Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

Transcriptie

1

2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

3 2 Colofon Redactionele informatie Redactie Cor Hylkema Willem Bosveld Ivo de Bruijn Auteur Jannes ten Berge Vormgeving, zetwerk, omslag, druk en afwerking SDA Print + Media Foto s omslag Nationale Beeldbank/Barbara Houweling Nationale Beeldbank/Joke Honsbeek Nationale Beeldbank/tunissen Bronvermelding Het overnemen van gegevens is met de volgende bronvermelding toegestaan: O+S Amsterdam Verklaring der tekens. = de gegevens ontbreken x = geheim - = nul - = (indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met 0(0,0) = het getal is minder dan de helft van de gekozen eenheid niets (blank) = een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen * = niet berekend i.v.m. kleine aantallen = 2011 tot en met /2012 = het gemiddelde over de jaren 2011 tot en met / 12 = oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz. beginnend in 2011 en eindigend in 2012 Website Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012 staat volledig op de website van O+S, Zie voor meer informatie over de Metropoolregio Amsterdam ook prijs: 15, incl. BTW en excl. verzendkosten ISSN december 2012 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

4 3 Woord vooraf De Metropoolregio Amsterdam bestaat inmiddels vijf jaar. De wetenschap dat discussies over de bestuurlijke indeling in Nederland altijd traag en moeizaam verlopen, geeft dit lustrum extra glans. De samenwerking werpt zijn vruchten af. Ondanks de economische en financiële crisis trekt de mra buitenlandse investeringen; bijna de helft van alle buitenlandse investeringen komt in de mra terecht. Bovendien blijft het aantal inwoners groeien, zo passeerde Amsterdam de grens van inwoners. In deze publicatie is veel statistisch materiaal, over een reeks van jaren, bijeengebracht. Tezamen vormt het een basis voor analyse en beleidsvoorbereiding en, naar ik hoop en verwacht, voor blijvend succesvolle samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam. Maarten van Poelgeest, Wethouder van Amsterdam Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

5 4 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

6 5 Inhoud Woord vooraf 3 Samenvatting 11 1 Kerncijfers 15 tabellen Kerncijfers, 1 januari Bevolking 21 tabellen Bevolking, 1 januari Bevolking naar geslacht, 1 januari Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari Bevolking naar herkomstgroepering, 1 januari Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari Particuliere huishoudens naar samenstelling, 1 januari Loop van de bevolking, Geboorte, Sterfte, Huwelijken, Huwende personen, Echtscheidende personen, Vestiging, Vertrek, Binnengemeentelijke verhuizingen, Verhuizingen tussen gemeenten, Prognose bevolking, 1 januari Prognose particuliere huishoudens, 1 januari grafieken 2.1a Bevolking naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Veiligheid 47 tabellen Branden en hulpverleningen naar veiligheidsregio s, Geregistreerde misdrijven, Geregistreerde misdrijven en ophelderingen, Fysieke verloedering naar veiligheidsregio s, Dreiging en sociale overlast naar veiligheidsregio s, Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

7 6 Inhoud Overlast van vermogensdelicten naar veiligheidsregio s, Verkeersoverlast naar veiligheidsregio s, Belangrijkste problemen in de buurt naar veiligheidsregio s, Onveiligheidsgevoelens naar veiligheidsregio s, Slachtofferschap naar veiligheidsregio s, Contact met politie naar veiligheidsregio s, Functioneren van de politie naar veiligheidsregio s, kaarten 3.1a Veiligheidsregio s 49 4 Economie 61 tabellen Beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, Werkzame beroepsbevolking naar herkomstgroepering en opleidingsniveau, Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking, Totaal toegevoegde waarde, Volumegroei van het bruto binnenlands product, Volumegroei van de toegevoegde waarde, Bruto binnenlands product, Beloning van werknemers, Niet-werkende werkzoekenden naar geslacht, 1 januari Niet-werkende werkzoekenden naar leeftijdsgroepen, 1 januari Niet-werkende werkzoekenden naar opleidingsniveau, 1 januari Niet-werkende werkzoekenden naar duur niet-werkend, 1 januari Bedrijfsvestigingen, Bedrijfsvestigingen naar sectoren, Bedrijfsvestigingen in de tertiaire sector, Werkzame personen, Werkzame personen naar soort banen en geslacht, Werkzame personen naar sectoren, Werkzame personen in de tertiaire sector, Openstaande vacatures, Inkomen en sociale zekerheid 81 tabellen Bevolking en gemiddeld besteedbaar inkomen, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar sociaal-economische categorie, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar geslacht, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar leeftijdsgroepen, Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar herkomstgroepering, Personen met een heel jaar inkomen naar inkomensklassen, Particuliere huishoudens incl. studenten naar inkomensklassen, Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

8 Inhoud Particuliere huishoudens incl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, Particuliere huishoudens excl. studenten naar inkomensklassen, Particuliere huishoudens excl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, Uitkeringen WWB, 1 januari Uitkeringen WWB naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WIA, 1 januari Uitkeringen WIA naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WAO, 1 januari Uitkeringen WAO naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WAZ, 1 januari Uitkeringen WAZ naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen Wajong, 1 januari Uitkeringen Wajong naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari Uitkeringen WW, 1 januari Uitkeringen WW naar leeftijdsgroepen, geslacht en werkloosheidspercentage, 1 januari Uitkeringen AOW, Uitkeringen AOW, 2e kwartaal Toegekende aanvragen huurtoeslag van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, Gemiddelde huurtoeslag per jaar van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), grafieken 5.1a Gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner, Gezondheid en welzijn 111 tabellen Sterfte naar doodsoorzaken, Onverzekerden tegen ziektekosten naar leeftijd en GGD-regio s, 1 mei grafieken en kaarten 6.1a Sterfte naar doodsoorzaken, b Veiligheidsregio s 113 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

9 8 Inhoud 7 Onderwijs 115 tabellen Leerlingen basisonderwijs naar geslacht, 2010/ / Leerlingen speciaal basisonderwijs naar geslacht, 2010/ / Leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs naar geslacht, 2010/ / Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2010/ Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2011/ Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente, 2009/ / Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ Geslaagden voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2010/ Studenten hoger onderwijs naar woongemeente, 2009/ / Studenten hoger beroepsonderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ Studenten wetenschappelijk onderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ Geslaagden hoger onderwijs naar woongemeente, 2010/ Verkeer en vervoer 131 tabellen Lengte van wegen naar beheerder en wegtype, Nabijheid van voorzieningen, Geregistreerde motorvoertuigen, 1 januari Voertuigen met bromfietskenteken, 1 januari Natuur en milieu 137 tabellen Oppervlakte, bevolkingsdichtheid, woningdichtheid en gemiddelde woningbezetting, 1 januari Graasdieren, bedrijven met graasdieren en oppervlakte grasland, Geproduceerde dierlijke mest, Stikstofproductie tijdens dierlijke mestproductie, Fosfaatuitscheiding tijdens dierlijke mestproductie, Kali-uitscheiding tijdens dierlijke mestproductie, Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, gebruiksjaar Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland, grafieken 9.4a Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, 2010 en a Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland, Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

10 Inhoud 9 10 Toerisme 149 tabellen Hotels, 1 juli Hotelkamers, 1 juli Hotelbedden, 1 juli Bruto bedbezetting in hotels, Gasten in hotels, Overnachtingen van hotelgasten, Gemiddelde verblijfsduur in hotels, Verblijfsrecreatieve logiesvormen, 1 juli Slaapplaatsen in verblijfsrecreatieve logiesvormen, 1 juli Bruto bedbezetting in verblijfsrecreatieve logiesvormen, Gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen, Overnachtingen van gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen, Gemiddelde verblijfsduur in verblijfsrecreatieve logiesvormen, grafieken 10.1a Overnachtingen in hotels per maand, Bouwen en wonen 159 tabellen Woningvoorraad, 1 januari Woningvoorraad naar eengezins- en meergezinswoningen en aantal kamers per woning, 1 januari Woningvoorraad naar bouwperiode, 1 januari Woningvoorraad naar eigendom, 1 januari Woonruimtenvoorraad, 1 januari Woningvoorraad en mutaties in de woningvoorraad, Groei van de woningvoorraad, Gereedgekomen woningen naar eigendom en eengezins- en meergezinswoningen, Gemiddelde woningwaarde, 1 januari Gemeentelijke woonlasten, grafieken 11.2a Nieuwbouw, Politiek 173 tabellen Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 3 maart Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 2 maart Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 12 september Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

11 10 grafieken 12.1a Opkomst bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 3 maart a Opkomst bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 2 maart a Opkomst bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 12 september Bijlagen 185 A Verklaring van begrippen en gebruikte afkortingen 185 B Kaart Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

12 11 Samenvatting De Metropoolregio Amsterdam is een informeel samenwerkingsverband van lokale en provinciale overheden in de Noordvleugel van de Randstad. Samen maken de partners afspraken op het gebied van verkeer en vervoer, economie, verstedelijking, landschap en duurzaamheid. Het Metropoolgebied strekt zich globaal uit van IJmuiden tot Lelystad en van Purmerend tot Haarlemmermeer. Bevolking Sinds 2008 zijn er inwoners bijgekomen in de Metropoolregio. De bevolkingsgroei was hiermee bijna twee keer zo groot als gemiddeld in Nederland (3,9% tegenover 2%). Volgens de bevolkingsprognoses blijft de Metropoolregio de komende jaren sterk groeien. Voor 2030 wordt een inwonertal van 2,6 miljoen voorspeld. Dit is een toename van 12% ten opzichte van Voor heel Nederland wordt een bevolkingstoename van 5,7% verwacht. Veiligheid Zowel landelijk als binnen de Metropoolregio is het aantal geregistreerde misdrijven zo goed als gelijk gebleven. In 2011 werden in Nederland 115 (0,01%) misdrijven meer geregistreerd dan het jaar ervoor. In de Metropoolregio werden 435 (0,2%) misdrijven meer geregistreerd. Per subregio zien we wel verschillen. In vier subregio s is het aantal geregistreerde misdrijven gemiddeld genomen gedaald: IJmond (-5,3%), agglomeratie Haarlem (-1,4%), Amstel-Meerlanden (-1,3%) en in Het Gooi en Vechtstreek (-10,4%). De meeste geregistreerde delicten worden gepleegd in Amsterdam. Per inwoners 129 geregistreerde misdrijven. De minste geregistreerde delicten worden gepleegd in de gemeente Zeevang. Per inwoners 26 geregistreerde misdrijven. Economie Tussen 2009 en 2011 vestigden zich bedrijven in de Metropoolregio. Het aantal bedrijven in de regio nam hiermee in twee jaar tijd met 12,4% toe. In heel Nederland vestigden zich in deze periode bedrijven, een toename van 7,4%. Het aantal bedrijven groeit dus sneller in de Metropoolregio dan in Nederland. Tussen 2007 en 2009 groeide het aantal bedrijven in de Metropoolregio met 13,8%. In Nederland was er in deze periode een groei van 10,1%. Tussen 2009 en 2011 is de groei van het aantal bedrijven dat zich Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

13 12 Samenvatting vestigt in zowel de Metropoolregio als in heel Nederland dus iets afgenomen ten opzichte van de periode In de Metropoolregio was deze afname van de groei van het aantal vestigingen kleiner dan in heel Nederland. Inkomen en sociale zekerheid Het aantal ww-uitkeringen is in de periode met 27,9% gestegen. Eind 2011 kregen bewoners uit de Metropoolregio Amsterdam een ww-uitkering. Landelijk steeg het aantal ww-uitkeringen in deze periode met 26,3%. Het aantal aow-uitkeringen steeg in de Metropoolregio tussen het 1e kwartaal van 2011 en het 2e kwartaal van 2012 met 5%. Landelijk steeg het aantal aow-uitkeringen met 4,7%. Ook het aantal Wajong-uitkeringen steeg tussen 2008 en Er kwamen Wajongers bij, een toename van 36%. In Nederland nam het aantal Wajongers toe met 31,5%. In de Metropoolregio daalde het aantal waz- en wao-uitkeringen in de periode In zowel Nederland als de Metropoolregio daalde het aantal waz-uitkeringen met 39,9%. Het aantal wao-uitkeringen daalde in de Metropoolregio met 26% en landelijk met 25,6%. Het aantal wia-uitkeringen steeg daarentegen in 2011 in de Metropoolregio met 25,4% en in Nederland met 24,9%. Gezondheid en welzijn Kanker (kwaadaardige nieuwvormingen) is de belangrijkste doodsoorzaak in de Metropoolregio. Van alle sterfgevallen wordt 31,6% veroorzaakt door nieuwvormingen. Hart- en vaatziekten waren in de Metropoolregio de oorzaak van 27,5% van de sterfgevallen tegen 28,5% in Het aandeel sterfgevallen door uitwendige oorzaken zoals ongevallen, zelfdoding en moord ligt in de Metropoolregio Amsterdam iets hoger dan landelijk. Onderwijs Vergeleken met Nederland zijn er in de Metropoolregio Amsterdam relatief veel wo studenten ten opzichte van mbo of hbo studenten. Van de studenten in de Metropoolregio volgt 27,9% een opleiding op wo niveau. In Nederland is dit percentage 20,6%. De percentages mbo en hbo studenten liggen dichter bij de Nederlandse percentages. Het hoge percentage wo studenten heeft de Metropoolregio echter vooral te danken aan Amsterdam. In Amsterdam, waar 44% van de studenten uit de Metropoolregio woont, volgt ruim 41% een opleiding op wo niveau. Van de overige studenten uit de Metropoolregio volgt 17,5% van de studenten een opleiding op wo niveau. De gemeenten met de hoogste percentages mbo studenten zijn Lelystad, Zeevang en Purmerend. Gemeenten met het hoogste percentage hbo studenten zijn Haarlem, Diemen, Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Ouder-Amstel. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

14 Samenvatting 13 Verkeer en vervoer Sinds 2007 is het aantal gemotoriseerde voertuigen in de Metropoolregio Amsterdam gegroeid met 11,8%. De groei van het aantal gemotoriseerde voertuigen was hiermee groter dan die van de bevolking in de Metropoolregio (4,6%). Het aantal gemotoriseerde voertuigen per hoofd van de bevolking neemt almaar toe en het wegennet in de regio lijkt hiermee steeds drukker te worden. Voor 2012 zien we een verdubbeling in de groei van het wegennet in de Metropoolregio. In Nederland is de groei van het aantal motorvoertuigen, net als de groei van de bevolking, minder sterk dan in de Metropoolregio. In de Metropoolregio is het wegennetwerk dan ook sterker uitgebreid dan in de rest van Nederland. Natuur en milieu De Metropoolregio Amsterdam beslaat in totaal km². Het aandeel grasland in de Metropoolregio is 12,6%. In de periode is de oppervlakte van het grasland afgenomen met 2,3%. De bevolkingsdichtheid is in deze periode daarentegen toegenomen. Op 1 januari 2012 was de bevolkingsdichtheid in de Metropoolregio personen per km². De mestproductie in de Metropoolregio is tussen de jaren 2006 en 2010 met 2% gestegen. In de rest van Nederland steeg de productie met 4,1%. De stikstofproductie liet over dezelfde periode een toename zien van 2,5% (tegen 7% in heel Nederland). De uitscheiding van fosfaat tijdens de mestproductie nam in de Metropoolregio toe met 3,2%. Over heel Nederland nam de uitscheiding van fosfaat toe met 5,7%. De kaliuitscheiding nam voor de Metropoolregio af (-0,8%). In heel Nederland nam de kaliuitscheiding daarentegen toe met 1,2%. Tussen 2007 en 2010 nam het aantal bezoekers van recreatiegebieden in Noord- Holland gestaag af. In deze periode was er een totale afname in bezoekers van 8%. Tussen 2010 en 2011 steeg het aantal bezoekers met 9,5%. Spaarnwoude trekt bijna de helft van alle bezoekers aan en is hiermee het meest bezochte recreatiegebied. Toerisme Toerisme is een belangrijke economische activiteit in de Metropoolregio Amsterdam. De gemeente Amsterdam is de belangrijkste toeristische trekpleister van Nederland. Ruim 28% van het totaal aan hotelovernachtingen vindt plaats in Amsterdam. De gehele Metropoolregio Amsterdam is verantwoordelijk voor 38,4% van het totaal aan hotelovernachtingen in Nederland. Dat is iets minder dan het jaar ervoor, toen de Metropoolregio nog ruim 39% van het totaal aan hotelovernachtingen in Nederland telde. Gepaard met de groei in hotelovernachtingen gaat de groei van het aantal hotels, hotelkamers en bedden. In 2011 kwamen er in de Metropoolregio 5 hotels, 537 kamers en 942 bedden bij. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

