Toerisme in Amsterdam en regio

Transcriptie

1 Toerisme in Amsterdam en regio Hotelbranche en hotelovernachtingen Project: Tanja Fedorova Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon Postbus 658, 1000 AR Amsterdam Amsterdam, oktober 2013

2 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Foto voorpagina: Fietstoeristen, fotograaf Edwin van Eis (2013). 2

3 Toerisme Inhoud Samenvatting 4 Inleiding 9 1 Capaciteit van hotels en campings in Metropoolregio Amsterdam Hotelcapaciteit in Amsterdam periode Inzoomen op hotellocaties Balans : meer grote luxe hotels buiten stadscentrum Viersterren segment meest toegenomen Explosieve groei grote hotels in Sterke toename capaciteit buiten Centrum Hotelcapaciteit in de Metropoolregio Amsterdam Campings 20 2 Uitkomsten hotelenquête: terugblik op 2012 en verwachtingen in Kamerbezetting gestabiliseerd op 75% Kamerprijzen licht gedaald in Meer hotels zien terugloop gasten door slechte economie en concurrentie in In 2013 geen groeiverwachting in hotels met minder dan 4 sterren Veel hotels verwachten positief effect Amsterdam De helft van Amsterdamse hotels heeft last van vakantieverhuur Vinden van geschikt personeel soms problematisch Meeste hotels sparen energie en werken milieu bewust 31 3 Toeristische sector groeit door in : meer overnachtingen en banen Meer dan 10 miljoen overnachtingen in 2012 in Amsterdam Meer banen in toeristische sector in Bijlage 1 Hotelmutaties Bijlage 2 Hotelmutaties Bijlage 3 Hotelcapaciteit naar stadsdeel 39 Bijlage 4 Methode, databronnen en definities 40 Bijlage 5 Vragenlijst 42 3

4 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Samenvatting Capaciteit hotels en campings Metropoolregio Amsterdam: 625 hotels in 2013 De totale hotelcapaciteit van de Metropoolregio Amsterdam bestaat uit 625 hotels en kamers. Dit is 31% van de landelijke hotelcapaciteit. Amsterdam telt 413 hotels en meer dan kamers. De regio (exclusief Amsterdam) telt 212 hotels en circa kamers. Vergeleken met 2012 is de kamercapaciteit in Amsterdam en de regio toegenomen met respectievelijk 5% en 4%. Hotelcapaciteit Metropoolregio Amsterdam en Nederland toename/afname (%) hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden Amsterdam regio totaal Metropool totaal Nederland ,2 2 3 bron: O+S/CBS : meer grote 4-sterrenhotels in Amsterdam De groei van de kamercapaciteit in Amsterdam komt hoofdzakelijk door nieuwe grootschalige hotels (met meer dan 100 bedden) vooral in het 4-sterrensegment in de stadsdelen West, Centrum, Zuid, Nieuw-West en Zuidoost. Een deel van de nieuwe hotels kwam tot stand door transformatie van leegstaande (kantoor)gebouwen tot hotels. Balans hotelbeleid : toename hotelkamers in Amsterdam De gemeente Amsterdam heeft de ambitie om de hotelcapaciteit vergeleken met 2006 met kamers te vergroten. Tussen 2006 en 2013 zijn er in Amsterdam hotelkamers bijgekomen. Het grootste deel van deze kamers is gerealiseerd in hotels met 4-5 sterren (63%), grootschalige hotels (91%) en hotels buiten het stadscentrum (79%). Toename kamercapaciteit per indicator bron: O+S 4

5 Toerisme Campings De Metropoolregio telt 28 campings, waarvan 4 formeel in Amsterdam: twee in Amsterdam-Noord, één in Zeeburg en één in Zuidoost. De camping in het Amsterdamse Bos wordt vaak ook tot de Amsterdamse campings gerekend. Deze camping ligt echter officieel in Amstelveen. Uitkomsten hotelenquête: kamerbezetting en kamerprijzen in 2012, concurrentie met vakantieverhuur en verwachtingen van 2013 Meer concurrentie op de hotelmarkt De belangrijkste uitkomsten van de hotelenquête zijn samengevat in de figuur hieronder. Hoewel er nog nooit zoveel overnachtingen zijn geregistreerd als in 2012, kampten steeds meer hotels met een afname van het aantal gasten. De slechte economische situatie en een toenemend aantal accommodaties in Amsterdam schroeven de concurrentie tussen verschillende segmenten op en drukken de kamerprijzen. Wie op deze situatie kon inspelen heeft meer gasten gehad in 2012 en verwacht positieve ontwikkelingen in Dit zijn vooral grote en luxe hotels. Kleine budgetaccommodaties staan juist onder druk van prijsverlagingen bij grote hotels en ervaren concurrentie van toenemend aanbod aan goedkope woningen in vakantieverhuur. Situatie op de hotelmarkt in de periode , Amsterdam HOTELS meer concurrentie tussen segmenten 0-2 sterren hotels 3 sterren hotels 4-5 sterren hotels 42% hotels minder gasten in 2012 kamerprijzen niet gedaald bezettingsgraad 73% 15% verwacht meer gasten en 16% meer omzet in % hotels minder gasten in 2012 kamerprijzen gedaald bezettingsgraad 79% 30% verwacht meer gasten en 16% meer omzet in % hotels minder gasten in 2012 kamerprijzen gedaald bezettingsgraad 75% 47% verwacht meer gasten en 41% meer omzet in 2013 Kamerbezetting twee jaar stabiel: 75% in Amsterdam en 61% in de regio De gemiddelde bezetting van de Amsterdamse hotels was in 2012 voor het tweede achtereenvolgende jaar 75%. Het aandeel onderbezette hotels (voor minder dan 50%) 5

6 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek nam af. Maar ook het aandeel hotels met een hoge bezetting (boven 80%) is minder geworden. Regionale hotels zijn gemiddeld minder bezet dan de Amsterdamse hotels (61%). Meer gasten in 2012 door lagere prijzen De prijsdaling is te zien bij hotels met 3-, 4- en 5-sterren. In Amsterdam en de regio ontstaat een tweedeling: in bijna 40% van hotels nam het aantal gasten toe en evenveel hotels kampten met een afname. Beter management, samenwerken met boekingssites, speciale acties, maar vooral lagere prijzen worden genoemd als succesfactoren bij het toenemend aantal gasten. Vakantieverhuur zorgt voor oneerlijke concurrentie De helft van de Amsterdamse en bijna een derde van de regionale hotels meent last te hebben van particulieren, die hun woning aan toeristen verhuren. Vakantieverhuur wordt als oneerlijke concurrentie ervaren vooral door hotels met minder dan 4 sterren en minder dan 100 bedden. Verwachtingen van 2013: budgetsegement somberder, luxe segment positiever De vooruitblik op de situatie van individuele bedrijven in 2013 is nogal somber: de meeste budgetaccommodaties en 3-sterren hotels hebben in het begin van 2013 minder gasten ontvangen dan in het begin van En voor de daaropvolgende maanden van 2013 wordt hier ook geen toename van gasten en omzet verwacht. Luxe hotels zijn juist positief over ontwikkelingen van het aantal gasten en de omzet in Overige onderwerpen hotelenquête: themajaar, nieuw personeel en maatschappelijk verantwoord ondernemen Hoteliers waarderen themajaar Amsterdam 2013 Ruim 40% van de Amsterdamse hoteliers verwacht een positief effect van het themajaar Amsterdam 2013 op hun bedrijf. Promotie van Amsterdam, heropening van musea en vele activiteiten worden als gunstige factoren genoemd. Bijna een op de drie hoteliers verwacht geen effect van het themajaar op niveau van individuele hotels, maar sommigen van hen waarderen het positieve effect voor de hele stad. Vinden van horeca personeel voor 9% problematisch De meeste hoteliers kunnen in 2013 gemakkelijk aan nieuw personeel komen. Maar 9% noemt het lastig om gekwalificeerde horeca professionals te vinden, vooral als het gaat om specifieke eisen: Nederlands sprekend, onregelmatige diensten, ervaring en diploma. Meeste hotels maatschappelijk verantwoorde ondernemingen Bijna 80% van de hotels in Amsterdam en de regio doet aan een of meerdere vormen van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Energiebesparing en milieubewust ondernemen worden het vaakst genoemd. 6

