Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

Transcriptie

1 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

3 2 Colofon Redactionele informatie Redactie Cor Hylkema (eindredactie) Willem Bosveld Eric Slot Michelle Huffener Stefan Zuurbier Vormgeving, zetwerk, omslag, druk en afwerking De Groot Drukkerij, Goudriaan Foto omslag Fotobank Intranet Amsterdam: Edwin van Eis Bronvermelding Het overnemen van gegevens is met de volgende bronvermelding toegestaan: O+S Amsterdam Verklaring der tekens. = de gegevens ontbreken x = geheim - = nul - = (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met 0(0,0) = het getal is minder dan de helft van de gekozen eenheid niets (blank) = een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen * = niet berekend i.v.m. kleine aantallen = 2013 tot en met /2014 = het gemiddelde over de jaren 2013 tot en met / 14 = oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz. beginnend in 2013 en eindigend in 2014 Website Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014 staat volledig op de website van O+S, Zie voor meer informatie over de Metropoolregio Amsterdam ook prijs: 15, incl. BTW en excl. verzendkosten december 2014 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

4 3 Woord vooraf De samenwerking van 36 gemeenten, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Stadsregio Amsterdam in de Metropoolregio Amsterdam heeft als doel de positie als een van de vijf sterkste regio s van Europa te behouden en te versterken. Na jaren van aarzeling lijken de vooruitzichten op economisch herstel te verbeteren. De Metropoolregio blijkt zowel voor bewoners als voor bedrijven een aantrekkelijk gebied. De website biedt veel informatie over actuele ontwikkelingen. In deze publicatie is veel statistisch materiaal bijeengebracht, over een reeks van jaren. Tezamen vormt het een basis voor analyse een beleidsvoorbereiding en, naar ik hoop en verwacht, een blijvend succesvolle samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam. Kajsa Ollongren, Wethouder van Amsterdam Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

5 4 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

6 5 Inhoud Woord vooraf 3 1 Kerncijfers 11 tabellen Kerncijfers, 1 januari Bevolking 17 tabellen Bevolking, 1 januari Bevolking naar geslacht, 1 januari Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari Bevolking naar herkomstgroepering, 1 januari Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari Particuliere huishoudens naar samenstelling, 1 januari Loop van de bevolking, Geboorte, Sterfte, Huwelijken, Huwende personen, Echtscheidende personen, Vestiging, Vertrek, Binnengemeentelijke verhuizingen, Verhuizingen tussen gemeenten, Prognose bevolking, 1 januari Prognose particuliere huishoudens, 1 januari grafieken 2.1a Bevolking naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

7 6 Inhoud 3 Veiligheid 45 tabellen Geregistreerde misdrijven Geregistreerde misdrijven en ophelderingen, Geregistreerde diefstallen, Fysieke verloedering naar veiligheidsregio s, Sociale overlast naar veiligheidsregio s, Verkeersoverlast naar veiligheidsregio s, Preventie naar veiligheidsregio s, (On)veiligheidsbeleving naar veiligheidsregio s, Slachtofferschap criminaliteit naar veiligheidsregio s, Contact met politie naar veiligheidsregio s, Functioneren van de politie naar veiligheidsregio s, Economie 57 tabellen Beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, Werkzame beroepsbevolking (15-64 jaar) naar herkomstgroepering en opleidingsniveau, Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, Totaal toegevoegde waarde, Volumegroei van het bruto binnenlands product, Volumegroei van de toegevoegde waarde, Bruto binnenlands product, Beloning van werknemers, Bedrijfsvestigingen, Bedrijfsvestigingen naar sectoren, Bedrijfsvestigingen in de tertiaire sector, Werkzame personen, Werkzame personen naar soort banen en geslacht, Werkzame personen naar sectoren, Werkzame personen in de tertiaire sector, Inkomen en sociale zekerheid 71 tabellen Bevolking en gemiddeld besteedbaar inkomen, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar sociaal-economische categorie, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar geslacht, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar leeftijdsgroepen, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld besteedbaar inkomen naar herkomstgroepering,

8 Inhoud Personen met een heel jaar inkomen naar inkomensklassen, Particuliere huishoudens incl. studenten naar inkomensklassen, Particuliere huishoudens incl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, Particuliere huishoudens excl. studenten naar inkomensklassen, Particuliere huishoudens excl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, Uitkeringen WWB, 1 januari Uitkeringen WWB naar leeftijdsgroepen en gezinssituatie, 1 januari Uitkeringen WIA, 1 januari Uitkeringen WIA naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WAO, 1 januari Uitkeringen WAO naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WAZ, 1 januari Uitkeringen WAZ naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen Wajong, 1 januari Uitkeringen Wajong naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WW, 1 januari Uitkeringen WW naar leeftijdsgroepen, geslacht en werkloosheidspercentage, 1 januari Uitkeringen AOW, Uitkeringen AOW, 1e kwartaal Toegekende aanvragen huurtoeslag van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, Gemiddelde huurtoeslag per jaar van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), grafieken 5.1a Gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner, Gezondheid en welzijn 101 tabellen Sterfte naar doodsoorzaken, Uitkomsten gezondheidsmonitor, grafieken en kaarten 6.1a Sterfte naar doodsoorzaken, b GGD-regio s 104 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

9 8 Inhoud 7 Onderwijs 107 tabellen Leerlingen basisonderwijs naar geslacht, 2012/ / Leerlingen speciaal basisonderwijs naar geslacht, 2012/ / Leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs naar geslacht, 2012/ / Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2013/ Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, herkomstgroepering en geslacht, 2013/ Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente en opleidingsniveau, 2013/ Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente, herkomstgroepering en geslacht, 2013/ Studenten hoger onderwijs naar woongemeente, 2013/ Studenten hoger beroepsonderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2013/ Verkeer en vervoer 119 tabellen Lengte van wegen naar beheerder en wegtype, Nabijheid van voorzieningen, Geregistreerde motorvoertuigen, 1 januari Voertuigen met bromfietskenteken, 1 januari Natuur en milieu 125 tabellen Oppervlakte, bevolkingsdichtheid, woningdichtheid en gemiddelde woningbezetting, 1 januari Graasdieren, bedrijven met graasdieren en oppervlakte grasland, Geproduceerde dierlijke mest, Stikstofproductie tijdens dierlijke mestproductie, Fosfaatuitscheiding tijdens dierlijke mestproductie, Kali-uitscheiding tijdens dierlijke mestproductie, Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, gebruiksjaar Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland, grafieken 9.4a Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, 2012 en a Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland, Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

10 Inhoud 9 10 Toerisme 137 tabellen Hotels, Hotelgasten, Hotelbedden, Gasten en netto bedbezetting in hotels, Overnachtingen van hotelgasten en de gemiddelde verblijfsduur, Verblijfsrecreatieve logiesvormen en het aantal slaapplaatsen, 1 juli Gasten en bruto bedbezetting in verblijfsrecreatieve logiesvormen, Overnachtingen van gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen en de gemiddelde verblijfsduur, Bouwen en wonen 145 tabellen Woningvoorraad, 1 januari Woningvoorraad naar eigendom, 1 januari Woningvoorraad naar bouwjaar en woningtype, 1 januari Woningvoorraad en mutaties in de woningvoorraad, Gemiddelde woningwaarde, 1 januari Gemeentelijke woonlasten, Politiek 153 tabellen Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 19 maart Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 22 mei grafieken 12.1a Opkomst bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 19 maart a Opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 22 mei Bijlagen 161 A Verklaring van begrippen en gebruikte afkortingen 161 B Kaart Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

11 10 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

12 11 1 Kerncijfers 1 Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari Amsterdam Waterland + Amstel-Meerlanden Flevoland IJmond Het Gooi en Vechtstreek agglomeratie Haarlem Zaanstreek 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

13 12 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2014 % niet- bevolkingsopper- opper- westerse dichtheid vlakte vlakte in alloch- % 65- bevolking per km 2 gemeente/subregio in km 2 km 2 land bevolking tonen plussers jaar 1 ) land Wormerland ,7 21, Zaanstad ,9 16, Zaanstreek ,7 17, Beverwijk ,1 16, Heemskerk ,5 20, Uitgeest ,4 15, Velsen ,7 18, IJmond ,2 18, Bloemendaal ,2 26, Haarlem ,5 16, Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,5 16, Heemstede ,4 25, Zandvoort ,9 24, agglomeratie Haarlem ,6 19, Aalsmeer ,6 17, Amstelveen ,3 19, Diemen ,6 15, Haarlemmermeer ,4 14, Ouder-Amstel ,6 19, Uithoorn ,3 17, Amstel-Meerlanden ,7 16, Blaricum ,1 26, Bussum ,1 19, Hilversum ,1 18, Huizen ,5 19, Laren ,7 30, Muiden ,7 21, Naarden ,9 21, Weesp ,5 18, Wijdemeren ,8 22, Het Gooi en Vechtstreek ,5 20, Almere ,1 9, Lelystad ,2 14, Flevoland ,3 10, Beemster ,4 19, Edam-Volendam ,9 16, Landsmeer ,8 20, Oostzaan ,3 19, Purmerend ,4 17, Waterland ,0 21, Zeevang ,1 19, Waterland ,8 18, Amsterdam ,8 11, Metropoolregio Amsterdam ,6 15, Nederland ,9 17, ) Potentiële beroepsbevolking. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

14 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2014 (vervolg) gemiddeld woning- gemid- gemidbesteed- dichtheid delde delde % koopbaar % lage woning- per km 2 woning- waarde woningen gemeente/subregio inkomen 1 ) inkomens 2 ) voorraad land bezetting woningen 3 ) 4 ) Wormerland 36,9 11, , Zaanstad 32,9 17, , Zaanstreek 33,3 16, , Beverwijk 32,3 17, , Heemskerk 35,2 13, , Uitgeest 38,5 11, , Velsen 34,9 15, , IJmond 34,6 15, , Bloemendaal 52,8 12, , Haarlem 33,0 20, , Haarlemmerliede en Spaarnwoude 39,1 13, , Heemstede 46,2 12, , Zandvoort 32,8 23, , agglomeratie Haarlem 36,3 19, , Aalsmeer 39,8 13, , Amstelveen 37,6 19, , Diemen 32,6 24, , Haarlemmermeer 38,9 12, , Ouder-Amstel 42,3 12, , Uithoorn 37,5 12, , Amstel-Meerlanden 38,1 15, , Blaricum 49,4 15, , Bussum 40,6 17, , Hilversum 35,2 20, , Huizen 38,1 15, , Laren 47,6 16, , Muiden 42,7 14, , Naarden 47,6 12, , Weesp 34,5 17, , Wijdemeren 40,7 13, , Het Gooi en Vechtstreek 38,9 17, , Almere 34,5 16, , Lelystad 32,2 18, , Flevoland 33,8 17, , Beemster 40,3 13, , Edam-Volendam 39,9 11, , Landsmeer 41,2 11, , Oostzaan 39,0 13, , Purmerend 34,1 14, , Waterland 40,8 12, , Zeevang 40,6 15, , Waterland + 37,1 13, , Amsterdam 29,2 31, , Metropoolregio Amsterdam 33,6 22, , Nederland 33,3 20, , ) Gemiddeld besteedbaar inkomen particuliere huishoudens incl. studenten 2011 (x euro). bron: CBS 2 ) % particuliere huishoudens incl. studenten met een besteedbaar inkomen minder dan euro in ) Gemiddelde waarde woningen = WOZ-waarde x euro (prijspeil 2014), voorlopige cijfers. 4 ) 1 januari Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

15 14 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2014 (vervolg) gemeente/subregio WWB WIA WAO WAZ Wajong WW AOW 1 ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) 1e kwartaal bron: CBS/UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

16 Kerncijfers Kerncijfers, 2013 (vervolg) toe- gemeentelijke werkzame personen - gekende woonlasten 2 ) bedrijfs- aanvragen vesti- grote kleine huur- eenpers. meerpers. gemeente/subregio gingen banen banen totaal toeslag 1 ) huishouden huishouden Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) bron: LISA/MinBZk/WB/COELO 2 ) Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

17 16 Kerncijfers Kerncijfers, schooljaar 2013/ 14 (slot) leerlingen studenten open gemeente/subregio BAO SBO SO VO MBO HBO WO Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

18 17 2 Bevolking 2 De Metropoolregio Amsterdam (MRA) bestaat uit 36 gemeenten en beslaat in oppervlakte 6% van Nederland: van IJmuiden tot Lelystad en van Purmerend tot Haarlemmermeer. Er wonen ruim 2,3 miljoen mensen (14,1% van alle Nederlanders), van wie in Amsterdam. Na Amsterdam zijn Almere ( ), Haarlem ( ) en Zaanstad ( ) de grootste steden in de MRA. Sinds 2010 is de bevolking van de MRA toegenomen met meer dan , een sterkere groei dan die van heel Nederland (3,4% tegenover 1,5%). Op 1 januari 2014 kwam het inwonertal van de MRA op De verwachting is dat de bevolking van de regio de komende jaren sterk zal blijven groeien. 2.1 Loop van de bevolking in de Metropoolregio Amsterdam, x geboorteoverschot binnenlands migratiesaldo buitenlands migratiesaldo toe-/afname bevolking bron: CBS Bevolkingsgroei De bevolking van de MRA neemt toe door een geboorteoverschot en binnenen buitenlandse migratiesaldi. De belangrijkste van deze drie was sinds 1995 het geboorteoverschot, van ongeveer per jaar. Dat overschot bleef tot Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

19 18 Bevolking 2010 ongeveer , daarna daalde het naar ongeveer per jaar. Ook relatief neemt het aandeel van het geboorteoverschot in de toename van de bevolking af, vooral door een sterke toename van de binnenlandse migratie sinds Desalniettemin blijft het geboorteoverschot de belangrijkste oorzaak van de groei. In 2013 nam de bevolking van de MRA met bijna toe; 46% (8.237) als gevolg van het geboorteoverschot. Het binnenlandse migratiesaldo bedroeg dat jaar In absolute aantallen groeit Amsterdam het sterkst, gevolgd door Almere. De verwachting is dat de bevolking van Amsterdam tot 2035 met toeneemt en die van Almere met Almere kent relatief de sterkste stijging: 42% (in 2035). Gevolgd door de gemeente Haarlemmermeer met een stijging van 23% in Herkomst In de MRA is 34% van niet-nederlandse herkomst en 22% van niet-westerse herkomst. Westerse migranten maken 12% van de bevolking uit. De gemeente met het grootste aandeel inwoners van niet-nederlandse herkomst is Amsterdam (49%), Edam-Volendam de gemeente met het hoogste aandeel autochtonen (93%). Verdeling huishoudens verschuift Huishoudens in de MRA veranderen. Het aandeel gehuwde paren met kinderen en het aandeel gehuwde paren zonder kinderen dalen bijvoorbeeld licht. In 2010 bestond 19,1% van alle huishoudens uit gehuwde paren met kinderen, in 2014 nog 18,3%. Het aandeel eenoudergezinnen en het aandeel ongehuwde paren (met of zonder kinderen) nemen daarentegen toe. In nam het aantal huwelijken dat werd gesloten met 5% af. Vermoedelijk is dit een reactie op de recessie. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

20 Bevolking Bevolking, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

21 20 Bevolking Bevolking naar geslacht, 1 januari gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

22 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari 2014 leeftijdsgroep in jaren gemeente/subregio totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

23 22 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari 2014 (slot) leeftijdsgroep in jaren gemeente/subregio totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

24 Bevolking a Bevolking naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari mannen vrouwen Metropoolregio excl. Amsterdam Amsterdam bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

25 24 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari 2014 leeftijdsgroep in jaren en ouder onge- ge- onge- ge- onge- ge- onge- gegemeente/subregio 0-14 totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

26 Bevolking 25 Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari 2014 (slot) leeftijdsgroep in jaren en ouder onge- ge- onge- ge- onge- ge- onge- gegemeente/subregio 0-14 totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Incl. gescheiden en weduwstaat. bron: CBS 2 ) Incl. geregistreerd partnerschap. 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

27 26 Bevolking Bevolking naar herkomstgroepering, 1 januari 2014 allochtonen totaal westers niet-westers waaronder alloch- autochgemeente/subregio totaal totaal Marokko Suriname Turkije tonen tonen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerl. en Spaarnw Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

28 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2013 staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

29 28 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2013 (slot) staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

30 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2014 staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

31 30 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2013 (slot) staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

32 Bevolking Particuliere huishoudens naar samenstelling, 1 januari 2014 meerpersoonshuishouden eenpersoons- ongehuwd gehuwd ongehuwd gehuwd overig huis- paar z. paar z. paar met paar met eenouder- huisgemeente/subregio houden kinderen kinderen kinderen kinderen gezin houden totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

33 32 Bevolking Loop van de bevolking, 2013 externe migratie saldo toe-/ stand overige stand afname gemeente/subregio geboorte sterfte vestiging vertrek 1 ) correcties bevolking Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief administratieve correcties. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

34 Bevolking Geboorte, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

35 34 Bevolking Sterfte, gemeente/subregio t Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

36 Bevolking Huwelijken, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 14 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

37 36 Bevolking Huwende personen, gemeente/subregio mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 29 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS 2012 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

38 Bevolking Echtscheidende personen, gemeente/subregio mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 14 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

39 38 Bevolking Vestiging, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

40 Bevolking Vertrek, ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief administratieve correcties. bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

41 40 Bevolking Binnengemeentelijke verhuizingen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

42 Bevolking Verhuizingen tussen gemeenten, 2012 gemeente van vestiging Bloe- Edam- H liede/ Haar- Aals- Amstel- Amster- Beem- Bever- Blari- men- Volen- Haar- Spaarn- lemmer- Heems- Heem- Hilver- Landsgemeente van vertrek meer Almere veen dam ster wijk cum daal Bussum Diemen dam lem woude meer kerk stede sum Huizen meer Aalsmeer Almere Amstelveen Amsterdam Beemster Beverwijk Blaricum Bloemendaal Bussum Diemen Edam-Volendam Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Hilversum Huizen Landsmeer Laren Lelystad Muiden Naarden Oostzaan Ouder-Amstel Purmerend Uitgeest Uithoorn Velsen Waterland Weesp Wijdemeren Wormerland Zaanstad Zandvoort Zeevang totaal vestiging vestiging van elders totaal-generaal vestiging totaal-generaal vertrek vestigingsoverschot Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

43 42 Bevolking Verhuizingen tussen gemeenten, 2012 (slot) gemeente van vestiging totaal- Wor- vertrek gene- Naar- Oost- Ouder- Purmer- Uit- Uit- Water- Wijde- mer- Zaan- Zand- Zee- totaal naar raal gemeente van vertrek Laren Lelystad Muiden den zaan Amstel end geest hoorn Velsen land Weesp meren land stad voort vang vertrek elders vertrek Aalsmeer Almere Amstelveen Amsterdam Beemster Beverwijk Blaricum Bloemendaal Bussum Diemen Edam-Volendam Haarlem Haarlemmerl. en Spaarn Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Hilversum Huizen Landsmeer Laren Lelystad Muiden Naarden Oostzaan Ouder-Amstel Purmerend Uitgeest Uithoorn Velsen Waterland Weesp Wijdemeren Wormerland Zaanstad Zandvoort Zeevang totaal vestiging vestiging van elders totaal-generaal vestiging totaal-generaal vertrek vestigingsoverschot bron: CBS

44 Bevolking Prognose bevolking (x 1.000), corop/gemeente Zaanstreek 168,0 173,9 179,2 183,2 185,4 w.v. Zaanstad 152,2 157,9 163,0 166,7 168,7 IJmond 1 ) 194,4 195,6 196,6 197,9 199,4 agglomeratie Haarlem 227,5 235,7 243,0 248,0 251,3 w.v. Haarlem 156,3 164,0 170,9 175,2 177,5 Het Gooi en Vechtstreek 248,0 255,0 259,3 263,0 266,7 Flevoland 406,9 426,8 447,9 473,4 499,5 w.v. Almere 201,3 216,0 233,1 255,2 278,6 Groot-Amsterdam 2 ) 1307,5 1361,3 1411,3 1449,8 1477,9 w.v. Amsterdam 808,6 842,4 875,4 898,2 912,3 w.v. Haarlemmermeer 145,5 154,1 161,7 169,9 176,8 Metropoolregio Amsterdam 2552,3 2648,3 2737,3 2815,3 2880,2 Nederland 16870, , , , ,2 1 ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp Prognose particuliere huishoudens (x 1.000), corop/gemeente Zaanstreek 74,5 77,9 81,1 83,7 85,4 w.v. Zaanstad 67,7 70,8 73,8 76,3 77,9 IJmond 1 ) 86,5 89,2 91,5 93,1 94,0 agglomeratie Haarlem 107,8 112,0 115,8 118,8 120,7 w.v. Haarlem 75,7 78,7 81,6 83,8 85,3 Het Gooi en Vechtstreek 113,4 118,4 122,3 125,0 126,5 Flevoland 170,3 183,5 196,9 210,4 222,8 w.v. Almere 84,6 92,7 101,9 112,0 122,0 Groot-Amsterdam 2 ) 657,6 688,2 716,2 740,5 759,5 w.v. Amsterdam 439,7 457,3 473,6 487,9 499,7 w.v. Haarlemmermeer 60,3 64,9 69,5 74,0 77,3 Metropoolregio Amsterdam 1210,1 1269,2 1323,8 1371,5 1408,9 Nederland 7688,5 7966,6 8198,4 8369,0 8471,7 1 ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

