagbezoekers 80 hotelgasten 60 40 forensen/ studenten inwoners 20 0 doordeweekse dag weekend bron: O+S/CBS/ATCB/RWS 3.7 Architectuur en sfeer best gewaardeerd in Amsterdam Amsterdam is de negende populairste stad in de wereld. 19 Als stedelijke vakantiebestemming is Amsterdam aantrekkelijk door de goede bereikbaarheid en trekt bezoekers uit nabijgelegen regio s (Vlaanderen en Nordrhein-Westfalen) en de andere Europese steden (Londen, Parijs, Madrid en Barcelona). 20 Verder trekt Amsterdam bezoekers uit gebieden met een hoge economische ontwikkeling en veel koopkracht (Zuid-Duitsland, Noord-Italië, Californië, New York, Texas, Illinois en Florida). 19 De ranglijst van de populairste wereldsteden (City Brand Index) is samengesteld door de Amerikaanse regeringsadviseur Simon Anholt in 2007. De 40 steden in het onderzoek werden beoordeeld op bekendheid, schoonheid, economische aspecten, veiligheid, levensstijl en levenskwaliteit 20 Amsterdam Visitors Profile, maart 2008. Bron: ATCB. 30
Bezoekers komen hier vooral voor de cultuur (38%), sfeer (26%) en musea (24%), maar ook om te winkelen (11%) of een coffeeshop te bezoeken (7%). Het recreatieve programma van een toeristische bezoeker ziet er gewoonlijk als volgt uit: een wandeling door de stad, winkelen, eten buiten de deur, rondvaarten en een bezoek aan twee musea. Zakenreizigers doen overigens ook aan recreatie in Amsterdam: wandelen, rondvaarten, museumbezoek, uit eten en winkelen. De architectuur (39%) en de sfeer (33%) in Amsterdam zijn het hoogst gewaardeerd. Maar ook worden Amsterdammers geprezen voor hun tolerantie en talenkennis. Vuil (11%) en drukte (10%) in de stad zijn de meest genoemde negatieve aspecten. Verwijderd: 3.8 Toename toeristenbestedingen In 2007 bedroegen de totale toeristenbestedingen bijna 5 miljard, 10% meer dan in 2005. 21 Een verblijfsbezoeker geeft daarbij ruim twee keer zoveel uit ( 124) als een dagbezoeker ( 53). Zijn geld gaat vooral uit naar accommodatie, eten en winkelen. De uitgaven aan attracties en musea zijn relatief klein, minder dan 10% van de dagelijkse bestedingen van verblijfstoeristen. De groei van de toeristische uitgaven is vermoedelijk deels aan de gestegen hotelprijzen te wijten, maar ook aan de toegenomen uitgaven in de winkels. De niet-eu bewoners, die recht hebben op taxfree winkelen in Nederland, gaven in 2007 tezamen 28% meer uit dan in 2006. 22 Het gemiddelde bedrag waarover de BTW teruggave wordt gevraagd is 524. Met het snel groeiende toerisme uit de niet-eu landen neemt het aantal taxfree transacties die ze maken gestaag toe en mede daardoor ook de taxfree omzet in Amsterdam. Chinezen en Russen doen relatief gezien het grootste aantal taxfree transacties. Daarbij declareren Chinezen gemiddeld een grotere aankoopsom ( 728) dan Russen ( 494). Wel groeit het aantal transacties gemaakt door Russen tien keer sneller (+62%) en daarmee ook de omzet van hun aankopen. 3.9 Twee op de vijf toeristen maken rondvaart De veruit populairste attractie in Amsterdam is rondvaart. Meer dan 40% van de verblijfstoeristen in de stad zegt een rondvaart te hebben gemaakt. 23 Het aantal rondvaarten neemt proportioneel toe met het groeiende toerisme. In 2007 hebben in totaal meer dan drie miljoen mensen een rondvaart gemaakt over de Amsterdamse grachten, 3% meer dan in 2006 (zie tabel 3.7). De andere populaire Amsterdamse attracties zijn Amsterdam ArenA, het Van Gogh Museum, Artis en Het Anne Frank huis. Voor het Rijksmuseum was 2006 een uitzonderlijk succesvol jaar vanwege de vele evenementen in het kader van het jaarthema Rembrandt 400. In 2007 telde het 21 Deze bedragen zijn niet gecorrigeerd voor inflatie. Bron: ATCB. 22 Bron: Global Refund. Global Refund is het bedrijf dat voor taxfree winkels de BTW-teruggave regelt. In Nederland kan iedereen die woonachtig is buiten de Europese Unie de BTW terugvorderen op alle aankopen mits de totale aankopen (inclusief BTW) minimaal 50 op één dag in één winkel bedragen. 23 Amsterdam Visitors Profile, maart 2008, Amsterdam Toerisme & Congres Bureau. Dit onderzoek was uitgevoerd in de periode 2006-2007 en is gebaseerd op interviews met meer dan 6.000 bezoekers van Amsterdam. 31