7 Toerisme Hotelovernachtingen in Aantal overnachtingen neemt toe in 2013 Amsterdam trok in ,7 miljoen hotelgasten, goed voor 10,6 miljoen overnachtingen. In de eerste negen maanden van 2013 werden er 8,7 miljoen hotelovernachtingen geregistreerd, 7% meer dan in dezelfde periode van Over het hele jaar 2013 kan Amsterdam 6 miljoen hotelgasten en 11 miljoen overnachtingen verwachten, een toename van 5% á 6% ten opzichte van Groei aantal hotelovernachtingen per maand in de periode , Amsterdam * voorlopig ** prognose bron: CBS/O+S Amsterdam populair in eigen land De groei in 2013 is vooral te danken aan een forse toename van de binnenlandse gasten (+18%), maar ook aan gasten uit Duitsland (+18%), Frankrijk (+12%) en Groot-Brittannië (+10%). De heropening van de belangrijke Amsterdamse musea en de troonwisseling hebben Amsterdam in 2013 extra onder de aandacht gebracht. Het toerisme groeit in de hoofdstad in de eerste negen maanden van 2013 ook sneller dan landelijk (+2%). 1 Prognose O+S. 7

8 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Groei zakelijke en recreatieve markten Zowel recreatieve, als de zakelijke markt doen het goed in de eerste negen maanden van Het aantal hotelovernachtingen met een zakelijke reden is met 8% en met een recreatieve reden met 6%. 40% van alle hotelovernachtingen in Amsterdam is geboekt door gasten die in de stad verblijven voor zaken en overige om een recreatieve reden Meer banen in toeristische sector in 2013 Ruim banen in toerisme Toeristische sector is goed voor een op de tien banen in Amsterdam, oftewel banen op 1 januari Dit is 5% meer dan in De helft van de banen in de toeristische sector is in restaurants en cafés. Hier is ook eenderde van de totale toename te zien. 8

9 Toerisme Inleiding O+S levert in opdracht van Economische Zaken Amsterdam jaarlijks statistische informatie over hotels en toerisme in de Metropoolregio Amsterdam: het aantal accommodaties, kamers en bedden, de spreiding van accommodaties over de Metropoolregio en kamerprijzen in Amsterdam en de regio. Daarnaast wordt gerapporteerd over het aantal hotelovernachtingen in Amsterdam en de Metropoolregio. Dit rapport is gebaseerd op verschillende databronnen, onder andere de hotelenquête van O+S, toerismestatistieken van het CBS en hotelgegevens van het Bedrijfschap Horeca. De methodische verantwoording, hoe de gegevens in dit rapport tot stand zijn gekomen, is in bijlage 4 opgenomen. Dit rapport is als volgt opgebouwd: in het eerste hoofdstuk worden de volgende gegevens behandeld: het aantal hotels, kamers en bedden in Amsterdam en de Metropoolregio. In het tweede hoofdstuk komen hotelprijzen en kamerbezetting aan de orde en een aantal aanvullende vragen over het vinden van personeel en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Het derde hoofdstuk bevat gegevens over het aantal gasten en overnachtingen in Amsterdam. Aanvullende informatie, methodeverantwoording en vragenlijst zijn in bijlage 1-5 te vinden. 9

10 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek 1 Capaciteit van hotels en campings in Metropoolregio Amsterdam In dit hoofdstuk staan de hotelgegevens centraal: hoeveel hotels, kamers en bedden zijn er in Amsterdam en de regio, hoeveel sterren hebben de hotels en waar zijn deze gevestigd. Deze statistieken betreffen de stand van zaken medio 2013 en worden vergeleken met de cijfers van vorige jaren (bron: Hoteldatabase O+S). Gegevens over campings worden apart gerapporteerd in paragraaf 1.5. Informatie over bronnen en definities is te vinden in bijlage Hotelcapaciteit in Amsterdam periode Op 1 juli 2013 telde Amsterdam 413 hotels met een totale capaciteit van kamers en bedden (zie tabel 1.1). 2 Vergeleken met een jaar eerder zijn er per saldo 15 hotels (+4%), bijna kamers (+5%) en bedden (+5%) bijgekomen. Dit is iets minder dan het groeitempo in de periode Toen kwamen er 23 hotels bij en nam de kamercapaciteit met 9% toe (zie figuur 1.1a). Tabel 1.1 Hotels, kamers en bedden naar sterklasse, Amsterdam op 1 juli 2012 en op 1 juli toename/afname hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden geen ster ster sterren sterren sterren sterren totaal bron: O+S 2 Het aantal kamers toont aan hoeveel gasten er minimaal in een hotel kunnen overnachten. Daarbij moet rekening gehouden worden met het feit dat een hotel met alleen eenpersoonskamers minder capaciteit heeft dan een hotel met twee- en driepersoonskamers. Sommige budgetaccommodaties verhuren geen kamers, maar bedden. Meerdere personen kunnen in een kamer overnachten. Het aantal bedden laat dus de maximale capaciteit van een hotel zien. 10

11 Toerisme Figuur 1.1a Mutaties hotelkamers naar sterklasse, Amsterdam bron: O+S Nieuwe grootschalige hotels in 5 stadsdelen De capaciteitstoename in de periode is vooral te danken aan de komst van 8 nieuwe grootschalige hotels (elk met meer dan 100 bedden, zie bijlage 1). Deze nieuwe hotels zorgen samen voor drie kwart van de totale capaciteitstoename en zijn verdeeld over de stadsdelen West (3), Centrum (2), Zuid (1), Nieuw-West (1) en Zuidoost (1). De capaciteit van West groeit het hardst. Hier is ook het grootste hotel van het afgelopen jaar gerealiseerd: het 4-sterren Golden Tulip Amsterdam West met meer dan 200 kamers en 500 bedden. Vijf van de nieuwe hotels in West, Centrum en Zuid kwamen tot stand door transformatie van leegstaande (kantoor)gebouwen tot hotels. Per sterklasse gekeken neemt de capaciteit van het 4-sterren segment het meest toe. Deze toename is te danken zowel aan de nieuwe grote hotels, als aan de sterwijzigingen van drie bestaande hotels (zie tabel 1.2 hieronder en bijlage 1). De capaciteit van hotels met 0-2 sterren is gedaald. Tabel 1.2 Mutaties van hotelcapaciteit in de periode 1 juli juli 2013 naar ster- en grootklasse hotels kamers bedden 100 bedden of minder meer dan 100 bedden 100 bedden of minder meer dan 100 bedden 100 bedden of minder meer dan 100 bedden 0-1 ster sterren sterren sterren sterren totaal bron: O+S 11