45 44 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

46 45 3 Veiligheid 3 Geregistreerde misdrijven Het aantal geregistreerde misdrijven is in de MRA tussen 2012 en 2013 met 0,6% gedaald, een veel minder sterke daling dan die in heel Nederland: 5%. Ruim tweederde (68%) van alle misdrijven in de MRA zijn vermogensdelicten, gevolgd door vernielingen en overtredingen van de openbare orde (10%) alsmede verkeersdelicten (9%). Bijna 22% van alle misdrijven wordt opgehelderd, minder dan in heel Nederland (22,4%). In Haarlemmermeer worden de meeste misdrijven opgehelderd (30,1%), in Uitgeest de minste (13,7%). De veiligheidsmonitor De Veiligheidsmonitor brengt de veiligheid in kaart zoals burgers die ervaren. Waar politiecijfers over bijvoorbeeld het aantal geregistreerde misdrijven een objectief karakter hebben, heeft de Veiligheidsmonitor een subjectief karakter. De Veiligheidsmonitor gaat in op de leefbaarheid en de onveiligheidsgevoelens in een woonbuurt, op de beleving van buurtproblemen, ervaringen met veelvoorkomende criminaliteit, op aangiftegedrag, op het functioneren van de politie en op preventiegedrag. Onveiligheidsbeleving Binnen de MRA hebben de inwoners van Amsterdam-Amstelland het sterkste gevoel van onveiligheid: 26,6% geeft aan zich in eigen buurt wel eens onveilig te voelen. In heel Nederland is dit 18,8%. Inwoners van de regio Amsterdam- Amstelland denken ook vaker dat er in hun regio meer criminaliteit is dan in de andere regio s van de MRA. Ze geven verder vaker aan slachtoffer te zijn. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

47 46 Veiligheid Onveiligheidsgevoel en slachtofferschap in de Metropoolregio Amsterdam en Nederland, 2013 (procenten) Amsterdam-Amstelland Kennemerland Zaanstreek-Waterland Gooi en Vechtstreek Flevoland Nederland % is bang slachtoffer van criminaliteit te worden voelt zich vaak onveilig in de buurt denkt dat er veel criminaliteit in de buurt is voelt zich welleens onveilig in de buurt bron: CBS/VM 2013 Overlast Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat de inwoners van de MRA vooral veel last ondervinden van automobilisten die te hard rijden, hondenpoep en parkeerdruk. Het meest genoemde preventieve gedrag is het leegmaken van de auto en het plaatsen van buitenverlichting. Optreden politie In alle regio s van de MRA zijn weinig mensen negatief over het optreden van de politie in hun buurt. Het grootste deel is positief, neutraal of heeft geen mening. Ondanks het feit dat de inwoners van Amsterdam-Amstelland de meeste criminaliteit in hun buurt ervaren, zijn zij wel het positiefst van alle inwoners van de MRA over het optreden van de politie in hun buurt. Desondanks krijgt de politie lage rapportcijfers. Het hoogste cijfer is een 5,5 (op een schaal van 1 tot 10) voor de regio s Amsterdam-Amstelland en Kennemerland. Zaanstreek-Waterland krijgt met een 4,9 het laagste cijfer. Ondanks de lage cijfers geven alle regio s wel aan voldoende vertrouwen in de politie te hebben. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

48 Veiligheid Geregistreerde misdrijven, ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) voorlopige cijfers. bron: CBS 3 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

49 48 Veiligheid Geregistreerde misdrijven en ophelderingen, ) geregistreerde criminaliteit waaronder overige ver- vernieling geweld- en misdrijven % opgemogens- en open- seksuele wetboek v. verkeers- drugs- helderde gemeente/subregio totaal misdrijven bare orde misdrijven strafrecht misdrijven misdrijven misdrijven Wormerland ,4 Zaanstad ,3 Zaanstreek ,1 Beverwijk ,1 Heemskerk ,3 Uitgeest ,7 Velsen ,5 IJmond ,6 Bloemendaal ,1 Haarlem ,0 Haarlemmerl. en Spaarn ,5 Heemstede ,8 Zandvoort ,9 agglomeratie Haarlem ,8 Aalsmeer ,1 Amstelveen ,1 Diemen ,9 Haarlemmermeer ,1 Ouder-Amstel ,8 Uithoorn ,2 Amstel-Meerlanden ,3 Blaricum ,7 Bussum ,6 Hilversum ,1 Huizen ,5 Laren ,5 Muiden ,8 Naarden ,8 Weesp ,8 Wijdemeren ,0 Het Gooi en Vechtstreek ,9 Almere ,4 Lelystad ,7 Flevoland ,2 Beemster ,9 Edam-Volendam ,7 Landsmeer ,6 Oostzaan ,6 Purmerend ,6 Waterland ,0 Zeevang ,6 Waterland ,9 Amsterdam ,9 Metropoolregio Amsterdam ,9 Nederland ,4 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

50 Veiligheid Geregistreerde diefstallen, ) waaronder uit/vanaf uit totaal bromfiets/ personen- personen- zakken- woning/ winkelgemeente/subregio diefstallen fiets snorfiets auto auto rollerij schuur e.d. diefstal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerl. en Spaarn Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 3 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

51 50 Veiligheid Fysieke verloedering naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland % komt weleens voor rommel op straat 71,1 60,2 56,0 50,7 58,7 55,3 straatmeubilair dat vernield is 38,3 34,3 39,2 29,3 36,7 31,4 bekladde muren of gebouwen 43,9 24,2 31,3 24,3 23,8 26,7 hondenpoep 62,3 71,4 67,0 74,8 69,6 69,7 een/meer vormen fysieke verloedering 86,1 83,6 82,0 84,4 83,1 82,7 % veel overlast rommel op straat 13,6 7,8 7,2 4,8 9,6 6,6 straatmeubilair dat vernield is 4,5 3,3 4,5 2,1 4,9 2,9 bekladde muren of gebouwen 4,9 2,0 2,6 2,2 1,9 2,0 hondenpoep 16,4 21,9 21,4 23,4 21,8 19,9 een/meer vormen fysieke verloedering 28,0 26,8 26,0 25,8 27,9 24,4 bron: CBS/VM Sociale overlast naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland % komt weleens voor dronken mensen op straat 38,8 26,1 26,0 23,9 23,0 26,9 drugsgebruik of drugshandel 34,3 20,5 23,3 19,3 20,1 24,0 overlast door buurtbewoners 38,3 27,2 25,7 27,0 31,7 28,6 mensen worden op straat lastiggevallen 25,2 12,3 13,8 12,2 13,7 14,5 rondhangende jongeren 53,1 42,4 45,6 39,0 39,0 39,5 een of meer vormen van sociale overlast 67,2 52,5 53,8 48,7 47,6 51,1 % veel overlast dronken mensen op straat 6,1 3,8 3,3 2,1 3,4 3,1 drugsgebruik of drugshandel 6,5 3,2 3,6 2,5 3,9 3,8 overlast door buurtbewoners 8,2 3,8 3,9 5,2 6,3 5,2 mensen worden op straat lastiggevallen 3,3 1,2 1,3 1,2 1,7 1,4 rondhangende jongeren 11,3 8,8 7,3 7,0 6,2 6,2 een of meer vormen van sociale overlast 17,3 12,3 10,5 9,0 9,9 9,8 bron: CBS/VM 2013 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

52 Veiligheid Verkeersoverlast naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland % komt weleens voor te hard rijden 65,3 70,8 71,2 72,1 68,1 71,6 parkeerproblemen 56,5 55,1 55,8 52,8 48,7 49,8 agressief gedrag in verkeer 40,2 30,4 31,7 32,6 27,7 31,1 een of meer vormen van verkeersoverlast 79,9 83,2 82,7 82,0 79,0 81,7 % veel overlast te hard rijden 20,0 21,0 23,3 20,7 20,8 22,1 parkeerproblemen 19,4 19,8 21,0 19,0 17,3 16,9 agressief gedrag in verkeer 8,7 5,8 6,0 7,0 5,9 6,3 een of meer vormen van verkeersoverlast 32,3 33,8 35,8 31,9 31,2 32,0 bron: CBS/VM Preventie naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland sociaal-preventief gedrag (% vaak ) s avonds licht branden bij afwezigheid 26,6 38,3 39,5 47,4 42,4 41,4 fiets in bewaakte fietsenstalling 27,2 33,2 31,2 33,2 33,0 35,1 waardevolle spullen meenemen uit auto 59,6 70,4 70,4 74,6 72,0 69,9 waardevolle spullen thuis laten 29,3 32,8 34,0 36,3 33,1 34,4 preventieve voorzieningen in/rond woning (% aanwezig) extra veiligheidssloten op buitendeuren 56,8 65,0 68,8 73,4 69,8 66,8 rolluiken voor ramen en deuren 7,8 10,9 15,7 8,1 11,8 18,7 buitenverlichting 49,7 70,8 79,3 81,3 82,0 76,4 alarminstallatie 9,9 12,8 15,0 17,8 15,6 12,8 een of meer preventieve voorzieningen 1,2 1,6 1,8 1,8 1,8 1,7 bron: CBS/VM 2013 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

53 52 Veiligheid (On)veiligheidsbeleving naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland buurt voelt zich wel eens onveilig in buurt (%) 26,6 16,7 16,4 17,7 22,4 18,8 voelt zich vaak onveilig in buurt (%) 3,1 1,6 1,7 1,2 2,7 1,8 s avonds op straat in buurt onveilig (% komt vaak voor) 6,5 2,0 2,7 3,1 5,2 3,6 s avonds alleen thuis onveilig (% komt vaak voor) 2,8 2,2 2,2 1,5 4,3 2,6 doet s avonds niet open (% komt vaak voor) 12,0 7,4 7,9 8,2 10,5 8,7 rijdt of loopt om (% komt vaak voor) 4,9 1,8 2,4 2,7 3,5 2,6 bang slachtoffer criminaliteit te worden (% komt vaak voor) 5,8 3,0 3,3 2,4 5,3 3,7 denkt dat er veel criminaliteit in buurt is (%) 20,1 10,7 8,4 9,9 14,6 10,7 vindt criminaliteit in buurt toegenomen (%) 17,0 17,0 15,3 18,0 24,0 15,5 vindt criminaliteit in buurt afgenomen (%) 6,5 3,6 2,6 3,7 3,6 3,6 vindt criminaliteit in buurt gelijk gebleven (%) 47,8 48,8 50,1 51,2 43,1 50,1 rapportcijfer veiligheid in buurt 6,8 7,1 7,2 7,2 6,9 7,1 voelt zich wel eens onveilig (%) in de woonplaats rondom uitgaansgelegenheden 28,3 24,2 25,6 32,2 28,1 24,7 op plekken waar jongeren rondhangen 52,0 44,6 43,3 47,3 47,7 43,1 in centrum van woonplaats 23,8 15,7 19,3 23,6 25,8 18,0 in winkelgebied/winkelcentrum 16,7 14,2 15,1 18,1 21,6 14,2 in openbaar vervoer 28,3 19,6 17,2 18,1 24,8 18,6 bij treinstation in woonplaats 26,5 21,9 21,6 26,1 29,2 19,1 in eigen huis 10,0 9,2 8,0 7,7 13,2 9,2 algemeen voelt zich wel eens onveilig (%) 43,3 34,6 33,7 38,3 41,6 36,7 voelt zich vaak onveilig (%) 3,2 1,2 2,1 1,3 2,7 1,9 kans op slachtofferschap (% (heel) groot ) van: zakkenrollerij 9,6 5,4 5,7 5,1 6,3 5,1 beroving op straat 5,6 2,2 3,3 3,0 4,0 2,9 inbraak in woning 15,3 12,4 10,6 15,3 18,5 12,1 mishandeling 4,2 2,3 2,3 2,7 2,9 2,5 respectloos gedrag (% komt wel eens voor (vaak/soms)) door: onbekenden op straat 34,3 24,6 22,8 23,4 24,5 22,1 onbekenden in openbaar vervoer 26,2 16,9 15,3 14,7 17,3 15,0 personeel van winkels en bedrijven 24,0 17,8 19,7 17,6 20,1 17,0 personeel van overheidsinstanties 16,8 13,5 14,9 13,6 14,4 13,6 bekenden (partner, familie, vriend) 7,0 6,5 7,0 6,6 7,8 6,7 bron: CBS/VM 2013 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

54 Veiligheid Slachtofferschap criminaliteit naar veiligheidsregio s, 2013 (procenten) Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland geweldsdelicten geweldsdelicten totaal 2,9 2,1 2,4 2,5 3,2 2,4 mishandeling 1,1 0,6 0,7 1,1 1,3 0,8 bedreiging 1,6 1,4 1,6 1,4 1,8 1,5 geweld met seksuele bedoelingen.... 0,1 0,1 vermogensdelicten vermogensdelicten totaal 22,5 15,2 12,7 15,2 14,6 13,7 (poging) tot inbraak 4,1 3,9 2,3 4,1 3,7 3,1 poging tot inbraak 2,7 2,5 1,3 2,4 2,5 1,8 inbraak 1,4 1,4 1,1 1,7 1,2 1,3 fietsdiefstal 8,9 3,5 2,7 3,6 3,5 3,8 autodiefstal 0,2. 0,2 0,2 0,2 0,2 diefstal uit of vanaf auto 3,7 2,4 2,3 2,8 2,8 2,5 diefstal andere voertuigen 1,6 0,8 0,9 0,8 0,5 0,8 (poging tot) zakkenrollerij, beroving 4,8 2,3 2,4 2,1 2,5 2,4 zakkenrollerij zonder geweld 3,4 1,3 2,0 1,5 1,7 1,6 zakkenrollerij met geweld 0,9 0,5 0,2. 0,4 0,5 overige diefstal 5,1 5,4 4,3 4,6 4,4 3,9 vandalismedelicten vandalismedelicten totaal 9,7 8,7 8,5 7,1 6,9 7,1 vernielingen aan voertuigen 6,7 5,4 5,9 5,0 4,2 4,4 overige vernielingen 3,0 3,3 2,6 2,0 2,7 2,7 slachtofferschap totaal 29,8 21,1 19,9 21,5 20,9 19,8 cybercrime cybercrime totaal 13,3 12,1 13,3 13,4 13,5 12,6 identiteitsfraude 2,0 1,4 1,4 2,1 1,1 1,3 koop- en verkoopfraude 3,2 2,5 3,9 4,2 3,9 3,3 hacken 6,2 6,9 6,3 5,7 6,6 6,2 cyberpesten 3,2 3,0 3,5 4,0 4,1 3,3 bron: CBS/VM Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

55 54 Veiligheid Contact met politie naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland contact met politie in eigen gemeente (% contact gehad) 32,4 27,7 26,6 30,7 31,9 27,2 reden van contact (in % van laatste contact) handhaving totaal 15,3 10,2 19,7 16,4 14,2 16,4 bekeuring 7,5 5,1 11,2 10,2 7,9 9,2 waarschuwing of controle door politie 7,8 5,2 8,6 6,2 6,3 7,2 aangifte/melding totaal 40,4 43,3 35,7 36,4 38,7 37,9 aangifte (via internet of persoonlijk) 22,3 21,6 18,5 17,9 18,4 18,9 melding verdachte situatie/delict 18,1 21,7 17,2 18,4 20,2 19,1 andere contacten totaal 44,3 46,5 44,6 47,2 47,1 45,6 opgeroepen als getuige i.v.m. delict 2,5 2,4 2,2 2,3 2,4 2,9 verloren/gevonden voorwerpen 5,2 8,6 3,2 4,3 5,0 4,2 vragen om hulp, advies e.d. 9,9 9,7 9,8 7,0 8,6 8,9 sociaal contact/praatje 7,6 6,2 7,9 12,9 8,8 8,8 anders 13,3 15,0 13,9 13,6 17,3 15,1 initiatief (in % van laatste contact) contact op initiatief van politie 17,8 12,6 21,9 18,7 16,6 19,3 contact op initiatief van burger 82,2 87,4 78,1 81,3 83,4 80,7 wijze van contact (in % van laatste contact) persoonlijk 68,9 65,8 66,8 70,1 66,5 64,1 telefonisch 20,0 22,9 22,3 21,1 23,7 24,6 via sociale media op internet 0,4 2,3 0,9. 1,3 1,2 anders via internet 6,7 5,0 4,5 4,9 4,1 5,3 anders, niet via internet 3,9 4,1 5,6 3,2 4,4 4,7 tevredenheid contact politie % (zeer) tevreden contacten totaal 58,6 59,8 53,5 57,3 56,7 57,9 contacten handhaving 40,8 47,0 33,9 33,0 46,0 40,8 contacten aangifte/melding 59,0 56,4 55,0 56,3 52,0 58,1 andere contacten 64,5 65,8 61,0 66,5 63,7 63,9 contacten op initiatief van politie 44,7 48,3 36,0 34,5 49,9 45,3 contacten op initiatief burgers 61,6 61,4 58,4 62,5 58,0 60,9 % (zeer) ontevreden contacten totaal 18,4 17,2 21,1 20,8 20,0 18,6 contacten handhaving 33,0 26,3 37,0 33,0 29,7 28,9 contacten aangifte/melding 18,4 18,8 21,0 20,6 23,2 20,1 andere contacten 13,2 13,8 14,2 16,6 14,5 13,7 contacten op initiatief van politie 28,8 24,3 34,5 32,4 26,4 26,3 contacten op initiatief burgers 16,1 16,2 17,4 18,1 18,8 16,8 redenen ontevredenheid contact politie (% genoemd) politie liet mij te lang wachten 20,5 16,9 24,8 21,6 25,8 19,6 politie gaf onvoldoende informatie 16,2 13,3 17,2 11,6 11,9 13,9 politie was onverschillig 30,2 30,0 29,7 28,2 33,0 29,1 politie heeft problemen niet opgelost 38,3 40,5 45,9 44,0 33,7 41,5 anders 28,5 26,9 23,4 31,3 23,3 26,4 bron: CBS/VM 2013 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

56 Veiligheid Functioneren van de politie naar veiligheidsregio s, 2013 Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland totale functioneren politie in buurt % (zeer) tevreden 31,0 25,6 22,1 24,9 24,8 25,3 % niet tevreden, niet ontevreden 21,9 21,9 23,3 20,9 22,4 20,3 % (zeer) ontevreden 8,9 7,9 10,3 8,9 11,3 9,1 % geen oordeel 38,2 44,5 44,3 45,3 41,5 45,4 oordeel optreden politie in buurt (% (helemaal) eens ) biedt burgers in buurt bescherming 46,7 41,6 33,3 39,0 36,5 38,6 heeft hier contact met buurtbewoners 30,1 25,8 16,0 23,4 20,7 21,7 reageert op problemen hier in buurt 43,6 44,2 34,3 38,6 37,9 38,1 de politie doet in deze buurt haar best 45,7 39,3 32,5 35,5 35,6 37,0 de politie pakt buurtzaken efficiënt aan 22,7 20,9 16,6 18,6 19,4 20,1 ze bekeuren hier te weinig 24,3 28,2 26,3 24,9 30,4 28,1 de politie neemt je serieus 45,3 43,3 36,7 43,6 40,3 42,8 optreden politie in buurt (schaalscore 1-10) 5,5 5,5 4,9 5,3 5,2 5,2 oordeel beschikbaarheid politie in buurt (% (helemaal) eens ) je ziet politie te weinig in de buurt 39,0 50,2 52,6 54,6 53,9 49,8 komt hier te weinig uit auto 37,9 45,3 46,2 43,6 49,3 43,7 is hier te weinig aanspreekbaar 27,2 35,4 36,3 35,2 38,3 36,0 heeft hier te weinig tijd 25,5 27,0 30,6 30,5 32,7 30,3 komt niet snel als je ze roept 15,8 15,5 19,1 21,5 21,1 19,9 beschikbaarheid politie (schaalscore 1-10) 4,9 4,5 4,2 4,2 4,2 4,4 totale functioneren politie algemeen % (zeer) tevreden 33,6 30,4 24,5 28,0 30,7 28,4 % niet tevreden, niet ontevreden 26,0 26,5 30,2 25,0 26,0 25,6 % (zeer) ontevreden 9,7 7,9 11,0 11,8 11,7 10,2 % geen oordeel 30,6 35,2 34,4 35,2 31,6 35,8 oordeel over politie algemeen (% (helemaal) eens ) weet hoe ze criminelen moet vangen 33,4 33,1 29,8 27,5 35,0 33,0 wil contact hebben met de burgers 37,5 34,0 30,6 33,6 34,4 34,5 houdt rekening met de wensen bevolking 33,7 27,5 24,2 26,6 29,0 28,9 werkt goed samen met bewoners 29,0 25,4 21,6 26,5 26,6 26,6 is er voor je als het er echt om gaat 51,5 50,1 42,2 48,8 50,2 48,3 is benaderbaar 54,2 48,9 43,0 47,0 47,3 44,0 informeert de burgers 32,7 26,9 23,6 29,2 26,4 27,4 bestrijdt succesvol de criminaliteit 21,5 18,3 14,0 15,8 16,6 17,6 zal het uiterste doen om je te helpen 51,6 50,0 42,6 46,8 51,4 49,9 vertrouwen in politie (schaalscore 1-10) 6,3 6,3 5,9 6,0 6,1 6,1 politie als crimefighter (schaalscore 1-10) 5,1 5,2 4,9 4,7 5,0 5,0 wederkerigheid politie (schaalscore 1-10) 5,4 5,3 4,8 5,0 5,1 5,1 communicatie politie (schaalscore 1-10) 5,6 5,5 5,3 5,3 5,3 5,3 bron: CBS/VM Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