15 14 Samenvatting Bouwen en wonen Op 1 januari 2012 telde de Metropoolregio Amsterdam woningen. Er kwamen in de Metropoolregio in 2011 bijna woningen bij. Op de deelgemeente Weesp na (-25 woningen) was er in alle deelgemeenten sprake van een toename in het aantal woningen. Amsterdam (+2.414) en Almere (+1.002) kenden de grootste toename in het aantal woningen. Sinds het begin van de creditcrisis in 2008 is de toename in het aantal woningen in vergelijking met het jaar ervoor elk jaar kleiner geworden. In 2009 kwamen er in de Metropoolregio nog meer dan woningen bij. In 2010 waren dit er nog geen Een afname in de groei van het aantal woningen van meer dan een derde. In 2011 was er echter een lichte toename in de groei van het aantal woningen (+7.933) ten opzichte van 2010 (+7.894). De groei van het aantal woningen was in 2011 in de Metropoolregio iets groter dan de groei in heel Nederland. Politiek Het jaar 2012 stond politiek gezien in het teken van de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. De opkomst in de Metropoolregio was 73,5%, iets minder dan het landelijk gemiddelde (74,6%). In de Metropoolregio kregen de vvd, PvdA, pvv, D66, GroenLinks en de pvdd een hoger percentage van de stemmen dan landelijk. De vvd en de PvdA kregen 28,3% en 28,1%% van de stemmen. Net als landelijk waren deze twee partijen hiermee veruit de grootste partijen. D66 en de pvv volgden met 10,7% en 9,1% van de stemmen. De partijen die tussen de verkiezingen van 9 juni 2010 en de verkiezingen van 12 september 2012 de meeste stemmen hebben verloren zijn: GroenLinks (-5,5%), de pvv (-4,6%), het cda (-2,9%), en de cu (-0,2%). Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

16 15 1 Kerncijfers 1 Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari Zaanstreek agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Waterland + IJmond Amstel-Meerlanden Flevoland Amsterdam 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

17 16 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2012 % niet- bevolkingsopper- opper- westerse dichtheid vlakte vlakte in alloch- % 65- bevolking per km 2 gemeente/subregio in km 2 km 2 land bevolking tonen plussers jaar 1 ) land Wormerland ,3 19, Zaanstad ,3 16, Zaanstreek ,0 16, Beverwijk ,4 16, Heemskerk ,1 18, Uitgeest ,9 14, Velsen ,5 17, IJmond ,8 17, Bloemendaal ,9 24, Haarlem ,1 15, Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,6 16, Heemstede ,1 23, Zandvoort ,3 22, agglomeratie Haarlem ,2 18, Aalsmeer ,3 15, Amstelveen ,0 18, Diemen ,4 14, Haarlemmermeer ,9 12, Ouder-Amstel ,2 18, Uithoorn ,5 17, Amstel-Meerlanden ,0 15, Blaricum ,5 23, Bussum ,8 19, Hilversum ,6 18, Huizen ,3 17, Laren ,8 27, Muiden ,3 19, Naarden ,7 20, Weesp ,9 17, Wijdemeren ,5 20, Het Gooi en Vechtstreek ,2 19, Almere ,3 8, Lelystad ,9 12, Flevoland ,7 9, Beemster ,3 18, Edam-Volendam ,8 15, Landsmeer ,3 19, Oostzaan ,1 17, Purmerend ,9 16, Waterland ,7 19, Zeevang ,0 17, Waterland ,4 16, Amsterdam ,0 11, Metropoolregio Amsterdam ,2 14, Nederland ,6 16, ) Potentiële beroepsbevolking. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

18 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2012 (vervolg) gemiddeld woning- gemid- gemidbesteed- dichtheid delde delde % koopbaar % lage woning- per km 2 woning- waarde woningen gemeente/subregio inkomen 1 ) inkomens 2 ) voorraad land bezetting woningen 3 ) 4 ) Wormerland 36,6 12, , ,3 Zaanstad 33,0 17, , ,1 Zaanstreek 33,3 16, , ,0 Beverwijk 32,0 17, , ,4 Heemskerk 35,2 12, , ,5 Uitgeest 39,4 9, , ,6 Velsen 35,2 15, , ,7 IJmond 34,7 14, , ,8 Bloemendaal 54,0 12, , ,4 Haarlem 32,6 21, , ,1 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 39,6 13, , ,9 Heemstede 46,5 12, , ,4 Zandvoort 33,7 19, , ,4 agglomeratie Haarlem 36,2 19, , ,2 Aalsmeer 39,9 11, , ,4 Amstelveen 37,7 19, , ,2 Diemen 32,7 25, , ,5 Haarlemmermeer 38,8 13, , ,4 Ouder-Amstel 43,2 12, , ,6 Uithoorn 37,4 12, , ,3 Amstel-Meerlanden 38,1 15, , ,7 Blaricum 56,5 10, , ,9 Bussum 41,4 17, , ,4 Hilversum 35,4 19, , ,1 Huizen 38,6 15, , ,8 Laren 47,1 15, , ,6 Muiden 42,0 14, , ,5 Naarden 46,8 12, , ,3 Weesp 34,3 15, , ,6 Wijdemeren 41,3 12, , ,0 Het Gooi en Vechtstreek 39,4 16, , ,7 Almere 34,4 15, , ,3 Lelystad 32,3 19, , ,5 Flevoland 33,8 16, , ,0 Beemster 41,2 14, , ,0 Edam-Volendam 40,7 11, , ,1 Landsmeer 41,8 11, , ,4 Oostzaan 39,4 13, , ,5 Purmerend 34,2 14, , ,4 Waterland 40,6 12, , ,6 Zeevang 40,2 12, , ,5 Waterland + 37,4 13, , ,9 Amsterdam 28,9 32, , ,0 Metropoolregio Amsterdam 33,5 22, , ,2 Nederland 33,3 20, , ,7 1 ) Gemiddeld besteedbaar inkomen particuliere huishoudens incl. studenten 2009 (x euro). bron: CBS/VROM 2 ) % particuliere huishoudens incl. studenten met een besteedbaar inkomen minder dan euro in ) Gemiddelde waarde woningen = WOZ-waarde x euro (prijspeil 2012), voorlopige cijfers. 4 ) 1 januari Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

19 18 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2012 (vervolg) WWB gemeente/subregio <65 jr. WIA WAO WAZ Wajong WW AOW 1 ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) 2e kwartaal bron: CBS/UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

20 Kerncijfers Kerncijfers, 1 januari 2012 (vervolg) werkzame personen 3 ) openbedrijfs- staande % werk- vesti- grote kleine vacagemeente/subregio NWW 1 ) loosheid 2 ) gingen 3 ) banen banen totaal tures 4 ) Wormerland 326 3, * Zaanstad , Zaanstreek , Beverwijk , Heemskerk 805 3, Uitgeest 182 2, Velsen , IJmond , Bloemendaal 264 2, * Haarlem , Haarlemmerliede en Spaarnwoude 77 2, * Heemstede 336 2, Zandvoort 371 3, agglomeratie Haarlem , Aalsmeer 546 2, Amstelveen , Diemen 615 3, Haarlemmermeer , Ouder-Amstel 233 2, * Uithoorn 566 3, Amstel-Meerlanden , Blaricum 159 2, * Bussum 715 3, Hilversum , Huizen , Laren 167 2, * Muiden 150 3, * Naarden 279 2, Weesp 524 4, Wijdemeren 398 2, Het Gooi en Vechtstreek , Almere , Lelystad , Flevoland , Beemster 123 2, Edam-Volendam 320 1, Landsmeer 149 2, * Oostzaan 180 3, * Purmerend , Waterland 249 2, * Zeevang 105 2, * Waterland , Amsterdam , Metropoolregio Amsterdam , Nederland , ) Niet-werkende werkzoekenden, 1 januari bron: UWV WERKbedrijf/CBS/LISA 2 ) Niet-werkende werkzoekenden als % van de bevolking van jaar. 3 ) ) 1 september Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

21 20 Kerncijfers Kerncijfers, schooljaar 2011/ 12 (slot) leerlingen studenten open gemeente/subregio BAO SBO SO VO MBO HBO WO Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

22 21 2 Bevolking 2 De Metropoolregio Amsterdam bestaat uit 36 gemeenten in en om Amsterdam en ligt ruwweg tussen Zandvoort, Hilversum, Lelystad en Heemskerk. Begin 2012 telt de Metropoolregio ruim 2,3 miljoen inwoners. Hiermee woont ruim één op de zeven Nederlanders (13,9%) in dit gebied dat 6% van de oppervlakte van Nederland beslaat. Sinds 2008 zijn er inwoners bijgekomen in de Metropoolregio. De bevolkingsgroei was hiermee bijna twee keer zo groot als gemiddeld in Nederland (3,9% tegenover 2%). Volgens de bevolkingsprognoses blijft de Metropoolregio de komende jaren sterk groeien. Voor 2030 wordt een inwonertal van 2,6 miljoen voorspeld. Dit is een toename van 12% ten opzichte van Voor heel Nederland wordt een bevolkingstoename van 5,7% verwacht. Hoewel de bevolking van de Metropoolregio is gegroeid, blijkt dat deze groei in het jaar 2011 iets minder groot was dan in de drie jaren ervoor. Een kleiner geboorteoverschot en een kleiner binnenlands en buitenlands migratiesaldo zorgden samen voor een afname in bevolkingsgroei van ongeveer mensen in 2011 ten opzichte van het jaar ervoor. Loop van de bevolking in de Metropoolregio Amsterdam, x geboorteoverschot binnenlands migratiesaldo buitenlands migratiesaldo toe-/afname bevolking bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

23 22 Bevolking De belangrijkste reden voor de bevolkingsgroei in de Metropoolregio is het geboorteoverschot; vanaf eind jaren negentig zijn er jaarlijks ongeveer meer geboortes dan sterfgevallen. In 2011 verhuisden bijna mensen meer vanuit de rest van Nederland naar de Metropoolregio toe dan andersom, de Metropoolregio blijkt nog steeds een populaire vestigingsregio te zijn. Ook trekt de regio sinds 2008 weer meer mensen aan vanuit het buitenland dan er emigreren. In 2011 was het buitenlands migratiesaldo ongeveer Ruim een derde van de Metropoolbewoners woont in Amsterdam ( inwoners). Daarna zijn Almere ( ), Haarlem ( ) en Zaanstad ( ) de grootste steden in het gebied. Naar verwachting zal de bevolking met name in deze grotere plaatsen toenemen, terwijl in kleine plaatsen de bevolkingsomvang zelfs kan afnemen. In absolute aantallen groeit Amsterdam het sterkst. Tot 2030 wordt een toename verwacht van personen (13%). Relatief gezien groeit Almere echter het sterkst. Met nieuwe bewoners zal de bevolking in 2030 met 37% zijn toegenomen. Haarlemmermeer is volgens de prognoses in 2030 met ruim inwoners (+22%) de derde gemeente van de Metropoolregio. Haarlem en Zaanstad, die ieder in dezelfde periode met 20% groeien, hebben dan en inwoners. De kleinste gemeente in de Metropoolregio is Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Begin 2012 woonden er personen. Relatief gezien zal deze gemeente het sterkst krimpen. Nog voor 2020 wordt een afname verwacht tot inwoners (-13%). In absolute zin krimpt Bloemendaal het sterkst. In 2030 telt deze gemeente ruim inwoners. Dat zijn er (8%) minder dan in Een derde van de Metropoolbewoners is westers of niet-westers allochtoon. De gemeente met het hoogste percentage allochtonen is de gemeente Amsterdam (51%). Edam-Volendam is de gemeente met het laagste percentage allochtonen (7%). Hoewel de groei tussen 2009 en 2012 in absolute aantallen het grootst was in de grote steden, was de groei van het aantal allochtonen in deze periode relatief gezien het grootst in Amstelveen (2,6%) en Diemen (2,3%). Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

24 Bevolking Bevolking, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 5094 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

25 24 Bevolking Bevolking naar geslacht, 1 januari gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

26 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari 2012 leeftijdsgroep in jaren gemeente/subregio totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

27 26 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen, 1 januari 2012 (slot) leeftijdsgroep in jaren gemeente/subregio totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

28 Bevolking a Bevolking naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari mannen vrouwen Metropoolregio excl. Amsterdam Amsterdam bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

29 28 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari 2012 leeftijdsgroep in jaren en ouder onge- ge- onge- ge- onge- ge- onge- gegemeente/subregio 0-14 totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

30 Bevolking Bevolking naar leeftijdsgroepen en burgerlijke staat, 1 januari 2012 (slot) leeftijdsgroep in jaren en ouder onge- ge- onge- ge- onge- ge- onge- gegemeente/subregio 0-14 totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal huwd 1 ) huwd 2 ) totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Incl. gescheiden en weduwstaat. bron: CBS 2 ) Incl. geregistreerd partnerschap. 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

31 30 Bevolking Bevolking naar herkomstgroepering, 1 januari 2012 allochtonen totaal westers niet-westers waaronder alloch- autochgemeente/subregio totaal totaal Marokko Suriname Turkije tonen tonen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerl. en Spaarnw Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

32 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2011 staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

33 32 Bevolking Bevolking naar nationaliteiten, 1 januari 2011 (slot) staat- Groot- Ver- overig loos/ Neder- Brit- Duits- Frank- overig Ma- overig enigde Ame- Oce- onbegemeente/subregio land Turkije tannië land Italië Spanje rijk Polen Europa rokko Afrika Staten rika Azië anië kend totaal Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

34 Bevolking Particuliere huishoudens naar samenstelling, 1 januari 2012 meerpersoonshuishouden eenpersoons- ongehuwd gehuwd ongehuwd gehuwd overig huis- paar z. paar z. paar met paar met eenouder- huisgemeente/subregio houden kinderen kinderen kinderen kinderen gezin houden totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

35 34 Bevolking Loop van de bevolking, 2011 externe migratie saldo toe-/ stand overige stand afname gemeente/subregio geboorte sterfte vestiging vertrek 1 ) correcties bevolking Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief administratieve correcties. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

36 Bevolking Geboorte, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

37 36 Bevolking Sterfte, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

38 Bevolking Huwelijken, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

39 38 Bevolking Huwende personen, gemeente/subregio mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS 2011 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

40 Bevolking Echtscheidende personen, gemeente/subregio mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

41 40 Bevolking Vestiging, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

42 Bevolking Vertrek, ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 2 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief administratieve correcties. bron: CBS 2 ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

43 42 Bevolking Binnengemeentelijke verhuizingen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

44 Bevolking Verhuizingen tussen gemeenten, 2011 gemeente van vestiging Bloe- Edam- H liede/ Haar- Aals- Amstel- Amster- Beem- Bever- Blari- men- Volen- Haar- Spaarn- lemmer- Heems- Heem- Hilver- Landsgemeente van vertrek meer Almere veen dam ster wijk cum daal Bussum Diemen dam lem woude meer kerk stede sum Huizen meer Aalsmeer Almere Amstelveen Amsterdam Beemster Beverwijk Blaricum Bloemendaal Bussum Diemen Edam-Volendam Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Hilversum Huizen Landsmeer Laren Lelystad Muiden Naarden Oostzaan Ouder-Amstel Purmerend Uitgeest Uithoorn Velsen Waterland Weesp Wijdemeren Wormerland Zaanstad Zandvoort Zeevang totaal vestiging vestiging van elders totaal-generaal vestiging totaal-generaal vertrek vestigingsoverschot Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