12 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek 1.2 Inzoomen op hotellocaties Hotels in Amsterdam zijn verspreid over alle stadsdelen, maar ruim 60% van alle hotels en 46% van alle kamers en bedden is gevestigd in het stadsdeel Centrum (zie absolute aantallen in bijlage 3). Andere stadsdelen met relatief veel hotelcapaciteit zijn Zuid, West, Nieuw-West en Oost. Alle vestigingen van Amsterdamse hotels zijn op kaart 1.3a te zien. Op de kaarten 1.3b en 1.13c wordt ingezoomd op enkele hotelconcentraties. Kaart 1.3a Spreiding van hotels naar sterklasse per postcode in Amsterdam, op 1 juli 2013 (totaal beeld) Noord Nieuw-West West 1 Centrum Zuid 6 Oost Schiphol Hotels juli sterren en meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden AMSTERDAM 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden 0-2 sterren en 100 bedden of minder Zuidoost bron: O+S Budgethotels zijn met name vertegenwoordigd in het stadsdeel Centrum, op afstand gevolgd door Zuid (Museumkwartier, De Pijp). In het vestigingspatroon van de driesterrenen luxere hotels is er meer spreiding te zien (Centrum, Zuid, West, Nieuw-West, Oost). Relatief veel grote luxe hotels zijn gevestigd in de buurt van het Centraal Station binnen het gebied 1012 en ten zuiden van het centrum (Apollobuurt, Zuidas). In de laatste jaren komen er steeds meer hotels bij aan de rand van de stad. Er is bijvoorbeeld een nieuwe concentratie hotels ontstaan in de omgeving van het station Sloterdijk. Tussen 2011 en 2013 zijn hier vier nieuwe hotels bijgekomen, waarvan drie in Westpoort en een in West (zie kaart 1.3d en 1.3e). 12

13 Toerisme Kaart 1.3b Concentraties hotels in stadsdelen Centrum, West en Zuid, op 1 juli 2013 Hotels juli sterren en meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden 0-2 sterren en 100 bedden of minder 1 Centrum West Oost Zuid 8 1 gebied '1012' 2 Rembrandtplein 3 Leidseplein 4 Plantage 5 omgeving Frederiksplein 6 Vondelbuurt 7 Museumkw artier 8 De Pijp 9 Apollobuurt 10 gebied Zuidas Kaart 1.3c Overige concentraties hotels in stadsdeel Zuid, op 1 juli 2013 Hotels juli sterren en meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden 0-2 sterren en 100 bedden of minder Zuid

14 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Kaart 1.3d Nieuwe concentratie hotels in de buurt van station Sloterdijk, op 1 juli 2013 Hotels juli sterren en meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden 0-2 sterren en 100 bedden of minder Westpoort 11 Nieuw-West West 11 Station Sloterdijk en omgeving Kaart 1.3e Hotels in de buurt van station Sloterdijk, op 1 juli 2010 Hotels juli sterren en meer dan 50 bedden 4-5 sterren en 50 of minder bedden 3 sterren en meer dan 50 bedden 3 sterren en 50 of minder bedden 0-2 sterren en meer dan 50 bedden 0-2 sterren en 50 of minder bedden Westpoort Nieuw-West 14 West

15 Toerisme Balans : meer grote luxe hotels buiten stadscentrum In de nota hotelbeleid is de ambitie geformuleerd om de bestaande hotelcapaciteit met kamers te vergroten. 3 Deze kamers zouden worden toegevoegd aan de ruim hotelkamers medio Daarbij zou gelet worden op het evenwicht tussen budgethotels en hoogwaardiger segmenten, tussen grootschalige en kleine hotels, tussen de binnenstad en de andere stadsdelen. Tussen medio 2006 en medio 2013 zijn er in Amsterdam hotelkamers bijgekomen. Het grootste deel van deze kamers is gerealiseerd in hotels met 4-5 sterren (63%), grootschalige hotels (91%) en buiten stadscentrum (79%, zie kaart 1.4, figuur 1.5 en bijlage 2). Kaart 1.4 Nieuwe hotels in de periode 1 juli juli 2013 naar sterklasse en grootte Westpoort Noord Nieuw-West West Centrum Zuid Oost Schiphol Hotels bijgekomen tussen 1 juli 2006 en 1 juli sterren en meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden 0-2 sterren en 100 bedden of minder AMSTERDAM Zuidoost bron: O+S Viersterren segment meest toegenomen Het aantal en de capaciteit van luxe hotels neemt in de periode het hardst toe, vooral in de laatste drie jaar door de komst van grootschalige 4-sterren hotels (zie bijlage 1). Enkele voorbeelden hiervan zijn Doubletree by Hilton Hotel, Crowne Plaza Amsterdam South en Golden Tulip Amsterdam West (elk met meer dan 200 kamers en 400 bedden). Daarnaast zijn er twee grootschalige hotels met 5 sterren bijgekomen: Het Conservatorium hotel en Andaz Amsterdam Prinsengracht hotel (elk met meer dan 100 kamers en 200 bedden). 3 Nota Hotelbeleid , Economische Zaken. 15

16 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Figuur 1.5 Hotelkamers naar sterklasse, Amsterdam *) Dit is inclusief accommodaties waarvan de sterklasse (nog) onbekend is. Tot de bepaling van het aantal sterren worden zij beschouwd als sterloos. bron: O+S Andere hotelclassificatie na 2006 In 2007 werd in Nederland een nieuwe hotelclassificatie ingevoerd (Nederlandse Hotel Classificatie NHC). Volgens deze nieuwe classificatie heeft bijna de helft van de bestaande 5-sterren hotels in Amsterdam één ster minder gekregen. Hierdoor is het aantal 4-sterren hotels in 2007 toegenomen en het aantal 5-sterren hotels afgenomen (zie figuur 1.5). Tot en met 2006 werd het aantal sterren bij Nederlandse hotels bepaald volgens de Benelux Hotel Classificatie (BHC) Explosieve groei grote hotels in De gemiddelde capaciteit van een Amsterdams hotel is in de periode toegenomen van 53 kamers en 113 bedden naar 61 kamers en 133 bedden. De schaalvergroting van hotels is het gevolg van nieuwe hotels met meer dan 100 bedden. Dit doet zich vooral in de laatste drie jaar voor (zie figuur 1.6 en 1.7 en bijlage 2). 16

17 Toerisme Figuur 1.6 Absolute toename hotels naar grootte, Amsterdam bron: O+S Figuur 1.7 Hotels naar grootte, Amsterdam bron: O+S Sterke toename capaciteit buiten Centrum Traditioneel is meer dan 60% van de Amsterdamse hotels in het stadscentrum geconcentreerd. Dit zijn vooral kleine accommodaties goed voor 46% van alle hotelkamers en -bedden in de stad. Sinds 2006 groeide capaciteit echter het meest buiten stadscentrum: in absolute zin in het stadsdeel Zuid en relatief gezien in Westpoort en Nieuw-West (zie bijlage 2 en figuur 1.8). In de periode is het aandeel van het stadscentrum in de totale kamer- en beddencapaciteit afgenomen van 55% naar 46%. 17

18 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Absolute toename in Zuid, relatieve groei in Westpoort Bijna 30% van de kamertoename in de periode is gerealiseerd in het stadsdeel Zuid. Enkele voorbeelden van de nieuwe hotels zijn NH Musica, CitizenM, Crowne Plaza Amsterdam South, Het Conservatorium hotel en Sir Albert. De meest opvallende relatieve groei is te zien in Westpoort. Tot medio 2011 telde Westpoort één hotel. In de daaropvolgende twee jaar kwamen er drie hotels bij, waardoor de kamercapaciteit is bijna verviervoudigd. Er zijn nu meer hotelkamers in Westpoort dan in Zuidoost en Noord. In de stadsdelen Nieuw-West en Oost neemt de hotelcapaciteit ook relatief snel toe. Figuur 1.8 Hotelkamers naar stadsdeel, Amsterdam bron: O+S 1.4 Hotelcapaciteit in de Metropoolregio Amsterdam De totale hotelcapaciteit van de Metropoolregio Amsterdam is 625 hotels, kamers en bedden. Dit is 31% van de landelijke hotelcapaciteit. Ruim 70% van de kamers en bedden in de Metropool bevindt zich in Amsterdam (zie tabel 1.9). De regio (exclusief Amsterdam) telt 212 hotels, kamers en bedden. De spreiding van hotels in de Metropoolregio Amsterdam naar sterklasse en capaciteit is op kaart 1.10 afgebeeld. Vergeleken met 2012 is de kamercapaciteit van de regio met 4% toegenomen. Er zijn per saldo vijf hotels en ruim 400 kamers bijgekomen. In de agglomeratie Haarlem (+11%) en Gooi en Vechtstreek (+10%) neemt de kamercapaciteit het meest toe. 18