Rijksmuseum15% minder bezoekers dan één jaar daarvoor, maar nog altijd meer dan in 2005. Tabel 3.7 Meest bezochte attractiepunten in Amsterdam (aantal bezoekers x1.000) 2007 toename t.o.v. 2006 Rondvaarten 3.225 +3 Amsterdam ArenA 2.072 +1 Van Goghmuseum 1.675 +8 Artis en Aquarium 1.230 +2 Anne Frankhuis 1.003 +2 Holland Casino Amsterdam 1.000 +5 Rijksmuseum 970-15 dependance Schiphol 193-12 Diamantslijperijen van DFA 705-6 Madame Tussauds Amsterdam 559 +20 Sexmuseum Amsterdam "Venustempel" 552 +4 bron: musea/atcb 3.10 Meer internationale congressen Amsterdam is terug in de top tien internationale congressteden en heeft haar positie wereldwijd verbeterd van de twaalfde plaats in 2006 naar de negende in 2007. Het aantal internationale congressen in Amsterdam is gestegen van 67 in 2006 naar 82 in 2007. Daarmee concurreert de Nederlandse hoofdstad met Europese hoofdsteden als Boedapest, Lissabon en Madrid. De koplopers zijn Wenen (154), Berlijn (123) en Parijs (115). Dit blijkt uit de ICCA-ranglijst die wereldwijd geldt als een van de meest gezaghebbende voor de congressector. 24 De andere organisatie die internationale congressen in de wereld registreert is UIA. Maar deze organisatie heeft voorlopig nog geen cijfers over 2007 beschikbaar gesteld. In 2006 registreerde UIA 117 internationale congressen in Amsterdam, 19% meer dan in 2005. Daarmee is Amsterdam als congresstad een plaats omhoog verschoven naar nummer negen op de wereldranglijst in 2006. Het verschil in het aantal congressen volgens ICCA en UIA komt door verschillende definities van internationale congressen. ICCA registreert onder andere geen eenmalige bijenkomsten, maar UIA wel. 24 De andere organisatie die internationale congressen in de wereld registreert is UIA. Maar deze organisatie heeft voorlopig nog geen cijfers over 2007 beschikbaar gesteld. In 2006 registreerde UIA 117 internationale congressen in Amsterdam, 19% meer dan in 2005. Daarmee is Amsterdam als congresstad een plaats omhoog verschoven naar nummer negen op de wereldranglijst in 2006. Het verschil in het aantal congressen volgens ICCA en UIA komt door verschillende definities van internationale congressen. ICCA registreert onder andere geen eenmalige bijenkomsten, maar UIA wel. 32
3.11 Groei werkgelegenheid in horeca en recreatie 25 De banengroei, die zich in de toeristische branches al in 2006 voorzichtig had aangekondigd, is tijdens 2007 doorgezet. Na ongeveer vijf jaar stagnatie groeit de werkgelegenheid in de toeristische sector nu iets sneller dan die van de andere sectoren in Amsterdam. In 2007 nam het aantal grote banen hier met 4% toe (tegen het gemiddelde +2%) en het aantal kleine banen met 8% (tegen het gemiddelde +5%). 26 Op 1 januari 2008 telde de Amsterdamse toeristische sector 36.500 grote banen (12 uur en meer per week) en 11.700 kleine banen (minder dan 12 uur per week). Het aantal grote banen is echter nog onder het niveau van 2002 (37.400), hoewel het aantal kleine banen ongekend hoog is. De banengroei zit vooral in de horecabranches (restaurants en café s) en recreatie (cultuur en amusement, zie figuur 3.8). Tijdens 2007 kwamen er circa 800 nieuwe grote banen (+5%) en 600 kleine banen (+8%) in de horeca bij en 800 grote banen (+14%) en 200 kleine banen (+13%) in de recreatie. Bij logiesbedrijven (hotels, pensions, campings) groeit vooral het aantal nieuwe grote banen (+400 of + 6%). Bij de andere branches wordt er nog geen of relatief weinig nieuw personeel aangenomen. Figuur 3.8 Het totaal aantal werkzame personen (grote en kleine banen) in toeristische bedrijfstakken in Amsterdam 24.000 22.000 20.000 horeca* 18.000 16.000 logies 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 recreatie vervoer 4.000 2.000 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 overig** * exclusief logies ** reisorganisaties, toeristische goederen bron: O+S 25 Tot de toeristische sector worden de volgende branches gerekend: horeca, cultuur en recreatie (o.a. musea, amusement), personenvervoer (o.a. taxi), reisbureaus, detailhandel in souvenirs e.d. Het toerisme heeft een onmiskenbaar stimulerende effect op het aantal banen in deze branches, hoewel ze niet altijd direct door het toerisme tot stand zijn gekomen. 26 Volgens de definitie van het CBS vallen alle banen voor 12 uur of meer per week onder de categorie grote banen en banen voor minder dan 12 uur per week onder de kleine banen. 33