45 44 Bevolking Verhuizingen tussen gemeenten, 2011 (slot) gemeente van vestiging totaal- Wor- vertrek gene- Naar- Oost- Ouder- Purmer- Uit- Uit- Water- Wijde- mer- Zaan- Zand- Zee- totaal naar raal gemeente van vertrek Laren Lelystad Muiden den zaan Amstel end geest hoorn Velsen land Weesp meren land stad voort vang vertrek elders vertrek Aalsmeer Almere Amstelveen Amsterdam Beemster Beverwijk Blaricum Bloemendaal Bussum Diemen Edam-Volendam Haarlem Haarlemmerl. en Spaarn Haarlemmermeer Heemskerk Heemstede Hilversum Huizen Landsmeer Laren Lelystad Muiden Naarden Oostzaan Ouder-Amstel Purmerend Uitgeest Uithoorn Velsen Waterland Weesp Wijdemeren Wormerland Zaanstad Zandvoort Zeevang totaal vestiging vestiging van elders totaal-generaal vestiging totaal-generaal vertrek vestigingsoverschot bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

46 Bevolking Prognose bevolking (x 1.000), 1 januari gemeente/subregio Wormerland 15,8 15,3 15,0 15,1 15,4 Zaanstad 148,3 152,2 158,4 163,7 167,7 Zaanstreek 164,1 167,5 173,4 178,8 183,1 Beverwijk 39,8 41,4 42,4 43,6 44,1 Heemskerk 39,3 38,8 39,4 39,9 41,0 Uitgeest 12,9 12,5 12,0 11,7 11,6 Velsen 67,3 66,1 65,7 65,5 66,3 IJmond 159,3 158,8 159,5 160,7 163,0 Bloemendaal 22,1 21,1 20,1 20,1 20,3 Haarlem 151,8 157,4 163,5 168,8 171,6 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 5,5 5,0 4,7 4,8 4,8 Heemstede 26,2 27,0 26,5 26,4 26,6 Zandvoort 16,7 16,1 15,7 15,7 15,6 agglomeratie Haarlem 222,2 226,6 230,5 235,8 238,9 Aalsmeer 30,4 31,0 31,7 32,1 32,4 Amstelveen 83,4 88,3 90,0 90,8 90,8 Diemen 24,9 26,7 27,2 27,7 28,3 Haarlemmermeer 143,9 151,6 161,4 170,1 175,3 Ouder-Amstel 13,2 13,2 13,1 12,9 12,8 Uithoorn 28,3 29,3 29,9 30,5 31,1 Amstel-Meerlanden 324,1 340,1 353,3 364,1 370,7 Blaricum 9,0 9,2 9,1 9,2 9,6 Bussum 32,6 33,7 33,5 33,0 33,1 Hilversum 85,5 85,1 85,4 85,3 85,4 Huizen 41,6 41,3 41,0 40,8 40,7 Laren 11,4 11,1 11,2 11,1 11,1 Muiden 6,5 6,7 7,2 8,0 8,7 Naarden 17,2 16,7 16,3 16,3 16,7 Weesp 18,0 18,2 18,8 19,5 20,3 Wijdemeren 23,3 22,5 22,3 22,4 22,6 Het Gooi en Vechtstreek 245,0 244,5 244,8 245,6 248,2 Almere 193,2 204,2 225,6 246,9 265,3 Lelystad 75,3 78,4 82,0 84,8 86,3 Flevoland 268,5 282,6 307,6 331,7 351,6 Beemster 8,7 8,6 8,4 8,4 8,6 Edam-Volendam 28,7 29,4 30,3 30,9 31,5 Landsmeer 10,3 9,9 10,0 10,2 10,3 Oostzaan 9,1 9,1 8,7 8,9 8,8 Purmerend 79,3 79,1 80,3 82,0 83,6 Waterland 17,0 16,9 17,0 17,3 17,8 Zeevang 6,3 5,7 5,8 6,0 6,2 Waterland + 159,5 158,7 160,5 163,7 166,8 Amsterdam 790,1 819,2 853,8 878,5 892,5 Metropoolregio Amsterdam 2332,8 2398,0 2483,4 2558,9 2614,8 Nederland 16730, , , , ,8 bron: CBS 2 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

47 46 Bevolking Prognose particuliere huishoudens (x 1.000), 1 januari gemeente/subregio Wormerland 6,7 6,7 7,0 7,2 7,4 Zaanstad 65,8 66,9 70,3 73,4 75,7 Zaanstreek 72,5 73,6 77,3 80,6 83,1 Beverwijk 18,2 18,9 19,6 20,3 20,7 Heemskerk 17,0 17,4 18,0 18,5 19,0 Uitgeest 5,2 5,3 5,3 5,5 5,5 Velsen 29,8 30,0 30,5 31,0 31,5 IJmond 70,2 71,6 73,4 75,3 76,7 Bloemendaal 9,3 9,5 9,6 9,9 10,0 Haarlem 73,9 75,1 78,2 81,3 83,2 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,3 2,3 2,3 2,5 2,5 Heemstede 11,5 12,0 12,1 12,4 12,5 Zandvoort 8,3 8,3 8,4 8,5 8,5 agglomeratie Haarlem 105,2 107,2 110,6 114,6 116,7 Aalsmeer 12,4 12,7 13,3 13,7 14,2 Amstelveen 40,3 40,8 41,1 41,2 41,1 Diemen 12,1 12,2 12,5 12,5 12,4 Haarlemmermeer 59,1 61,8 66,9 71,7 74,9 Ouder-Amstel 5,8 5,8 6,0 6,0 6,1 Uithoorn 12,2 12,9 13,6 14,2 14,7 Amstel-Meerlanden 141,9 146,2 153,4 159,3 163,4 Blaricum 4,0 4,2 4,4 4,6 4,8 Bussum 14,9 15,2 15,4 15,6 15,8 Hilversum 40,7 40,2 40,8 41,2 41,3 Huizen 18,1 18,4 18,8 19,1 19,4 Laren 5,3 5,2 5,2 5,3 5,3 Muiden 2,8 3,0 3,3 3,7 3,9 Naarden 7,3 7,4 7,6 7,8 8,1 Weesp 8,5 8,6 9,1 9,5 9,8 Wijdemeren 9,9 10,1 10,4 10,6 10,8 Het Gooi en Vechtstreek 111,3 112,3 115,0 117,4 119,2 Almere 79,6 85,4 96,5 107,6 117,6 Lelystad 32,6 34,7 36,9 39,1 40,8 Flevoland 112,2 120,1 133,4 146,7 158,4 Beemster 3,6 3,6 3,7 3,8 4,0 Edam-Volendam 11,3 11,7 12,4 12,9 13,4 Landsmeer 4,4 4,4 4,7 4,8 4,9 Oostzaan 3,7 3,9 3,9 4,1 4,2 Purmerend 34,5 35,6 37,3 39,0 40,2 Waterland 7,2 7,4 7,7 7,9 8,2 Zeevang 2,6 2,6 2,8 2,9 3,1 Waterland + 67,2 69,2 72,5 75,4 78,0 Amsterdam 432,6 430,7 438,9 448,1 457,7 Metropoolregio Amsterdam 1113,2 1130,9 1174,5 1217,4 1253,2 Nederland 7512,8 7688,4 7958,2 8193,9 8356,1 bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

48 47 3 Veiligheid 3 Aantal geregistreerde misdrijven nauwelijks gestegen Zowel landelijk als binnen de Metropoolregio is het aantal geregistreerde misdrijven zo goed als gelijk gebleven. In 2011 werden in Nederland 115 (0,01%) misdrijven meer geregistreerd dan het jaar ervoor ( in 2011 ten opzichte van in 2010). In de Metropoolregio werden 435 (0,2%) misdrijven meer geregistreerd ( in 2011 ten opzichte van in 2010). Per subregio zien we echter wel verschillen. In vier subregio s is het aantal geregistreerde misdrijven gemiddeld genomen gedaald: IJmond (-5,3%), agglomeratie Haarlem (-1,4%), Amstel-Meerlanden (-1,3%) en in Het Gooi en Vechtstreek (-10,4%). De gemeenten Blaricum, Hilversum en Laren, onderdeel van subregio Het Gooi en Vechtstreek, vertoonden een sterke daling in geregistreerde misdrijven (respectievelijk 15, 10 en 18%). Blaricum en Hilversum, die in het jaar ervoor nog een stijging zagen van 10%, hebben in 2010 en 2011 een snelle stijging, gevolgd door een snelle daling van het aantal geregistreerde delicten meegemaakt. De meeste geregistreerde delicten worden gepleegd in Amsterdam. Per inwoners 127 geregistreerde misdrijven. De minste geregistreerde delicten worden gepleegd in de gemeente Zeevang. Per inwoners 26 geregistreerde misdrijven. De Integrale Veiligheidsmonitor Naast politiecijfers kunnen ook de belevingen en ervaringen van burgers worden gebruikt om veiligheid en criminaliteit te onderzoeken en omschrijven. Bij de Integrale Veiligheidsmonitor (ivm) staat de beleving van de burger centraal. Hierin wordt aan de hand van een enquête gevraagd naar leefbaarheid en onveiligheidsgevoelens in een woonbuurt, beleving van buurtproblemen, ervaringen met veel voorkomende criminaliteit, aangiftegedrag, het functioneren van de politie en preventiegedrag. Verkeersoverlast en fysieke verloedering meest voorkomend In de ivm wordt onder andere gevraagd of respondenten van 21 buurtproblemen willen aangeven of deze vaak, soms of (bijna) nooit voorkomen. Het cbs berekent op basis hiervan schaalscores voor fysieke verloedering, sociale overlast, dreiging, overlast van vermogensdelicten en verkeersoverlast. Landelijk gezien Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

49 48 Veiligheid Schaalscores naar veiligheidsregio s, 2011 Nederland Flevoland Gooi en Vechtstreek Zaanstreek-Waterland Kennemerland Amsterdam-Amstelland verkeersoverlast overlast van vermogensdelicten dreiging fysieke verloedering sociale overlast bron: CBS/IVM komen verkeersoverlast en fysieke verloedering het vaakst voor. In Amsterdam- Amstelland komt daarnaast ook veel overlast van vermogensdelicten voor, dit wordt vooral veroorzaakt door fietsendiefstal. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

50 Veiligheid Branden en hulpverleningen naar veiligheidsregio s, 2010 branden 1 ) schadebedrag alle waarvan branden woning- (x 1 mln. hulpverveiligheidsregio totaal brand euro) 1 ) leningen Zaanstreek-Waterland ,6 877 Kennemerland Amsterdam-Amstelland , Gooi en Vechtstreek ,2 480 Flevoland , ) Exclusief branden met schade van 1 miljoen euro en hoger in het vierde kwartaal van bron: CBS 3 3.1a Veiligheidsregio s Kennemerland Gooi en Vechtstreek Zaanstreek-Waterland Flevoland Amsterdam-Amstelland Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Beemster 30 Edam-Volendam 31 Landsmeer 32 Oostzaan 33 Purmerend 34 Waterland 35 Zeevang 36 Zeewolde 37 Lelystad 38 Dronten 39 Urk 40 Noordoostpolder bron: Ministerie BZK Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

51 50 Veiligheid Geregistreerde misdrijven, ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) 2011 voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

52 Veiligheid Geregistreerde misdrijven en ophelderingen, ) geregistreerde criminaliteit waaronder overige ver- vernieling geweld- en misdrijven % opgemogens- en open- seksuele wetboek v. verkeers- drugs- helderde gemeente/subregio totaal misdrijven bare orde misdrijven strafrecht misdrijven misdrijven misdrijven Wormerland ,5 Zaanstad ,6 Zaanstreek Beverwijk ,0 Heemskerk ,0 Uitgeest ,3 Velsen ,6 IJmond Bloemendaal ,4 Haarlem ,9 Haarlemmerl. en Spaarnw ,8 Heemstede ,8 Zandvoort ,8 agglomeratie Haarlem Aalsmeer ,7 Amstelveen ,5 Diemen ,9 Haarlemmermeer ,8 Ouder-Amstel ,2 Uithoorn ,9 Amstel-Meerlanden Blaricum ,2 Bussum ,4 Hilversum ,8 Huizen ,3 Laren ,0 Muiden ,4 Naarden ,9 Weesp ,5 Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere ,5 Lelystad ,7 Flevoland Beemster ,4 Edam-Volendam ,0 Landsmeer ,3 Oostzaan ,3 Purmerend ,0 Waterland ,7 Zeevang ,7 Waterland Amsterdam ,5 Metropoolregio Amsterdam Nederland ,2 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 3 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

53 52 Veiligheid Fysieke verloedering naar veiligheidsregio s, % komt vaak voor veiligheidsregio bekladding van muren en/of gebouwen Amsterdam-Amstelland 19,5 18,2 17,4 17,0 Kennemerland 8,1 7,4 9,8 6,1 Zaanstreek-Waterland 13,1 12,6 11,2 9,7 Gooi en Vechtstreek 6,3 6,1 6,7 5,8 Flevoland 8,9 8,6 8,2 6,4 Nederland 8,9 8,1 7,9 6,8 rommel op straat Amsterdam-Amstelland 36,2 34,7 33,8 34,7 Kennemerland 21,9 24,4 24,8 22,6 Zaanstreek-Waterland 23,6 24,4 23,6 20,6 Gooi en Vechtstreek 16,8 20,6 18,0 19,6 Flevoland 23,9 27,3 20,7 21,2 Nederland 20,2 21,3 19,9 19,9 hondenpoep op straat Amsterdam-Amstelland 29,7 26,9 26,6 26,4 Kennemerland 29,8 32,9 28,4 29,3 Zaanstreek-Waterland 33,0 32,1 30,2 28,0 Gooi en Vechtstreek 42,2 37,2 38,4 33,6 Flevoland 34,2 32,9 31,1 30,4 Nederland 33,1 31,9 30,5 29,1 vernieling van straatmeubilair (telefooncellen, bus- of tramhokjes) Amsterdam-Amstelland 12,8 11,0 8,7 7,0 Kennemerland 16,1 11,9 14,5 10,6 Zaanstreek-Waterland 18,1 21,0 19,2 18,4 Gooi en Vechtstreek 14,5 11,5 12,2 8,6 Flevoland 21,5 18,4 14,2 15,7 Nederland 14,1 11,8 10,9 8,6 schaalscore 0-10 fysieke verloedering Amsterdam-Amstelland 4,5 4,2 4,1 4,0 Kennemerland 3,8 3,8 3,8 3,5 Zaanstreek-Waterland 4,3 4,3 4,0 3,8 Gooi en Vechtstreek 3,7 3,6 3,7 3,3 Flevoland 3,9 4,0 3,7 3,6 Nederland 3,7 3,6 3,5 3,3 bron: CBS/IVM Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

54 Veiligheid Dreiging en sociale overlast naar veiligheidsregio s, 2011 (% komt vaak voor ) Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- % komt vaak voor Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland overlast van groepen jongeren 16,8 11,6 14,9 11,2 11,7 10,9 mensen die op straat worden lastig gevallen 5,0 1,5 2,5 1,6 2,3 2,2 drugsoverlast 7,2 4,7 3,9 2,8 3,7 4,9 dronken mensen op straat 11,2 7,1 6,1 6,1 5,3 7,0 bedreiging 4,5 1,9 2,0 1,9 2,4 2,2 gewelddelicten 4,7 2,1 2,1 1,8 2,4 2,1 straatroof 3,1 0,2 1,0 0,7 0,8 1,0 vrouwen en meisjes die op straat ongewenst aandacht krijgen 7,6 2,5 2,8 2,0 2,9 3,3 jeugdcriminaliteit 8,4 4,9 5,0 3,6 4,8 4,4 sociale overlast (schaalscore 1-10) 2,5 1,7 1,8 1,5 1,5 1,7 dreiging (schaalscore 1-10) 2,0 1,1 1,2 1,0 1,1 1,1 bron: CBS/IVM Overlast van vermogensdelicten naar veiligheidsregio s, 2011 (% komt vaak voor ) Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- % komt vaak voor Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland fietsendiefstal 18,9 8,2 6,5 8,7 6,2 9,0 diefstal uit auto s 13,2 4,5 5,4 6,9 3,7 5,9 beschadiging aan/diefstal vanaf auto s 14,8 10,0 9,1 10,7 7,0 9,2 inbraak in woningen 12,9 8,7 6,9 14,7 10,0 9,0 overlast van vermogensdelicten (schaalscore 1-10) 4,0 2,7 2,6 3,1 2,4 2,7 bron: CBS/IVM 2011 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