19 Toerisme Tabel 1.9 Hotelcapaciteit Metropoolregio Amsterdam en Nederland toename/afname hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden Amstel-Meerlanden agglomeratie Haarlem Waterland Gooi en Vechtstreek IJmond Flevoland Zaanstreek regio totaal Amsterdam totaal Metropool totaal Nederland bron: O+S/CBS Kaart 1.10 Spreiding van hotels naar sterklasse en beddencapaciteit per postcode, op 1 juli 2013 BEEMSTER ZEEVANG BLOEMENDAAL 1 WORMERLAND BEVERWIJK ZAANSTAD VELSEN HAARLEM 2 AMSTERDAM PURMEREND 3 WATERLAND EDAM- VOLENDAM 4 LELYSTAD ZANDVOORT 7 HAARLEMMERMEER Hotels juli sterren Katwijken meer dan 100 bedden 4-5 sterren en 100 bedden of minder 3 sterren en meer dan 100 bedden LEIDEN WASSENAAR 3 sterren en 100 bedden of minder 0-2 sterren en meer dan 100 bedden VOORSCHOTEN 0-2 sterren en 100 bedden of minder RIJNWOUDE 6 Schiphol AALSMEER UITHOORN AMSTELVEEN 5 WIJDEMEREN HILVERSUM HUIZEN ALMERE Subregio s binnen de Metropool (excl. Amsterdam) 1 IJmond 3 Waterland+ 5 Het Gooi en Vechtstreek 7 agglomeratie Haarlem 2 Zaanstreek 4 Flevoland - 6 Amstel-Meerlanden bron: O+S 19

20 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Binnen de regio is 49% van alle kamers geconcentreerd in Amstel-Meerlanden, vooral rond de luchthaven Schiphol (Hoofddorp, Badhoevedorp, Lijnden en Schiphol). De meeste hotels hier zijn grootschalige luxe hotels. Een andere hotelconcentratie in de regio is te vinden in de badplaats Zandvoort. De meeste accommodaties hier zijn kleinschalig. In IJmond hebben Velsen (IJmuiden) en Beverwijk (Wijk aan Zee) de grootste kamer- en beddencapaciteit. Hier is de helft van accommodaties kleinschalig, maar in Velsen zijn ook grootschalige luxe hotels gevestigd. In de Zaanstreek zijn bijna alle kamers en bedden in Zaanstad (Zaandam) te vinden. In de regio Waterland+ hebben Monnickendam, Katwoude en Volendam de meeste bedden en kamers. Dit zijn voor een groot deel kleinschalige budgetaccommodaties. In Gooi en Vechtstreek heeft Hilversum veruit de grootste capaciteit, gevolgd door Bussum en Naarden. Hier zijn relatief veel luxe hotels gevestigd. 1.5 Campings De Metropoolregio telt 28 campings, waarvan 4 formeel in Amsterdam: twee in Amsterdam-Noord, één in Zeeburg en één in Zuidoost. De camping in het Amsterdamse Bos wordt vaak ook tot de Amsterdamse campings gerekend. Deze camping ligt echter officieel in Amstelveen (zie kaart 1.11). Kaart 1.11 Campings in Metropoolregio Amsterdam, medio 2013 BEVERWIJK 7 1 HAARLEM 6 AMSTERDAM Schiphol 2 3 EDAM- VOLENDAM AMSTELVEEN 5 ALMERE 4 LELYSTAD HILVERSUM Subregio s binnen de Metropool (excl. Amsterdam) 1 IJmond 2 Zaanstreek 3 Waterland+ 4 Flevoland - 5 Het Gooi en Vechtstreek 6 Amstel-Meerlanden 7 agglomeratie Haarlem 20

21 Toerisme Aanvullende informatie over de campings is gepresenteerd in tabel Deze gegevens zijn afkomstig uit de laatste enquête van O+S, aangevuld met gegevens van de websites van de campings. 4 Tabel 1.12 Campings in Metropoolregio Amsterdam, op 1 juli 2013 regio Amsterdam Gooi en Vechtstreek agglomeratie Haarlem IJmond Flevoland- Waterland + naam camping Het Amsterdamse bos (Amstelveen) Badhoeve Gaasper camping Amsterdam Het Vliegenbos Zeeburg camping De Molshoop / Zonnehoek De Woensberg Camping Bloemendaal Camping De Branding Caravanpark De Duinrand Park Zandvoort Droompark Spaarnwoude Het Helmgat Kampeerbedrijf De Liede Kennemer Duincamping De Lakens Park Sandevoerde Droompark Buitenhuizen Klein Hemelrijk (incl.de Berenweide) Nivon Natuurterrein Banjaert Camping De Duindoorn Schoonenberg Camping Vogelenzang Camping 'T Oppertje Camping De Gaard/Doors Camping De Houtrib Camping Strandbad Edam Camping Uitdam Camping Vogelenzang bron: O+S/ 4 Websites zijn: ; www. vliegenbos.com ; ; ; 21

22 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek 2 Uitkomsten hotelenquête: terugblik op 2012 en verwachtingen in 2013 In dit hoofdstuk zijn hoteliers aan het woord. De respondenten van de hotelenquête blikken eerst terug op de resultaten van het afgelopen jaar 2012: de kamerbezetting en prijzen, ontwikkeling van het aantal hotelgasten. Daarna wordt ingegaan op de verwachtingen voor de komende periode in Een op de twee hotels in Amsterdam en één op de drie hotels in de regio deed mee aan deze enquête. De uitgebreide methodeverantwoording en de hotelenquête zijn in bijlage 4 en 5 te vinden. 2.1 Kamerbezetting gestabiliseerd op 75% De gemiddelde bezetting 5 van de Amsterdamse hotels is 75%, zowel in 2011 als in 2012 (zie figuur 2.1 en tabel 2.2). Ondanks de sterke kamertoename in 2012 is de bezetting niet gedaald. Dit komt door een recordaantal overnachtingen in 2012 (ruim 10 miljoen). Figuur 2.1 Kamerbezetting, aantal hotelkamers en overnachtingen van hotelgasten in Amsterdam bron: CBS/O+S CBS verbetert berekeningswijze hotelovernachtingen in 2012 Het CBS heeft haar methodiek aangepast waardoor de overnachtingscijfers vanaf 2012 niet meer vergelijkbaar zijn met eerdere jaren. De aanpassingen zijn nodig om de actuele veranderingen op de hotelmarkt beter te kunnen registreren. 5 Respondenten (woordvoerders van hotels) geven jaarlijks aan hoeveel procent van de kamers gemiddeld bezet was in hun hotels. Voor Amsterdam is vergelijking mogelijk met de voorgaande jaren. Voor de regio zijn gegevens vanaf 2009 beschikbaar. 22

23 Toerisme Het aandeel onderbezette hotels (voor minder dan 50% op jaarbasis) neemt in de periode elk jaar af. Een nieuwe ontwikkeling is dat ook het aandeel hotels met een erg hoge bezettingsgraad (boven 80%) is afgenomen. Dit gebeurde voor het eerst sinds Tweederde van de Amsterdamse en driekwart van de regionale hotels heeft een bezetting tussen de 50% en 80% op jaarbasis. Regionale hotels zijn gemiddeld minder bezet dan de Amsterdamse hotels (zie tabel 2.2 en 2.3). Tabel 2.2 Gemiddelde kamerbezetting naar sterrenklasse hotels, (procenten) Amsterdam regio Metropool ster NHC ster sterren sterren sterren sterren x x x sterren sterren sterren gemiddeld bron: O+S Tabel 2.3 Hotels naar kamerbezetting Amsterdam regio Metropool tot 50% %-80% meer dan 80% totaal (%) bron: O+S 2.2 Kamerprijzen licht gedaald in 2012 Na een periode van prijsverhogingen in zijn hotelprijzen in Amsterdam en de regio licht gedaald Lagere prijzen, actie's, (zie tabel 2.4). Dit is een reactie op de toename van het aantal hotels in de stad, afgenomen koopkracht en de etc. Meer gasten, minder dure euro. Hoteliers verlagen kamerprijzen (onder andere opbrengst... door voordelige aanbiedingen) om de bezettingsgraad op pijl te houden. De daling van de gemiddelde kamerprijs is te zien bij hotelenquête hotels met 3-, 4- en 5-sterren. Budgetaccommodaties hebben hun prijzen iets verhoogd. Dit is mogelijk een reactie op de toegenomen kosten want het aantal gasten in hotels met 0-2 sterren is niet toegenomen. 23