57 56 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

58 57 4 Economie De MRA maakt deel uit van de top 5 van economisch sterkste regio s in Europa. De Nederlandse economie kende in 2013 een krimp van 1,3%, de MRA kwam dat jaar uit op 0,0%: geen groei en geen krimp. In 2012 was de economie van de MRA nog met 1,0% gekrompen. 4 Beroepsbevolking In de MRA wonen ruim 1,5 miljoen mensen in de leeftijdsgroep 15 t/m 64 jaar. Het aantal werkzame personen was in 2013 ongeveer 1,1 miljoen; 9% van de beroepsbevolking was dat jaar werkloos. De beroepsbevolking van de MRA is relatief hoogopgeleid. Van de werkende beroepsbevolking heeft 42% een opleiding op HBO-niveau of hoger. In heel Nederland is 36% van de werkzame beroepsbevolking hoogopgeleid. Binnen de MRA zijn wel verschillen: de regio s Groot-Amsterdam en Het Gooi en Vechtstreek hebben het grootste aandeel hoogopgeleiden. De regio s Zaanstreek, IJmond en Flevoland hebben daarentegen relatief veel laag en middelbaar opgeleiden. Ontwikkeling werkzame personen, (Index 2009=100) 110 index 2009 = Amsterdam IJmond Flevoland - Metropoolregio Amsterdam Agglomeratie Haarlem Waterland + Nederland Amstel-Meerlanden Zaanstreek Het Gooi en Vechtstreek bron: LISA Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

59 0,6% 6,4% 3,9% 58 Economie Werkzame personen naar sector, 2013 (procenten) 30,0% primair industrie bouw tertiair quartair 59,1% bron: CBS Werkzame personen Het aantal werkzame personen in de MRA (dus de mensen die er werken, ze hoeven er niet te wonen) was in Sinds 2012 neemt het aantal werkzame personen in de MRA weer licht toe. In Waterland en Amsterdam is er sprake van een sterke stijging ten opzichte van 2009 (3,6% resp. 4,7%), terwijl er in IJmond en de agglomeratie Haarlem in dezelfde periode een sterke daling te zien was (7,8% resp. 5,8%). In heel Nederland was de daling 1,8%. Werkzame personen naar sector De banen zijn onderverdeeld naar sectoren: primair, industrie, bouw, tertiair en quartair. In de primaire sector werken mensen, in de industrie , in de bouw en in de niet-commerciële sector De tertiaire sector is met de grootste sector. Binnen de tertiaire sector werkt één op de drie in onroerend goed en zakelijke diensten en werken bijna drie op de tien (28,2%) in de handel in en reparatie van consumentenartikelen. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

60 Economie Beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, 2013 werkzame werkloze bruto- nettobevolking beroeps- beroeps- arbeids- arbeids jaar bevolking bevolking partici- partici- werkloossubregio/gemeente (x 1.000) (x 1.000) (x 1.000) patie (%) patie (%) heid (%) Zaanstreek ,8 65,3 9,1 w.v. Zaanstad ,5 65,9 9,1 IJmond 1 ) ,9 69,9 6,7 w.v. Beverwijk ,2 69,1 8,2 w.v. Heemskerk ,6 71,7. w.v. Velsen ,6 69,2 8,5 agglomeratie Haarlem ,8 65,3 9,1 w.v. Haarlem ,2 70,2 7,9 Het Gooi en Vechtstreek ,5 67,7 6,7 w.v. Bussum ,2 73,5. w.v. Hilversum ,7 70,8 6,5 w.v. Huizen ,0 64,8 8,8 Flevoland ,2 64,5 13,0 w.v. Almere ,1 66,5 12,6 w.v. Lelystad ,4 59,9 13,6 Groot-Amsterdam 2 ) ,4 67,8 8,9 w.v. Amsterdam ,1 65,8 10,0 w.v. Aalsmeer ,9 72,0. w.v. Amstelveen ,4 69,4 8,0 w.v. Haarlemmermeer ,6 72,5 7,7 w.v. Purmerend ,1 70,8 6,9 Metropoolregio Amsterdam ,8 67,1 9,0 Nederland ,1 66,1 8,3 1 ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp. 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

61 60 Economie Werkzame beroepsbevolking (15-64 jaar) naar herkomstgroepering en opleidingsniveau (x 1.000), 2013 herkomstgroepering onderwijsniveau autoch- alloch- lager middelbaar hoger subregio/gemeente tonen tonen onderwijs onderwijs onderwijs totaal Zaanstreek w.v. Zaanstad IJmond 1 ) w.v. Beverwijk w.v. Heemskerk w.v. Velsen agglomeratie Haarlem w.v. Haarlem Het Gooi en Vechtstreek w.v. Bussum w.v. Hilversum w.v. Huizen Flevoland w.v. Almere w.v. Lelystad Groot-Amsterdam 2 ) w.v. Amsterdam w.v. Aalsmeer w.v. Amstelveen w.v. Haarlemmermeer w.v. Purmerend Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

62 Economie Bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de bevolking (x 1 euro), subregio/gemeente ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Totaal toegevoegde waarde (basisprijzen x 1 mln. euro), subregio/gemeente ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

63 62 Economie Volumegroei van het bruto binnenlands product (BBP), (procenten) 1 ) subregio/gemeente Zaanstreek 2,1 1,7 1,0 1,7 0,0 IJmond 2 ) 7,2 0,8 1,8 1,1 0,3 agglomeratie Haarlem 2,9 0,5 0,4 0,6 0,8 Het Gooi en Vechtstreek 4,4 0,6 0,4 1,4 1,1 Flevoland 5,4 3,4 1,3 1,3 0,6 w.v. Almere 8,7 1,2 0,6 0,9 0,4 w.v. Flevoland-Midden 0,4 5,9 3,4 1,2 1,0 Groot-Amsterdam 3 ) 3,3 3,3 1,2 1,0 0,7 w.v. Amsterdam 2,3 4,8 0,8 1,0 0,6 w.v. Edam-Volendam e.o. 0,1 1,5 0,4 1,8 0,9 w.v. Haarlemmermeer e.o. 6,0 1,8 2,8 0,5 0,8 Nederland 3,7 1,5 0,9 1,2 0,8 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Volumegroei van de toegevoegde waarde (basisprijzen), (procenten) 1 ) subregio/gemeente Zaanstreek 1,7 1,5 1,2 1,6 0,3 IJmond 2 ) 6,8 0,9 1,5 1,0 0,1 agglomeratie Haarlem 2,5 0,3 0,7 0,5 0,5 Het Gooi en Vechtstreek 4,0 0,5 0,6 1,3 0,8 Flevoland 5,0 3,6 1,6 1,2 0,3 w.v. Almere 8,4 1,4 0,4 0,8 0,1 w.v. Flevoland-Midden 0,1 6,1 3,6 1,1 0,7 Groot-Amsterdam 3 ) 2,9 3,5 1,5 0,9 0,4 w.v. Amsterdam 1,9 5,0 1,1 0,9 0,3 w.v. Edam-Volendam e.o. 0,3 1,3 0,2 1,7 0,6 w.v. Haarlemmermeer e.o. 5,7 2,0 3,0 0,4 0,4 Nederland 3,3 1,7 1,2 1,1 0,5 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

64 Economie Bruto binnenlands product (BBP) (marktprijzen x 1 mln. euro), subregio/gemeente ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Beloning van werknemers (x 1 mln. euro), subregio/gemeente ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

65 64 Economie Bedrijfsvestigingen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

66 Economie Bedrijfsvestigingen naar sectoren, 2013 gemeente/subregio primair industrie bouw tertiair quartair totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

67 66 Economie Bedrijfsvestigingen in de tertiaire sector, 2013 reparatie van en vervoer, onroerend totaal handel in opslag en financiële goed en vestigingen consum.- commu- instel- zakelijke tertiaire gemeente/subregio artikelen horeca nicatie lingen diensten sector Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

68 Economie Werkzame personen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

69 68 Economie Werkzame personen naar soort banen en geslacht, 2013 grote banen 1 ) kleine banen 2 ) totaal werkzame gemeente/subregio mannen vrouwen mannen vrouwen personen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Personen 12 uur of meer per week werkzaam. bron: LISA 2 ) Personen minder dan 12 uur per week werkzaam. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

70 Economie Werkzame personen naar sectoren, 2013 gemeente/subregio primair industrie bouw tertiair quartair totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

71 70 Economie Werkzame personen in de tertiaire sector, 2013 reparatie totaal van en vervoer, onroerend werkzame handel in opslag en financiële goed en personen consum.- commu- instel- zakelijke tertiaire gemeente/subregio artikelen horeca nicatie lingen diensten sector Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

72 71 5 Inkomen en sociale zekerheid Besteedbaar inkomen MRA hoger In 2011 lag het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner in de MRA met euro 6% hoger dan in heel Nederland. Twee MRA-gemeenten staan in de landelijke top 5: Bloemendaal (op 1) en Blaricum (op 3), met resp euro. Lelystad (op 344) en Beverwijk (op 340) staan juist laag. Het besteedbaar inkomen ligt in deze gemeenten ongeveer euro onder het gemiddelde. 5 Inkomensverschillen groter in de Metropoolregio Als we kijken naar de verschillen tussen specifieke groepen inwoners van de MRA dan blijken alle groepen woonachtig in de MRA meer te verdienen dan dezelfde groepen gemiddeld in heel Nederland. Mannen in de MRA verdienen meer dan mannen in heel Nederland, (niet-)westerse allochtonen in de MRA meer dan (niet-)westerse allochtonen in heel Nederland etc. Autochtonen in de MRA verdienden in 2011 gemiddeld euro per jaar, euro meer dan gemiddeld in heel Nederland en euro meer dan niet-westerse allochtonen. De verschillen tussen autochtonen en niet-westerse allochtonen zijn in de MRA groter dan in heel Nederland. De inkomensverschillen tussen mannen en vrouwen zijn in de MRA iets kleiner dan in heel Nederland, maar zowel in de MRA als in heel Nederland ligt het gemiddelde jaarinkomen van mannen een stuk hoger dan dat van vrouwen. Dit komt mede doordat mannen vaker fulltime werken. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

73 72 Inkomen en sociale zekerheid Gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) naar geslacht en herkomstgroepering, x euro mannen vrouwen Metropoolregio Amsterdam autochtonen Nederland westerse allochtonen niet-westerse allochtonen bron: CBS Aantal uitkeringen gestegen Het aantal uitkeringen (WWB, WIA, Wajong, WW en de AOW) is in 2014 ten opzichte van 2013 gestegen binnen de Metropoolregio. Het aantal WWB-uitkeringen is in de MRA met 7% minder sterker gestegen dan in heel Nederland (8,3%), net als het aantal WW-uitkeringen: 25,6% (MRA) tegenover 28,7% (heel Nederland). Het aantal WIA-uitkeringen steeg in MRA met 13% en in heel Nederland met 15%. Wajong is de enige uitkering waarvan het aantal sterker steeg in de MRA (6%) dan in heel Nederland: 5%. Het aantal AOW-uitkeringen steeg in de MRA met 1,8%, in heel Nederland met een vergelijkbaar percentage. Het aantal WAO-uitkeringen daalt vooral omdat de uitkering geldt voor werknemers die voor 1 januari 2004 langdurig ziek zijn geworden en minimaal 15% arbeidsongeschikt zijn verklaard. Deze uitkering daalde in de MRA met 8% en in heel Nederland met 8,3%. Het aantal WAZ-uitkeringen daalde met 12,8% en in heel Nederland met 13%. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

74 Inkomen en sociale zekerheid Bevolking en gemiddeld besteedbaar inkomen, 2011 bevolking 1 januari 2012 gemiddeld gemiddeld besteedbaar inkomen persoonlijk inkomen waaronder met inkomen per persoon met een heel jaar inkomen per inwoner een heel jaar inkomen totaal totaal in % van (x rang- (x ranggemeente/subregio (x 1.000) (x 1.000) inwoners euro) nummer euro) nummer Wormerland 15,8 11,6 73,4 15, ,3 127 Zaanstad 148,3 106,6 71,9 14, ,7 213 Zaanstreek 164,1 118,2 72,0 14,7 29,9 Beverwijk 39,8 29,0 72,9 14, ,9 198 Heemskerk 39,3 28,9 73,5 15, ,5 165 Uitgeest 12,9 9,2 71,3 15, ,4 69 Velsen 67,3 48,7 72,4 15, ,5 128 IJmond 159,3 115,8 72,7 15,3 31,0 Bloemendaal 22,1 14,8 67,0 22,4 1 52,1 2 Haarlem 151,8 110,4 72,7 16, ,9 80 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 5,5 4,0 72,7 16, ,8 61 Heemstede 26,2 18,3 69,8 20,4 6 44,9 7 Zandvoort 16,7 12,4 74,3 16, ,2 101 agglomeratie Haarlem 222,3 159,9 71,9 17,3 36,0 Aalsmeer 30,4 21,5 70,7 16, ,7 46 Amstelveen 83,4 57,4 68,8 17, ,4 14 Diemen 24,9 17,3 69,5 15, ,3 91 Haarlemmermeer 143,9 100,5 69,8 15, ,0 39 Ouder-Amstel 13,2 9,4 71,2 18, ,7 13 Uithoorn 28,3 20,4 72,1 16, ,8 65 Amstel-Meerlanden 324,1 226,5 69,9 16,5 36,0 Blaricum 9,0 6,4 71,1 21,7 3 50,5 3 Bussum 32,6 22,3 68,4 18, ,2 9 Hilversum 85,5 61,0 71,3 16, ,0 42 Huizen 41,6 30,0 72,1 16, ,7 45 Laren 11,4 7,3 64,0 21,0 5 49,8 5 Muiden 6,5 4,6 70,8 18, ,0 10 Naarden 17,2 11,5 66,9 20,1 7 47,7 6 Weesp 18,0 13,2 73,3 16, ,2 75 Wijdemeren 23,3 16,8 72,1 17, ,9 22 Het Gooi en Vechtstreek 245,1 173,1 70,6 17,7 38,1 Almere 193,2 129,9 67,2 14, ,0 99 Lelystad 75,3 52,2 69,3 13, ,9 201 Flevoland 268,5 182,1 67,8 14,0 31,4 Beemster 8,7 6,3 72,4 16, ,6 68 Edam-Volendam 28,7 20,2 70,4 15, ,0 104 Landsmeer 10,3 7,5 72,8 17, ,4 26 Oostzaan 9,1 6,5 71,4 16, ,4 71 Purmerend 79,3 57,5 72,5 15, ,3 186 Waterland 17,0 12,5 73,5 17, ,0 38 Zeevang 6,3 4,5 71,4 16, ,2 52 Waterland + 159,4 115,0 72,1 15,8 32,0 Amsterdam 790,1 555,7 70,3 15, ,5 85 Metropoolregio Amsterdam 2332,9 1646,3 70,6 15,8 33,5 Nederland 16730, ,4 71,0 14,9 30,5 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

75 74 Inkomen en sociale zekerheid 5.1a Gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner, Metropoolregio Amsterdam: euro tot euro euro < euro euro < euro euro < euro euro en meer 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang bron: CBS/RIO 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

76 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar sociaal-economische categorie, 2011 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) actief niet-actief actief niet-actief waaronder waaronder waaronder waaronder pensioen- pensioenontvanger ontvanger zelf- bijstands- 65 jaar zelf- bijstands- 65 jaar gemeente/subregio totaal standige totaal uitkering en ouder totaal standige totaal uitkering en ouder Wormerland 7,2 1,0 4,4 0,1 2,8 37,9 37,2 20,6 14,5 21,8 Zaanstad 66,9 7,8 39,7 2,5 21,3 35,6 35,3 19,7 13,8 20,7 Zaanstreek 74,1 8,8 44,1 2,6 24,1 35,8 35,5 19,8 13,8 20,8 Beverwijk 18,5 2,0 10,5 0,6 5,8 35,5 36,9 20,1 13,6 21,3 Heemskerk 17,6 1,8 11,2 0,5 6,8 36,7 37,4 20,8 14,2 22,6 Uitgeest 6,3 0,7 2,9 0,1 1,7 39,0 39,5 21,2 x 23,0 Velsen 30,7 3,6 18,1 0,9 10,7 37,6 38,0 21,1 13,6 22,5 IJmond 73,1 8,1 42,7 2,1 25,0 37,0 37,7 20,8 13,8 22,3 Bloemendaal 8,5 1,6 6,3 0,1 4,5 66,7 62,6 32,3 13,0 34,5 Haarlem 70,5 9,9 39,9 2,6 21,2 40,1 37,3 20,2 13,6 21,9 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,6 0,4 1,4 0,0 0,8 40,8 38,2 20,4 x 21,6 Heemstede 10,6 1,8 7,7 0,2 5,5 57,4 53,8 27,9 12,9 29,6 Zandvoort 7,1 1,4 5,3 0,3 3,3 39,0 36,1 22,9 13,0 23,5 agglomeratie Haarlem 99,3 15,1 60,6 3,2 35,3 44,2 41,9 22,7 39,9 24,8 Aalsmeer 14,8 1,9 6,7 0,2 4,2 41,0 40,6 20,6 12,6 21,6 Amstelveen 35,0 4,8 22,4 0,8 13,8 49,8 44,7 23,1 13,7 25,6 Diemen 10,8 1,7 6,6 0,4 3,2 40,1 34,5 19,5 12,3 21,9 Haarlemmermeer 69,9 8,7 30,6 1,4 16,5 41,0 39,8 21,3 13,5 23,1 Ouder-Amstel 6,2 1,1 3,3 0,1 2,0 48,6 44,3 23,0 x 24,0 Uithoorn 13,4 1,6 7,0 0,2 4,4 39,9 38,5 22,1 13,4 23,8 Amstel-Meerlanden 150,1 19,8 76,6 3,1 44,1 43,2 40,8 21,8 13,3 23,8 Blaricum 3,7 0,7 2,6 0,1 1,8 64,8 52,5 30,3 x 32,7 Bussum 14,0 2,5 8,3 0,4 5,4 52,9 44,4 24,3 13,2 26,1 Hilversum 37,8 5,9 23,2 1,4 13,7 43,1 40,5 21,8 13,6 23,6 Huizen 18,9 2,8 11,1 0,6 6,5 42,2 40,2 22,0 12,5 23,8 Laren 4,1 0,9 3,3 0,1 2,4 64,3 50,3 31,5 x 32,6 Muiden 2,9 0,6 1,7 0,1 1,1 48,6 40,5 24,8 x 26,3 Naarden 7,1 1,2 4,4 0,1 3,1 60,0 47,9 27,7 12,7 29,5 Weesp 8,5 1,2 4,7 0,3 2,7 40,2 37,5 20,6 13,0 21,6 Wijdemeren 10,7 2,1 6,1 0,1 4,1 44,7 40,5 23,2 12,8 24,6 Het Gooi en Vechtstreek 107,7 17,9 65,4 3,2 40,8 47,0 42,3 23,5 13,2 25,4 Almere 90,7 9,6 39,2 4,5 14,5 37,6 35,4 18,9 13,9 20,9 Lelystad 33,4 3,8 18,8 1,8 8,3 35,6 36,2 19,8 13,3 21,6 Flevoland 124,1 13,4 58,0 6,3 22,8 37,1 35,6 19,2 13,7 21,2 Beemster 4,0 0,9 2,3 0,0 1,5 40,8 43,4 21,0 x 21,8 Edam-Volendam 13,9 2,6 6,3 0,2 3,8 37,5 45,9 19,8 13,5 19,9 Landsmeer 4,8 0,9 2,7 0,1 1,7 44,1 42,2 22,7 x 24,2 Oostzaan 4,3 0,6 2,3 0,0 1,4 40,0 35,5 20,9 x 21,7 Purmerend 36,5 3,9 21,0 1,0 11,6 36,2 35,7 19,9 13,4 21,0 Waterland 7,9 1,4 4,5 0,1 2,9 42,7 42,1 21,6 x 22,6 Zeevang 2,9 0,6 1,6 0,0 1,0 40,4 41,3 22,6 x 24,0 Waterland + 74,3 10,9 40,7 1,4 23,9 38,3 40,4 20,5 13,4 21,5 Amsterdam 347,0 65,7 208,7 35,5 78,6 41,1 33,7 18,3 13,7 21,5 Metropoolregio A dam 1049,7 159,7 596,8 57,4 294,6 41,0 37,2 20,3 13,6 22,8 Nederland 7438,9 995,8 4434,5 315,6 2426,6 37,0 36,9 19,7 13,4 21,3 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