55 54 Veiligheid Verkeersoverlast naar veiligheidsregio s, % komt vaak voor veiligheidsregio agressief verkeersgedrag Amsterdam-Amstelland 16,7 17,1 16,4 16,8 Kennemerland 12,2 11,1 13,9 10,7 Zaanstreek-Waterland 11,4 11,9 12,2 11,4 Gooi en Vechtstreek 11,4 13,4 10,2 12,8 Flevoland 11,7 11,2 8,7 8,0 Nederland 11,5 12,2 11,6 11,5 geluidsoverlast door verkeer Amsterdam-Amstelland 19,6 18,8 16,2 17,5 Kennemerland 15,2 17,0 15,7 13,4 Zaanstreek-Waterland 15,8 14,5 16,4 13,9 Gooi en Vechtstreek 14,9 16,9 15,2 13,4 Flevoland 6,9 12,0 9,4 8,8 Nederland 13,6 15,1 13,7 13,6 te hard rijden Amsterdam-Amstelland 25,6 26,9 23,8 25,9 Kennemerland 29,9 31,2 32,1 27,9 Zaanstreek-Waterland 30,9 32,3 33,2 29,6 Gooi en Vechtstreek 32,1 34,0 31,0 29,6 Flevoland 25,5 29,1 26,3 25,4 Nederland 30,7 31,7 30,7 30,9 parkeeroverlast Amsterdam-Amstelland 25,1 23,9 23,4 24,2 Kennemerland 26,9 27,8 28,8 26,2 Zaanstreek-Waterland 30,4 28,7 27,6 26,6 Gooi en Vechtstreek 30,6 27,9 29,4 23,3 Flevoland 20,8 24,1 23,3 20,2 Nederland 24,1 24,4 23,5 22,4 schaalscore 1-10 verkeersoverlast Amsterdam-Amstelland 4,1 4,0 3,8 3,9 Kennemerland 3,9 4,0 4,0 3,7 Zaanstreek-Waterland 3,9 3,9 3,9 3,8 Gooi en Vechtstreek 4,0 4,0 4,0 3,7 Flevoland 3,2 3,6 3,4 3,2 Nederland 3,7 3,8 3,7 3,6 bron: CBS/IVM Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

56 Veiligheid Belangrijkste problemen in de buurt naar veiligheidsregio s, 2011 (% genoemd) Amster- Zaan- Gooi en dam- Kennemer- streek- Vecht- Amstelland land Waterland streek Flevoland Nederland fietsendiefstal 6,8 3,2 2,1 3,9 2,6 3,9 diefstal uit auto s 5,6 2,4 3,2 3,4 2,7 3,4 beschadiging of vernieling aan auto s en diefstal vanaf auto s 5,3 5,1 5,5 7,7 3,9 5,2 bedreiging 1,4 0,7 0,6 1,0 1,1 0,9 bekladding van muren en/of gebouwen 3,9 1,4 3,2 2,0 1,8 2,2 overlast door groepen jongeren 14,2 12,5 14,6 10,6 10,9 10,3 dronken mensen op straat 2,8 1,8 1,1 1,3 1,6 1,6 mensen die op straat worden lastig gevallen 1,9 0,8 0,8 0,9 1,2 0,9 rommel op straat 20,6 12,5 10,3 9,5 13,3 10,8 hondenpoep 10,2 15,4 16,6 18,2 16,4 16,1 vernieling van telefooncellen, bus- of tramhokjes 1,8 4,4 6,9 2,9 5,7 3,0 inbraak in woningen 11,5 7,9 8,1 16,1 11,3 10,1 gewelddelicten 2,0 1,3 1,0 0,7 1,2 0,9 drugsoverlast 3,1 2,0 1,7 1,8 2,0 2,9 overlast door omwonenden 4,5 2,9 3,2 3,1 4,6 3,8 straatroof 1,8 0,4 0,4 0,5 0,6 0,5 agressief verkeersgedrag 5,7 4,0 5,3 5,3 4,3 5,2 geluidsoverlast door verkeer 5,9 6,0 6,3 6,4 4,2 5,7 andere vormen van geluidsoverlast 7,2 5,4 4,5 3,8 4,5 4,3 te hard rijden 13,3 20,9 20,5 20,9 20,8 24,2 parkeeroverlast 10,9 16,3 16,0 14,9 15,1 14,3 overlast van zwervers/daklozen 2,0 0,3 0,2 0,5 0,4 0,7 overlast door horecagelegenheden 2,1 1,0 1,4 1,3 0,9 1,1 vrouwen en meisjes worden op straat nagefloten 2,8 0,5 0,6 0,7 1,2 1,1 jeugdcriminaliteit 4,6 2,9 3,1 2,2 2,3 2,9 geen probleem genoemd 11,8 19,4 18,3 17,2 18,6 18,5 bron: CBS/IVM Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

57 56 Veiligheid Onveiligheidsgevoelens naar veiligheidsregio s, veiligheidsregio voelt zich wel eens onveilig (%) Amsterdam-Amstelland 34,5 35,0 36,7 35,5 Kennemerland 23,5 24,2 26,3 24,7 Zaanstreek-Waterland 23,7 23,8 23,9 23,3 Gooi en Vechtstreek 24,7 26,1 29,1 26,8 Flevoland 26,5 29,2 24,6 26,6 Nederland 25,5 25,8 26,3 25,2 voelt zich vaak onveilig (%) Amsterdam-Amstelland 4,1 3,8 4,4 3,5 Kennemerland 2,3 1,3 1,7 2,0 Zaanstreek-Waterland 2,6 1,2 1,8 2,0 Gooi en Vechtstreek 1,5 1,6 1,8 1,7 Flevoland 2,6 2,9 2,5 2,3 Nederland 2,1 2,4 2,4 2,5 doet s avonds en s nachts niet open vanwege onveiligheid (% komt vaak voor ) Amsterdam-Amstelland 13,8 15,0 15,7 15,3 Kennemerland 7,7 8,9 11,7 10,6 Zaanstreek-Waterland 9,6 10,0 11,1 9,7 Gooi en Vechtstreek 7,0 10,1 10,8 10,2 Flevoland 7,4 11,7 10,6 11,9 Nederland 8,3 10,0 10,9 11,4 rijdt of loopt om om onveilige plekken te mijden (% komt vaak voor ) Amsterdam-Amstelland 6,5 6,0 6,5 6,4 Kennemerland 3,6 2,9 4,6 4,5 Zaanstreek-Waterland 3,8 3,5 5,1 4,4 Gooi en Vechtstreek 2,0 3,7 3,1 3,1 Flevoland 3,2 5,1 4,9 5,7 Nederland 4,0 4,0 4,1 4,1 staat kinderen niet toe ergens naar toe te gaan vanwege onveiligheid (% komt vaak voor ) Amsterdam-Amstelland 5,5 5,9 5,4 4,8 Kennemerland 4,6 2,9 2,7 3,4 Zaanstreek-Waterland 4,9 4,6 4,7 3,0 Gooi en Vechtstreek 2,8 3,3 2,4 3,6 Flevoland 5,5 4,9 3,9 5,3 Nederland 3,6 4,0 3,7 3,7 voelt zich s avonds op straat in de buurt onveilig (% komt vaak voor ) Amsterdam-Amstelland 6,4 7,1 7,3 6,4 Kennemerland 3,1 2,9 4,4 3,8 Zaanstreek-Waterland 2,5 4,4 4,8 3,7 Gooi en Vechtstreek 2,8 3,7 2,9 4,3 Flevoland 4,0 4,5 3,0 5,1 Nederland 4,0 4,3 4,3 4,3 voelt zich s avonds alleen thuis niet op zijn gemak (% komt vaak voor ) Amsterdam-Amstelland 3,2 3,6 3,3 2,7 Kennemerland 1,8 1,4 3,0 2,1 Zaanstreek-Waterland 2,4 1,9 2,8 1,9 Gooi en Vechtstreek 1,9 2,8 2,5 2,2 Flevoland 2,1 3,9 2,8 3,4 Nederland 2,5 2,4 2,5 2,8 bron: CBS/IVM Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

58 Veiligheid Slachtofferschap naar veiligheidsregio s, veiligheidsregio slachtofferschap geweldsdelicten (%) Amsterdam-Amstelland 8,6 8,4 7,9 7,5 Kennemerland 4,8 5,0 6,0 4,8 Zaanstreek-Waterland 4,3 6,6 5,3 4,7 Gooi en Vechtstreek 5,6 5,7 5,6 5,3 Flevoland 4,9 7,6 5,0 5,6 Nederland 5,4 5,7 5,5 5,2 slachtofferschap vermogensdelicten (%) Amsterdam-Amstelland 21,6 20,8 20,5 20,1 Kennemerland 11,7 14,4 14,0 13,1 Zaanstreek-Waterland 12,5 12,3 12,0 12,3 Gooi en Vechtstreek 12,1 14,5 13,8 15,1 Flevoland 15,2 14,6 12,1 10,6 Nederland 13,2 13,3 12,5 12,9 slachtofferschap vandalismedelicten (%) Amsterdam-Amstelland 19,1 18,1 17,4 16,1 Kennemerland 14,6 12,2 15,0 12,7 Zaanstreek-Waterland 14,0 16,2 13,4 12,6 Gooi en Vechtstreek 18,4 14,9 13,2 14,0 Flevoland 14,4 15,1 11,9 12,2 Nederland 13,6 14,2 12,7 12,3 slachtofferschap totaal (%) 1 ) Amsterdam-Amstelland 37,3 36,2 36,1 34,4 Kennemerland 27,0 25,6 28,5 25,1 Zaanstreek-Waterland 26,1 28,1 25,5 24,4 Gooi en Vechtstreek 29,5 28,3 26,7 28,4 Flevoland 28,9 29,1 24,6 23,6 Nederland 26,1 26,9 25,4 24,9 1 ) Exclusief overige delicten. bron: CBS/IVM 3 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

59 58 Veiligheid Contact met politie naar veiligheidsregio s, veiligheidsregio contact in de eigen gemeente (% contact gehad) Amsterdam-Amstelland 40,2 38,6 39,5 36,4 Kennemerland 30,0 30,2 31,7 31,4 Zaanstreek-Waterland 32,7 31,4 35,6 31,3 Gooi en Vechtstreek 36,0 36,1 37,6 34,4 Flevoland 33,8 39,0 35,6 32,0 Nederland 31,5 32,3 31,6 30,0 contact vanwege handhaving (in % van het laatste contact) Amsterdam-Amstelland 24,0 21,8 21,5 21,1 Kennemerland 20,4 23,4 22,5 20,4 Zaanstreek-Waterland 26,4 21,2 29,7 25,8 Gooi en Vechtstreek 28,2 25,0 22,6 18,5 Flevoland 23,1 32,2 26,7 23,0 Nederland 25,9 24,9 25,5 22,1 contact vanwege aangifte/melding (in % van het laatste contact) Amsterdam-Amstelland 34,6 34,7 38,2 38,5 Kennemerland 39,0 38,2 36,0 38,8 Zaanstreek-Waterland 28,4 43,3 36,1 33,1 Gooi en Vechtstreek 31,0 37,0 36,8 33,7 Flevoland 32,9 33,8 35,0 34,1 Nederland 34,8 35,2 36,3 36,3 contact vanwege andere contacten (in % van het laatste contact) Amsterdam-Amstelland 41,4 43,6 40,3 40,4 Kennemerland 40,6 38,4 41,5 40,8 Zaanstreek-Waterland 45,1 35,5 34,2 41,1 Gooi en Vechtstreek 40,7 37,9 40,6 47,8 Flevoland 43,9 34,0 38,3 42,9 Nederland 39,3 39,9 38,2 41,5 tevredenheid over optreden politie bij laatste contact (% (zeer) tevreden) Amsterdam-Amstelland 55,6 60,0 59,1 58,7 Kennemerland 63,7 66,8 54,0 66,9 Zaanstreek-Waterland 54,0 50,8 58,7 60,4 Gooi en Vechtstreek 61,2 57,1 55,2 58,4 Flevoland 54,0 54,7 57,1 59,9 Nederland 59,2 58,3 56,7 60,4 tevredenheid over optreden politie bij laatste contact (% (zeer) ontevreden) Amsterdam-Amstelland 24,3 22,1 24,6 20,9 Kennemerland 21,3 17,1 25,9 15,8 Zaanstreek-Waterland 30,0 27,8 20,8 24,4 Gooi en Vechtstreek 19,3 25,3 26,3 24,4 Flevoland 23,4 28,8 26,4 23,7 Nederland 22,1 22,8 23,7 21,5 bron: CBS/IVM Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

60 Veiligheid Functioneren van de politie naar veiligheidsregio s, veiligheidsregio functioneren politie in de buurt (schaalscore 0-10) Amsterdam-Amstelland 5,5 5,5 5,5 5,5 Kennemerland 5,3 5,2 5,1 5,3 Zaanstreek-Waterland 4,9 4,9 4,9 5,2 Gooi en Vechtstreek 5,1 5,3 5,1 5,2 Flevoland 5,1 4,9 5,1 5,2 Nederland 5,2 5,2 5,2 5,3 beschikbaarheid van de politie (schaalscore 0-10) Amsterdam-Amstelland 4,9 4,9 4,8 4,9 Kennemerland 4,5 4,4 4,3 4,4 Zaanstreek-Waterland 4,0 4,1 4,2 4,4 Gooi en Vechtstreek 4,2 4,5 4,2 4,2 Flevoland 4,4 4,1 4,2 4,3 Nederland 4,3 4,3 4,3 4,4 vertrouwen in de politie (schaalscore 0-10) Amsterdam-Amstelland 6,4 6,5 6,5 6,4 Kennemerland 6,4 6,4 6,3 6,3 Zaanstreek-Waterland 6,2 6,2 6,2 6,3 Gooi en Vechtstreek 6,3 6,4 6,3 6,3 Flevoland 6,2 6,3 6,3 6,3 Nederland 6,4 6,3 6,3 6,4 politie als crimefighter (schaalscore 0-10) Amsterdam-Amstelland 5,2 5,3 5,1 5,2 Kennemerland 5,2 5,2 5,0 5,2 Zaanstreek-Waterland 4,9 4,9 5,0 5,2 Gooi en Vechtstreek 4,9 5,1 4,9 5,0 Flevoland 5,1 5,0 5,1 5,2 Nederland 5,2 5,1 5,1 5,2 wederkerigheid politie-burgers (schaalscore 1-10) Amsterdam-Amstelland 5,5 5,4 5,4 5,4 Kennemerland 5,2 5,2 5,0 5,2 Zaanstreek-Waterland 4,9 4,8 4,9 5,2 Gooi en Vechtstreek 5,1 5,4 5,1 5,2 Flevoland 5,0 5,1 5,1 5,3 Nederland 5,3 5,2 5,2 5,3 communicatie politie-burgers (schaalscore 1-10) Amsterdam-Amstelland 5,8 5,8 5,7 5,7 Kennemerland 5,6 5,6 5,3 5,7 Zaanstreek-Waterland 5,4 5,3 5,5 5,7 Gooi en Vechtstreek 5,5 5,7 5,5 5,6 Flevoland 5,5 5,6 5,6 5,6 Nederland 5,7 5,6 5,5 5,7 bron: CBS/IVM 3 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