24 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Tabel 2.4 Gemiddelde kamerprijzen van een 2-persoonskamer per nacht naar sterklasse, (in euro s) 6 Amsterdam regio ster sterren sterren sterren sterren x x x 0-2 sterren sterren sterren gemiddelde bron: O+S 2.3 Meer hotels zien terugloop gasten door slechte economie en concurrentie in 2012 De situatie met gastenontwikkeling in Amsterdamse hotels is in 2012 versoberd vergeleken met de voorgaande jaren. Hoewel er nog nooit zoveel overnachtingen zijn geregistreerd als in 2012, kampten steeds meer hotels met een afname van het aantal gasten. In Amsterdam nam niet alleen het aantal overnachtingen toe, maar ook het hotelaanbod, wat de onderlinge concurrentie tussen hotels opschroefde. Anders dan in de voorgaande jaren waren er in 2012 evenveel hotels met een toename van het aantal gasten als met een afname (zie figuur 2.5). In de regio is deze tweedeling al langer te zien, sinds Figuur 2.5 Ontwikkeling van het aantal hotelgasten in hotels 6 Respondenten is gevraagd naar de reguliere gemiddelde kamerprijzen inclusief ontbijt, service en btw. Omdat respons op deze vraag bij sommige stercategorieën nogal laag is moeten deze resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd. 24

25 Toerisme Budgetaccommodaties in Amsterdam hadden in 2012 relatief vaker te maken met het verlies van het aantal gasten (42%) dan luxe hotels (36%, zie tabel 2.5a). Tabel 2.5a Antwoorden van hoteliers op de vraag over het aantal gasten in 2012 naar sterklasse Amsterdam 4-5 totaal vraag antwoorden 0-2 sterren 3 sterren sterren Amsterdam Heeft uw accommodatie meer gasten ontvangen in 2012 dan in 2011? regio totaal regio Meer gasten Even veel gasten Minder gasten totaal Hoteliers danken de toename van het aantal gasten in hun bedrijf vooral aan beter management, samenwerken met bookingsites, speciale acties en scherpe prijzen (zie tabel 2.6a). Hoteliers, die in 2012 minder gasten hebben ontvangen, wijten deze daling aan de slechte economie, een toenemende concurrentie of de combinatie van beide factoren (zie tabel 2.6b). Tabel 2.6a Redenen waarom aantal hotelgasten is toegenomen in 2012, Metropoolregio Amsterdam reden open antwoorden (top-3) Management en/of scherpe prijs Lagere prijzen. Wisseling management, prijs iets verlaagd. Goede contacten met diverse 42% bookingsites. Veel speciale acties gedaan, resultaat lagere gemiddelde kamerprijs helaas ook lagere revenue per available room. Meer toeristen Gebruik bookingsites/ naambekendheid Renovatie Overig Meer toeristen. 23% Meer gasten, maar korter verblijf. Meer gasten uit Oost-Europa en Azië. Oktober 2011 aangesloten bij verschillende boekingswebsite in combinatie met locatie en een goed product! 13% Toename van boekingwebsites. Naamsbekendheid en zeer goede reviews op internet Winnaar Award Tripadvisor 2012 Renovatie van vergaderzalen en brasserie. 11% Uitbouwen. Door renovatie. Was nieuw op de Zaanse Schans, 2011 was het jaar dat we zijn gestart. Toename lag dus voor de hand. 11% Mooi voorjaar in Meer grote evenementen. 25

26 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Tabel 2.6b Redenen, waarom aantal hotelgasten is afgenomen in 2012, Metropoolregio Amsterdam reden open antwoorden (top-3) Economische situatie Concurrentie (Wereldwijde) crisis/ recessie 43% Mensen hebben minder geld te besteden. Geld wordt anders besteed. Overnachtingen zijn geen prioriteit. Toename hotelkamers (accors in de stad, prijzenslag tussen hotels (ketens)). 19% Toename hotels buiten centrum. Het toenemende aantal hotels in Amsterdam Combinatie crisis én concurrentie Crisis in Europa. Meer beschikbare kamers in Amsterdam. 13% Economische recessie. Toenemend aanbod hotelkamers in Amsterdam. Teveel nieuwe hotel kamers tijdens crisis, veel (illegale ) B&B en hobby hotels. Negatief beeld project 1012 overig Red light district, coffeeshops en omgeving in slecht beeld via nieuws, aankondiging afname coffeeshops. De economie en de 1012-project. Door de constante foreign pers over de 3% vermindering van de Wallen en de coffeeshops te wijten aan het project. Economie algemeen Project gemeente. Minder toeristen. 13% Geen activiteiten in Amsterdam. Alle musea gesloten. Tijdelijk geen connectie met boekingsagent. 2.4 In 2013 geen groeiverwachting in hotels met minder dan 4 sterren De vooruitblik op de situatie van individuele bedrijven in 2013 is nogal somber, vooral bij budget-accommodaties en 3-sterren hotels. De meerderheid van deze bedrijven heeft in het begin van 2013 minder gasten ontvangen dan in het begin van En in de daaropvolgende maanden van 2013 wordt hier ook geen toename van gasten en omzet verwacht (zie figuur 2.7 en tabel 2.8). Figuur 2.7 Saldo positieve en negatieve antwoorden van hoteliers 26

27 Toerisme Verwachtingen van luxe hotels zijn optimistischer. Hier wordt positief gekeken naar toekomstige ontwikkelingen van het aantal gasten en omzet in Niettemin zijn er iets meer negatieve dan positieve antwoorden over de ontwikkeling van het aantal gasten in het begin van Tabel 2.8 Antwoorden van hoteliers op drie vragen over situatie in 2013, (procenten) Amsterdam regio totaal Amsterdam totaal regio meer gasten vraag 0-2 sterren 3 sterren 4-5 sterren Heeft uw accommodatie meer gasten ontvangen in de eerste vier maanden van 2013 dan begin 2012? even veel gasten minder gasten totaal Verwacht u meer, minder of evenveel gasten in 2013 als in 2012? meer gasten even veel gasten minder gasten totaal Wat verwacht u van de omzet van uw accommodatie in 2e kw 2013? meer omzet even veel omzet minder omzet totaal Veel hotels verwachten positief effect Amsterdam 2013 Twee op de vijf Amsterdamse hoteliers verwachten dat het themajaar Amsterdam 2013 een positief effect zal hebben op het aantal gasten in hun hotel in 2013 (zie tabel 2.9). Opmerkelijk is dat ook hoteliers die geen gastentoename in hun hotel verwachten het effect van Amsterdam 2013 positief noemen. In de regio is Amsterdam 2013 minder bekend en het positieve effect daarvan wordt minder vaak verwacht. Tabel 2.9 Denkt u dat het themajaar 'Amsterdam 2013' een positief effect zal hebben op het aantal gasten in uw accommodatie in 2013? Amsterdam regio ja nee ik ben niet bekend met 'Amsterdam 2013' anders 7 4 totaal Het positieve effect van Amsterdam 2013 is volgens Amsterdamse hoteliers te danken aan marketing en promotie, heropening van musea en vele activiteiten in Amsterdam. Dit valt af te lezen uit de toelichting van 75 respondenten (waarvan 7 uit de regio) in tabel 2.10a. 27