77 76 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar geslacht, 2011 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) 15 jaar en ouder 15 jaar en ouder gemeente/subregio totaal mannen vrouwen totaal mannen vrouwen Wormerland 11,6 6,0 5,6 31,3 40,2 21,8 Zaanstad 106,6 54,4 52,2 29,7 36,7 22,4 Zaanstreek 118,2 60,4 57,8 29,9 37,0 22,3 Beverwijk 29,0 14,8 14,2 29,9 37,8 21,7 Heemskerk 28,9 14,5 14,3 30,5 39,7 21,1 Uitgeest 9,2 4,7 4,5 33,4 42,9 23,3 Velsen 48,7 24,9 23,8 31,5 40,3 22,3 IJmond 115,8 58,9 56,8 31,0 39,7 21,9 Bloemendaal 14,8 7,4 7,5 52,1 73,4 31,2 Haarlem 110,4 54,8 55,6 32,9 39,7 26,2 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 4,0 2,0 2,0 33,8 43,8 23,5 Heemstede 18,3 8,7 9,5 44,9 61,4 29,8 Zandvoort 12,4 6,1 6,3 32,2 40,8 23,8 agglomeratie Haarlem 159,9 79,0 80,9 36,0 45,4 26,8 Aalsmeer 21,5 11,1 10,5 34,7 44,4 24,4 Amstelveen 57,4 28,1 29,3 39,4 50,4 28,9 Diemen 17,3 8,5 8,9 32,3 38,6 26,3 Haarlemmermeer 100,5 51,4 49,1 35,0 44,3 25,3 Ouder-Amstel 9,4 4,7 4,7 39,7 49,5 30,0 Uithoorn 20,4 10,3 10,1 33,8 42,6 24,8 Amstel-Meerlanden 226,5 114,1 112,6 36,0 45,4 26,4 Blaricum 6,4 3,3 3,1 50,5 71,6 28,5 Bussum 22,3 10,9 11,4 42,2 56,5 28,5 Hilversum 61,0 30,5 30,4 35,0 43,9 26,1 Huizen 30,0 14,9 15,0 34,7 45,1 24,4 Laren 7,3 3,6 3,7 49,8 70,4 29,8 Muiden 4,6 2,3 2,3 40,0 50,9 29,1 Naarden 11,5 5,7 5,8 47,7 64,7 31,0 Weesp 13,2 6,7 6,5 33,2 39,8 26,5 Wijdemeren 16,8 8,6 8,2 36,9 48,0 25,5 Het Gooi en Vechtstreek 173,1 86,5 86,4 38,1 49,5 26,7 Almere 129,9 65,8 64,1 32,0 39,3 24,5 Lelystad 52,2 26,9 25,3 29,9 37,0 22,3 Flevoland 182,1 92,7 89,4 31,4 38,6 23,9 Beemster 6,3 3,2 3,1 33,6 43,6 23,2 Edam-Volendam 20,2 10,8 9,4 32,0 42,6 19,9 Landsmeer 7,5 3,8 3,8 36,4 46,3 26,7 Oostzaan 6,5 3,3 3,2 33,4 42,4 24,2 Purmerend 57,5 28,5 29,0 30,3 37,9 22,8 Waterland 12,5 6,5 6,0 35,0 44,3 25,1 Zeevang 4,5 2,4 2,1 34,2 43,4 23,9 Waterland + 115,0 58,5 56,6 32,0 40,8 23,0 Amsterdam 555,7 277,5 278,3 32,5 37,4 27,6 Metropoolregio Amsterdam 1646,3 827,6 818,8 33,5 41,1 25,8 Nederland 11873,4 6098,3 5775,2 30,5 38,3 22,3 bron: CBS/RIO 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

78 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar leeftijdsgroepen, 2011 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) gemeente/subregio jaar jaar jaar 65 jaar e.o jaar jaar jaar 65 jaar e.o. Wormerland 1,2 3,1 4,3 3,0 11,8 35,1 39,9 22,9 Zaanstad 10,0 37,2 37,0 22,3 12,6 33,1 35,8 21,6 Zaanstreek 11,2 40,3 41,3 25,3 12,5 33,3 36,2 21,8 Beverwijk 3,0 10,3 9,7 6,1 13,6 32,9 36,7 22,2 Heemskerk 3,1 8,4 10,2 7,1 12,5 34,1 37,9 23,3 Uitgeest 0,9 3,1 3,4 1,8 12,0 36,9 41,1 24,4 Velsen 5,0 14,5 18,0 11,2 12,4 34,4 39,6 23,4 IJmond 12,0 36,3 41,3 26,2 12,7 34,1 38,6 23,2 Bloemendaal 0,9 3,0 6,0 4,9 8,4 59,5 66,4 37,9 Haarlem 10,1 41,2 36,8 22,3 12,4 38,0 39,0 22,8 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,5 1,0 1,6 0,9 11,9 39,3 42,2 23,2 Heemstede 1,1 4,3 6,9 5,8 9,3 54,3 56,4 31,6 Zandvoort 0,9 3,4 4,4 3,5 11,3 36,4 39,0 25,3 agglomeratie Haarlem 13,5 52,9 55,7 37,4 11,8 40,5 44,2 26,4 Aalsmeer 2,1 7,5 7,4 4,6 11,7 40,0 42,8 23,3 Amstelveen 4,9 17,6 20,2 14,7 10,6 46,3 49,6 27,0 Diemen 1,9 5,2 6,7 3,4 11,1 35,2 41,1 23,1 Haarlemmermeer 9,7 35,9 37,0 17,7 11,8 38,5 42,8 24,5 Ouder-Amstel 0,8 2,7 3,7 2,1 11,1 48,3 48,3 25,2 Uithoorn 1,9 6,4 7,3 4,7 12,0 36,4 42,7 25,2 Amstel-Meerlanden 21,3 75,3 82,3 47,2 11,4 40,4 44,6 25,2 Blaricum 0,4 1,3 2,6 1,9 9,8 54,8 64,1 37,0 Bussum 1,6 7,1 7,8 5,8 11,9 47,4 54,5 27,9 Hilversum 5,3 20,7 20,5 14,4 12,1 38,5 44,5 25,1 Huizen 2,8 8,2 12,0 6,9 11,5 38,1 43,2 25,5 Laren 0,4 1,5 2,8 2,6 8,7 59,1 63,7 36,3 Muiden 0,3 1,1 2,0 1,2 10,5 45,2 49,4 28,4 Naarden 0,7 3,1 4,3 3,3 9,2 56,6 59,3 31,7 Weesp 1,1 4,3 4,9 2,9 12,7 37,5 40,3 22,7 Wijdemeren 1,4 4,3 6,5 4,5 10,4 40,4 47,2 26,9 Het Gooi en Vechtstreek 14,0 51,6 63,4 43,5 11,5 42,0 48,2 27,3 Almere 14,1 50,8 49,3 15,5 12,2 33,6 39,2 22,0 Lelystad 4,9 19,1 19,2 8,8 11,8 32,0 35,9 22,7 Flevoland 19,0 69,9 68,5 24,3 12,1 33,2 38,3 22,3 Beemster 0,6 1,6 2,5 1,6 11,3 38,0 42,8 23,1 Edam-Volendam 2,3 6,9 7,0 4,1 15,5 37,7 38,1 21,3 Landsmeer 0,6 2,0 3,0 1,9 12,4 41,7 44,2 26,3 Oostzaan 0,6 1,9 2,6 1,5 12,7 37,9 41,2 23,1 Purmerend 5,4 18,8 21,2 12,1 12,3 33,7 36,8 21,7 Waterland 1,1 3,2 5,0 3,2 12,0 41,1 43,0 24,7 Zeevang 0,4 1,2 1,9 1,0 11,0 37,7 42,4 25,6 Waterland + 11,0 35,6 43,2 25,4 12,9 36,1 39,1 22,7 Amsterdam 55,9 238,4 176,6 84,9 11,7 37,8 36,6 23,1 Metropoolregio Amsterdam 157,9 600,2 572,3 314,2 12,0 37,6 40,3 24,2 Nederland 1213,6 3937,3 4152,8 2554,1 11,7 34,1 37,7 22,4 5 bron: CBS/RIO 2011 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

79 78 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar herkomstgroepering, 2011 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) allochtonen gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) allochtonen autoch- niet- autoch- nietgemeente/subregio totaal tonen westers westers totaal tonen westers westers Wormerland 11,6 10,4 0,7 0,5 31,3 31,7 30,7 23,8 Zaanstad 106,6 80,5 9,9 16,2 29,7 30,9 29,5 23,8 Zaanstreek 118,2 90,9 10,6 16,7 29,9 31,0 29,6 23,8 Beverwijk 29,0 22,9 3,2 2,9 29,9 30,9 28,9 23,1 Heemskerk 28,9 24,1 2,8 2,0 30,5 31,2 29,7 22,7 Uitgeest 9,2 8,3 0,6 0,3 33,4 33,8 32,6 22,4 Velsen 48,7 41,6 4,4 2,8 31,5 32,1 31,2 23,0 IJmond 115,8 96,9 11,0 8,0 31,0 31,7 30,2 22,9 Bloemendaal 14,8 12,5 1,9 0,4 52,1 51,9 55,6 42,5 Haarlem 110,4 85,2 12,6 12,6 32,9 33,9 35,0 24,4 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 4,0 3,5 0,3 0,2 33,8 34,2 29,9 32,7 Heemstede 18,3 15,2 2,3 0,7 44,9 44,9 48,8 32,9 Zandvoort 12,4 10,2 1,6 0,6 32,2 32,6 31,7 26,3 agglomeratie Haarlem 159,9 126,6 18,7 14,5 36,0 36,9 38,4 25,5 Aalsmeer 21,5 18,5 2,0 1,0 34,7 34,7 35,8 31,8 Amstelveen 57,4 40,4 9,6 7,5 39,4 38,4 45,7 36,7 Diemen 17,3 11,4 2,0 3,9 32,3 34,3 30,9 27,2 Haarlemmermeer 100,5 79,5 10,4 10,6 35,0 35,6 36,7 29,2 Ouder-Amstel 9,4 7,6 1,0 0,8 39,7 39,7 43,4 35,3 Uithoorn 20,4 16,8 2,2 1,4 33,8 34,3 34,2 27,3 Amstel-Meerlanden 226,5 174,2 27,2 25,2 36,0 36,1 39,4 31,3 Blaricum 6,4 5,4 0,7 0,3 50,5 50,3 57,9 33,9 Bussum 22,3 18,3 2,8 1,3 42,2 42,7 46,3 27,9 Hilversum 61,0 48,6 6,9 5,5 35,0 35,6 38,4 25,3 Huizen 30,0 24,8 3,1 2,1 34,7 35,5 36,4 22,9 Laren 7,3 6,2 0,9 0,2 49,8 49,5 55,2 36,7 Muiden 4,6 3,9 0,5 0,2 40,0 40,0 43,6 30,3 Naarden 11,5 9,5 1,4 0,6 47,7 48,5 48,6 32,8 Weesp 13,2 10,4 1,4 1,4 33,2 34,4 34,2 23,2 Wijdemeren 16,8 14,9 1,4 0,5 36,9 36,4 43,5 33,0 Het Gooi en Vechtstreek 173,1 142,0 19,1 12,1 38,1 38,6 41,7 26,1 Almere 129,9 86,3 13,1 30,5 32,0 33,6 32,9 26,9 Lelystad 52,2 39,3 4,9 8,0 29,9 31,4 29,0 23,4 Flevoland 182,1 125,6 18,0 38,5 31,4 32,9 31,8 26,2 Beemster 6,3 5,8 0,4 0,1 33,6 33,9 31,4 26,2 Edam-Volendam 20,2 19,0 0,7 0,5 32,0 32,3 32,0 22,7 Landsmeer 7,5 6,6 0,6 0,3 36,4 36,5 37,5 31,8 Oostzaan 6,5 5,9 0,4 0,2 33,4 33,5 33,8 30,1 Purmerend 57,5 45,0 5,3 7,2 30,3 30,9 31,1 25,9 Waterland 12,5 11,2 0,9 0,3 35,0 34,9 37,5 31,8 Zeevang 4,5 4,1 0,3 0,1 34,2 34,3 34,5 30,2 Waterland + 115,0 97,6 8,6 8,7 32,0 32,5 32,5 26,3 Amsterdam 555,7 307,2 83,4 165,1 32,5 35,9 37,4 23,8 Metropoolregio Amsterdam 1646,3 1161,0 196,6 288,8 33,5 35,0 36,7 25,0 Nederland 11873,4 9705,8 1083,4 1084,2 30,5 31,2 31,4 23,5 bron: CBS/RIO 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

80 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) naar inkomensklassen, 2011 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) met persoonlijk inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 2,3 2,1 2,3 2,3 2,6 11,6 Zaanstad 19,1 21,5 22,9 22,7 20,3 106,6 Zaanstreek 21,4 23,6 25,2 25,0 22,9 118,2 Beverwijk 5,1 5,9 6,3 6,0 5,6 29,0 Heemskerk 5,7 5,1 6,2 5,8 6,1 28,9 Uitgeest 1,6 1,5 1,8 1,9 2,4 9,2 Velsen 8,9 9,1 10,2 9,7 10,7 48,7 IJmond 21,3 21,6 24,5 23,4 24,8 115,8 Bloemendaal 2,7 2,0 2,3 2,3 5,7 14,8 Haarlem 18,0 21,1 22,9 23,3 25,2 110,4 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,8 0,7 0,7 0,8 1,1 4,0 Heemstede 3,1 2,7 3,1 3,1 6,4 18,3 Zandvoort 2,3 2,5 2,5 2,4 2,6 12,4 agglomeratie Haarlem 26,9 29,0 31,5 31,9 41,0 159,9 Aalsmeer 3,9 3,6 4,2 4,3 5,5 21,5 Amstelveen 9,8 8,5 10,1 11,5 17,4 57,4 Diemen 3,2 3,1 3,4 3,6 4,1 17,3 Haarlemmermeer 16,8 15,8 19,7 21,5 26,8 100,5 Ouder-Amstel 1,5 1,4 1,6 1,9 3,0 9,4 Uithoorn 3,5 3,2 4,3 4,3 5,0 20,4 Amstel-Meerlanden 38,7 35,6 43,3 47,1 61,8 226,5 Blaricum 1,3 1,0 1,0 1,1 2,2 6,4 Bussum 3,6 3,9 4,1 4,1 6,6 22,3 Hilversum 10,6 11,4 12,2 12,4 14,4 61,0 Huizen 5,6 5,4 5,8 5,7 7,4 30,0 Laren 1,4 1,0 1,2 1,2 2,5 7,3 Muiden 0,8 0,8 0,8 0,8 1,4 4,6 Naarden 2,0 1,6 1,8 1,9 4,1 11,5 Weesp 2,1 2,3 2,8 2,9 3,1 13,2 Wijdemeren 3,2 2,9 3,0 3,2 4,5 16,8 Het Gooi en Vechtstreek 30,6 30,3 32,7 33,3 46,2 173,1 Almere 21,5 23,3 27,1 29,2 28,9 129,9 Lelystad 9,3 10,9 11,1 11,1 9,9 52,2 Flevoland 30,8 34,2 38,2 40,3 38,8 182,1 Beemster 1,3 1,1 1,1 1,2 1,5 6,3 Edam-Volendam 4,3 3,6 3,4 4,2 4,8 20,2 Landsmeer 1,3 1,2 1,4 1,5 2,1 7,5 Oostzaan 1,1 1,1 1,4 1,3 1,6 6,5 Purmerend 10,0 11,1 12,4 12,6 11,4 57,5 Waterland 2,3 2,1 2,3 2,5 3,3 12,5 Zeevang 0,9 0,7 0,9 0,9 1,1 4,5 Waterland + 21,2 20,9 22,9 24,2 25,8 115,0 Amsterdam 101,8 123,1 103,1 104,8 123,1 555,7 Metropoolregio Amsterdam 292,7 318,3 321,4 330,0 384,4 1646,3 Nederland 2374,6 2374,6 2374,6 2374,6 2374, ,4 5 bron: CBS/RIO 2011 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

81 80 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens incl. studenten (x 1.000) naar inkomensklassen, 2011 besteedbaar inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 0,8 1,3 1,4 1,6 1,7 6,7 Zaanstad 11,3 14,0 13,8 13,8 12,4 65,3 Zaanstreek 12,1 15,3 15,2 15,4 14,1 72,0 Beverwijk 3,1 4,0 4,0 3,9 3,1 18,1 Heemskerk 2,2 3,4 3,7 3,9 3,7 16,9 Uitgeest 0,6 0,9 1,0 1,3 1,5 5,2 Velsen 4,7 5,8 6,2 6,3 6,7 29,6 IJmond 10,6 14,1 14,9 15,4 15,0 69,8 Bloemendaal 1,1 1,2 1,4 1,6 3,9 9,1 Haarlem 15,1 15,8 14,2 13,0 14,7 73,0 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,3 0,4 0,4 0,4 0,7 2,3 Heemstede 1,4 1,8 2,0 2,1 4,2 11,4 Zandvoort 1,9 1,8 1,5 1,5 1,6 8,2 agglomeratie Haarlem 19,8 21,0 19,5 18,6 25,1 104,0 Aalsmeer 1,6 1,9 2,2 2,8 3,6 12,3 Amstelveen 7,5 7,0 7,3 6,8 10,6 39,1 Diemen 2,9 2,1 2,1 2,0 2,5 11,7 Haarlemmermeer 7,5 9,3 10,9 13,7 17,1 58,6 Ouder-Amstel 0,7 1,0 1,0 1,0 1,9 5,7 Uithoorn 1,5 2,3 2,4 2,7 3,3 12,2 Amstel-Meerlanden 21,7 23,6 25,9 29,0 39,0 139,6 Blaricum 0,6 0,6 0,7 0,7 1,4 3,9 Bussum 2,6 3,0 2,4 2,5 4,2 14,7 Hilversum 8,2 8,4 7,6 7,0 8,8 40,1 Huizen 2,7 3,2 3,4 3,8 4,9 18,0 Laren 0,8 0,7 0,8 0,8 1,8 4,8 Muiden 0,4 0,4 0,4 0,6 0,9 2,8 Naarden 0,9 1,0 1,2 1,2 2,8 7,2 Weesp 1,5 1,8 1,7 1,6 1,9 8,5 Wijdemeren 1,3 1,5 1,7 2,1 3,0 9,8 Het Gooi en Vechtstreek 19,0 20,6 19,9 20,3 29,7 109,8 Almere 12,8 15,0 16,1 17,7 17,3 78,9 Lelystad 6,1 6,8 6,9 6,7 5,7 32,3 Flevoland 18,9 21,8 23,0 24,4 23,0 111,2 Beemster 0,5 0,6 0,6 0,7 1,1 3,6 Edam-Volendam 1,3 1,9 2,1 2,6 3,4 11,3 Landsmeer 0,5 0,7 0,8 0,9 1,4 4,4 Oostzaan 0,5 0,6 0,7 0,9 1,1 3,7 Purmerend 5,1 7,0 7,2 7,8 7,1 34,3 Waterland 0,9 1,2 1,4 1,5 2,3 7,2 Zeevang 0,4 0,4 0,5 0,6 0,8 2,6 Waterland + 9,2 12,4 13,3 15,0 17,2 67,1 Amsterdam 133,0 91,4 74,7 56,5 64,5 420,2 Metropoolregio Amsterdam 244,3 220,2 206,4 194,6 227,6 1093,7 Nederland 1481,2 1481,2 1481,2 1481,2 1481,2 7406,4 bron: CBS/RIO 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

82 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens incl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, 2011 huishoudens (x 1.000) gemiddeld besteedbaar inkomen (x euro) eenper- eenpersoons- paar paar een- soons- paar paar eengemeente/ huis- zonder met ouder- huis- zonder met oudersubregio totaal houden kinderen kinderen gezin totaal houden kinderen kinderen gezin Wormerland 6,7 1,9 2,2 2,1 0,5 36,9 20,6 37,7 52,3 29,1 Zaanstad 65,3 22,3 18,0 18,3 5,5 32,9 19,4 36,2 47,0 27,4 Zaanstreek 72,0 24,2 20,2 20,4 6,0 33,3 19,5 36,4 47,5 27,5 Beverwijk 18,1 6,7 5,0 4,7 1,3 32,3 20,0 35,8 46,5 26,6 Heemskerk 16,9 5,5 5,1 4,9 1,2 35,2 21,0 37,0 49,9 28,5 Uitgeest 5,2 1,4 1,6 1,9 0,3 38,5 20,9 39,6 51,5 30,8 Velsen 29,6 10,1 8,5 8,5 2,0 34,9 20,5 37,6 50,1 28,9 IJmond 69,8 23,7 20,2 20,0 4,8 34,6 20,5 37,2 49,3 28,3 Bloemendaal 9,1 2,8 3,0 2,7 0,5 52,8 28,1 56,5 76,8 38,3 Haarlem 73,0 32,0 18,0 16,7 5,2 33,0 20,3 38,9 51,3 28,8 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,3 0,6 0,7 0,7 0,2 39,1 21,7 39,5 55,3 29,6 Heemstede 11,4 4,0 3,4 3,2 0,7 46,2 25,6 49,5 70,8 35,4 Zandvoort 8,2 3,5 2,3 1,7 0,6 32,8 20,1 39,4 51,0 28,4 agglomeratie Haarlem 104,0 42,9 27,4 25,0 7,2 36,3 21,3 42,2 56,6 30,1 Aalsmeer 12,3 3,4 3,6 4,3 0,8 39,8 22,0 39,8 54,1 31,0 Amstelveen 39,1 16,6 9,7 9,6 2,7 37,6 21,7 43,1 60,3 31,1 Diemen 11,7 5,0 2,7 2,7 1,1 32,6 19,0 39,2 50,8 29,4 Haarlemmermeer 58,6 16,7 16,1 20,6 4,3 38,9 21,3 40,6 52,8 30,5 Ouder-Amstel 5,7 2,0 1,6 1,7 0,4 42,3 23,1 44,9 63,8 33,2 Uithoorn 12,2 3,9 3,5 3,7 0,9 37,5 21,9 40,2 52,3 30,4 Amstel-Meerlanden 139,6 47,6 37,2 42,6 10,2 38,1 21,4 41,2 54,9 30,7 Blaricum 3,9 1,2 1,4 1,0 0,2 49,4 28,9 52,3 71,4 36,6 Bussum 14,7 6,0 3,8 3,8 0,9 40,6 22,2 45,0 66,4 31,3 Hilversum 40,1 16,8 10,4 9,7 2,6 35,2 20,3 40,9 55,5 29,6 Huizen 18,0 5,9 5,2 5,4 1,2 38,1 21,8 41,5 54,3 29,5 Laren 4,8 1,7 1,6 1,2 0,3 47,6 27,4 56,5 69,2 33,2 Muiden 2,8 0,8 0,9 0,9 0,2 42,7 24,4 44,7 62,3 29,9 Naarden 7,2 2,4 2,0 2,2 0,4 47,6 25,8 49,1 70,8 34,6 Weesp 8,5 3,4 2,3 2,0 0,6 34,5 20,7 39,3 52,3 29,5 Wijdemeren 9,8 2,8 3,2 3,0 0,6 40,7 23,2 42,9 55,8 29,5 Het Gooi en Vechtstreek 109,8 41,0 30,8 29,2 7,0 38,9 22,0 43,6 59,0 30,4 Almere 78,9 23,6 18,4 26,1 8,8 34,5 19,5 38,5 46,9 27,0 Lelystad 32,3 10,4 9,0 9,2 2,9 32,2 18,4 36,9 44,2 25,9 Flevoland 111,2 34,0 27,4 35,3 11,7 33,8 19,2 38,0 46,2 26,7 Beemster 3,6 1,0 1,2 1,1 0,2 40,3 20,5 41,0 56,6 32,5 Edam-Volendam 11,3 3,0 3,3 4,4 0,6 39,9 21,5 37,3 55,0 31,9 Landsmeer 4,4 1,2 1,4 1,4 0,3 41,2 22,3 43,1 57,2 31,8 Oostzaan 3,7 1,0 1,2 1,2 0,3 39,0 21,4 39,2 52,1 34,7 Purmerend 34,3 11,0 9,5 10,2 3,0 34,1 19,9 36,7 48,1 27,8 Waterland 7,2 2,1 2,3 2,3 0,4 40,8 22,0 41,1 58,4 32,8 Zeevang 2,6 0,6 0,9 0,8 0,1 40,6 21,1 42,1 53,6 31,4 Waterland + 67,1 19,9 19,8 21,4 4,9 37,1 20,6 38,4 52,1 29,6 Amsterdam 420,2 228,1 79,0 65,3 37,1 29,2 19,6 40,5 48,7 26,7 Metropoolregio Amsterdam 1093,7 461,4 262,0 259,2 88,9 33,6 20,2 40,1 51,5 28,0 Nederland 7406,4 2669,9 2113,0 1996,4 491,2 33,3 19,2 37,2 48,5 27,9 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