61 60 Veiligheid Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

62 61 4 Economie In dit hoofdstuk worden cijfers over het thema Economie weergegeven. Achtereenvolgens komen cijfers over de beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, volumegroei bruto binnenlands product, volumegroei van de toegevoegde waarde en bedrijfsvestigingen aan bod. 4 Geen nieuwe cijfers over niet-werkende werkzoekenden Tot voor kort werd bij het in kaart brengen van de werkloosheid en de samenstelling van de groep werklozen gebruik gemaakt van de registratie van nietwerkende werkzoekenden (nww) bij het uwv werkbedrijf. Deze functie is, als gevolg van administratieve veranderingen in de registratie niet-werkende werkzoekenden (groepen die zich verplicht moeten inschrijven bij het uwv werkbedrijf zijn de afgelopen jaren gewijzigd), komen te vervallen. De exacte invloed hiervan kan op dit moment niet worden bepaald. Daarom worden nieuwe nww-cijfers niet gepubliceerd. Toename bedrijfsvestigingen Tussen 2009 en 2011 vestigden zich nieuwe bedrijven in de Metropoolregio. Het aantal bedrijven in de regio nam hiermee in twee jaar tijd met 12,4% toe. In heel Nederland vestigden zich in deze periode bedrijven, een toename van 7,4%. Het aantal bedrijven groeit dus sneller in de Bedrijfsvestigingen in de Metropoolregio Amsterdam en Nederland, x Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

63 62 Economie Metropoolregio dan in Nederland. Tussen 2007 en 2009 groeide het aantal bedrijven in de Metropoolregio met 13,8%. In Nederland was er in deze periode een groei van 10,1%. Tussen 2009 en 2011 is de groei van het aantal bedrijven dat zich vestigt in zowel de Metropoolregio als in heel Nederland dus iets afgenomen ten opzichte van de periode In de Metropoolregio was deze afname van de groei van het aantal vestigingen kleiner dan in heel Nederland. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

64 Economie Beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, 2011 werkzame werkloze netto bevolking beroeps- beroeps- arbeids jaar bevolking bevolking particigemeente/subregio (x 1.000) (x 1.000) (x 1.000) patie (%) Zaanstreek ,3 w.v. Zaanstad ,4 IJmond 1 ) ,4 w.v. Beverwijk ,4 w.v. Heemskerk ,9 w.v. Velsen ,8 agglomeratie Haarlem ,8 w.v. Haarlem ,0 Het Gooi en Vechtstreek ,0 w.v. Bussum ,3 w.v. Hilversum ,0 w.v. Huizen ,4 Flevoland ,6 w.v. Almere ,7 w.v. Lelystad ,8 Groot-Amsterdam 2 ) ,1 w.v. Amsterdam ,5 w.v. Amstelveen ,3 w.v. Haarlemmermeer ,8 w.v. Purmerend ,5 Metropoolregio Amsterdam ,1 Nederland ,2 1 ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp. 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

65 64 Economie Werkzame beroepsbevolking (15-64 jaar) naar herkomstgroepering en opleidingsniveau (x 1.000), 2011 herkomstgroepering onderwijsniveau autoch- alloch- lager middelbaar hoger gemeente/subregio tonen tonen onderwijs onderwijs onderwijs totaal Zaanstreek w.v. Zaanstad IJmond 1 ) w.v. Beverwijk w.v. Heemskerk w.v. Velsen agglomeratie Haarlem w.v. Haarlem Het Gooi en Vechtstreek w.v. Bussum w.v. Hilversum w.v. Huizen Flevoland w.v. Almere w.v. Lelystad Groot-Amsterdam 2 ) w.v. Amsterdam w.v. Aalsmeer w.v. Amstelveen w.v. Haarlemmermeer w.v. Purmerend Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Inclusief Castricum. bron: CBS 2 ) Inclusief Graft-De Rijp. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

66 Economie Bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de bevolking (x 1 euro), gemeente/subregio ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Totaal toegevoegde waarde (basisprijzen x 1 mln. euro), gemeente/subregio ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

67 66 Economie Volumegroei van het bruto binnenlands product (BBP), (procenten) 1 ) gemeente/subregio Zaanstreek 2,2 8,6 2,7 1,9 IJmond 2 ) 1,7 8,0 6,0 0,8 agglomeratie Haarlem 0,8 4,3 0,9 1,4 Het Gooi en Vechtstreek 2,2 5,9 1,7 1,4 Flevoland 0,1 3,1 2,0 2,0 w.v. Almere 0,7 3,8 2,2 2,1 w.v. Flevoland-Midden 0,8 2,0 2,0 1,9 Groot-Amsterdam 3 ) 3,1 2,6 2,5 1,0 w.v. Amsterdam 2,3 1,8 2,5 0,6 w.v. Edam-Volendam e.o. 3,3 1,3 0,8 1,3 w.v. Haarlemmermeer e.o. 4,2 6,0 3,3 2,3 Nederland 1,8 3,5 1,7 1,2 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Volumegroei van de toegevoegde waarde (basisprijzen), (procenten) 1 ) gemeente/subregio Zaanstreek 2,5 8,2 2,9 2,2 IJmond 2 ) 2,0 7,6 6,2 0,6 agglomeratie Haarlem 0,5 3,8 1,0 1,7 Het Gooi en Vechtstreek 1,9 5,5 1,9 1,7 Flevoland 0,4 2,7 2,2 2,3 w.v. Almere 0,4 3,4 2,4 2,4 w.v. Flevoland-Midden 1,1 1,5 2,2 2,2 Groot-Amsterdam 3 ) 3,4 2,1 2,6 1,3 w.v. Amsterdam 2,5 1,3 2,7 0,9 w.v. Edam-Volendam e.o. 3,6 0,8 1,0 1,6 w.v. Haarlemmermeer e.o. 4,5 5,6 3,5 2,6 Nederland 2,1 3,1 1,9 1,4 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

68 Economie Bruto binnenlands product (BBP) (marktprijzen x 1 mln. euro), gemeente/subregio ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp Beloning van werknemers (x 1 mln. euro), gemeente/subregio ) Zaanstreek IJmond 2 ) agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland w.v. Almere w.v. Flevoland-Midden Groot-Amsterdam 3 ) w.v. Amsterdam w.v. Edam-Volendam e.o w.v. Haarlemmermeer e.o Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Inclusief Castricum. 3 ) Inclusief Graft-De Rijp. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

69 68 Economie Niet-werkende werkzoekenden (NWW) naar geslacht, 1 januari januari januari 2011 gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV WERKbedrijf Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

70 Economie Niet-werkende werkzoekenden (NWW) naar leeftijdsgroepen, 1 januari 2011 leeftijdsgroep in jaren gemeente/subregio jaar jaar jaar jaar jaar jaar Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest x Velsen IJmond Bloemendaal x x x Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude x x x Heemstede Zandvoort x agglomeratie Haarlem Aalsmeer x Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel x Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum x x Bussum Hilversum Huizen Laren x x Muiden x x Naarden x x Weesp x Wijdemeren x Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster x x x Edam-Volendam Landsmeer x 12 x Oostzaan x Purmerend Waterland x x Zeevang x x x Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV WERKbedrijf 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

71 70 Economie Niet-werkende werkzoekenden (NWW) naar opleidingsniveau, 1 januari 2011 basis- HAVO/ HBO/ WO/ gemeente/subregio onderwijs VMBO VWO MBO bachelor master Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest x x Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude x 35 x x Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum x Bussum Hilversum Huizen Laren x Muiden x x Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster x x Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan x Purmerend Waterland Zeevang x x Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV WERKbedrijf Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

72 Economie Niet-werkende werkzoekenden (NWW) naar duur niet-werkend, 1 januari 2011 t/m langer gemeente/subregio maanden maanden maanden 1-2 jaar 2-3 jaar dan 3 jaar Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest x x 14 Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude x 13 x x x x Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum x 23 Bussum Hilversum Huizen Laren x 16 Muiden x Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster x 13 Edam-Volendam Landsmeer x 14 Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang x x 12 Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV WERKbedrijf 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

73 72 Economie Bedrijfsvestigingen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

74 Economie Bedrijfsvestigingen naar sectoren, 2011 gemeente/subregio primair industrie bouw tertiair quartair totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

75 74 Economie Bedrijfsvestigingen in de tertiaire sector, 2011 rep. van en vervoer, onroerend totaal veshandel in opslag en financiële goed en tigingen consum.- commu- instel- zakelijke tertiaire gemeente/subregio artikelen horeca nicatie lingen diensten sector Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

76 Economie Werkzame personen, gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

77 76 Economie Werkzame personen naar soort banen en geslacht, 2011 grote banen 1 ) kleine banen 2 ) totaal werkzame gemeente/subregio mannen vrouwen mannen vrouwen personen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Personen 12 uur of meer per week werkzaam. bron: LISA 2 ) Personen minder dan 12 uur per week werkzaam. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

78 Economie Werkzame personen naar sectoren, 2011 gemeente/subregio primair industrie bouw tertiair quartair totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA 4 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

79 78 Economie Werkzame personen in de tertiaire sector, 2011 reparatie totaal van en vervoer, onroerend werkzame handel in opslag en financiële goed en personen consum.- commu- instel- zakelijke tertiaire gemeente/subregio artikelen horeca nicatie lingen diensten sector Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: LISA Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

80 Economie Openstaande vacatures, januari 1 januari 1 januari 1 januari 1 januari 1 sept. gemeente/subregio Wormerland * * * * Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest * * * * Velsen IJmond Bloemendaal * * * * * * Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude * * * * Heemstede * 12 * 14 Zandvoort * agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel 15 * * 40 * * Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum * * * * * * Bussum Hilversum Huizen Laren * 13 * * Muiden * * * Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster * * Edam-Volendam * * Landsmeer * * * * * * Oostzaan * * * * * * Purmerend Waterland * 11 * * * * Zeevang * * * * * * Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland * Minder dan 10 openstaande vacatures. bron: UWV WERKbedrijf Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

81 80 Economie Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

82 81 5 Inkomen en sociale zekerheid Aantal WW-, WWB-, AOW-, WIA- en Wajong-uitkeringen gestegen In de Metropoolregio Amsterdam is het aantal werkloosheidsuitkeringen (ww) tussen 2008 en 2012 gestegen met 27,9%. Eind 2011 kregen bewoners uit de regio een ww-uitkering, meer dan in In heel Nederland is het aantal ww-uitkeringen in deze periode gestegen met 26,3%. In de Metropoolregio is het aantal mensen dat beroep doet op de WW-uitkering dus harder gegroeid dan in Nederland. Het aantal wwb-uitkeringen (Wet Werk en Bijstand) steeg in de Metropoolregio (18,4%) ook iets meer dan in Nederland (16,9%). 5 Het aantal aow-uitkeringen (Algemene OuderdomsWet) is licht gestegen in de Metropoolregio. Tussen het eerste kwartaal van 2011 en het tweede kwartaal van 2012 kwamen er in de regio aow ers bij (5%). In Nederland steeg in dezelfde periode het aantal aow ers met 4,6%, van aow ers naar aow ers. Ook het aantal Wajong-uitkeringen (Wet Werk arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten) is in de Metropoolregio gestegen. Het aantal Wajong ers steeg tussen 2008 en 2012 met 36% (van naar ). In Nederland steeg het aantal Wajong ers in deze periode met 31,5% (van naar ). Uitkeringen WWB, WW, Wajong, WAO, WAZ en WIA in de Metropoolregio Amsterdam, x WWB WW Wajong WAO WAZ WIA Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

83 82 Inkomen en sociale zekerheid Daling aantal WAZ- en WAO-uitkeringen De Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (wao) is op 29 december 2005 vervangen door de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (wia). De wao geldt nog wel voor werknemers die voor 1 januari 2004 langdurig ziek zijn geworden en die minimaal 15% arbeidsongeschikt zijn verklaard. Daardoor daalt het aantal wao-uitkeringen in de periode tussen 2008 en 2012 in zowel de Metropoolregio als in Nederland met 26% en het aantal waz-uitkeringen (Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen) met 39,9%. Het aantal wia-uitkeringen daarentegen steeg tussen 2011 en 2012 met 25,4% (van naar ) in de Metropoolregio en met 24,9% (van naar ) in Nederland. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

84 Inkomen en sociale zekerheid Bevolking en gemiddeld besteedbaar inkomen, 2009 bevolking 1 januari 2010 gemiddeld gemiddeld besteedbaar inkomen persoonlijk inkomen waaronder met inkomen per persoon met een heel jaar inkomen per inwoner een heel jaar inkomen totaal totaal in % van (x rang- (x ranggemeente/subregio (x 1.000) (x 1.000) inwoners euro) nummer euro) nummer Wormerland 15,9 11,4 71,7 15, ,2 149 Zaanstad 145,3 103,8 71,4 14, ,2 206 Zaanstreek 161,2 115,2 71,5 14,7 29,3 Beverwijk 38,9 28,2 72,5 14, ,3 204 Heemskerk 38,8 28,3 72,9 15, ,0 163 Uitgeest 12,7 9,0 70,9 16, ,1 63 Velsen 67,3 48,2 71,6 15, ,9 123 IJmond 157,7 113,7 72,1 15,3 30,5 Bloemendaal 22,0 14,6 66,4 22,5 3 48,9 4 Haarlem 149,6 108,6 72,6 16, ,0 93 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 5,4 3,9 72,2 16, ,4 52 Heemstede 26,1 17,8 68,2 20,3 7 43,4 8 Zandvoort 16,6 12,2 73,5 16, ,4 83 agglomeratie Haarlem 219,7 157,1 71,5 17,2 34,9 Aalsmeer 29,2 20,6 70,5 16, ,1 47 Amstelveen 80,7 56,1 69,5 17, ,2 16 Diemen 24,7 17,1 69,2 15, ,9 92 Haarlemmermeer 142,8 99,3 69,5 15, ,1 46 Ouder-Amstel 13,1 9,3 71,0 18, ,6 14 Uithoorn 28,1 20,1 71,5 16, ,2 65 Amstel-Meerlanden 318,6 222,5 69,8 16,5 35,1 Blaricum 9,0 6,2 68,9 23,7 1 49,8 3 Bussum 32,1 22,0 68,5 18, ,9 11 Hilversum 84,6 60,5 71,5 16, ,0 50 Huizen 41,9 29,7 70,9 16, ,1 44 Laren 11,3 7,5 66,4 21,8 5 47,1 5 Muiden 6,5 4,5 69,2 18, ,7 12 Naarden 17,2 11,4 66,3 19,9 8 46,0 6 Weesp 17,6 12,9 73,3 16, ,1 89 Wijdemeren 23,4 16,7 71,4 17, ,5 28 Het Gooi en Vechtstreek 243,6 171,4 70,4 17,8 37,0 Almere 188,2 126,0 67,0 13, ,2 109 Lelystad 74,6 51,5 69,0 13, ,7 172 Flevoland 262,8 177,5 67,5 13,9 30,8 Beemster 8,6 6,1 70,9 16, ,6 57 Edam-Volendam 28,5 19,7 69,1 16, ,0 90 Landsmeer 10,2 7,4 72,5 17, ,2 29 Oostzaan 9,1 6,5 71,4 16, ,0 68 Purmerend 79,0 57,0 72,2 14, ,8 177 Waterland 17,1 12,3 71,9 17, ,1 45 Zeevang 6,3 4,4 69,8 16, ,5 51 Waterland + 158,8 113,4 71,4 15,8 31,5 Amsterdam 767,5 542,2 70,6 15, ,6 98 Metropoolregio Amsterdam 2289,9 1613,0 70,4 15,8 32,6 Nederland 16575, ,9 70,6 14,8 29,8 5 bron: CBS/RIO 2009 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

85 84 Inkomen en sociale zekerheid 5.1a Gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner, Metropoolregio Amsterdam: euro tot euro euro < euro euro < euro euro < euro euro en meer 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang bron: CBS/RIO 2009 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