3.12 Groei toerisme in Amsterdam trager dan in Nederland Opmerkelijk is dat hoewel het aantal toeristen in Amsterdam sinds 2005 ieder jaar een nieuw record bereikt, het groeitempo (+4%) voor het tweede achtereenvolgende jaar achterblijft bij het landelijke gemiddelde (+7%). Een mogelijke verklaring hiervoor is het gebrek aan hotelcapaciteit in Amsterdam. In 2007 hebben alle hotels van Nederland 19,2 miljoen gasten ontvangen. Ook in de gemeenten in de buurt van Amsterdam 27 groeide het aantal hotelgasten in 2007 sneller (+18%) dan in Amsterdam zelf. Naast de 4,9 miljoen toeristen die in Amsterdam overnachten, zijn er nog 1,4 miljoen die in een hotel in een van de regiogemeenten slapen. In 2007 telt Groot-Amsterdam 6,3 miljoen hotelgasten, 7% meer dan in 2006. De regionale groei is net als in Amsterdam in grote mate te danken aan de binnenlandse toeristen (+22%). Figuur 3.9 Hotelgasten per COROP-gebied Groei hotelgasten in 2007 t.o.v. 2006 groei daling Aantal hotelgasten in 2007 meer dan 4.000.000 1.000.000 tot 4.000.000 250.000 tot 500.000 minder dan 250.000 Kop van Noord-Holland +13% Alkmaar e.o. +14% IJmond -21% Zaanstreek -2% Aggl. Haarlem -5% Groot-Amsterdam +7% Flevoland +24% Het Gooi en Vechtstreek -2% bron: CBS/ bewerking O+S 27 Haarlemmermeer, Aalsmeer,Uithoorn, Amstelveen. Ouderamstel, Diemen, Waterland, Oostzaan, Landsmeer, Purmerend, Edam-Volendam, Zeevang, Beemster,Graft-DeRijp. Samen met Amsterdam vormen deze gemeenten Groot-Amsterdam. 34
4 Bijlage 1 Jaarlijkse enquête Gastenaccommodaties 2008 Voor Hotels, Campings, Appartementen, Botels, Hostels en Tehuizen. De vragen hieronder hebben betrekking op de huidige situatie van uw accommodatie (voorjaar 2008). Zou u onderstaande gegevens willen controleren en indien nodig aanpassen? Wijzingen en aanvullingen 1. Politie codenummer 2. Naam bedrijf 3. Adres 4. Postcode en plaats 5. Algemeen telefoonnummer 6. Algemeen faxnummer 7. Algemeen e-mailadres 8. Website (zonder www.) 9. Contactpersoon 10. Aantal sterren volgens Beneluxclassificatie 11. Aantal sterren volgens Ned.Hotel Classificatie Zou u onderstaande tabel op basis van de huidige situatie volledig willen invullen? aantal ruimten (kamers, appartementen, slaapzalen, -ruimten in woonboten *) aantal slaapplaatsen (exclusief bijzetbedden) 1-persoons x 1= 2-persoons ** x 2= 3-persoons x 3= 4 of meer-persoons Totalen Kampeerplekken * voor zover appartementen/woonboten eigendom zijn en per dag of week worden verhuurd ** zowel met 1 tweepersoonsbed als met 2 losse bedden 35
Uw accommodatie in 2007 De vragen hieronder hebben betrekking op de situatie in 2007. Wat was de gemiddelde prijs voor 1- en/of 2-persoonskamer (inclusief ontbijt, service en b.t.w.) over 2007 in uw accommodatie? a. 1-persoonskamer b. 2-persoonskamer Wat was in 2007 uw gemiddelde kamerbezetting? % (gemiddeld percentage verhuurde kamers / units) Kunt u aangeven hoe in 2007 het bezoek aan uw bedrijf was samengesteld? zakelijk bezoek % recreatief bezoek % Is deze vestiging in 2007 van eigenaar veranderd? ja nee Hoeveel dagen was uw accommodatie in 2007 gesloten? dagen Via welke kanalen werden in 2007 de boekingen voor uw accommodatie gedaan? (zonodig schatten, svp gehele percentages en geen kanalen samenvoegen) percentage reserveringssystemen % VVV % touroperators % rechtstreeks via telefoon, fax % rechtstreeks via internet % walk-in % anders, namelijk % totaal 100% Eventuele opmerkingen: X 36