83 82 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens excl. studenten (x 1.000) naar inkomensklassen, 2011 besteedbaar inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 0,9 1,3 1,4 1,4 1,6 6,6 Zaanstad 12,6 13,4 13,3 13,3 11,9 64,5 Zaanstreek 13,5 14,7 14,7 14,7 13,5 71,1 Beverwijk 3,6 3,9 3,8 3,8 2,9 17,9 Heemskerk 2,5 3,3 3,7 3,8 3,6 16,8 Uitgeest 0,7 0,7 1,0 1,2 1,5 5,2 Velsen 5,1 5,6 6,0 6,2 6,4 29,3 IJmond 11,9 13,5 14,5 15,0 14,4 69,2 Bloemendaal 1,2 1,1 1,4 1,6 3,8 9,1 Haarlem 14,8 15,1 13,5 12,6 14,2 70,2 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,4 0,4 0,4 0,4 0,7 2,3 Heemstede 1,5 1,7 1,9 1,9 4,1 11,3 Zandvoort 2,0 1,7 1,5 1,4 1,5 8,1 agglomeratie Haarlem 19,9 20,0 18,7 17,9 24,3 101,0 Aalsmeer 1,8 1,9 2,2 2,8 3,6 12,2 Amstelveen 6,2 6,8 6,9 6,6 10,3 36,8 Diemen 2,1 2,0 2,1 1,9 2,5 10,5 Haarlemmermeer 7,9 9,2 10,7 13,4 16,6 57,7 Ouder-Amstel 0,8 1,0 1,0 1,0 1,9 5,6 Uithoorn 1,7 2,3 2,3 2,6 3,2 12,1 Amstel-Meerlanden 20,5 23,2 25,2 28,3 38,1 134,9 Blaricum 0,6 0,6 0,7 0,7 1,4 3,9 Bussum 2,9 2,8 2,4 2,4 4,1 14,5 Hilversum 8,1 8,1 7,3 6,8 8,6 38,9 Huizen 3,0 3,2 3,3 3,7 4,7 17,9 Laren 0,8 0,7 0,8 0,8 1,7 4,8 Muiden 0,5 0,4 0,4 0,6 0,9 2,7 Naarden 1,0 1,1 1,1 1,2 2,8 7,2 Weesp 1,6 1,8 1,6 1,5 1,8 8,3 Wijdemeren 1,6 1,5 1,7 2,0 3,0 9,8 Het Gooi en Vechtstreek 20,1 20,2 19,3 19,7 29,0 108,0 Almere 13,3 14,7 15,6 17,1 16,6 77,4 Lelystad 6,5 6,5 6,7 6,5 5,4 31,7 Flevoland 19,8 21,2 22,3 23,6 22,0 109,1 Beemster 0,6 0,6 0,6 0,8 1,1 3,5 Edam-Volendam 1,4 1,9 2,1 2,5 3,3 11,3 Landsmeer 0,6 0,6 0,8 0,9 1,4 4,3 Oostzaan 0,5 0,6 0,7 0,8 1,1 3,7 Purmerend 5,8 6,9 7,0 7,6 6,7 34,0 Waterland 1,0 1,2 1,4 1,5 2,2 7,1 Zeevang 0,4 0,4 0,4 0,6 0,8 2,5 Waterland + 10,3 12,2 13,0 14,7 16,6 66,4 Amsterdam 114,4 85,5 69,3 54,0 62,4 385,7 Metropoolregio Amsterdam 230,4 210,5 197,0 187,9 220,3 1045,4 Nederland 1426,6 1426,6 1426,6 1426,6 1426,6 7133,5 bron: CBS/RIO 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

84 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens excl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, 2011 huishoudens (x 1.000) gemiddeld besteedbaar inkomen (x euro) eenper- eenpersoons- paar paar een- soons- paar paar eengemeente/ huis- zonder met ouder- huis- zonder met oudersubregio totaal houden kinderen kinderen gezin totaal houden kinderen kinderen gezin Wormerland 6,6 1,9 2,2 2,1 0,5 37,0 20,7 37,8 52,3 29,1 Zaanstad 64,5 21,5 17,9 18,3 5,5 33,2 19,7 36,2 47,0 27,4 Zaanstreek 71,1 23,4 20,1 20,4 6,0 33,6 19,8 36,4 47,5 27,5 Beverwijk 17,9 6,5 5,0 4,7 1,3 32,5 20,2 35,8 46,5 26,6 Heemskerk 16,8 5,4 5,1 4,9 1,2 35,3 21,2 37,0 49,9 28,5 Uitgeest 5,2 1,3 1,6 1,9 0,3 38,7 21,1 39,6 51,5 30,8 Velsen 29,3 9,9 8,5 8,5 2,0 35,1 20,8 37,6 50,1 28,9 IJmond 69,2 23,1 20,2 20,0 4,8 34,7 20,7 37,2 49,3 28,3 Bloemendaal 9,1 2,8 3,0 2,7 0,5 53,1 28,5 56,6 76,8 38,3 Haarlem 70,2 29,4 17,8 16,7 5,2 33,9 21,2 39,1 51,3 28,8 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,3 0,6 0,7 0,7 0,2 39,3 22,0 39,5 55,3 29,6 Heemstede 11,3 3,9 3,4 3,2 0,7 46,6 26,0 49,6 70,8 35,4 Zandvoort 8,1 3,4 2,3 1,7 0,6 33,0 20,4 39,5 51,0 28,4 agglomeratie Haarlem 101,0 40,1 27,2 25,0 7,2 37,1 22,1 42,4 56,6 30,1 Aalsmeer 12,2 3,3 3,6 4,3 0,8 39,9 22,3 39,9 54,1 31,0 Amstelveen 36,8 14,4 9,7 9,6 2,7 39,4 23,7 43,3 60,3 31,1 Diemen 10,5 3,9 2,7 2,7 1,1 35,1 21,8 39,5 50,8 29,4 Haarlemmermeer 57,7 15,8 16,1 20,6 4,3 39,3 22,0 40,7 52,8 30,5 Ouder-Amstel 5,6 1,9 1,6 1,7 0,4 42,8 23,7 45,0 63,8 33,2 Uithoorn 12,1 3,8 3,5 3,7 0,9 37,7 22,2 40,2 52,3 30,4 Amstel-Meerlanden 134,9 43,1 37,2 42,6 10,2 39,1 22,7 41,4 54,9 30,7 Blaricum 9,1 2,8 3,0 2,7 0,5 53,1 28,5 56,6 76,8 38,3 Bussum 14,5 5,8 3,7 3,8 0,9 41,1 22,5 45,2 66,4 31,3 Hilversum 38,9 15,6 10,3 9,7 2,6 36,0 21,1 41,1 55,5 29,6 Huizen 17,9 5,8 5,2 5,4 1,2 38,3 22,0 41,5 54,3 29,5 Laren 4,8 1,7 1,5 1,2 0,3 47,8 27,6 56,5 69,2 33,2 Muiden 2,7 0,8 0,9 0,9 0,2 43,0 24,8 44,7 62,3 29,9 Naarden 7,2 2,4 2,0 2,2 0,4 47,8 26,1 49,2 70,8 34,6 Weesp 8,3 3,2 2,3 2,0 0,6 34,9 21,1 39,4 52,3 29,5 Wijdemeren 9,8 2,8 3,2 3,0 0,6 40,8 23,4 42,9 55,8 29,5 Het Gooi en Vechtstreek 113,2 40,9 32,1 30,9 7,3 40,1 22,7 44,5 60,1 30,8 Almere 77,4 22,2 18,3 26,1 8,8 34,9 20,1 38,6 46,9 27,0 Lelystad 31,7 9,9 9,0 9,2 2,9 32,6 18,8 36,9 44,2 25,9 Flevoland 109,1 32,1 27,3 35,3 11,7 34,2 19,7 38,0 46,2 26,7 Beemster 3,5 1,0 1,2 1,1 0,2 40,4 20,7 41,0 56,6 32,5 Edam-Volendam 11,3 2,9 3,3 4,4 0,6 40,0 21,7 37,3 55,0 31,9 Landsmeer 4,3 1,2 1,4 1,4 0,3 41,4 22,6 43,1 57,2 31,8 Oostzaan 3,7 1,0 1,2 1,2 0,3 39,1 21,6 39,2 52,1 34,7 Purmerend 34,0 10,7 9,5 10,2 3,0 34,3 20,1 36,8 48,1 27,8 Waterland 7,1 2,0 2,3 2,3 0,4 41,1 22,4 41,2 58,4 32,8 Zeevang 2,5 0,6 0,9 0,8 0,1 40,7 21,2 42,1 53,6 31,4 Waterland + 66,4 19,4 19,8 21,4 4,9 37,3 20,9 38,5 52,1 29,6 Amsterdam 385,7 197,6 76,2 65,3 37,1 30,8 21,2 41,3 48,7 26,7 Metropoolregio Amsterdam 1050,6 419,7 260,1 260,9 89,2 34,7 21,4 40,6 51,7 28,1 Nederland 7133,5 2423,6 2093,1 1996,4 491,2 34,2 20,3 37,4 48,5 27,9 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

85 84 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WWB, 1 januari ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Afgerond op veelvouden van 10. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

86 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WWB naar leeftijdsgroepen en gezinssituatie, 1 januari ) leeftijdsgroep gezinssituatie tot de vanaf de alleen- AOW- AOW- alleen- staande gemeente/subregio leeftijd leeftijd staande ouder (echt)paar totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Afgerond op veelvouden van 10. bron: CBS 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

87 86 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WIA, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

88 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WIA naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2014 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/ 65-AOWsubregio geheel deels leeftijd mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

89 88 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAO, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

90 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAO naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2014 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/ 65-AOWsubregio geheel deels leeftijd mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermee Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

91 90 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAZ, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

92 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAZ naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2014 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/ 65-AOWsubregio geheel deels leeftijd mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

93 92 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen Wajong, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

94 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen Wajong naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2014 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/ 65-AOWsubregio geheel deels leeftijd mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

95 94 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WW, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

96 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WW naar leeftijdsgroepen, geslacht en werkloosheidspercentage, 1 januari 2014 leeftijdsgroep in jaren geslacht WWpercengemeente/subregio mannen vrouwen totaal tage 1 ) Wormerland ,2 Zaanstad ,7 Zaanstreek ,6 Beverwijk ,6 Heemskerk ,8 Uitgeest ,9 Velsen ,0 IJmond ,1 Bloemendaal ,6 Haarlem ,5 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,7 Heemstede ,1 Zandvoort ,8 agglomeratie Haarlem ,4 Aalsmeer ,3 Amstelveen ,3 Diemen ,3 Haarlemmermeer ,4 Ouder-Amstel ,5 Uithoorn ,7 Amstel-Meerlanden ,4 Blaricum ,2 Bussum ,6 Hilversum ,9 Huizen ,9 Laren ,0 Muiden ,0 Naarden ,6 Weesp ,3 Wijdemeren ,3 Het Gooi en Vechtstreek ,7 Almere ,7 Lelystad ,1 Flevoland ,8 Beemster ,6 Edam-Volendam ,3 Landsmeer ,6 Oostzaan ,1 Purmerend ,8 Waterland ,8 Zeevang ,7 Waterland ,3 Amsterdam ,7 Metropoolregio Amsterdam ,7 Nederland ,9 5 1 ) WW-percentage = het aantal lopende uitkeringen als percentage van het aantal inwoners van jaar. bron: UWV Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

97 96 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen AOW, gemeente/subregio 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal 1e kwartaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

98 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen AOW, 1e kwartaal 2014 gemeente/subregio volledig 1 ) gekort 2 ) mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Volledig houdt in dat over de gehele AOW-periode (50 jaar) rechten zijn opgebouwd. bron: CBS 2 ) Voor elk jaar dat de pensioengerechtigde tussen het 15de en 65ste jaar niet verzekerd is geweest, bijvoorbeeld vanwege wonen in het buitenland, wordt op het ouderdomspensioen 2% gekort. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

99 98 Inkomen en sociale zekerheid Toegekende aanvragen huurtoeslag van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, 2011 eenpersoons- meerpersoonshuishoudens huishoudens totaal huishoudens gemeente/subregio <65 jaar 65+ jaar <65 jaar 65+ jaar <65 jaar 65+ jaar totaal minima Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerl. en Spaarnw Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: MinBZK/WB Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

100 Inkomen en sociale zekerheid Gemiddelde huurtoeslag per jaar (x 1 euro) van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, 2011 eenpersoons- meerpersoonshuishoudens huishoudens totaal huishoudens gemeente/subregio <65 jaar 65+ jaar <65 jaar 65+ jaar <65 jaar 65+ jaar totaal minima Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: MinBZK/WB 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

101 100 Inkomen en sociale zekerheid Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), ) gemiddelde woning 2 ) hondenbelasting eenper- meerper- bedrag soonshuis- soonshuis- rang- voor gemeente/subregio houden houden nummer 3 ) één hond Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam 4 ) Metropoolregio Amsterdam Nederland ) De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerende zaakbelasting (OZB), bron: COELO/Atlas reinigingsheffing en rioolheffing woningen. van de lokale lasten 2 ) De gemiddelde woning is vastgesteld door het CBS, verschilt per gemeente en is gerelateerd aan de waarde van de woning. 3 ) Nummer 1 heeft de laagste lasten. 4 ) Gemiddelde berekend uit de woonlasten per stadsdeel. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

102 101 6 Gezondheid en welzijn In 2012 is kanker de meest voorkomende doodsoorzaak. Bijna een op de drie inwoners van de MRA (en heel Nederland) sterft aan deze ziekte. In de MRA is Zeevang de gemeente met het hoogste aandeel (47,1%), Laren de gemeente met het laagste aandeel (17%). Na kanker zijn hart- en vaatziekten de meest voorkomende doodsoorzaak: ruim een kwart van de mensen in de MRA (en heel Nederland) overlijdt hieraan. 6 Uitwendige doodsoorzaken zoals ongevallen, zelfdoding en moord komen in Amsterdam vaker (6%) voor dan in de MRA (5,2%) en heel Nederland (4,5%). In drie gemeenten binnen de MRA sterven relatief veel mensen aan uitwendige oorzaken: Beemster (11,9%), Haarlemmerliede en Spaarnwoude (beide 11,5%) en Uitgeest (10,1%). In Ouder-Amstel ligt dit aandeel met 2,2% het laagst. De overgrote meerderheid (tussen de 76% en 85%) van de inwoners van de MRA en heel Nederland, ervaart de eigen gezondheid als goed tot zeer goed. Uitkomsten gezondheidsmonitor naar GGD-regio s, 2012 (procenten) 90 % Zaanstreek- Waterland Kennemerland Gooi en Vechtstreek Flevoland Amsterdam Nederland ervaren gezondheid (goed/zeer goed) zware roker overgewicht zware drinker bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

103 102 Gezondheid en welzijn Van alle Amsterdammers van 19 tot en met 64 jaar rookt 28,3%, meer dan in heel Nederland (25,5%). Het aandeel zware rokers (minimaal 20 sigaretten per dag) ligt in Amsterdam daarentegen met 4,3% onder het gemiddelde van heel Nederland (4,7%). Het aandeel Amsterdammers dat alcohol drinkt ligt met 77,6% onder het Nederlandse gemiddelde (83,5%), terwijl het aandeel zware drinkers (13,3%) en het aandeel overmatige drinkers (10,2%) in Amsterdam juist hoger liggen dan in heel Nederland (11,6 resp. 8,4%). Amsterdam telt gemiddeld minder mensen met overgewicht (37,7%) dan heel Nederland (45,5%). In Amsterdam wordt ook meer bewogen: 66,3% van de inwoners voldoet aan de Norm gezond bewegen, tegenover 64,8% van alle Nederlanders. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

104 Gezondheid en welzijn Sterfte naar doodsoorzaken, 2012 (procenten) ziekten ziekten van ademnieuw- van hart en halings- uitwendige overige totaal gemeente/subregio vormingen vaatstelsel stelsel oorzaken oorzaken abs. Wormerland 34,6 20,6 10,3 3,7 30,9 136 Zaanstad 29,1 27,6 9,1 4,1 30, Zaanstreek 29,6 26,9 9,2 4,0 30, Beverwijk 32,4 27,0 9,2 5,1 26,3 392 Heemskerk 26,5 29,3 9,3 5,1 29,8 389 Uitgeest 25,3 30,4 12,7 10,1 21,5 79 Velsen 30,5 25,0 11,6 5,6 27,3 645 IJmond 29,7 26,9 10,4 5,6 27, Bloemendaal 27,8 25,5 10,9 4,3 31,5 302 Haarlem 30,2 25,9 8,5 3,8 31, Haarlemmerliede en Spaarnwoude 30,8 15,4 15,4 11,5 26,9 26 Heemstede 29,7 29,7 10,1 3,0 27,4 296 Zandvoort 29,5 28,2 11,1 4,7 26,5 234 agglomeratie Haarlem 29,8 26,5 9,3 3,9 30, Aalsmeer 33,6 24,6 9,0 2,8 29,9 211 Amstelveen 30,3 27,5 9,2 4,7 28,3 848 Diemen 32,0 29,2 9,6 5,6 23,6 178 Haarlemmermeer 35,2 25,6 8,1 4,7 26,4 825 Ouder-Amstel 36,5 29,9 4,4 2,2 27,0 137 Uithoorn 37,3 24,0 8,8 6,5 23,5 217 Amstel-Meerlanden 33,4 26,5 8,5 4,6 26, Blaricum 38,0 26,6 11,4 3,8 20,3 79 Bussum 29,3 30,2 7,5 5,1 27,8 334 Hilversum 31,1 27,5 10,5 6,6 24,3 874 Huizen 30,0 26,1 9,4 5,3 29,2 360 Laren 17,0 29,5 14,1 7,1 32,4 241 Muiden 43,9 24,4 4,9 26,8 41 Naarden 31,5 31,0 10,1 5,4 22,0 168 Weesp 27,4 27,4 4,8 4,8 35,7 168 Wijdemeren 33,0 28,7 7,0 4,3 27,0 230 Het Gooi en Vechtstreek 29,7 28,1 9,4 5,7 27, Almere 35,8 21,7 10,7 6,1 25,8 973 Lelystad 34,6 25,6 10,8 5,5 23,5 489 Flevoland 35,4 23,0 10,7 5,9 25, Beemster 31,0 19,0 7,1 11,9 31,0 42 Edam-Volendam 32,9 27,9 9,6 3,2 26,5 219 Landsmeer 38,3 19,8 14,8 2,5 24,7 81 Oostzaan 41,4 29,3 1,7 5,2 22,4 58 Purmerend 31,3 23,5 10,4 4,9 29,9 729 Waterland 32,8 27,9 10,7 3,3 25,4 122 Zeevang 47,1 23,5 8,8 2,9 17,6 34 Waterland + 33,0 24,5 10,0 4,5 27, Amsterdam 28,6 25,1 10,4 6,0 29, Metropoolregio Amsterdam 30,5 25,9 9,8 5,2 28, Nederland 31,7 27,2 10,3 4,5 26, bron: CBS 6 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