28 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Tabel 2.10a Toelichting positieve effect Amsterdam 2013 reden open antwoorden (top-3) marketing, promotie Meer reclame is meer toerisme. Meer promotie voor de stad zal zeker leiden in op korte termijn- voor meer 35% gasten. Fantastisch initiatief, erg goed voor de stadsmarketing. opening musea, inhuldiging, Musea zullen veel bezoekers trekken. evenementen Heropening Rijksmuseum, Van Gogh Museum en Stedelijk museum heeft wel positief invloed. 29% Evenementen zoals IBC, Sensation, Uitmarkt, Koninginnedag. meer toeristen Meer toeristen, daardoor meer tweepersoons gebruik kamers. 11% Meer toeristen in Amsterdam. Meer buitenlanders. ja, maar 7% Wel iets, maar niet voldoende. Ja, vooral 400 jaar grachten waar Amsterdam marketing niet aan had gedacht voor hotels. Dus eigen initiatief. Had er overigens meer van verwacht. Totaal aantal gasten in A'dam zal toenemen. Grotere aanbod aan hotels en alternatieve overnachtingsmogelijkheden zoals AirBnB zorgen ervoor dat het op individueel hotel niveau niet merkbaar is. overig Gedeeltelijk. 19% Altijd goed. Alle positieve acties dragen bij. Amsterdamse hoteliers die geen effect verwachten van het themajaar voor hun bedrijf wijten dit voornamelijk aan de slechte economie en de totale hoteltoename. Sommige van deze hoteliers zien het positieve effect van Amsterdam 2013 voor de hele stad, maar verwachten weinig effect op niveau van individuele hotels. In de regio verwachten hoteliers geen effect omdat het themajaar op Amsterdam is gericht. In totaal hebben 62 respondenten een spontane toelichting achtergelaten (waarvan 26 uit de regio, tabel 2.10b). 28

29 Toerisme Tabel 2.10b Toelichting geen effect Amsterdam 2013 reden open antwoorden (top-3) slechte economie en meer hotels Economie en teveel nieuwe hotels. 32% Het thema weegt niet op tegen de afname in de markt. Het themajaar zal wel invloed hebben op Amsterdam als geheel maar door het grotere aanbod aan hotelkamers in de stad zal dit effect minimaal zijn voor ons. niet gericht op de regio niets gemerkt op niveau van individueel (kleinschalig) hotel Alleen als Amsterdam vol zit. 27% Amsterdam heeft zelf te veel capaciteit. VVV Amsterdam stuurt geen gasten naar Zandvoort. Tot nu toe nog niets gemerkt. 11% Kleinschalig hotel. Ongeschikt voor MKB. Amsterdam is populair om andere redenen/ buitenlanders niet bekend met themajaar 11% Het is meer een leuk weetje dan een reden om de stad te bezoeken. Buitenlandse gasten zijn hier nauwelijks mee bekend. Veel internationale gasten merken het pas als ze aankomen. overig Veel jonge gasten die hier niet naar kijken. 18% We richten ons op groepen. Uit ervaring. 2.6 De helft van Amsterdamse hotels heeft last van vakantieverhuur De helft van de Amsterdamse en bijna eenderde van de regionale hotels meent last te hebben van particulieren, die hun woning aan toeristen verhuren (zie tabel 2.11). Tabel 2.11 Heeft uw bedrijf daar last van vakantieverhuur? (procenten) Amsterdam ja nee geen mening totaal regio Uit spontaan gegeven toelichtingen van hoteliers valt af te lezen dat vakantieverhuur hotelprijzen onder druk zet en als oneerlijke concurrentie wordt ervaren. Voor hotels gelden namelijk strengere regels en ze dragen meer af aan belasting en vergunningen. Hieronder de mening van enkele hoteliers over vakantieverhuur: Zij zorgen ervoor dat kamer-/bedprijs enorm daalt, waardoor toekomstige kwaliteit onder druk komt te staan, omdat investeringen en onderhoud niet meer te betalen zijn. Hun prijzen zijn lager. Zij hoeven geen btw en toeristenbelasting af te dragen en geen investeringen te doen in legionellacontrole of brandveiligheid. Minder toeristen naar hotels. Oneerlijke concurrentie vanwege vele regelgeving! We hebben veel last van Airbnb. Er is oneerlijke concurrentie. 29

30 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Vakantieverhuur wordt als concurrentie ervaren vooral door hotels met minder dan 4 sterren en minder dan 100 bedden (zie figuur 2.12). Figuur 2.12 Hotels, die last hebben van vakantieverhuur naar sterklasse en grootte, Amsterdam 2.7 Vinden van geschikt personeel soms problematisch De meeste hoteliers kunnen in 2013 makkelijk aan nieuw personeel komen (zie tabel 2.13). Uit sommige reacties blijkt dat het personeelsaanbod is toegenomen. Maar 9% vindt het lastig om personeel te vinden, vooral voor specifiek werk als afdeling food and beverage. Het meest genoemd probleem is het vinden van horecaprofessionals die voldoen aan bepaalde functie-eisen: Nederlands sprekend, gekwalificeerd, gemotiveerd en bereid op onregelmatige diensten. Sommige functies makkelijk (schoonmaak, front office), andere moeilijk (kok, bediening). hotelenquête Tabel 2.13 Ervaring met het vinden van personeel, (procenten) Amsterdam regio geen (Ik heb geen personeel en/of ik zoek geen nieuw personeel) positief (Ik kan makkelijk nieuw personeel werven) negatief 9 9 anders 7 4 totaal

31 Toerisme Meeste hotels sparen energie en werken milieu bewust De meeste hotels in Amsterdam en de regio doen aan een of meerdere vormen van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Energiebesparing en milieubewust werken zijn de meest voorkomende vormen zowel in Amsterdam als in de regio (zie tabel 2.14). Grootschalige hotels en luxe hotels doen vaker aan MVO dan kleinschalige budgetaccommodaties (zie figuur 2.15). Tabel 2.14 Doet uw bedrijf aan een of meerdere vormen van MVO? Amsterdam regio nee ja, aan een of meerdere vormen MVO waaronder energiebesparing milieubewust werken (afval scheiden, minder verpakkingen) waterbesparing duurzaam inkopen werkplekken voor mensen met een arbeidsbeperking 8 2 Figuur 2.15 Participatie aan MVO naar sterklasse en grootte hotels, Amsterdam 31

32 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek 3 Groei toeristische sector in 2013: meer overnachtingen en banen Amsterdam blijft toeristen aantrekken ondanks de economische crisis. Tussen januari en oktober 2013 is het aantal hotelovernachtingen in de hoofdstad met 7% toegenomen vergeleken met In 2012 telde Amsterdam 10,6 miljoen hotelovernachtingen. Naar verwachting zal het aantal overnachtingen in 2013 meer dan 11 miljoen worden. Ook neemt het aantal banen in de toeristische sector toe. 3.1 Meer dan 10 miljoen overnachtingen in 2012 in Amsterdam De grens van 10 miljoen hotelovernachtingen is in 2012 officieel gepasseerd: 5,7 miljoen hotelgasten bleven gemiddeld 1,85 nachten in Amsterdam. Dit resulteerde in 10,6 miljoen hotelovernachtingen, aldus de cijfers van het CBS, die dit jaar volgens een verbeterde methode zijn berekend (zie figuur 3.1). 7 In de eerste tien maanden van 2013 werden er 9,7 miljoen hotelovernachtingen geregistreerd, (+7%) meer dan in dezelfde periode van Figuur 3.1 Hotelgasten en overnachtingen in Amsterdam, Bron: CBS 7 Het CBS heeft met ingang van 2012 de berekeningswijze van toeristische cijfers aangepast. Daardoor is de vergelijking met de voorgaande jaren niet mogelijk. 32