86 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar sociaal-economische categorie, 2009 personen met een heel jaar inkomen gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) pensioenontvanger pensioenzelf- werk- bijstands- 65 jaar ontvanger totaal standige nemer uitkering en ouder zelf- werk- bijstands- 65 jaar gemeente/subregio (x 1.000) (%) (%) (%) (%) totaal standige nemer uitkering en ouder Wormerland 11,4 7,9 46,5 0,9 21,9 30,2 x 35,4 x 19,9 Zaanstad 103,8 6,6 49,5 2,1 18,9 29,2 37,4 33,4 13,4 19,9 Zaanstreek 115,2 6,8 49,2 2,0 19,2 29,3 37,4 33,6 13,4 19,9 Beverwijk 28,2 6,4 52,1 1,8 19,9 29,3 36,3 33,6 x 20,5 Heemskerk 28,3 6,0 50,2 1,8 22,6 30,0 34,5 34,6 x 22,5 Uitgeest 9,0 7,8 53,3 1,1 16,7 33,1 x 37,2 x 21,7 Velsen 48,2 6,6 49,6 1,7 21,4 30,9 38,6 34,9 x 21,8 IJmond 113,7 6,5 50,7 1,7 20,9 30,5 36,9 34,7 x 21,7 Bloemendaal 14,6 10,3 36,3 1,4 28,8 48,9 60,7 58,9 x 31,8 Haarlem 108,6 8,1 48,7 2,1 18,7 32,0 37,6 37,9 13,4 20,7 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 3,9 7,7 48,7 0,0 20,5 33,4 x 37,7 x x Heemstede 17,8 8,4 39,3 1,1 28,7 43,4 55,5 52,9 x 28,8 Zandvoort 12,2 9,0 42,6 1,6 25,4 32,4 41,4 36,9 x 23,1 agglomeratie Haarlem 157,1 8,4 46,0 1,8 21,3 34,9 42,7 40,8 13,4 23,6 Aalsmeer 20,6 7,8 54,9 0,5 18,4 34,1 46,4 37,7 x 20,6 Amstelveen 56,1 7,7 44,9 1,2 23,9 38,2 43,0 48,5 x 24,5 Diemen 17,1 9,4 43,9 1,8 18,1 31,9 35,7 38,8 x 21,4 Haarlemmermeer 99,3 8,1 54,4 1,1 15,0 34,1 40,2 38,3 13,1 22,1 Ouder-Amstel 9,3 9,7 46,2 1,1 20,4 38,6 x 46,4 x 23,5 Uithoorn 20,1 7,5 51,2 1,0 20,4 33,2 38,6 37,6 x 23,2 Amstel-Meerlanden 222,5 8,0 50,6 1,1 18,5 35,1 40,9 40,8 13,1 22,9 Blaricum 6,2 11,3 37,1 1,6 25,8 49,8 x 55,4 x 28,7 Bussum 22,0 9,5 44,1 1,4 24,5 40,9 49,1 50,4 x 25,4 Hilversum 60,5 9,1 46,4 2,0 22,0 34,0 40,4 40,7 13,4 22,4 Huizen 29,7 8,8 47,5 1,7 20,2 34,1 40,5 40,3 x 22,9 Laren 7,5 12,0 34,7 0,0 30,7 47,1 x 59,4 x 31,9 Muiden 4,5 11,1 42,2 0,0 22,2 39,7 x 50,0 x 25,4 Naarden 11,4 9,6 43,0 0,9 26,3 46,0 48,3 58,4 x 29,7 Weesp 12,9 8,5 48,8 1,6 20,2 32,1 38,4 37,3 x 21,0 Wijdemeren 16,7 12,0 43,7 0,6 22,8 35,5 38,1 40,4 x 24,3 Het Gooi en Vechtstreek 171,4 9,6 45,0 1,5 22,8 37,0 41,8 44,0 13,4 24,4 Almere 126,0 6,6 56,0 2,7 10,5 31,2 32,8 35,7 13,6 20,1 Lelystad 51,5 7,2 48,7 2,9 14,2 29,7 38,5 33,1 12,9 20,8 Flevoland 177,5 6,8 53,9 2,8 11,5 30,8 34,6 35,0 13,4 20,3 Beemster 6,1 13,1 41,0 0,0 23,0 33,6 x 36,0 x 20,4 Edam-Volendam 19,7 12,7 49,2 1,0 17,8 32,0 48,7 34,0 x 19,4 Landsmeer 7,4 12,2 41,9 1,4 21,6 35,2 x 41,5 x 22,4 Oostzaan 6,5 9,2 46,2 0,0 20,0 33,0 x 38,1 x 20,7 Purmerend 57,0 6,5 50,0 1,4 18,9 29,8 36,6 34,2 x 20,4 Waterland 12,3 10,6 41,5 0,8 22,0 34,1 42,4 39,3 x 20,9 Zeevang 4,4 13,6 43,2 0,0 20,5 33,5 x 37,3 x x Waterland + 113,4 9,2 47,4 1,1 19,6 31,5 41,6 35,5 x 20,5 Amsterdam 542,2 10,5 44,5 6,1 13,8 31,6 34,3 39,6 13,5 20,3 Metropoolregio A dam 1613,0 8,8 47,6 3,2 17,2 32,6 37,5 38,7 13,5 21,6 Nederland 11708,9 7,9 47,4 2,4 19,4 29,8 36,2 34,4 13,0 20,4 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

87 86 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar geslacht, 2009 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) 15 jaar en ouder 15 jaar en ouder gemeente/subregio totaal mannen vrouwen totaal mannen vrouwen Wormerland 11,4 6,0 5,4 30,2 38,7 20,8 Zaanstad 103,8 53,2 50,6 29,2 36,4 21,6 Zaanstreek 115,2 59,2 56,0 29,3 36,6 21,5 Beverwijk 28,2 14,5 13,7 29,3 36,8 21,2 Heemskerk 28,3 14,4 13,9 30,0 39,1 20,5 Uitgeest 9,0 4,6 4,3 33,1 42,6 23,0 Velsen 48,2 24,8 23,5 30,9 40,0 21,3 IJmond 113,7 58,3 55,4 30,5 39,2 21,2 Bloemendaal 14,6 7,3 7,3 48,9 68,3 29,4 Haarlem 108,6 54,1 54,5 32,0 38,7 25,3 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 3,9 2,0 1,9 33,4 43,8 22,9 Heemstede 17,8 8,6 9,2 43,4 59,3 28,6 Zandvoort 12,2 6,0 6,2 32,4 41,6 23,5 agglomeratie Haarlem 157,1 78,0 79,1 34,9 44,1 25,9 Aalsmeer 20,6 10,6 9,9 34,1 43,4 24,1 Amstelveen 56,1 27,4 28,7 38,2 49,3 27,6 Diemen 17,1 8,5 8,6 31,9 37,6 26,4 Haarlemmermeer 99,3 51,1 48,2 34,1 43,3 24,3 Ouder-Amstel 9,3 4,6 4,7 38,6 49,2 28,2 Uithoorn 20,1 10,1 10,0 33,2 42,3 24,0 Amstel-Meerlanden 222,5 112,3 110,1 35,1 44,5 25,4 Blaricum 6,2 3,2 3,0 49,8 70,8 27,9 Bussum 22,0 10,8 11,2 40,9 55,1 27,1 Hilversum 60,5 30,3 30,2 34,0 42,8 25,1 Huizen 29,7 14,9 14,8 34,1 44,7 23,5 Laren 7,5 3,7 3,7 47,1 65,6 28,5 Muiden 4,5 2,3 2,2 39,7 50,7 28,1 Naarden 11,4 5,7 5,7 46,0 61,5 30,7 Weesp 12,9 6,6 6,3 32,1 38,5 25,4 Wijdemeren 16,7 8,5 8,2 35,5 45,8 24,6 Het Gooi en Vechtstreek 171,4 86,0 85,3 37,0 48,1 25,8 Almere 126,0 64,1 61,9 31,2 38,5 23,7 Lelystad 51,5 26,8 24,8 29,7 36,9 21,9 Flevoland 177,5 90,9 86,7 30,8 38,0 23,2 Beemster 6,1 3,1 3,0 33,6 43,8 22,7 Edam-Volendam 19,7 10,7 9,1 32,0 42,7 19,3 Landsmeer 7,4 3,7 3,7 35,2 44,6 26,0 Oostzaan 6,5 3,3 3,3 33,0 42,8 23,2 Purmerend 57,0 28,3 28,7 29,8 37,5 22,2 Waterland 12,3 6,4 5,8 34,1 43,2 24,1 Zeevang 4,4 2,3 2,1 33,5 42,9 23,0 Waterland + 113,4 57,8 55,7 31,5 40,4 22,3 Amsterdam 542,2 271,8 270,3 31,6 36,4 26,8 Metropoolregio Amsterdam 1613,0 814,3 798,6 32,6 40,2 24,9 Nederland 11708,9 6046,5 5662,4 29,8 37,5 21,5 bron: CBS/RIO 2009 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

88 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar leeftijdsgroepen, 2009 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) gemeente/subregio jaar jaar jaar 65 jaar e.o jaar jaar jaar 65 jaar e.o. Wormerland 1,1 3,5 4,2 2,6 11,4 33,9 38,3 22,7 Zaanstad 10,0 37,5 35,6 20,6 12,8 33,1 34,9 20,6 Zaanstreek 11,1 41,0 39,8 23,2 12,7 33,2 35,3 20,8 Beverwijk 3,0 10,2 9,3 5,8 13,8 32,5 35,7 21,2 Heemskerk 3,1 8,7 9,9 6,6 12,6 33,8 36,9 22,9 Uitgeest 0,9 3,2 3,2 1,7 x 37,2 40,5 x Velsen 5,0 15,2 17,3 10,7 12,6 33,9 38,8 22,6 IJmond 12,0 37,3 39,7 24,8 12,9 33,8 37,7 22,3 Bloemendaal 0,9 3,1 6,0 4,5 x 61,2 62,2 34,6 Haarlem 10,4 41,0 35,9 21,2 12,8 37,8 37,2 21,5 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,4 1,0 1,6 0,8 x x x x Heemstede 1,1 4,4 6,9 5,4 9,8 52,2 54,0 30,0 Zandvoort 0,9 3,5 4,4 3,3 x 36,6 38,9 25,1 agglomeratie Haarlem 13,7 53,0 54,8 35,2 12,5 40,3 42,3 24,9 Aalsmeer 2,0 7,6 6,9 4,0 11,3 39,8 40,7 23,5 Amstelveen 5,1 17,2 19,6 14,2 11,0 46,0 47,7 25,7 Diemen 2,0 5,4 6,5 3,3 11,3 35,9 40,0 22,4 Haarlemmermeer 9,9 38,1 35,4 15,9 11,8 38,1 41,1 23,1 Ouder-Amstel 0,8 2,7 3,7 2,0 x 51,1 47,5 27,4 Uithoorn 1,9 6,8 7,1 4,4 11,8 36,7 41,3 24,2 Amstel-Meerlanden 21,7 77,8 79,2 43,8 11,5 40,2 42,9 24,2 Blaricum 0,4 1,3 2,7 1,8 x x 60,4 x Bussum 1,7 7,0 7,5 5,7 12,8 46,3 52,6 26,9 Hilversum 5,4 21,0 20,0 14,0 13,0 38,5 42,0 23,8 Huizen 2,9 8,8 11,7 6,3 11,7 38,6 42,2 23,7 Laren 0,4 1,8 2,8 2,5 x 65,2 59,0 33,2 Muiden 0,3 1,2 1,8 1,1 x x 47,7 x Naarden 0,7 3,2 4,2 3,1 x 62,9 55,9 31,5 Weesp 1,2 4,4 4,7 2,7 12,9 36,0 39,3 21,8 Wijdemeren 1,3 4,7 6,5 4,1 10,6 39,5 43,2 26,4 Het Gooi en Vechtstreek 14,3 53,4 61,9 41,3 12,4 41,9 45,9 25,6 Almere 14,3 51,4 46,0 14,1 12,8 33,0 38,3 20,6 Lelystad 5,3 19,4 19,0 7,7 12,4 32,0 35,5 21,8 Flevoland 19,6 70,8 65,0 21,8 12,7 32,7 37,5 21,0 Beemster 0,6 1,7 2,4 1,4 x 41,9 41,9 x Edam-Volendam 2,2 6,9 6,9 3,7 16,3 37,8 37,3 20,4 Landsmeer 0,7 2,0 3,0 1,8 x 51,2 40,7 x Oostzaan 0,6 2,1 2,4 1,4 x 39,8 40,1 x Purmerend 5,6 19,7 20,3 11,2 12,8 33,6 35,7 21,2 Waterland 1,1 3,3 4,9 2,8 11,8 39,0 42,3 22,6 Zeevang 0,4 1,2 1,9 0,9 x x x x Waterland + 11,2 36,9 41,8 23,2 13,5 36,7 37,8 21,3 Amsterdam 56,1 234,2 170,9 80,4 11,9 36,9 35,6 21,7 Metropoolregio Amsterdam 159,7 604,4 553,1 293,7 12,3 37,0 39,0 22,9 Nederland 1246,0 4025,6 4043,8 2377,2 12,1 33,5 36,6 21,4 5 bron: CBS/RIO 2009 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

89 88 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen en gemiddeld persoonlijk inkomen naar herkomstgroepering, 2009 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) allochtonen gemiddeld persoonlijk inkomen (x euro) allochtonen autoch- niet- autoch- nietgemeente/subregio totaal tonen westers westers totaal tonen westers westers Wormerland 11,4 10,2 0,7 0,5 30,2 30,7 x x Zaanstad 103,8 79,7 9,4 14,7 29,2 30,3 29,0 23,4 Zaanstreek 115,2 89,9 10,1 15,2 29,3 30,3 29,0 23,4 Beverwijk 28,2 22,3 3,3 2,7 29,3 30,1 28,9 22,2 Heemskerk 28,3 23,8 2,7 1,8 30,0 30,6 29,7 21,6 Uitgeest 9,0 8,1 0,6 0,2 33,1 33,4 x x Velsen 48,2 41,6 4,1 2,6 30,9 31,5 29,8 22,8 IJmond 113,7 95,8 10,7 7,3 30,5 31,1 29,5 22,3 Bloemendaal 14,6 12,3 1,9 0,3 48,9 48,2 55,5 x Haarlem 108,6 84,9 11,9 11,9 32,0 32,9 34,0 23,7 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 3,9 3,5 0,2 0,2 33,4 33,4 x x Heemstede 17,8 14,8 2,3 0,7 43,4 43,5 46,3 x Zandvoort 12,2 10,1 1,6 0,5 32,4 32,6 32,8 x agglomeratie Haarlem 157,1 125,6 17,9 13,6 34,9 35,6 37,8 23,7 Aalsmeer 20,6 17,9 1,7 1,0 34,1 33,9 38,0 x Amstelveen 56,1 40,1 9,3 6,7 38,2 37,3 43,5 36,4 Diemen 17,1 11,5 2,0 3,6 31,9 33,4 31,1 27,7 Haarlemmermeer 99,3 79,4 10,2 9,8 34,1 34,5 36,2 28,7 Ouder-Amstel 9,3 7,5 1,0 0,7 38,6 38,2 46,2 x Uithoorn 20,1 16,8 2,0 1,3 33,2 33,6 33,4 27,6 Amstel-Meerlanden 222,5 173,2 26,2 23,1 35,1 35,1 38,7 30,9 Blaricum 6,2 5,4 0,7 0,2 49,8 48,7 x x Bussum 22,0 17,7 3,0 1,2 40,9 41,7 41,3 28,5 Hilversum 60,5 48,9 6,7 5,0 34,0 34,7 35,7 24,8 Huizen 29,7 24,6 3,2 2,0 34,1 34,7 36,9 22,5 Laren 7,5 6,4 0,9 0,2 47,1 46,8 x x Muiden 4,5 3,8 0,5 0,2 39,7 39,9 x x Naarden 11,4 9,5 1,4 0,6 46,0 46,3 49,3 x Weesp 12,9 10,2 1,4 1,3 32,1 33,1 32,9 23,6 Wijdemeren 16,7 14,8 1,4 0,4 35,5 35,3 39,3 x Het Gooi en Vechtstreek 171,4 141,3 19,2 11,1 37,0 37,5 36,6 24,1 Almere 126,0 84,9 12,4 28,7 31,2 32,7 32,1 26,5 Lelystad 51,5 39,2 4,7 7,6 29,7 31,1 28,8 23,2 Flevoland 177,5 124,1 17,1 36,3 30,8 32,2 31,2 25,8 Beemster 6,1 5,7 0,3 0,1 33,6 33,7 x x Edam-Volendam 19,7 18,5 0,7 0,5 32,0 32,2 x x Landsmeer 7,4 6,5 0,6 0,3 35,2 35,1 x x Oostzaan 6,5 5,9 0,4 0,2 33,0 33,1 x x Purmerend 57,0 45,0 5,2 6,8 29,8 30,5 28,8 25,8 Waterland 12,3 11,1 1,0 0,2 34,1 33,8 x x Zeevang 4,4 4,0 0,3 0,1 33,5 33,5 x x Waterland + 113,4 96,7 8,5 8,2 31,5 32,0 28,8 25,8 Amsterdam 542,2 305,1 79,3 157,8 31,6 34,6 36,1 23,5 Metropoolregio Amsterdam 1613,0 1151,7 189,0 272,6 32,6 34,0 35,4 24,5 Nederland 11708,9 9625,3 1051,1 1032,5 29,8 30,4 30,8 23,0 bron: CBS/RIO 2009 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