105 104 Gezondheid en welzijn 6.1a Sterfte naar doodsoorzaken, 2012 (procenten) % Zaanstreek IJmond Amstel- Meerlanden agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Amsterdaregio Metropool- Amsterdam Waterland + Nederland nieuwvormingen ziekten van hart en vaatstelsel bron: CBS 6.1b GGD-regio s Kennemerland Gooi en Vechtstreek Zaanstreek-Waterland Flevoland Amsterdam Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Beemster 30 Edam-Volendam 31 Landsmeer 32 Oostzaan 33 Purmerend 34 Waterland 35 Zeevang 36 Zeewolde 37 Lelystad 38 Dronten 39 Urk 40 Noordoostpolder bron: Ministerie BZK Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

106 Gezondheid en welzijn Uitkomsten gezondheidsmonitor, 2012 (procenten) GGD GGD Zaan- GGD Gooi en streek- Kenne- Vecht- GGD GGD Waterland merland streek Flevoland Amsterdam Nederland jaar ervaren gezondheid (goed/zeer goed) 79,0 83,4 85,2 76,2 79,1 80,7 een of meer langdurige aandoeningen 58,3 56,1 54,9 61,7 52,4 54,5 onder behandeling arts voor aandoening 41,4 39,8 38,4 43,2 36,8 37,9 een of meer lichamelijke beperkingen 11,3 9,8 7,5 11,3 12,2 10,7 roker 25,6 25,2 24,9 25,0 28,3 25,5 zware roker 1 ) 5,2 4,1 4,4 4,9 4,3 4,7 drinkt alcohol 84,9 85,7 86,9 78,6 77,6 83,5 zware drinker 2 ) 11,5 10,7 10,7 5,8 13,3 11,6 overmatige drinker 3 ) 8,1 8,7 10,0 4,7 10,2 8,4 overgewicht (Body Mass Index (BMI) > 25,0 kg/m 2 ) 48,5 44,1 42,0 48,6 37,7 45,5 ernstig overgewicht (BMI > 30,0 kg/m 2 ) 14,3 10,6 9,8 13,8 10,3 11,8 voldoet aan norm gezond bewegen 64,7 66,4 63,8 59,5 66,3 64,8 voldoet aan fitnorm 19,5 22,2 21,2 16,3 19,5 20,0 voldoet aan tenminste 1 bewegingsnorm 66,4 68,3 65,9 61,3 67,9 66,7 65 jaar of ouder ervaren gezondheid (goed/zeer goed) 61,8 64,5 67,1 58,8 55,3 60,6 een of meer langdurige aandoeningen 85,9 84,1 83,0 86,0 84,9 84,4 onder behandeling arts voor aandoening 78,0 77,4 77,0 80,8 78,1 78,3 een of meer lichamelijke beperkingen 26,7 29,1 23,6 30,6 33,4 30,2 roker 12,6 12,2 13,2 12,4 14,7 12,6 zware roker 1 ) 1,5 1,9 1,9 2,4 3,2 2,0 drinkt alcohol 81,5 82,3 84,9 76,6 75,5 77,3 zware drinker 2 ) 6,5 5,9 8,2 4,7 6,4 5,8 overmatige drinker 3 ) 8,2 10,3 12,3 6,9 11,4 8,2 overgewicht (Body Mass Index (BMI) > 25,0 kg/m 2 ) 61,0 56,8 52,1 62,1 56,9 59,2 ernstig overgewicht (BMI > 30,0 kg/m 2 ) 16,5 14,1 11,6 16,4 16,2 15,8 voldoet aan norm gezond bewegen 70,6 72,7 70,4 65,8 68,8 68,6 voldoet aan fitnorm 47,6 46,3 47,3 38,0 36,9 42,6 voldoet aan tenminste 1 bewegingsnorm 73,1 74,8 72,9 68,1 70,5 70,6 1 ) 20 of meer sigaretten per dag. bron: CBS 2) Drinkt minstens 1 keer per week 6 of meer (voor mannen) of 4 of meer (voor vrouwen) glazen alcohol op één dag. 3) Drinkt gemiddeld 3 of meer (voor mannen) of 2 of meer (voor vrouwen) glazen alcohol per dag. 6 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

107 106 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

108 107 7 Onderwijs Basisonderwijs In het schooljaar 2013/ 14 telt het basisonderwijs in de MRA leerlingen, 702 minder dan een schooljaar eerder. Bijna één op de drie leerlingen gaat naar een basisschool in Amsterdam. Het speciaal basisonderwijs telt leerlingen. Niet elke gemeente heeft een school voor speciaal basisonderwijs, leerlingen uit die gemeenten wijken met name uit naar Amsterdam en Almere. Amsterdam telt 24% van alle leerlingen, Almere 15%. 7 Leerlingen en studenten naar type onderwijs, 2013/ 14 (procenten) 8% 11% 5% 3% 11% 2% 37% Basisonderwijs Speciaal onderwijs 1 ) Voortgezet onderwijs MBO 1+2 MBO 3 MBO 4 HBO WO 23% 1 ) Speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. bron: CBS Voortgezet onderwijs In de MRA volgen leerlingen voortgezet onderwijs: 2,9% praktijkonderwijs, 18,1% VMBO-bk, 15% VMBO-gt, 18,5% HAVO en 26,6% VWO. In Nederland is het gemiddelde percentage VWO leerlingen op het voortgezet onderwijs 3,6% minder dan in de MRA. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

109 108 Onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs Het MBO heeft vier niveaus, 27,3% van de leerlingen op het MBO volgt MBO 1 of 2 (ook wel assistent-/basisberoepsopleiding genoemd). Ongeveer hetzelfde aandeel (27,4%) volgt een opleiding op niveau 3 (vakopleiding). Het grootste deel van de leerlingen (45,3%) volgt niveau 4: een middenkader- of specialistenopleiding. Hoger onderwijs In de hele MRA zijn vestigingen van MBO-instellingen, maar wie een HBOinstelling wil bezoeken moet naar Amsterdam, Almere, Haarlem, Zaanstad of Diemen. Wie universitair onderwijs wil volgen, kan alleen in Amsterdam terecht. In het schooljaar 2013/ 14 wonen in de MRA ruim HBO- en WO-studenten, van wie meer dan de helft (52%) in Amsterdam woont. In Almere woont 6,2%, in Haarlem 5,5% en in Amstelveen 4,7%. Van alle universitair studenten woont 37% van de mannen en 34% van de vrouwen buiten Amsterdam. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

110 Onderwijs Leerlingen basisonderwijs naar geslacht, 2012/ / 14 1 ) 2012/ / 14 gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

111 110 Onderwijs Leerlingen speciaal basisonderwijs naar geslacht, 2012/ / 14 1 ) 2012/ / 14 gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

112 Onderwijs Leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs naar geslacht, 2012/ / 14 1 ) 2012/ / 14 gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

113 112 Onderwijs Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2013/ 14 VMBO-gt/ praktijkgemeente/subregio HAVO/VWO VMBO-bk VMBO-gt HAVO VWO onderwijs totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS

114 Onderwijs Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, herkomstgroepering en geslacht, 2013/ 14 nietwesterse westerse autoch- alloch- allochgemeente/subregio tonen tonen tonen mannen vrouwen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

115 114 Onderwijs Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente en opleidingsniveau, 2013/ 14 assistent-/ middenkader-/ basisberoeps- vak- specialistengemeente/subregio opleiding opleiding opleiding totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

116 Onderwijs Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente, herkomstgroepering en geslacht, 2013/ 14 nietwesterse westerse autoch- alloch- allochgemeente/subregio tonen tonen tonen mannen vrouwen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

117 116 Onderwijs Studenten hoger onderwijs naar woongemeente en geslacht, 2013/ 14 hoger beroepsonderwijs wetenschappelijk onderwijs gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

118 Onderwijs Studenten hoger onderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2013/ 14 nietwesterse westerse autoch- alloch- allochgemeente/subregio tonen tonen tonen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

119 118 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

120 119 8 Verkeer en vervoer In de periode steeg het aantal motorvoertuigen in de MRA met 8,5%, maar van 2013 op 2014 nam het licht af: 0,3%. De stijging in was veel sterker dan de toename van de bevolking: 3,4%. Met andere woorden: meer voertuigen per hoofd van de bevolking. Maar in 2014 daalde het aantal voertuigen dus, dat wil zeggen: het aantal personen- en bedrijfsauto s. Het aantal motorrijwielen steeg nog wel. In heel Nederland steeg het totale aantal voertuigen nog wel. De totale lengte van de wegen in de MRA (de fijnmazigheid ) nam in met 1,7% toe. De groei in aantal kilometers weg houdt de toename van het aantal motorvoertuigen dus niet bij. 8 Groei aantal motorvoertuigen, bevolking en lengte wegen t.o.v in de Metropoolregio Amsterdam en Nederland, (procenten) 16 % motorvoertuigen MRA motorvoertuigen NL bevolking MRA bevoking NL weglengte MRA weglengte NL bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

121 120 Verkeer en vervoer Weesp het dichtst bij voorzieningen De leefbaarheid van een dorp of stad wordt mede bepaald door de nabijheid van voorzieningen, de afstand in kilometers tot deze voorzieningen. Weesp ligt wat dit betreft het gunstigst: 1,2 km, Edam-Volendam het ongunstigst 10,1 km. De afstand tot een ziekenhuis (inclusief buitenpoli) is binnen de MRA in Wijdemeren het geringst (1,2 km) en in Zeevang het grootst (8,7 km). Gemiddeld is de afstand tot het ziekenhuis binnen de MRA lager dan in heel Nederland (4,1 resp. 4,7 km).

122 Verkeer en vervoer Lengte van wegen naar beheerder en wegtype, 2014 (x 1 km) lengte van wegen beheerd door gemeente w.v. onge- w.v. getotale scheiden scheiden watergemeente/subregio weglengte totaal rijbanen rijbanen schap provincie rijk Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

123 122 Verkeer en vervoer Nabijheid van voorzieningen, 2013 afstand in km tot aantal ziekenhuizen (incl. oprit zieken- buitenhoofd- belangrijk huis (incl. polikliniek) verkeers- trein- overstap- buiten- binnen gemeente weg station station polikliniek) 5 km Zaanstreek Wormerland 1,8 2,4 8,4 5,4 0,4 Zaanstad 1,5 1,9 4,9 2,6 1,0 IJmond Beverwijk 1,6 1,7 13,1 2,1 1,8 Heemskerk 2,0 2,5 14,8 2,0 1,7 Uitgeest 1,1 1,4 14,2 4,3 0,7 Velsen 2,4 3,4 8,5 3,6 0,9 agglomeratie Haarlem Bloemendaal 1,2 1,8 5,3 4,2 1,5 Haarlem 1,2 2,0 2,7 2,3 1,9 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,2 3,1 6,2 5,4 0,5 Heemstede 1,4 2,2 5,1 2,0 2,3 Zandvoort 1,9 1,0 9,4 7,9 0,1 Amstel-Meerlanden Aalsmeer 1,1 8,3 9,5 6,8 0,0 Amstelveen 1,4 5,8 5,8 2,3 2,3 Diemen 1,1 0,9 4,0 4,1 1,2 Haarlemmermeer 1,5 3,8 10,2 3,6 1,2 Ouder-Amstel 1,3 3,7 4,0 4,2 1,5 Uithoorn 0,9 11,6 12,4 2,2 1,0 Het Gooi en Vechtstreek Blaricum 1,3 7,6 8,5 4,0 0,6 Bussum 1,4 1,6 6,3 3,3 1,0 Hilversum 1,6 1,6 2,1 2,9 1,0 Huizen 2,4 7,4 10,5 5,2 0,4 Laren 1,1 5,2 5,3 2,9 1,1 Muiden 1,0 4,5 5,4 5,6 0,5 Naarden 1,4 2,0 8,4 5,1 0,5 Weesp 1,1 1,3 1,3 1,2 1,0 Wijdemeren 2,1 6,1 6,6 7,4 0,0 Flevoland Almere 1,5 1,8 4,2 4,2 0,7 Lelystad 2,6 2,6 2,6 2,6 0,9 Waterland + Beemster 1,5 6,6 15,6 7,1 0,3 Edam-Volendam 1,4 9,0 19,8 1,8 1,0 Landsmeer 1,9 7,9 9,4 4,9 0,7 Oostzaan 1,3 5,5 5,5 5,2 0,3 Purmerend 1,7 1,7 14,9 2,1 1,0 Waterland 0,8 10,4 15,6 7,2 0,1 Zeevang 1,1 8,2 12,2 8,7 0,1 Amsterdam 2,0 2,5 3,8 2,2 2,5 Nederland 1,7 5,0 10,5 4,7 1,1 bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

124 Verkeer en vervoer Geregistreerde motorvoertuigen, 1 januari personenauto s bedrijfsauto s motorrijwielen gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 8 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

125 124 Verkeer en vervoer Voertuigen met bromfietskenteken, 1 januari totaal brom- bromgemeente/subregio snorfietsen fietsen mobielen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

126 125 9 Natuur en milieu Op 1 januari 2014 is de totale oppervlakte van de MRA km², waarvan 324 km² grasland. Per vierkante kilometer telt de MRA 688 huizen, veel meer dan in heel Nederland: 224 per km². In de MRA wonen per vierkante kilometer mensen, ook veel meer dan in heel Nederland (500). Milieuontwikkeling Tussen 2008 en 2012 is de mestproductie in de MRA met 2% afgenomen, iets minder dan in heel in Nederland (3%). De stikstofproductie is daarentegen in dezelfde periode in de MRA afgenomen met 9% en in heel Nederland met 6%. De uitscheiding van fosfaat tijdens de mestproductie is zowel in de MRA als in heel Nederland afgenomen met 9%. De uitscheiding van kali nam in de MRA met 2% af en in heel Nederland met 3%. 9 Stikstof productie, fosfaatuitscheiding en kali-uitscheiding tijdens dierlijke mestproductie, x kg stikstofproductie fosfaatuitscheiding kali-uitscheiding bron: CBS Geluidshinder In 2013 kreeg Schiphol klachten over geluidhinder van van omwonenden. Het aantal klagers ligt daarmee 17% lager dan in 2012, toen nog 4040 mensen een klacht indienden. Het totale aantal klachten is ook fors gedaald, met 28%. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

127 126 Natuur en milieu Wel werden in het derde kwartaal meer klachten ingediend dan in de derde kwartalen van vorige jaren, vooral door inwoners van de Zaanstreek en Amstel-Meerlanden. Bezoek recreatiegebieden en parken Het aantal bezoeken aan recreatiegebieden is tussen 2009 en 2013 in Noord- Holland met 5,5% toegenomen. Bijna de helft van de bezoeken in 2013 betrof een bezoek aan Spaarnwoude, waarbinnen Oosterbroek/Buitenhuizen de populairste bestemming is. De recreatiegebieden die sinds 2009 het meest aan populariteit hebben gewonnen zijn Park van Luna bij Heerhugowaard en Overdiemen/Diemerscheg. De Hoge Dijk/Gaasperzoom en Oosterbroek/ Buitenhuizen zien het aantal bezoeken sterk dalen. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

128 Natuur en milieu Oppervlakte, bevolkingsdichtheid, woningdichtheid en gemiddelde woningbezetting, 1 januari 2014 bevolkings- woning- geopper- opper- dichtheid dichtheid middelde vlakte vlakte in per km 2 per km 2 woninggemeente/subregio in km 2 km 2 land bevolking land woningen land bezetting Wormerland ,37 Zaanstad ,26 Zaanstreek ,27 Beverwijk ,14 Heemskerk ,26 Uitgeest ,42 Velsen ,20 IJmond ,22 Bloemendaal ,31 Haarlem ,14 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,44 Heemstede ,15 Zandvoort ,79 agglomeratie Haarlem ,13 Aalsmeer ,41 Amstelveen ,01 Diemen ,05 Haarlemmermeer ,43 Ouder-Amstel ,30 Uithoorn ,26 Amstel-Meerlanden ,25 Blaricum ,19 Bussum ,09 Hilversum ,13 Huizen ,24 Laren ,10 Muiden ,25 Naarden ,28 Weesp ,10 Wijdemeren ,24 Het Gooi en Vechtstreek ,16 Almere ,50 Lelystad ,34 Flevoland ,45 Beemster ,45 Edam-Volendam ,38 Landsmeer ,34 Oostzaan ,36 Purmerend ,27 Waterland ,42 Zeevang ,47 Waterland ,33 Amsterdam ,96 Metropoolregio Amsterdam ,15 Nederland ,23 9 bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

129 128 Natuur en milieu Graasdieren, bedrijven met graasdieren en oppervlakte grasland, 2013 bedrijven paarden met graas- grasland gemeente/subregio en pony s rundvee schapen geiten dieren opp. (ha) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum 13 1 Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

130 Natuur en milieu Geproduceerde dierlijke mest (x 1 mln. kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

131 130 Natuur en milieu Stikstofproductie tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum 0 0 Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

132 Natuur en milieu Fosfaatuitscheiding tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum 0 0 Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

133 132 Natuur en milieu Kali-uitscheiding tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

134 Natuur en milieu Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, gebruiksjaar ) meldingen 1e 2e 3e 4e waarvan totaal gemeente/subregio kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal totaal s nachts melders Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam ) November 2012-oktober bron: Bewoners Aanspreekpunt Schiphol 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

135 134 Natuur en milieu 9.4a Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, 2012 en 2013 (procenten) 6,5% 3,6% 3,0% 0,9% 10,3% 0,9% 4,0% 2,0% 3,3% 2,2% 14,2% 0,9% 18,8% 22,9% 52,0% 54,6% Amsterdam Waterland + Amstel-Meerlanden Flevoland Het Gooi en Vechtstreek agglomeratie Haarlem IJmond Zaanstreek bron: BAS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

136 Natuur en milieu Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland (x 1.000), recreatiegebied Geestmerambacht waarvan: Zomerdel Park van Luna Het Twiske Alkmaarder- en Uitgeestermeer/De Hoorne Spaarnwoude waarvan: Oosterbroek/Buitenhuizen Houtrak Veerplas Groene Weelde Westbroekplas Groengebied Amstelland waarvan: Elsenhove Ouderkerkerplas De Hoge Dijk/Gaasperzoom Gaasperplas Overdiemen/Diemerscheg totaal bron: Recreatie Noord-Holland NV 9 9.5a Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland (x 1 mln.), x 1 mln Spaarnwoude Groengebied Amstelland Het Twiske Geestmerambacht Alkmaarder- en Uitgeestermeer bron: Recreatie Noord-Holland NV Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

137 136 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

138 Toerisme Amsterdam is de belangrijkste trekpleister van Nederland voor toeristen. Vier van tien hotelgasten in heel Nederland overnachten in de MRA en binnen de MRA negen van de tien in Amsterdam. Tussen 2012 en 2013 steeg het aantal hotelovernachtingen in de MRA met bijna 7% en in heel Nederland met slechts 2,3%. Hotelcapaciteit In 2014 is het aantal hotelkamers in de MRA met 4,6% toegenomen, dat van heel Nederland met 3,1%. In totaal biedt de MRA 32,1% van de Nederlandse hotelcapaciteit. De MRA telt 634 hotels, kamers en bedden Waterland een toename van 1,4% hotels, 4,6% kamers en 4,6% bedden. IJmond +3% Daling/stijging hotelovernachtingen per COROP +18% gebied Zaanstreek in de MRA, 2014 Waterland +78% IJmond +3% +18% Zaanstreek Waterland Agglomeratie AMSTERDAM Haarlem IJmond +78% +3% +13% +7% +18% Zaanstreek 10 Fle + +13% Agglomeratie Haarlem +13% Agglomeratie +78% Haarlem +3% Amstel-Meerlanden +3% AMSTERDAM Amstel-Meerlanden +7% Groei hotelovernachtingen in de periode AMSTERDAM +7% Amstel-Meerlanden Flevoland Groei hotelovernachtingen groei minder dan Aantal hotelovernachtingen in de periode in tot groei minder dan tot Metropoolregio Amsterdam in cijfers tot meer dan tot % +2% Het Gooi en Vechtstreek Flevoland +2% Het Gooi en Vechtstreek +9% Groei hotelovernachtingen Aantal hotelovernachtingen in de periode Het Gooi en +9% Vechtstreek groei in 2013 minder dan % tot Aantal hotelovernachtingen tot in 2013 meer dan bron: CBS

139 138 Toerisme Bezettingsgraad De bezettingsgraad van de hotels in de MRA ligt al jaren rond de 55% en is daarmee 10% hoger dan die in heel Nederland. Binnen de MRA is dat percentage het hoogst in Amsterdam: 57%. In de rest van de MRA lag de bezettingsgraad tussen de 39 en 51%. Overnachting aantal buitenlandse toeristen gestegen Een doelstelling van het Toeristisch actieplan voor de Metropoolregio Amsterdam (2008) is het om in % meer buitenlandse toeristen buiten Amsterdam maar wel in de MRA te laten overnachten en die doelstelling lijkt te worden gehaald. Het aantal buitenlandse toeristen dat in de Zaanstreek overnachtte steeg met 86%, in Flevoland met 38% en in Amstel-Meerlanden/ Waterland met 14%. Toch overnachtten de meeste buitenlandse toeristen die de MRA bezochten in Amsterdam: 79%. Dit is een daling ten opzichte van 2012, toen 82% van de hotelgasten nog uit buitenlandse toeristen bestond. Hieronder vallen ook zakenmannen en vrouwen. De Zaanstreek volgt met 65% en Amstel-Meerlanden met 62%. In Flevoland en IJmond overnachtten vooral Nederlanders (67 resp. 68%).