33 Toerisme Tabel 3.2 Hotelgasten, overnachtingen, verblijfsduur en de gemiddelde bedbezetting in Amsterdamse hotels, * gasten overnachtingen verblijfsduur (nachten) bedbezetting (%) 1 kw , kw , kw , kw ,79 56 totaal , kw 2013* , kw 2013* , kw 2013* ,93 68 *) voorlopige cijfers. bron: CBS Het toerisme groeit in de hoofdstad voorlopig sneller dan landelijk (+2%). De groei is te danken aan een forse toename van de binnenlandse gasten. De heropening van de belangrijke Amsterdamse musea en de troonwisseling hebben Amsterdam in 2013 extra onder de aandacht gebracht. Over het hele jaar 2013 kan Amsterdam ruim 6 miljoen hotelgasten en meer dan 11 miljoen overnachtingen verwachten, een toename van 7% ten opzichte van Recordniveau toerisme in 2012 ook wereldwijd De ontwikkeling in 2012 in Amsterdam is niet uniek. Dezelfde ontwikkeling doet zich voor in de rest van Nederland en in de andere landen. Het aantal overnachtingen in Nederland lag met 36,5 miljoen in 2012 ongekend hoog. Het toerisme in verschillende landen wordt door The World Tourism Organisation gemeten aan de hand van het aantal buitenlandse hotelgasten. En ook wereldwijd was 2012 een record met 1 miljard buitenlandse gasten. Deze groei zet zich in 2013 door Groei toerisme in 2013 ondanks economische tegenvallers In de eerste acht maanden van 2013 groeit het toerisme in de Europese landen met 5%, voorlopig sneller dan de voorspelde jaargroei van 2%-3%. In Nederland en in Amsterdam houdt de groei van zowel het buitenlandse, als van het binnenlandse toerisme ook aan. The World Tourism Organisation noemt de toeristische groei in 2013 opmerkelijk gezien de economische onrust in de Eurozone en schrijft deze toe aan het aanpassingsvermogen van de toeristische sector. Uit de enquête van O+S blijkt dat ook in Amsterdam hoteliers inspelen op de veranderingen van de markt: 42% van de hotels waar het aantal gasten toeneemt gebruikt speciale aanbiedingen en werkt intensiever samen met bookingsites. Daarnaast geven aanbiedingen van de vervoersmaatschappijen en de uitbreiding van het netwerk van directe bestemmingen op Schiphol een extra stimulans aan het inkomende toerisme zowel in Amsterdam, als in heel Nederland Amsterdam populaire bestemming in eigen land De forse groei van het aantal hotelovernachtingen in de eerste tien maanden van 2013 in Amsterdam is te danken aan Nederlanders (+18%), anders dan in de rest van het land 8 Prognose O+S. 33

34 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek (+1%, zie figuur 3.3). Dit is mogelijk te verklaren door de extra aandacht die de hoofdstad heeft gekregen in verband met de heropening van musea, de troonwisseling en verschillende evenementen. In het bijzonder in januari 2013 waren Amsterdamse hotels buitengewoon populair onder de eigen bevolking. In deze maand hebben 45 hotels meegedaan aan het evenement Amsterdamse Hotelnacht waarbij Amsterdammers tegen een gereduceerd tarief in deze hotels konden overnachten. Daarnaast waren er meer overnachtingen van gasten uit Duitsland (+18%), Frankrijk (+11%) en Groot-Brittannië (+10%). Deze groei is vooral bij Duitsers en Britten sterker dan landelijk. Het toerisme uit de opkomende BRIC landen groeit in Amsterdam even sterk als landelijk (+12%). Figuur 3.3 Groei hotelovernachtingen in periode januari-oktober 2013* ten opzichte van zelfde periode in 2012 * voorlopige cijfers 2013 bron: CBS Groei zakelijke en recreatieve markten in 2013 Bijna 40% van alle hotelovernachtingen in Amsterdam is geboekt door gasten die in de stad verblijven voor zaken en overige om een recreatieve reden. Zowel recreatieve, als de zakelijke markt doen het goed in de eerste negen maanden van 2013 (zie figuur 3.4). Het aantal hotelovernachtingen met een zakelijke reden neemt met 9% iets sneller toe dan het aantal overnachtingen met een recreatieve reden (+6%). In augustus 2013 is de zakelijke markt met een kwart toegenomen een gevolg van het congres van European Society of Cardiology in Amsterdam. Het congres telde bijna deelnemers. 34

35 Toerisme Het recreatieve toerisme wordt onder andere gestimuleerd door het feestelijke jaar Amsterdam 2013 en met name door de heropening van de drie belangrijke musea: Het Van Gogh Museum, het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum. In de periode januarioktober 2013 is het aantal museabezoekers met 17% toegenomen en het aantal attractiebezoekers met 4%. Figuur 3.4 Groei zakelijke markt en museumbezoek in Amsterdam, * * voorlopige cijfers 2013 bron: CBS/ Amsterdam Marketing 3.2 Meer banen in toeristische sector 9 in 2013 Toeristische sector is goed voor een op de tien banen in Amsterdam, oftewel banen op 1 januari Dit is 5% meer dan in 2012 (2790 banen). Deze groei is ook hoger dan in de andere sectoren in de hoofdstad (2%). De helft van de banen in de toeristische sector is in restaurants en cafés (zie figuur 3.5). Hier is ook eenderde van de totale toename te zien: 1137 banen in de periode (+ 4%). 9 Tot de toeristische sector worden de volgende branches gerekend: horeca, cultuur en recreatie (o.a. musea, amusement), personenvervoer (o.a. taxi), reisbureaus, detailhandel in souvenirs e.d. Het toerisme heeft een onmiskenbaar stimulerend effect op het aantal banen in deze branches, hoewel ze niet altijd direct door het toerisme tot stand zijn gekomen. 10 Volgens de cijfers van TNO voor 2012 is de toegevoegde waarde van de toeristische sector in Amsterdam 1,5 miljard. De sector is goed voor 10% van het totaal aantal banen. 35

36 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Figuur 3.5 Grote en kleine banen in toeristische branches, Amsterdam op 1 januari bron: O+S 36

37 Toerisme Bijlage 1 Hotelmutaties Tabel 1 Wijzigingen in hotelcapaciteit in de periode 1 juli juli 2013 naar sterklasse 11 toename capaciteit afname capaciteit hotels toename bedden hotels afname bedden 0-1 ster sterren sterren sterren sterren totaal bron: O+S 11 De mogelijke redenen voor de capaciteitwijzingen zijn: renovatie, uitbreiding, administratieve correcties. 37

38 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Bijlage 2 Hotelmutaties Tabel 5 Hotels, kamers en bedden naar sterklasse, grootte en stadsdeel, Amsterdam mutatie (abs.) mutatie (%) indicator hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden hotels kamers bedden sterklasse 0-2 sterren sterren sterren grootte grootschalig overig stadsdeel Centrum Zuid West Oost Nieuw-West Westpoort Noord Zuidoost totaal

39 Toerisme Bijlage 3 Hotelcapaciteit naar stadsdeel Tabel 6 Hotels naar stadsdeel en sterklasse, 1 juli ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal % Centrum Westpoort West Nieuw-West Zuid Oost Noord Zuidoost Amsterdam totaal bron: O+S Tabel 7 Kamers naar stadsdeel en sterklasse volgens NHC, 1 juli ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal % Centrum Westpoort West Nieuw-West Zuid Oost Noord Zuidoost Amsterdam totaal bron: O+S Tabel 8 Bedden naar stadsdeel en sterklasse volgens NHC, 1 juli ster 2 sterren 3 sterren 4 sterren 5 sterren totaal % Centrum Westpoort West Nieuw-West Zuid Oost Noord Zuidoost Amsterdam totaal bron: O+S 39