90 Inkomen en sociale zekerheid Personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) naar inkomensklassen, 2009 personen met een heel jaar inkomen (x 1.000) met persoonlijk inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 2,3 2,1 2,2 2,3 2,6 11,4 Zaanstad 18,4 21,0 22,0 22,4 20,0 103,8 Zaanstreek 20,7 23,1 24,2 24,7 22,6 115,2 Beverwijk 5,0 5,7 6,0 5,8 5,6 28,2 Heemskerk 5,6 5,0 5,9 5,7 6,1 28,3 Uitgeest 1,6 1,4 1,6 2,0 2,5 9,0 Velsen 8,8 9,0 10,0 9,7 10,7 48,2 IJmond 21,0 21,1 23,5 23,2 24,9 113,7 Bloemendaal 2,6 1,9 2,2 2,4 5,5 14,6 Haarlem 17,6 20,7 22,5 23,0 24,9 108,6 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,8 0,7 0,7 0,7 1,1 3,9 Heemstede 3,0 2,6 2,9 3,1 6,2 17,8 Zandvoort 2,1 2,5 2,6 2,4 2,7 12,2 agglomeratie Haarlem 26,1 28,4 30,9 31,6 40,4 157,1 Aalsmeer 3,7 3,2 4,0 4,2 5,4 20,6 Amstelveen 9,9 8,7 9,8 11,1 16,8 56,1 Diemen 3,3 3,0 3,3 3,5 4,1 17,1 Haarlemmermeer 16,4 15,8 19,3 21,6 26,3 99,3 Ouder-Amstel 1,5 1,4 1,6 1,9 2,9 9,3 Uithoorn 3,5 3,1 4,2 4,2 5,2 20,1 Amstel-Meerlanden 38,3 35,2 42,2 46,5 60,7 222,5 Blaricum 1,1 0,9 1,0 1,0 2,2 6,2 Bussum 3,6 3,8 3,9 4,1 6,6 22,0 Hilversum 10,3 11,2 12,1 12,5 14,3 60,5 Huizen 5,4 5,6 5,7 5,5 7,6 29,7 Laren 1,4 1,2 1,1 1,2 2,6 7,5 Muiden 0,8 0,7 0,8 0,8 1,4 4,5 Naarden 1,9 1,6 1,7 2,0 4,2 11,4 Weesp 2,1 2,4 2,7 2,9 2,9 12,9 Wijdemeren 3,1 2,6 3,0 3,2 4,5 16,7 Het Gooi en Vechtstreek 29,7 30,0 32,0 33,2 46,3 171,4 Almere 20,4 22,4 26,6 28,2 28,4 126,0 Lelystad 9,1 10,5 10,9 10,8 10,3 51,5 Flevoland 29,5 32,9 37,5 39,0 38,7 177,5 Beemster 1,2 1,2 1,1 1,1 1,6 6,1 Edam-Volendam 4,0 3,5 3,1 4,2 4,9 19,7 Landsmeer 1,3 1,2 1,3 1,5 2,2 7,4 Oostzaan 1,0 1,1 1,4 1,3 1,6 6,5 Purmerend 9,7 11,0 12,4 12,5 11,4 57,0 Waterland 2,2 2,1 2,3 2,4 3,2 12,3 Zeevang 0,8 0,7 0,8 0,9 1,1 4,4 Waterland + 20,2 20,8 22,4 23,9 26,0 113,4 Amsterdam 98,6 119,1 101,5 103,9 119,1 542,2 Metropoolregio Amsterdam 284,1 310,6 314,2 326,0 378,7 1613,0 Nederland 2341,8 2341,8 2341,8 2341,8 2341, ,9 5 bron: CBS/RIO 2009 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

91 90 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens incl. studenten (x 1.000) naar inkomensklassen, 2009 besteedbaar inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 0,8 1,1 1,5 1,4 1,6 6,5 Zaanstad 11,0 13,7 13,5 13,6 12,2 63,9 Zaanstreek 11,8 14,8 15,0 15,0 13,8 70,4 Beverwijk 3,1 3,8 4,0 3,7 3,1 17,7 Heemskerk 2,0 3,3 3,6 4,1 3,5 16,7 Uitgeest 0,5 0,8 0,9 1,3 1,6 5,1 Velsen 4,4 6,1 6,1 6,4 6,6 29,4 IJmond 10,0 14,0 14,6 15,5 14,8 68,9 Bloemendaal 1,1 1,2 1,3 1,6 4,0 9,0 Haarlem 15,5 15,4 14,3 12,8 14,4 72,4 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,3 0,3 0,3 0,5 0,7 2,2 Heemstede 1,4 1,7 1,8 2,0 4,3 11,2 Zandvoort 1,6 1,9 1,6 1,4 1,6 8,1 agglomeratie Haarlem 19,9 20,5 19,3 18,3 25,0 102,9 Aalsmeer 1,4 2,0 2,3 2,6 3,6 11,8 Amstelveen 7,5 7,0 6,9 6,6 10,4 38,2 Diemen 2,9 2,0 2,0 2,1 2,5 11,5 Haarlemmermeer 7,8 8,8 11,1 13,3 17,1 58,0 Ouder-Amstel 0,7 1,0 0,9 1,0 1,9 5,6 Uithoorn 1,5 2,1 2,5 2,7 3,2 12,1 Amstel-Meerlanden 21,8 22,9 25,7 28,3 38,7 137,2 Blaricum 0,4 0,6 0,6 0,7 1,5 3,9 Bussum 2,6 2,8 2,5 2,5 4,2 14,6 Hilversum 7,8 8,1 7,7 7,0 8,9 39,6 Huizen 2,8 3,2 3,4 3,4 5,1 17,9 Laren 0,8 0,9 0,8 0,8 1,7 5,1 Muiden 0,4 0,4 0,5 0,6 0,9 2,8 Naarden 0,9 1,0 1,3 1,2 2,8 7,2 Weesp 1,3 1,9 1,7 1,4 1,9 8,2 Wijdemeren 1,2 1,7 1,8 2,1 3,2 9,8 Het Gooi en Vechtstreek 18,2 20,6 20,3 19,7 30,2 109,1 Almere 12,0 14,2 15,6 17,9 16,3 76,1 Lelystad 6,3 6,6 6,6 6,8 5,8 32,0 Flevoland 18,3 20,8 22,2 24,7 22,1 108,1 Beemster 0,5 0,6 0,6 0,7 1,1 3,5 Edam-Volendam 1,3 1,6 2,3 2,5 3,5 11,2 Landsmeer 0,5 0,8 0,8 0,9 1,4 4,3 Oostzaan 0,5 0,6 0,7 0,9 1,1 3,8 Purmerend 4,9 7,0 7,3 7,9 6,9 34,0 Waterland 0,9 1,1 1,3 1,6 2,2 7,1 Zeevang 0,3 0,3 0,4 0,6 0,8 2,5 Waterland + 8,9 12,0 13,4 15,1 17,0 66,4 Amsterdam 132,3 89,8 72,2 54,8 62,5 411,6 Metropoolregio Amsterdam 241,2 215,4 202,7 191,4 224,1 1074,6 Nederland 1461,4 1461,4 1461,4 1461,4 1461,4 7307,3 bron: CBS/RIO 2009 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

92 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens incl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, 2009 huishoudens (x 1.000) gemiddeld besteedbaar inkomen (x euro) eenper- eenpersoons- paar paar een- soons- paar paar eengemeente/ huis- zonder met ouder- huis- zonder met oudersubregio totaal houden kinderen kinderen gezin totaal houden kinderen kinderen gezin Wormerland 6,5 1,8 2,0 2,1 0,4 36,6 20,4 36,7 51,0 x Zaanstad 63,9 21,6 17,6 17,4 4,9 33,0 19,6 36,3 46,6 26,6 Zaanstreek 70,4 23,4 19,6 19,5 5,3 33,3 19,7 36,3 47,1 26,6 Beverwijk 17,7 6,6 4,9 4,5 1,2 32,0 19,9 35,4 45,6 26,8 Heemskerk 16,7 5,3 5,1 4,7 1,1 35,2 21,5 37,9 48,3 28,0 Uitgeest 5,1 1,4 1,6 1,8 0,2 39,4 21,2 41,7 51,3 x Velsen 29,4 10,0 8,5 8,3 1,8 35,2 20,4 39,0 49,9 28,0 IJmond 68,9 23,3 20,1 19,3 4,3 34,7 20,6 38,1 48,6 27,6 Bloemendaal 9,0 2,8 2,9 2,7 0,5 54,0 29,7 60,5 74,6 x Haarlem 72,4 31,9 17,9 15,6 4,5 32,6 20,2 39,0 50,2 28,3 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,2 0,6 0,7 0,7 0,1 39,6 x x 48,4 x Heemstede 11,2 3,9 3,3 3,1 0,6 46,5 26,9 52,0 67,1 x Zandvoort 8,1 3,4 2,2 1,6 0,6 33,7 21,3 41,5 50,8 x agglomeratie Haarlem 102,9 42,6 27,0 23,7 6,3 36,2 21,5 43,2 55,2 28,3 Aalsmeer 11,8 3,2 3,6 4,0 0,7 39,9 23,7 40,9 52,9 x Amstelveen 38,2 16,4 9,5 8,9 2,4 37,7 21,7 44,0 60,5 30,6 Diemen 11,5 4,8 2,8 2,5 1,0 32,7 18,6 39,3 50,5 x Haarlemmermeer 58,0 16,3 16,2 19,9 3,7 38,8 21,0 41,6 51,8 30,0 Ouder-Amstel 5,6 1,9 1,6 1,6 0,4 43,2 23,9 47,6 63,2 x Uithoorn 12,1 3,8 3,6 3,5 0,8 37,4 21,5 40,5 51,9 x Amstel-Meerlanden 137,2 46,4 37,3 40,4 9,0 38,1 21,3 42,1 54,2 30,2 Blaricum 3,9 1,2 1,4 1,0 0,2 56,5 31,0 67,3 75,0 x Bussum 14,6 5,9 3,8 3,7 0,8 41,4 22,8 47,7 67,0 x Hilversum 39,6 16,3 10,5 9,3 2,4 35,4 20,8 40,2 55,3 30,1 Huizen 17,9 5,8 5,1 5,3 1,2 38,6 21,0 42,7 55,5 29,2 Laren 5,1 1,9 1,6 1,1 0,3 47,1 29,2 53,9 68,6 x Muiden 2,8 0,8 0,9 0,7 0,2 42,0 x x 52,5 x Naarden 7,2 2,4 2,1 2,2 0,4 46,8 26,0 50,8 67,8 x Weesp 8,2 3,3 2,3 1,9 0,5 34,3 21,5 39,1 50,2 x Wijdemeren 9,8 2,7 3,1 3,0 0,6 41,3 24,5 44,2 54,4 x Het Gooi en Vechtstreek 109,1 40,3 30,8 28,2 6,6 39,4 22,5 44,7 58,6 29,8 Almere 76,1 22,1 17,8 24,8 7,7 34,4 19,4 38,6 45,8 26,6 Lelystad 32,0 10,2 9,0 8,8 2,5 32,3 18,5 37,5 43,6 25,3 Flevoland 108,1 32,3 26,8 33,6 10,2 33,8 19,1 38,2 45,2 26,3 Beemster 3,5 1,0 1,1 1,1 0,2 41,2 x 40,9 57,5 x Edam-Volendam 11,2 2,9 3,3 4,3 0,5 40,7 22,1 38,5 55,1 x Landsmeer 4,3 1,2 1,3 1,4 0,3 41,8 24,1 43,4 56,9 x Oostzaan 3,8 1,0 1,3 1,2 0,2 39,4 x 39,6 53,4 x Purmerend 34,0 10,7 9,5 10,0 2,8 34,2 19,5 37,3 47,4 27,8 Waterland 7,1 2,0 2,3 2,3 0,4 40,6 21,1 42,3 56,3 x Zeevang 2,5 0,6 0,9 0,9 0,1 40,2 x x 47,2 x Waterland + 66,4 19,4 19,7 21,2 4,5 37,4 20,5 38,9 51,4 27,8 Amsterdam 411,6 224,9 75,2 58,7 35,6 28,9 19,5 40,9 47,7 26,1 Metropoolregio Amsterdam 1074,6 452,6 256,5 244,6 81,8 33,5 20,2 40,8 50,8 27,0 Nederland 7307,3 2604,2 2083,4 1937,1 447,7 33,3 19,1 37,5 47,7 27,5 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

93 92 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens excl. studenten (x 1.000) naar inkomensklassen, 2009 besteedbaar inkomen per jaar minder dan euro- euro- euro < < < euro gemeente/subregio euro euro euro euro en meer totaal Wormerland 0,9 1,2 1,4 1,4 1,5 6,5 Zaanstad 12,1 13,1 12,9 13,0 11,8 62,8 Zaanstreek 13,0 14,3 14,3 14,4 13,3 69,3 Beverwijk 3,5 3,7 3,7 3,6 2,9 17,5 Heemskerk 2,5 3,1 3,7 3,9 3,4 16,6 Uitgeest 0,7 0,8 1,0 1,2 1,4 5,1 Velsen 5,0 5,8 5,8 6,2 6,3 29,1 IJmond 11,7 13,4 14,2 14,9 14,0 68,3 Bloemendaal 1,2 1,1 1,3 1,5 3,9 9,0 Haarlem 14,8 15,0 13,4 12,3 13,8 69,2 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 0,3 0,4 0,3 0,5 0,7 2,2 Heemstede 1,6 1,7 1,7 2,0 4,2 11,1 Zandvoort 1,9 1,8 1,5 1,3 1,6 8,0 agglomeratie Haarlem 19,8 20,0 18,2 17,6 24,2 99,5 Aalsmeer 1,6 1,9 2,2 2,5 3,5 11,8 Amstelveen 6,1 6,6 6,5 6,5 10,1 35,7 Diemen 2,0 1,9 1,8 2,1 2,5 10,3 Haarlemmermeer 8,1 8,6 10,8 13,1 16,4 56,9 Ouder-Amstel 0,8 1,0 0,9 0,9 1,9 5,5 Uithoorn 1,8 2,0 2,4 2,5 3,2 12,0 Amstel-Meerlanden 20,4 22,0 24,6 27,6 37,6 132,2 Blaricum 0,4 0,6 0,6 0,7 1,5 3,9 Bussum 2,7 2,6 2,5 2,4 4,1 14,3 Hilversum 7,8 7,8 7,4 6,7 8,7 38,2 Huizen 3,3 3,1 3,2 3,4 5,0 17,8 Laren 0,9 0,9 0,8 0,8 1,7 5,0 Muiden 0,4 0,4 0,4 0,6 0,9 2,7 Naarden 1,0 1,0 1,1 1,2 2,8 7,2 Weesp 1,5 1,8 1,6 1,4 1,8 8,1 Wijdemeren 1,5 1,5 1,8 1,9 3,0 9,7 Het Gooi en Vechtstreek 19,5 19,7 19,4 19,1 29,5 106,9 Almere 12,5 13,7 15,1 17,2 15,7 74,3 Lelystad 6,8 6,1 6,4 6,5 5,5 31,3 Flevoland 19,3 19,8 21,5 23,7 21,2 105,6 Beemster 0,6 0,5 0,6 0,7 1,1 3,5 Edam-Volendam 1,4 1,8 2,2 2,4 3,3 11,2 Landsmeer 0,6 0,6 0,7 0,9 1,4 4,3 Oostzaan 0,5 0,5 0,7 0,9 1,1 3,7 Purmerend 5,8 6,5 7,0 7,6 6,7 33,6 Waterland 1,0 1,0 1,2 1,6 2,2 7,0 Zeevang 0,4 0,4 0,4 0,6 0,8 2,5 Waterland + 10,3 11,3 12,8 14,7 16,6 65,8 Amsterdam 113,1 84,0 66,3 52,5 60,3 376,0 Metropoolregio Amsterdam 227,1 204,5 191,3 184,5 216,7 1023,6 Nederland 1403,6 1403,6 1403,6 1403,6 1403,6 7017,7 bron: CBS/RIO 2009 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