140 Toerisme Hotels, corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2012/O+S Hotelkamers, corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2012/O+S Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

141 140 Toerisme Hotelbedden, corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2012/O+S Gasten en netto bedbezettting in hotels, buiten- buitenlandse landse hotel- hotel- netto bed- hotel- hotel- netto bedcorop/gemeente gasten gasten % bezetting % gasten gasten % bezetting % Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

142 Toerisme Overnachtingen van hotelgasten en de gemiddelde verblijfsduur, % buiten- gemiddelde % buiten- gemiddelde landse verblijfs- landse verblijfsovernach- overnach- duur in overnach- overnach- duur in corop/gemeente tingen tingen nachten tingen tingen nachten Zaanstreek , ,68 IJmond , ,73 agglomeratie Haarlem , ,79 Groot-Amsterdam , ,78 w.v. Amsterdam , ,87 Amstel-Meerlanden/Waterland , ,43 Het Gooi en Vechtstreek , ,70 Flevoland , ,55 Metropoolregio Amsterdam , ,77 Nederland , ,74 bron: CBS/bewerking O+S 10 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

143 142 Toerisme Verblijfsrecreatieve logiesvormen en het aantal slaapplaatsen, 1 juli logies- slaap- logies- slaapcorop/gemeente vormen plaatsen vormen plaatsen Zaanstreek 3 x 3 x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Gasten en bruto bedbezetting in verblijfsrecreatieve logiesvormen, buiten- buitenlandse bruto bed- landse bruto bedcorop/gemeente gasten gasten % bezetting % gasten gasten % bezetting % Zaanstreek x x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

144 Toerisme Overnachtingen van gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen en de gemiddelde verblijfsduur, % buiten- gemiddelde % buiten- gemiddelde landse verblijfs- landse verblijfsovernach- overnach- duur in overnach- overnach- duur in corop/gemeente tingen tingen nachten tingen tingen nachten Zaanstreek , ,87 IJmond , ,04 agglomeratie Haarlem , ,37 Groot-Amsterdam , ,31 w.v. Amsterdam x x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x x Het Gooi en Vechtstreek , ,69 Flevoland , ,54 Metropoolregio Amsterdam , ,26 Nederland , ,68 bron: CBS/bewerking O+S 10 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

145 144 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

146 Bouwen en wonen Tussen 2013 en 2014 is het aantal woningen in de MRA met 1,1% toegenomen. Dit is vrijwel gelijk aan de toename in heel Nederland: 1,2%. In bijna alle regio s van de MRA is het aantal woningen toegenomen, alleen in Zandvoort en Oostzaan is dat aantal gedaald. De sterkste toename zag IJmond (2,0%). Van bijna de helft (45%) van de huizen in de MRA is de bewoner ook de eigenaar. Dit aandeel ligt in heel Nederland hoger (55%), maar in Amsterdam lager: 25%. Amsterdam heeft het laagste aandeel eigenaar-bewoners van de MRA. Amsterdam heeft van alle regio s wel het hoogste aandeel corporatie huurwoningen (46%); in de MRA als geheel is dat 36% en in heel Nederland 31%. Amsterdam heeft ook het hoogst aandeel particuliere verhuur van alle regio s (27%). In de MRA ligt dat gemiddelde op 18%, in heel Nederland op 13%. Verhouding soorten eigendom voor Amsterdam, Metropoolregio Amsterdam en Nederland, 1 januari 2013 (procenten) % Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bewoner: eigenaar corporatie verhuur particulier verhuur bron: CBS De gemiddelde woningwaarde in de MRA is euro. Het gemiddelde in Amsterdam ligt lager: euro. Het gemiddelde in Nederland ligt nog lager: euro. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

147 146 Bouwen en wonen In Bloemendaal is de gemiddelde woningwaarde het hoogst ( euro) en in Lelystad het laagst ( euro). In heel Nederland, in de MRA én in Amsterdam daalt de gemiddelde waarde sinds Tussen 2013 en 2014 daalde die in Nederland met 5,4%, in de MRA met 5,7% en in Amsterdam met 3,8%. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

148 Bouwen en wonen Woningvoorraad, 1 januari gemeente/subregio ) ) ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Vanaf 2012 betrekt het CBS de gegevens over de woningvoorraad alleen uit de Basisregistratie bron: CBS Adressen en Gebouwen (BAG). Door de verandering in de bron zijn de cijfers over de periode tot en met 2011 niet vergelijkbaar met de cijfers vanaf Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

149 148 Bouwen en wonen Woningvoorraad naar eigendom, 1 januari 2013 (procenten) in bezit eigenaar/ woning- particuliere eigendom gemeente/subregio bewoner corporatie verhuur onbekend totaal abs. Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

150 Bouwen en wonen Woningvoorraad naar bouwjaar en woningtype, 1 januari 2013 (procenten) bouwjaar woningtype in of meergemeente/subregio voor 2000 na 2000 eengezins gezins totaal abs. Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

151 150 Bouwen en wonen Woningvoorraad en mutaties in de woningvoorraad, 2013 vermeerdering vermindering stand stand 1 ) gemeente/subregio totaal nieuwbouw totaal sloop saldo Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Incl. administratieve correcties. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

152 Bouwen en wonen Gemiddelde woningwaarde (WOZ) (x euro), 1 januari gemeente/subregio ) ) ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

153 152 Bouwen en wonen Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), ) gemiddelde woning 2 ) eenpersoonshuishouden meerpersoonshuishouden rangnr. gemeente/subregio 3 ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam 4 ) Metropoolregio Amsterdam ) De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerende zaakbelasting (OZB), bron: COELO/Atlas reinigingsheffing en rioolrecht woningen. van de lokale lasten 2 ) De gemiddelde woning is vastgesteld door het CBS, verschilt per gemeente en is gerelateerd aan de waarde van de woning. 3 ) Woonlasten subregio berekend als gemiddelde van de woonlasten per gemeente. 4 ) Woonlasten Amsterdam berekend als gemiddelde van de woonlasten per stadsdeel. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

154 Politiek Gemeenteraadsverkiezingen In 2014 waren twee verkiezingen: voor de gemeenteraad en het Europees Parlement. De gemeenteraadsverkiezingen werden gehouden op 19 maart. De opkomst in de MRA was 51,7%, een lichte daling vergeleken met vier jaar geleden (52,5%). Het opkomstpercentage lag in Nederland (54%) wat hoger dan in de MRA. Bloemendaal (67,9%) had de hoogste opkomst, gevolgd door Waterland (67,3%) en Laren (66,4%). In Beverwijk was de opkomst het laagst (43,3%). Inwoners van de MRA stemden minder vaak op het CDA (- 6%) en lokale partijen (- 7%) dan heel Nederland en vaker op D66 (7%) en GroenLinks (3%). Uitgebrachte geldige stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen, 2014 (procenten) Metropoolregio Amsterdam Nederland 21% 6% 8% 14% 28% 7% 15% 12 12% 2% 9% 19% 4% 12% 8% 13% 5% 7% 10% CDA D66 SP CU overige groeperingen VVD PVDA GL lokale partijen bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

155 154 Politiek Europees Parlement Het opkomstpercentage voor de verkiezingen van Europees Parlement was in de MRA 36,7%, vergelijkbaar met vijf jaar geleden (37,6%). Het gemiddelde opkomstpercentage in heel Nederland lag iets hoger (37,3%). Bloemendaal (53,6%), Heemstede (51,3%) en Naarden (50%) hadden de hoogste opkomstpercentages; Almere (30,5%) en Purmerend (30,6%) de laagste. De inwoners van de MRA stemden net als bij de gemeenteraadsverkiezingen minder vaak op het CDA (- 7%) en de kleinere partijen (- 5%) dan heel Nederland. D66 kreeg in de MRA de meeste stemmen (20,4%) en was met CDA de grote winnaar in heel Nederland. Uitgebrachte geldige stemmen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 2014 (procenten) Metropoolregio Amsterdam Nederland 6% 9% 9% 13% 4% 14% 15% 9% 10% 13% 10% 11% 7% 9% 20% 13% 16% 12% CDA-EVP PVDA/ESD D66-ALDE SP overige grp. PVV VVD GRLINKS PvdD bron: CBS

156 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 19 maart 2014 blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst lokale overige gemeente/subregio den men men % CDA VVD D66 PVDA SP GL CU partijen grp. Wormerland ,2 10,4 21,2 12,0 13,1 19,6 23,7 Zaanstad ,1 5,5 12,4 13,3 12,7 10,6 4,9 3,4 37,2 Zaanstreek ,8 6,1 13,4 11,8 12,6 10,9 6,6 3,0 35,7 Beverwijk ,3 11,3 15,3 21,7 14,4 14,5 22,7 Heemskerk ,3 19,8 15,4 15,1 10,2 36,8 2,7 Uitgeest ,5 15,3 8,7 12,9 7,6 55,5 Velsen ,2 8,3 11,3 17,1 10,3 9,5 5,2 4,1 34,1 IJmond ,9 12,4 9,2 17,3 12,1 4,2 8,0 1,8 19,2 15,7 Bloemendaal ,9 13,3 25,5 19,7 8,3 11,4 21,8 Haarlem ,0 9,5 12,0 20,0 14,2 10,8 11,3 2,6 16,5 3,1 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,8 39,4 20,9 21,4 8,0 10,3 Heemstede ,5 13,3 21,8 22,2 9,6 10,3 22,9 Zandvoort ,0 14,3 18,6 15,6 7,5 44,0 agglomeratie Haarlem ,9 11,6 15,6 20,0 12,2 7,0 10,3 1,7 19,6 2,0 Aalsmeer ,8 27,3 24,1 48,6 Amstelveen ,5 7,9 22,7 22,1 8,1 9,9 10,3 3,6 15,5 Diemen ,2 7,5 15,0 15,6 15,0 12,2 10,2 24,5 Haarlemmermeer ,1 12,5 17,9 13,6 8,6 7,9 35,0 4,5 Ouder-Amstel ,6 21,2 16,8 20,7 11,3 10,2 19,8 Uithoorn ,9 13,3 23,3 8,0 38,0 17,4 Amstel-Meerlanden ,2 12,8 20,0 13,9 8,2 3,6 7,4 1,0 29,7 3,4 12 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

157 156 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 19 maart 2014 (slot) blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst lokale overige gemeente/subregio den men men % CDA VVD D66 PVDA SP GL CU partijen grp. Blaricum ,2 8,9 21,8 14,7 5,0 49,5 Bussum ,1 10,7 20,9 16,3 12,1 10,3 3,6 26,0 Hilversum ,3 8,3 14,5 22,8 9,6 11,4 5,7 4,7 22,9 Huizen ,9 17,7 20,1 15,2 8,7 8,7 7,8 18,4 3,5 Laren ,4 16,7 21,4 13,5 7,5 40,9 Muiden ,8 15,8 22,1 20,9 21,9 19,3 Naarden ,9 17,5 30,5 23,4 8,8 19,8 Weesp ,2 13,3 10,1 15,2 13,5 14,4 27,5 6,0 Wijdemeren ,0 32,4 16,2 18,2 22,1 11,1 Het Gooi en Vechtstreek ,4 14,4 18,2 18,8 9,1 3,7 7,2 3,4 23,1 2,2 Almere ,6 4,5 11,9 14,6 12,3 9,4 4,6 3,9 18,2 20,6 Lelystad ,7 7,3 12,8 8,2 11,4 9,2 6,9 7,7 32,3 4,2 Flevoland ,3 5,3 12,1 12,8 12,1 9,4 5,3 5,0 22,2 15,9 Beemster ,8 13,0 16,6 23,6 33,9 12,9 Edam-Volendam ,9 18,0 14,6 8,6 12,8 43,9 2,0 Landsmeer ,7 13,3 20,8 22,0 14,7 29,1 Oostzaan ,4 12,6 27,0 16,4 10,5 21,9 11,5 Purmerend ,0 8,7 11,3 13,3 11,4 7,2 41,0 7,0 Waterland ,3 22,0 19,6 10,9 8,6 13,2 16,7 9,0 Zeevang ,9 10,0 18,7 18,3 53,0 Waterland ,2 13,3 15,4 11,1 10,2 1,7 9,2 34,9 4,2 Amsterdam ,3 2,8 11,2 26,8 18,4 11,2 10,7 1,8 10,9 6,1 Metropoolregio Amsterdam ,7 8,3 14,1 19,2 13,2 7,5 8,7 2,1 20,9 6,0 Nederland ,0 14,4 12,2 12,1 10,2 6,6 5,4 4,1 27,8 7,2 bron: Kiesraad/DBI Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

158 Politiek a Opkomst bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 19 maart 2014 (procenten) Metropoolregio Amsterdam: 51,7% 43% < 50% 50% < 55% 55% < 60% 60% < 68% 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang 12 bron: Kiesraad/DBI Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

159 158 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 22 mei 2014 blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst CDA- PvdA/ D66- GR overige gemeente/subregio den men men % EVP PVV ESD VVD ALDE LINKS SP PvdD grp. Wormerland ,0 10,8 13,9 11,6 14,0 14,1 8,3 12,2 6,2 8,9 Zaanstad ,2 8,8 16,2 12,0 10,3 14,4 7,5 13,5 6,5 10,8 Zaanstreek ,8 9,1 16,0 11,9 10,7 14,4 7,6 13,3 6,4 10,6 Beverwijk ,2 9,9 18,8 10,9 10,8 16,0 6,8 10,7 5,7 10,4 Heemskerk ,2 14,5 15,9 10,8 10,8 15,8 6,7 10,8 4,5 10,1 Uitgeest ,2 13,1 13,2 11,8 15,4 18,0 7,7 8,9 4,4 7,5 Velsen ,5 10,0 18,1 10,1 12,1 16,7 5,9 10,7 5,6 10,8 IJmond ,7 11,4 17,2 10,6 11,8 16,4 6,5 10,6 5,2 10,3 Bloemendaal ,6 12,5 7,1 7,2 24,6 26,5 7,2 3,6 5,4 5,9 Haarlem ,3 8,1 9,5 13,0 9,9 22,5 12,2 9,4 7,5 7,9 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,9 14,7 15,9 8,5 15,0 17,3 6,9 7,6 6,7 7,2 Heemstede ,3 13,3 6,9 7,8 23,5 24,8 7,4 4,8 4,8 6,7 Zandvoort ,8 9,2 20,0 7,6 18,9 15,7 3,9 6,2 7,5 11,0 agglomeratie Haarlem ,0 9,6 9,7 11,0 14,4 22,8 10,2 7,8 6,9 7,7 Aalsmeer ,1 16,8 13,7 7,4 20,7 14,8 3,8 5,6 4,1 12,9 Amstelveen ,5 9,7 10,3 9,9 18,1 22,2 8,1 7,0 5,2 9,5 Diemen ,0 7,5 14,4 13,3 10,9 17,2 10,5 11,4 5,3 9,4 Haarlemmermeer ,1 12,9 16,4 8,2 17,5 16,0 5,5 6,9 4,9 11,7 Ouder-Amstel ,5 13,6 10,2 10,5 15,9 20,6 8,6 6,1 5,0 9,5 Uithoorn ,3 13,3 14,9 8,2 18,4 16,4 5,9 8,1 5,0 9,7 Amstel-Meerlanden ,5 12,0 13,8 9,1 17,4 18,0 6,7 7,2 4,9 10,7 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

160 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 22 mei 2014 (slot) blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst CDA- PvdA/ D66- GR overige gemeente/subregio den men men % EVP PVV ESD VVD ALDE LINKS SP PvdD grp. Blaricum ,1 13,5 11,3 6,9 25,7 20,4 4,2 5,8 4,2 7,8 Bussum ,7 10,4 8,6 8,3 20,5 25,1 7,9 5,3 4,9 9,0 Hilversum ,6 9,4 11,1 9,6 13,7 22,4 8,5 9,9 5,0 10,3 Huizen ,2 14,7 11,7 7,1 15,3 16,8 6,0 5,7 4,4 18,3 Laren ,8 13,6 9,9 5,3 30,5 21,3 3,5 4,3 4,5 7,0 Muiden ,2 11,7 9,8 11,2 16,5 25,5 7,2 5,6 5,6 7,0 Naarden ,0 11,7 8,1 7,5 24,8 25,5 7,1 3,7 4,5 7,1 Weesp ,4 12,5 11,6 10,9 12,8 17,6 10,9 9,2 4,6 10,0 Wijdemeren ,8 17,1 12,4 7,4 18,7 18,7 5,0 6,0 5,2 9,5 Het Gooi en Vechtstreek ,7 12,0 10,7 8,4 17,7 21,3 7,2 7,1 4,8 10,7 Almere ,5 6,6 19,1 10,4 12,4 17,5 6,4 10,9 6,2 10,7 Lelystad ,0 9,6 19,4 9,8 11,4 13,1 6,3 11,0 5,3 14,2 Flevoland ,5 7,5 19,2 10,2 12,1 16,1 6,3 10,9 5,9 11,7 Beemster ,8 16,2 11,8 9,9 21,9 14,8 6,1 6,7 5,0 7,6 Edam-Volendam ,0 18,8 35,0 5,1 11,3 8,4 4,8 5,2 3,6 7,8 Landsmeer ,3 8,5 15,4 12,7 14,5 16,6 8,8 9,3 6,9 7,3 Oostzaan ,5 7,2 19,8 11,1 14,9 12,6 8,0 9,1 5,7 11,6 Purmerend ,6 8,3 20,8 11,2 11,7 14,4 6,1 11,6 6,1 9,9 Waterland ,7 16,6 13,9 10,2 13,5 15,2 9,4 8,7 5,1 7,4 Zeevang ,1 10,4 16,5 10,0 19,1 15,2 7,8 7,7 5,8 7,6 Waterland ,9 12,0 21,1 9,9 13,3 13,5 6,7 9,2 5,4 8,8 9,5 6,2 6,8 Amsterdam ,7 4,1 8,0 14,4 9,6 25,0 16,4 Metropoolregio Amsterdam ,7 8,5 12,5 11,4 13,0 20,4 10,3 9,1 5,8 9,0 Noord-Holland ,3 15,2 13,3 9,4 12,0 15,5 7,0 9,6 4,2 13,8 bron: Kiesraad/DBI 12 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

161 160 Politiek 12.2a Opkomst bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, 22 mei 2014 (procenten) Metropoolregio Amsterdam: 37,3% 30% <35% 35% <40% 40% <45% 45% <50% 50% <54% 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang bron: Kiesraad/DBI Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

162 161 A Verklaring van begrippen en gebruikte afkortingen A Alleenstaande Allochtonen Ammoniak aow Autochtonen avo Persoon die alleen een huishouden voert (eenpersoonshuishouden), behalve alleenwonenden vallen hier ook kamerbewoners onder. Allochtonen zijn personen, van wie minstens een ouder in het buitenland is geboren. Vervluchtiging van ammoniak in stal en opslag, uitgedrukt in stikstof. De Algemene Ouderdomswet is een collectief basispensioen, dat wordt uitgekeerd aan mensen van 65 jaar en ouder die in Nederland wonen of hebben gewoond. De aow bedraagt 2% van het volledige aow-pensioen voor ieder jaar dat iemand tussen zijn of haar 15e en 65e jaar in Nederland heeft gewoond en niet in het buitenland heeft gewerkt. Personen van wie beide ouders in Nederland zijn geboren, ongeacht het geboorte land van de persoon zelf. Algemeen voortgezet onderwijs. B bao bas Basisonderwijs bbl bbp Basisonderwijs. Bewoners Aanspreekpunt Schiphol. Het onderwijs zoals opgenomen in de Wet Primair Onderwijs (wpo). Het reguliere basisonderwijs is bedoeld voor kinderen van 4-12 jaar. Beroepsbegeleidende leerweg. Het bruto binnenlands product (bbp) is het eindresultaat van de productieve activiteiten van de ingezeten productie-eenheden. Het is gelijk aan de toegevoegde waarde tegen basisprijzen van alle bedrijfsklassen samen, aangevuld met enkele transacties die niet naar bedrijfsklassen worden verdeeld. De toe gevoegde waarde (basisprijzen) per bedrijfsklasse is gelijk aan het verschil tussen de productie (basisprijzen) en het intermediair verbruik (aankoopprijzen). Het bbp per inwoner is het bbp gedeeld door het gemiddeld aantal inwoners van Nederland of de betreffende regio in de verslagperiode. Bedbezetting hotels Het aantal overnachtingen gedeeld door (het aantal bedden x 365) x 100. Bedrijfsvestiging Een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor of andere bedrijfsruimte, dan wel complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal één werkzaam persoon. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