40 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Bijlage 4 Methode, databronnen en definities In dit rapport zijn gegevens opgenomen uit verschillende bronnen. Gegevens over gastenaccommodaties komen uit de hoteldatabase van O+S en de hotelenquête van O+S. Cijfers over het aantal gasten en overnachtingen komen van het CBS en worden door O+S bewerkt. 12 Hieronder worden definities en statistieken uit verschillende bronnen nader toegelicht. Hoteldatabase O+S De hoteldatabase is een databestand van Amsterdamse accommodaties dat wordt bijgehouden aan de hand van de gegevens van het Bedrijfschap Horeca, de respons op de hotelenquête O+S, internet en diverse externe bronnen. De gegevens in de hoteldatabase worden elk jaar per 1 juli bevroren. Sinds 2010 worden naast Amsterdamse hotels ook andere hotels in de Metropoolregio Amsterdam opgenomen in de hoteldatabase. Accommodaties in hoteldatabase In de hoteldatabase van O+S worden logiesverstrekkende bedrijven met meer dan 2 kamers en 4 bedden opgenomen, die voldoen aan de volgende criteria, te weten hotels, motels, botels, pensions en appartementen met hoteldienstverlening, jeugdaccommodatie en bed&breakfasts die kamers en/of bedden aan particulieren verhuren tegen een boeking per nacht. Bedrijven die eigen appartementen verhuren maar geen hotel runnen vallen buiten het bestek van dit onderzoek. Accommodaties die worden verhuurd voor incidenteel groepsverblijf (zoals feestboten) en/of geen boekingen voor een nacht aanbieden worden buiten beschouwing gelaten. De hoteldatabase wordt een keer per jaar geactualiseerd: de nieuwe logiesbedrijven worden toegevoegd aan het bestand; accommodaties, die zijn gestopt als hotel worden verwijderd. De meeste accommodaties worden verwijderd wegens opheffing. Andere accommodaties zijn verhuisd uit Amsterdam (bijvoorbeeld schepen). Sommige accommodaties worden uit de hoteldatabase verwijderd omdat ze niet meer aan de definitie van een hotel voldoen. Hotelenquête O+S Om de hoteldatabase te actualiseren, houdt O+S een jaarlijkse enquête onder hoteliers. Het veldwerk vindt plaats in het tweede kwartaal van het jaar. De enquête bevat naast de 12 Dit houdt in dat er tabellenrapporten worden gemaakt ten behoeve van EZ (per kwartaal en per jaar). Door gegevens van O+S en het CBS te koppelen is een schatting van het aantal gasten en overnachtingen per stadsdeel mogelijk. 40

41 Toerisme vragen over de actuele capaciteit van de hotels, ook vragen over hun kamerbezetting en kamerprijzen en een aantal aanvullende vragen (zie bijlage 3). Van de Amsterdamse hotels hebben er 202 de vragenlijst van O+S ingevuld, een respons van 49% (zie tabel 9). In de regio hebben 71 hotels de vragenlijst ingevuld (33%). 13 Tabel 9 Respons enquête gastenaccommodaties naar sterklasse, 2013 Amsterdam regio aantal hotels respons respons aantal hotels respons respons ster NHC (abs.) (abs.) (%) (abs.) (abs.) (%) 0-1 ster sterren sterren sterren sterren totaal hotels bron: O+S 13 In 2010 heeft O+S voor het eerst hotels buiten Amsterdam benaderd om mee te werken aan de enquête gastenaccommodaties. Deze regionale hoteldatabase is voornamelijk gebaseerd op de gegevens van Bedrijfschap Horeca en enquête gastenaccommodaties van O+S. 41

42 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek Bijlage 5 Vragenlijst Enquête Gastenaccommodaties 2013 Voor Hotels, Pensions, Appartementen, Botels en Hostels 1. Zou u onderstaande gegevens willen controleren en indien nodig aanpassen? Wijzingen en aanvullingen 1. Naam bedrijf 2. Adres 3. Postcode en plaats 4. Algemeen telefoonnummer 5. Algemeen adres 6. Website (zonder 7. Aantal sterren volgens Ned.Hotel Classificatie 2. Zou u onderstaande tabel op basis van de huidige situatie volledig willen invullen? aantal ruimten (kamers, appartementen, slaapzalen, -ruimten in woonboten *) aantal slaapplaatsen(exclusief bijzetbedden) 1-persoons x 1= 2-persoons ** x 2= 3-persoons x 3= 4 of meer-persoons Totalen * voor zover appartementen/woonboten eigendom zijn en per dag of week worden verhuurd ** zowel met 1 tweepersoonsbed als met 2 losse bedden 3. Heeft uw accommodatie meer gasten ontvangen in de eerste vier maanden van 2013 dan begin 2012? 1. Ja, meer gasten in januari-april 2013 dan in januari-april Nee, even veel gasten in januari-april 2013 als in januari-april Nee, minder gasten in januari-april 2013 dan in januari-april Verwacht u meer, minder of evenveel gasten in 2013 als in 2012? 1. Ik verwacht meer gasten in 2013 dan in Ik verwacht evenveel gasten in 2013 als in Ik verwacht minder gasten in 2013 dan in Weet niet 42

43 Toerisme Wat verwacht u van de omzet van uw accommodatie in de komende drie maanden (periode april-juni 2013)? 1. Ik verwacht meer omzet in april-juni 2013 dan in april-juni Ik verwacht evenveel omzet in april-juni 2013 als in april-juni Ik verwacht minder omzet in april-juni 2013 dan in april-juni Weet niet 6. Wat is uw ervaring met het vinden van personeel voor uw accommodatie in 2013? 1. Geen. Ik heb geen personeel en/of ik zoek geen nieuw personeel 2. Positief. Ik kan makkelijk nieuw personeel werven 3. Negatief. Toelichting 4. Anders. Toelichting Uw accommodatie in 2012 De vragen hieronder hebben betrekking op de situatie in Wat was de gemiddelde prijs voor 1- en/of 2-persoonskamer (inclusief ontbijt, service en b.t.w.) over 2012 in uw accommodatie? a. 1-persoonskamer b. 2-persoonskamer 8. Wat was in 2012 uw gemiddelde kamerbezetting? % 9. Is het aantal gasten in uw accommodatie in 2012 toegenomen in vergelijking met 2011? ja, toegenomen nee, gelijk gebleven ga door naar vraag 12 nee, afgenomen ga door naar vraag 11 weet niet ga door naar vraag Wat is er volgens u de reden dat het aantal gasten in uw bedrijf in 2012 is toegenomen? 11. Wat is er volgens u de reden dat het aantal gasten in uw bedrijf in 2012 is afgenomen? Overige vragen 12. Denkt u dat het themajaar 'Amsterdam 2013' een positief effect zal hebben op het aantal gasten in uw accommodatie in 2013? ja. Toelichting nee. Ik verwacht geen effect. Toelichting weet niet. Ik ben niet bekend met Amsterdam 2013 anders 43

44 Gemeente Amsterdam, Bureau Onderzoek en Statistiek 13. Steeds meer bedrijven doen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) zoals duurzaam inkopen en energiebesparing. Doet uw bedrijf aan een of meerdere vormen van MVO? nee ja, duurzaam inkopen ja, werkplekken voor mensen met een arbeidsbeperking ja, energiebesparing ja, waterbesparing ja, milieu bewust werken ( afval scheiden, minder verpakkingen) ja, anders 14. Sommige particulieren verhuren hun woning aan toeristen, bijvoorbeeld via websites van vakantieverhuur. Heeft uw bedrijf daar last van? nee ja, ik heb last van vakantieverhuur. Toelichting (waar heeft u last van?) weet niet/ geen mening Hartelijk dank voor uw medewerking. 44