163 162 Bijlagen Beroepsbevolking ccs 1991 Besteedbaar inkomen Bevolkingsdichtheid Bevolkingsprognose Binnengemeentelijke verhuizingen bol Bouwperiode Bruto-arbeidsparticipatie Burgerlijke staat C cbs corop gebied D duo dvs Volgens deze definitie van het ccs uit 1991 worden tot de beroepsbevolking gerekend personen van 15 tot en met 64 jaar die tenminste 12 uur per week werken, of werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste 12 uur per week gaan werken, of verklaren ten minste 12 uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor tenminste 12 uur per week te vinden. Van de beroepsbevolking worden personen die ten minste 12 uur per week werken tot de werkzame beroepsbevolking gerekend en degenen die niet of minder dan 12 uur per week werken tot de werkloze beroepsbevolking. Bruto-inkomen uit arbeid, onderneming, vermogen en ontvangen overdrachten verminderd met de premies sociale zekerheid, loon-, inkomsten- en vermogensbelasting en andere betaalde overdrachten (o.a. premies ziektekosten en alimentatie voor ex-partner). Het aantal inwoners per oppervlakte-eenheid (gewoonlijk per km 2 land). Een vooruitberekening van de omvang en samenstelling van de bevolking. De prognose is gebaseerd op veronderstellingen over de demografische factoren geboorte, sterfte en migratie. Personen die verhuizen waarbij het oude en het nieuwe adres in dezelfde gemeente liggen. Wijzigingen van adres die het gevolg zijn van wijziging van straatnaam, huisnummer of iets dergelijks worden niet als verhuizing beschouwd. Beroepsopleidende leerweg. Met ingang van 1 januari 1998 is de bouwperiode vastgesteld op basis van de opvoerdatum van het woonobject. Beroepsbevolking (werkzaam + werkloos) in procenten van de bevolking van jaar. Ongehuwd, gehuwd, partnerschap, weduwstaat en gescheiden. Centraal Bureau voor de Statistiek. De corop indeling is een administratieve indeling van Nederland naar gebieden, kleiner dan provincies die is ontworpen door de Coördinatie Commissie Regionaal Onderzoeksprogramma (corop). Nederland telt 43 corop gebieden. De Metropoolregio bestaat uit de volgende corop gebieden: Groot-Amsterdam (Amsterdam, Waterland + en Amstel-Meerlanden), agglomeratie Haarlem, IJmond, Het Gooi en Vechtstreek en de gemeenten Almere en Lelystad die deel uitmaken van het corop gebied Flevoland. De toeristische statistieken van Almere en Lelystad zijn alleen beschikbaar op het niveau van het hele corop gebied Flevoland. Dienst Uitvoering Onderwijs. Dienst Verkeer en Scheepvaart. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

164 Bijlagen 163 E Echtgenote Echtpaar Echtscheiding Eengezinswoning Eenoudergezin Eenpersoonshuishouden Eigendom Eigen woning Expat Externe migratie F Fosfaatuitscheiding G Gast Gasvormige stikstofverliezen Geboorte Geboorte /sterfteoverschot Gehuwd Gemiddelde verblijfsduur Gemiddelde woningbezetting Gescheiden Geslacht ggd Graasdieren Grote baan H havo hbo Met de wettige echtgenoot samenwonende vrouw. Man en vrouw die voor de wet in de echt verbonden zijn. Ontbinding van het huwelijk door rechterlijk vonnis op de bij de wet omschreven gronden. Elke woning die tevens een geheel pand vormt. Hieronder vallen vrijstaande woningen, aaneen gebouwde woningen, zoals twee onder één kap gebouwde hele huizen, boerderijen met woningen en alle rijenhuizen. Gezin dat wordt gevormd door één ouder met één of meer kinderen. Huishouden bestaande uit één persoon (=alleenstaande). Geeft het soort eigenaar van een (woon)object aan. Een woning waarvan de eigenaar op hetzelfde adres woont als de gebruiker. Een expatriate of afgekort expat is iemand die gedurende langere tijd in het buitenland verkeert, m.n. werknemer die door een internationaal opererende organisatie in het buitenland is gestationeerd. Vestiging in en vertrek uit de gemeente. Er zijn bij fosfaat geen gasvormige verliezen. De fosfaatuitscheiding is dus gelijk aan de hoeveelheid fosfaat in de mest na bewaring. Iemand die overnacht in een als zodanig geregistreerde logiesverstrekkende inrichting en die minstens één maar niet meer dan 59 nachten verblijft. Gasvormige stikstofverliezen in stal en mestopslag. Tijdens uitscheiding en bewaring van mest treedt vervluchtiging op van stikstof in de vorm van ammoniak en overige gasvormige stikstofverbindingen. Het aantal levendgeborenen, behorend tot de werkelijke bevolking van een gemeente; dit getal is dus exclusief baby s, die wel in een gemeente geboren zijn, maar elders woonachtig zijn. Het saldo van geboorte en sterfte. Wettig in de echt verbonden. Het totaal aantal overnachtingen gedeeld door het aantal gasten. Het aantal inwoners gedeeld door het aantal woningen. Het huwelijk is wettig ontbonden, de echtscheiding is uitgesproken. Man of vrouw. Gemeentelijke gezondheidsdienst. Graasdieren zijn paarden en pony s, rundvee, schapen en geiten op agrarische bedrijven. Baan van 12 uur of meer per week. Hoger algemeen voortgezet onderwijs. Hoger beroepsonderwijs. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

165 164 Bijlagen Herkomstgroepering Hoger onderwijs Hotel Huishouden Huwelijk I Interne migratie ioaw ioaz iva De herkomstgroepering wordt voor de eerste generatie allochtonen bepaald aan de hand van de persoon zelf. Voor de tweede generatie aan de hand van de moeder, tenzij die in Nederland is geboren. In dat geval is gerubriceerd aan de hand van het geboorteland van de vader. Hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Hotel is een accommodatie waarin logies verstrekt worden tegen boeking per nacht. Een huishouden bestaat uit één of meer personen die alleen of samen een leefeenheid vormen; dit uit zich bijvoorbeeld in het gebruik van een gemeenschappelijke woonkamer of keuken. Huishoudens zijn dus gezinnen, samenwonenden, woongroepen en alleenstaanden die een zelfstandige huishouding voeren. Echtverbintenis voltrokken door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Vestiging en vertrek binnen de gemeente; ook wel verhuizingen genoemd. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers, uitgevoerd door de Dienst Werk en Inkomen. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen, uitgevoerd door de Dienst Werk en Inkomen. De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. De regeling Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (iva) verstrekt uitkeringen aan volledig en duurzaam arbeidsongeschikten. K Kali-uitscheiding Kameraantal per woning Er zijn bij kali geen gasvormige verliezen. De uitgescheiden kali is dus gelijk aan de hoeveelheid kali in de mest na bewaring. Is volgens oppervlaktenormen naar beneden bijgesteld bij gering woonoppervlak. Kamerbezetting hotels Het aantal overnachtingen gedeeld door (het aantal kamers x 365) x 100, gedeeld door het gemiddeld aantal personen per kamer. Kiesgerechtigden Gemeenteraad Alle ingezetenen van de betreffende gemeente, die op de dag van de kandidaatstelling geregistreerd zijn, niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en op de dag van de stemming de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt en onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie zijn. Degenen die geen onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Unie dienen gedurende 5 jaar onafgebroken ingezetene te zijn van Nederland en in het bezit te zijn van een geldige verblijfstitel. Daarnaast kunnen personen op grond van bepaalde internationale verdragen kiesgerechtigd zijn (geprivilegieerden). Kiesgerechtigden Alle ingezetenen van de betreffende gemeente, die op de dag van de kandidaats- Europees Parlement stelling geregistreerd zijn, met de Nederlandse nationaliteit, niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en op de dag van de stemming de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Kind Met de wettige vader en/of moeder samenwonende ongehuwde persoon zonder eigen kinderen. Kleine baan Baan van minder dan 12 uur per week. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

166 Bijlagen 165 L Leeftijd Leeftijdsgroep lisa Logiesverstrekkende accommodatie Loop van de bevolking lwoo M Malaiseklachten Mate van arbeidsongeschiktheid mavo mbo Meergezinswoning Meerpersoonshuishouden Mestproductie Mestsoorten MinBZK/WB Mineralenproductie Het verschil tussen de teldatum en de geboortedatum. Samentelling van twee of meer leeftijden. Landelijk Informatie Systeem Arbeidsorganisaties. Bedrijf dat tegen betaling overnachtinggelegenheid biedt. Hieronder worden gerekend: hotels, jeugdhotels, jeugdherbergen, kampeerterreinen en pensions. De ontwikkeling van de bevolking, gebaseerd op geboorte, sterfte, externe migratie en verhuizingen. Leerweg Ondersteunend Onderwijs. Betreft vragen over de volgende klachten waar men gedurende de laatste 14 dagen last van heeft gehad: hoofdpijn, moeheid, slapeloosheid, pijn in de rug en pijn in spieren of gewrichten. Het door het uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (uwv) vastgestelde percentage, dat aangeeft in hoeverre de persoon niet in staat is hetzelfde te verdienen als een vergelijkbaar gezond persoon. Het percentage wordt bepaald aan de hand van zowel een verzekeringsgeneeskundig, als een arbeidskundigonderzoek bij het uwv. Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs. Middelbaar beroepsonderwijs. Elke woning die samen met andere woonruimten en/of bedrijfsruimten een geheel pand vormt. Hieronder vallen flats, galerij-, portiek-, beneden- en bovenwoningen, appartementen en woningen boven bedrijfsruimten, voor zover deze zijn voorzien van een buiten de bedrijfsruimte gelegen toegangsdeur. Huishouden bestaande uit meerdere personen. De mestproductie is gedefinieerd als de hoeveelheid mest die aanwezig is in stalopslag en in opslag buiten de stal, inclusief schoonmaakwater en vermorst drinkwater. Voor rundvee en schapen komt daar nog de hoeveelheid mest bij die deze dieren produceren wanneer ze in de wei lopen. Dierlijke mest kan worden onderscheiden in dunne mest en vaste mest. Tot dunne mest wordt gerekend dunne stalmest en weidemest. Dunne stalmest is de stalmest van rundvee (behalve de stalmest van gekalfde vleeskoeien), alle varkensmest en de mest van leghennen en leghenouderdieren in een stalsysteem met dunne mest. Weidemest is de mest van rundvee en schapen als ze in de wei lopen. Vaste mest is de stalmest van gekalfde vleeskoeien, de stalmest van schapen, geiten, paarden en pony s, de pluimveemest in stalsystemen met vaste mest en alle mest van konijnen, nertsen en vossen. Gekalfde vleeskoeien zijn voor de vlees productie bestemde vrouwelijke runderen, ouder dan twee jaar, die minstens een keer gekalfd hebben, ook wel aangeduid met zoog-, mest- en weidekoeien. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties/Directoraat-generaal Wonen en Bouwen. De mineralenproductie betreft de uitgescheiden mineralen stikstof, fosfaat en kali tijdens de mestuitscheiding. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

167 166 Bijlagen Misdrijven N Nationaliteit De hoedanigheid van tot een bepaalde natie te behoren of van een bepaalde natie deel uit te maken. Het verkrijgen van het Nederlanderschap door verlening (zelfstandige naturali- satie of medenaturalisatie), verandering van de nationaliteit (staatsburgerschap). Persoon met de Nederlandse nationaliteit. Werkzame beroepsbevolking in procenten van de bevolking van jaar. Een persoon die niet de Nederlandse nationaliteit heeft. Allochtonen afkomstig uit Afrika, Zuid- en Midden-Amerika en Azië met uitzondering van Indonesië en Japan. Ziekelijke weefselontaarding. Er worden zowel goedaardige als kwaadaardige gezwellen (kanker), inclusief kwaadaardige bloedziekten onder verstaan (icd-10 codes C00-D48). Naturalisaties/resp. nationaliteitswijzigingen Nederlander Netto-arbeidsparticipatie Niet-Nederlander Niet-westerse allochtonen Nieuwvorming O ocw Ongehuwd Opkomstpercentage Overige gasvormige stikstofverliezen Overnachting o+s P Partnerschap Personen met een heel jaar inkomen Geteld worden de misdrijven, die als hoofdincident in het bedrijfsprocessensysteem BVH zijn ingevoerd. In de landelijke definitie van misdrijven wordt, indien er sprake is van zowel een hoofd- als subincident niet sec naar het hoofdincident gekeken, maar naar de zwaarte van beide incidenten. Het zwaarste incident wordt vervolgens eenmaal geteld. De datum van telling is de datum dat het misdrijf ter kennisname van de politie is gekomen. Cijfers zijn inclusief pogingen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Niet en nog nooit wettig in de echt verbonden. Het percentage uitgebrachte stemmen (geldig, blanco en ongeldig) van het totaal aantal kiesgerechtigden. Vervluchtiging van overige gasvormige stikstofverbindingen, in stal en opslag, uitgedrukt in stikstof. Het verblijf van een gast voor een nacht in een als zodanig geregistreerde logiesverstrekkende accommodatie. Bureau Onderzoek en Statistiek. Geformaliseerde relatie, gelijkwaardig met huwelijk. Rechten en plichten liggen grotendeels vast in de wet, i.t.t. het samenlevingscontract. Personen met een geheel jaar inkomen, worden tot de categorie met 52 weken inkomen gerekend. De categorie zelfstandigen behoort tot deze groep. Personen die in het onderzoeksjaar gedurende kortere tijd of over een qua tijdsduur onbekende periode inkomen hebben, worden samengeteld in de groep minder dan 52 weken inkomen. Ook personen die uitsluitend kinderbijslag, individuele huursubsidie en/of tegemoetkoming studiekosten ontvangen worden tot deze categorie gerekend. Vanuit het grondmateriaal is het niet mogelijk om de groep parttime werkers van de fulltimers te onderscheiden. Hierdoor zullen ook bij de personen met een heel jaar inkomen lage inkomens kunnen voorkomen.

168 Bijlagen 167 Praktijkonderwijs Primair onderwijs Primaire sector Q Quartaire sector R Recreatiewoning Recreatie Noord-Holland nv riagg rio rws S sbo so soa Speciaal onderwijs Sterfte Stikstofproductie Praktijkonderwijs bereidt leerlingen voor op een plaats op de regionale arbeidsmarkt. Het is leerwegondersteunend onderwijs voor leerlingen waarvan niet verwacht wordt dat ze het voortgezet onderwijs met een diploma zullen afsluiten. Leerlingen die vroeger als moeilijk lerende kinderen op vso-scholen zaten, zijn nu opgegaan in het praktijkonderwijs. Basis- en speciaal onderwijs. Landbouw, visserij en winning van delfstoffen. Niet-commerciële dienstverlening. Een tot bewoning bestemd gebouw dat gelegen is op een officieel voor recreatie aangewezen terrein en/of bestemd is voor bewoning gedurende de vakantie. Een recreatiewoning voldoet aan alle criteria die gelden voor woningen, maar hoeft niet geschikt te zijn voor bewoning gedurende het gehele jaar. Recreatie Noord-Holland zorgt in opdracht van de besturen van de recreatieschappen voor de ontwikkeling, aanleg, het beheer en onderhoud van vijf recreatiegebieden in Noord-Holland: Het Twiske, Alkmaarder- en Uitgeestermeer, Geestmerambacht, Spaarnwoude en Groengebied Amstelland. Recreatie Noord-Holland is een overheids nv met de Provincie Noord-Holland als enige aandeelhouder. Regionaal Instituut voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg. Regionaal inkomensonderzoek. Rijkswaterstaat. Speciaal basisonderwijs voor kinderen met een betrekkelijk laag of laag intelligentieniveau en voor kinderen die een leerachterstand hebben. (voorheen iobk, lom en mlk). Speciaal onderwijs. Seksueel overdraagbare aandoeningen. Onderwijs bestemd voor kinderen voor wie vaststaat dat zij overwegend op een orthopedagogische of ortho-didactische benadering zijn aangewezen; voor kinderen van 12 jaar en ouder is er voortgezet speciaal onderwijs. Het aantal overledenen, behorend tot de werkelijke bevolking van een gemeente; dit getal is dus exclusief personen die wel in een gemeente gestorven zijn, maar elders woonachtig waren. Stikstofproductie heeft betrekking op de hoeveelheid uitgescheiden stikstof tijdens opstallen en tijdens beweiding, verminderd met de gasvormige stikstof verliezen die optreden in stal en opslag. In de mestwetgeving is dit de stikstofproductie die getoetst wordt aan gebruiksnormen voor dierlijke mest. Gasvormige stikstofverliezen bestaan uit ammoniak en overige gasvormige stikstofverbindingen. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

169 168 Bijlagen T Tertiair onderwijs Tertiaire sector Toegevoegde waarde U Uitgebrachte geldige stemmen Uitwendige oorzaken uwv V vbo VenW Verblijfsrecreatieve logiesvormen Verhuizing Vertrek Vestiging (bedrijfs) Vestiging vmbo vmbo-bk vmbo-gt vm vrom vwo Hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Commerciële dienstverlening. Verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen. Stemmen uitgebracht bij de verkiezingen die niet blanco of ongeldig zijn. Niet-natuurlijke doodsoorzaken. uwv, Uitvoering Werknemersverzekeringen. Voorbereidend beroepsonderwijs. Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Verblijfsrecreatieve logiesvormen zijn kampeerterreinen, huisjesterreinen, groepsaccommodaties (kampeerboerderijen, kamphuizen, vakantiehuizen). Vertrek van een adres binnen de gemeente en vestiging op een adres binnen de gemeente. Vertrek van een adres binnen de gemeente naar een bestemming buiten de gemeente of landsgrens. Een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar, dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan, waarin of van waaruit een economische activiteit, andere (niet-economische) activiteit, of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal één werkzaam persoon. Vestiging op een adres binnen de gemeente met een herkomst van buiten de gemeente of landsgrens. Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. vmbo: basis beroepsgericht, kader beroepsgericht. vmbo: gemengd en theoretisch beroepsgericht. Veiligheidsmonitor. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. W Wajong wao Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. Deze wet is op 1 januari 1998 in werking getreden en heeft tot doel een regeling te treffen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen die geen beroep kunnen doen op de wao omdat een arbeidsverleden ontbreekt (personen die arbeidsongeschikt worden voor hun 17e levensjaar en personen die een opleiding/ studie volgen). Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering. In werking getreden op 1 januari Uitkering voor personen in loondienst die langer dan een jaar ziek zijn, en ook geen andere werkzaamheden kunnen uitvoeren tegen een gelijke loonwaarde. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

170 Bijlagen 169 Waterschap waz Weduwstaat Werkloosheidspercentage Werkloze beroepsbevolking Werkzame beroepsbevolking Werkzame personen Westerse allochtonen wga wia wo Woningdichtheid Woningvoorraad Wooneenheid Overheidsinstantie die, onder toezicht van Provinciale Staten, in een bepaalde regio tot taak heeft de waterhuishouding te regelen en belast is met onderhoud van wegen en bruggen. Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen. In werking getreden op 1 januari Betreft een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor personen die als zelfstandige werkzaam zijn, als beroepsbeoefenaar, of als meewerkende echtgenoot. De wettige echtgeno(o)t(e) door sterfte verloren hebbend en niet opnieuw wettig in de echt verbonden. Werkloze beroepsbevolking in procenten van de totale beroepsbevolking. Mensen die niet of minder dan 12 uur per week werken, binnen twee weken beschikbaar zijn voor een baan van 12 of meer uur per week en daar actief naar op zoek zijn. Alle mensen tussen jaar die tenminste twaalf uur per week in loondienst of eigen bedrijf werken (zie ook definitie beroepsbevolking). Personen die een beroep uitoefenen en 12 uur of meer per week werkzaam zijn. Hieronder vallen directeuren van nv s en bv s, eigenaars, meewerkende gezinsleden, personeel in loondienst, krachten geleend van uitzendbureaus en personen werkzaam via regelingen voor gesubsidieerde arbeid zoals Wet Inschakeling Werkzoekenden (jwg, banenpool), Melkert -banen en wsw. Tot de werkenden worden ook buitendienstmedewerkers gerekend zoals vertegenwoordigers, service-/onderhoudsmedewerkers, varend/rijdend personeel en thuiswerkers die op de loonlijst staan. Ook personen afwezig wegens ziekte/vakantie worden meegeteld. Allochtonen afkomstig uit Europa (inclusief de gehele voormalige Sovjet-Unie), Noord-Amerika, Oceanië, Indonesië en Japan. De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. De regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten (wga) verstrekt uitkeringen aan gedeeltelijk arbeidsongeschikten en niet-duurzaam arbeidsongeschikten. De wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen voorziet werknemers en ambtenaren van een uitkering in geval zij arbeidsongeschikt raken. De wet is in werking getreden per 29 december 2005 en is van toepassing op personen die op of na deze datum voor het eerst een arbeidsongeschiktheidsuitkering toegekend krijgen. Er is een wachttijd van 104 weken. Het betreft dus mensen die ziek geworden zijn vanaf 1 januari De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. Wetenschappelijk onderwijs. Het aantal woningen per oppervlakte-eenheid (gewoonlijk per km 2 land). Het totaal voor bewoning geschikte woningen. Een (deel van een) tot bewoning bestemd gebouw dat bestemd is voor permanente bewoning door een particulier huishouden en dat voldoet aan alle criteria die van toepassing zijn op woningen. Voor eventueel ontbrekende keuken en/of douche dient een gemeenschappelijke voorziening in het gebouw aanwezig te zijn. Het gebouw waarin de wooneenheid is gelegen, is gebouwd of verbouwd met bestemming bewoning door meerdere particuliere huishoudens. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

171 170 Bijlagen woz ww wwb Door de gemeenten periodiek getaxeerde waarde van onroerende zaken in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (Wet woz). Werkloosheidswet. In werking getreden in 1952 en in 1987 vervangen door een nieuwe Werkloosheidswet. Doel van de wet is werknemers te verzekeren tegen de financiële gevolgen van werkloosheid. Wet Werk en Bijstand. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

172 171 B Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari B Amsterdam Waterland + Amstel-Meerlanden Flevoland IJmond Het Gooi en Vechtstreek agglomeratie Haarlem Zaanstreek 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

173 172 Aantekeningen Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

174 Aantekeningen 173 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2014

175 174 Aantekeningen Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

176 Postbus AR Amsterdam Bezoekadres Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon Fax