94 Inkomen en sociale zekerheid Particuliere huishoudens excl. studenten en gemiddeld besteedbaar inkomen naar samenstelling huishouden, 2009 huishoudens (x 1.000) gemiddeld besteedbaar inkomen (x euro) eenper- eenpersoons- paar paar een- soons- paar paar eengemeente/ huis- zonder met ouder- huis- zonder met oudersubregio totaal houden kinderen kinderen gezin totaal houden kinderen kinderen gezin Wormerland 6,5 1,7 2,0 2,1 0,4 36,9 20,9 36,7 51,0 x Zaanstad 62,8 20,5 17,6 17,4 4,9 33,5 20,2 36,3 46,6 26,6 Zaanstreek 69,3 22,2 19,6 19,5 5,3 33,8 20,3 36,3 47,1 26,6 Beverwijk 17,5 6,4 4,9 4,5 1,2 32,3 20,2 35,4 45,8 26,8 Heemskerk 16,6 5,2 5,1 4,7 1,1 35,3 21,7 38,0 48,2 28,0 Uitgeest 5,1 1,3 1,6 1,8 0,2 39,7 21,5 41,7 51,3 x Velsen 29,1 9,7 8,4 8,4 1,8 35,5 20,7 39,0 49,8 28,0 IJmond 68,3 22,6 20,0 19,4 4,3 34,9 20,8 38,1 48,6 27,6 Bloemendaal 9,0 2,7 2,9 2,7 0,5 54,3 30,1 60,5 74,6 x Haarlem 69,2 28,9 17,8 15,6 4,5 33,7 21,4 39,0 50,3 28,3 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,2 0,6 0,7 0,7 0,1 39,8 x x 48,4 x Heemstede 11,1 3,8 3,3 3,1 0,6 46,7 27,3 52,0 67,1 x Zandvoort 8,0 3,3 2,2 1,6 0,6 33,9 21,5 41,5 50,8 x agglomeratie Haarlem 99,5 39,3 26,9 23,7 6,3 37,2 22,6 43,2 55,2 28,3 Aalsmeer 11,8 3,2 3,6 4,0 0,7 40,1 24,1 40,9 52,9 x Amstelveen 35,7 13,9 9,4 9,0 2,4 39,7 24,0 44,2 60,4 30,6 Diemen 10,3 3,7 2,8 2,5 1,0 35,4 21,7 39,6 50,6 x Haarlemmermeer 56,9 15,3 16,2 19,8 3,7 39,4 21,8 41,6 51,8 30,0 Ouder-Amstel 5,5 1,8 1,6 1,6 0,4 43,9 24,9 47,7 63,3 x Uithoorn 12,0 3,7 3,6 3,5 0,8 37,7 21,8 40,5 51,9 x Amstel-Meerlanden 132,2 41,6 37,2 40,4 9,0 39,3 22,8 42,2 54,2 30,2 Blaricum 3,9 1,1 1,4 1,0 0,2 56,8 31,5 67,3 75,0 x Bussum 14,3 5,7 3,8 3,7 0,8 41,9 23,3 47,8 66,9 x Hilversum 38,2 15,0 10,5 9,2 2,4 36,3 21,8 40,3 55,5 30,1 Huizen 17,8 5,7 5,1 5,3 1,2 38,8 21,3 42,7 55,7 29,2 Laren 5,0 1,9 1,6 1,1 0,3 47,2 29,4 53,9 68,6 x Muiden 2,7 0,8 0,9 0,7 0,2 42,7 x x 52,5 x Naarden 7,2 2,4 2,1 2,2 0,4 47,1 26,3 50,8 67,8 x Weesp 8,1 3,1 2,3 1,9 0,5 34,7 22,0 39,1 50,2 x Wijdemeren 9,7 2,7 3,1 3,0 0,6 41,4 24,6 44,3 54,5 x Het Gooi en Vechtstreek 106,9 38,4 30,8 28,1 6,6 40,0 23,1 44,7 58,7 29,8 Almere 74,3 20,4 17,7 24,8 7,7 35,0 20,2 38,7 45,7 26,6 Lelystad 31,3 9,6 9,0 8,8 2,5 32,8 19,1 37,5 43,6 25,3 Flevoland 105,6 30,0 26,7 33,6 10,2 34,3 19,8 38,3 45,2 26,3 Beemster 3,5 0,9 1,1 1,1 0,2 41,4 x 40,9 57,5 x Edam-Volendam 11,2 2,9 3,3 4,3 0,5 40,8 22,2 38,5 55,1 x Landsmeer 4,3 1,1 1,3 1,4 0,3 42,1 24,7 43,4 56,9 x Oostzaan 3,7 0,9 1,3 1,2 0,2 39,7 x 39,6 53,6 x Purmerend 33,6 10,4 9,5 10,0 2,8 34,4 19,8 37,3 47,4 27,8 Waterland 7,0 1,9 2,3 2,3 0,4 40,9 21,6 42,3 56,3 x Zeevang 2,5 0,6 0,9 0,9 0,1 40,3 x x 47,2 x Waterland + 65,8 18,7 19,7 21,2 4,5 37,6 20,8 38,9 51,4 27,8 Amsterdam 376,0 191,5 73,8 58,8 35,6 30,7 21,3 41,3 47,8 26,1 Metropoolregio Amsterdam 1023,6 404,3 254,7 244,7 81,8 34,7 21,5 40,9 50,8 27,0 Nederland 7017,7 2329,1 2072,9 1937,1 447,7 34,3 20,4 37,6 47,7 27,5 bron: CBS/RIO Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

95 94 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WWB, 1 januari ) gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 2 ) Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Afgerond op veelvouden van 10. bron: CBS 2 ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

96 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WWB naar leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari ) leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/subregio mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Afgerond op veelvouden van 10. bron: CBS 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

97 96 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WIA, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 8 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

98 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WIA naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2012 mate arbeidsongeschiktheid IVA WGA leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/ subregio geheel deels geheel mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

99 98 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAO, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 210 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

100 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAO naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2012 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/subregio deels geheel mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

101 100 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAZ, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 14 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

102 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WAZ naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2012 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/subregio deels geheel mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

103 102 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen Wajong, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 73 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

104 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen Wajong naar mate arbeidsongeschiktheid, leeftijdsgroepen en geslacht, 1 januari 2012 mate arbeidsongeschiktheid leeftijdsgroep in jaren geslacht gemeente/subregio deels geheel mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: UWV 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

105 104 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WW, 1 januari gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 1 ) 34 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. bron: UWV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

106 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen WW naar leeftijdsgroepen, geslacht en werkloosheidspercentage, 1 januari 2012 leeftijdsgroep in jaren geslacht WWpercengemeente/subregio mannen vrouwen totaal tage 1 ) Wormerland ,6 Zaanstad ,0 Zaanstreek ,0 Beverwijk ,9 Heemskerk ,7 Uitgeest ,7 Velsen ,7 IJmond ,8 Bloemendaal ,5 Haarlem ,1 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,7 Heemstede ,7 Zandvoort ,2 agglomeratie Haarlem ,0 Aalsmeer ,7 Amstelveen ,8 Diemen ,0 Haarlemmermeer ,8 Ouder-Amstel ,8 Uithoorn ,9 Amstel-Meerlanden ,8 Blaricum ,1 Bussum ,9 Hilversum ,2 Huizen ,9 Laren ,5 Muiden ,9 Naarden ,4 Weesp ,6 Wijdemeren ,0 Het Gooi en Vechtstreek ,1 Almere ,8 Lelystad ,9 Flevoland ,8 Beemster ,5 Edam-Volendam ,0 Landsmeer ,7 Oostzaan ,5 Purmerend ,0 Waterland ,4 Zeevang ,5 Waterland ,7 Amsterdam ,2 Metropoolregio Amsterdam ,1 5 Nederland ,1 1 ) WW-percentage = het aantal lopende uitkeringen als percentage van het aantal inwoners van jaar. bron: UWV Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

107 106 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen AOW, gemeente/subregio 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal 1e kwartaal 2e kwartaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

108 Inkomen en sociale zekerheid Uitkeringen AOW, 2e kwartaal 2012 gemeente/subregio volledig 1 ) gekort 2 ) mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Volledig houdt in dat over de gehele AOW-periode (50 jaar) rechten zijn opgebouwd. bron: CBS 2 ) Voor elk jaar dat de pensioengerechtigde tussen het 15de en 65ste jaar niet verzekerd is geweest, bijvoorbeeld vanwege wonen in het buitenland, wordt op het ouderdomspensioen 2% gekort. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

109 108 Inkomen en sociale zekerheid Toegekende aanvragen huurtoeslag van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, 2009 eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens totaal huis- totaal gemeente/subregio <65 jaar 65+ jaar totaal <65 jaar 65+ jaar totaal houdens minima Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: VROM Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

110 Inkomen en sociale zekerheid Gemiddelde huurtoeslag per jaar (x 1 euro) van huishoudens naar huishoudenstypen en leeftijdsgroepen, 2009 eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens totaal huis- totaal gemeente/subregio <65 jaar 65+ jaar totaal <65 jaar 65+ jaar totaal houdens minima Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: VROM 5 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

111 110 Inkomen en sociale zekerheid Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), ) gemiddelde woning 2 ) hondenbelasting eenper- meerper- bedrag soonshuis- soonshuis- rang- voor gemeente/subregio houden houden nummer 3 ) één hond Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam 4 ) Metropoolregio Amsterdam Nederland ) De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerende zaakbelasting (OZB), bron: COELO/Atlas reinigingsheffing en rioolheffing woningen. van de lokale lasten 2 ) De gemiddelde woning is vastgesteld door het CBS, verschilt per gemeente en is gerelateerd aan de waarde van de woning. 3 ) Nummer 1 heeft de laagste lasten. 4 ) Gemiddelde berekend uit de woonlasten per stadsdeel. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

112 111 6 Gezondheid en welzijn Kanker en hart- en vaatziekten belangrijkste doodsoorzaken Kanker (kwaadaardige nieuwvormingen) is in 2011, net als in 2010, de belangrijkste doodsoorzaak in de Metropoolregio. Van alle sterfgevallen wordt 31,6% veroorzaakt door nieuwvormingen. Hart- en vaatziekten waren in de Metropoolregio de oorzaak van 27,5% van de sterfgevallen tegen 28,5% in In heel Nederland was dit 28,1% (28,7% in 2010). 6 Het aandeel sterfgevallen door uitwendige oorzaken zoals ongevallen, zelfdoding en moord ligt in de Metropoolregio Amsterdam iets hoger dan landelijk (4,9% versus 4,3%). Dat geldt vooral voor Amsterdam (6%), Waterland (5%) en Amstel- Meerlanden (5%). Relatief veel onverzekerden in GGD-regio Amsterdam Het percentage inwoners dat niet verzekerd is tegen ziektekosten is in de GGD-regio Amsterdam het hoogst van de GGD-regio s in de Metropoolregio Amsterdam. Het percentage onverzekerden is met 2,9% ruim tweeënhalf keer zo groot als gemiddeld in Nederland (1,1%). Ouderen zijn het vaakst verzekerd en jarigen en daarna jarigen het minst vaak. Onverzekerden tegen ziektekosten naar leeftijd en GGD-regio s, 1 mei 2010 (procenten) 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 % Zaanstreek- Waterland Kennemerland Gooi en Vechtstreek Flevoland Amsterdam Nederland 0-17 jaar jaar jaar jaar 65 jaar of ouder Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

113 112 Gezondheid en welzijn Sterfte naar doodsoorzaken, 2011 (procenten) ziekten ziekten van ademnieuw- van hart en halings- uitwendige overige totaal gemeente/subregio vormingen vaatstelsel stelsel oorzaken oorzaken abs. Wormerland 46,2 20,2 10,1 3,4 20,2 119 Zaanstad 30,2 29,2 8,3 4,3 28, Zaanstreek 31,7 28,4 8,4 4,3 27, Beverwijk 34,0 33,7 9,8 3,8 18,8 368 Heemskerk 35,6 26,5 9,7 4,7 23,5 362 Uitgeest 41,9 32,6 1,2 4,7 19,8 86 Velsen 30,7 28,4 11,2 3,5 26,2 626 IJmond 33,4 29,5 9,8 4,0 23, Bloemendaal 26,8 31,0 9,6 4,2 28,5 239 Haarlem 30,5 27,4 9,9 3,7 28, Haarlemmerliede en Spaarnwoude 46,7 20,0 13,3 3,3 16,7 30 Heemstede 33,2 26,7 8,7 3,2 28,2 277 Zandvoort 25,8 28,0 9,8 6,2 30,2 225 agglomeratie Haarlem 30,2 27,7 9,8 4,0 28, Aalsmeer 32,7 29,3 6,8 6,3 24,9 205 Amstelveen 29,7 29,0 10,3 5,1 26,0 751 Diemen 32,2 28,9 6,2 5,2 27,5 211 Haarlemmermeer 36,2 26,7 7,7 4,7 24,7 831 Ouder-Amstel 29,5 27,3 12,1 2,3 28,8 132 Uithoorn 36,4 24,2 8,5 6,1 24,8 165 Amstel-Meerlanden 33,0 27,8 8,6 5,0 25, Blaricum 41,9 27,0 9,5 5,4 16,2 74 Bussum 31,8 33,3 8,2 3,1 23,6 318 Hilversum 30,2 29,7 9,2 4,4 26,5 863 Huizen 32,1 29,6 9,1 3,1 26,1 318 Laren 17,8 26,7 13,1 5,1 37,3 236 Muiden 42,2 31,1 8,9 0,0 17,8 45 Naarden 26,6 29,5 13,9 5,8 24,3 173 Weesp 26,6 31,8 6,3 4,2 31,3 192 Wijdemeren 36,4 27,8 8,6 6,6 20,7 198 Het Gooi en Vechtstreek 30,0 29,8 9,5 4,3 26, Almere 36,1 24,7 9,1 5,1 25,1 890 Lelystad 34,1 29,1 11,0 2,9 22,9 519 Flevoland 35,3 26,3 9,8 4,3 24, Beemster 42,6 31,1 4,9 3,3 18,0 61 Edam-Volendam 31,0 33,1 9,0 2,1 24,8 145 Landsmeer 36,5 20,3 13,5 5,4 24,3 74 Oostzaan 37,9 22,7 7,6 12,1 19,7 66 Purmerend 30,8 29,8 8,5 5,3 25,7 662 Waterland 37,4 32,5 5,7 3,3 21,1 123 Zeevang 39,5 23,7 2,6 5,3 28,9 38 Waterland + 33,2 29,3 8,1 5,0 24, Amsterdam 30,5 25,6 9,1 6,0 28, Metropoolregio Amsterdam 31,6 27,5 9,2 4,9 26, Nederland 32,4 28,1 9,8 4,3 25, bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

114 Gezondheid en welzijn a Sterfte naar doodsoorzaken, 2011 (procenten) % Zaanstreek IJmond Amstel- Meerlanden agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Amsterdaregio Metropool- Amsterdam Waterland + Nederland nieuwvormingen ziekten van hart en vaatstelsel bron: CBS 6.1b Veiligheidsregio s Kennemerland Gooi en Vechtstreek Zaanstreek-Waterland Flevoland Amsterdam Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Beemster 30 Edam-Volendam 31 Landsmeer 32 Oostzaan 33 Purmerend 34 Waterland 35 Zeevang 36 Zeewolde 37 Lelystad 38 Dronten 39 Urk 40 Noordoostpolder bron: Ministerie BZK Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

115 114 Gezondheid en welzijn Onverzekerden tegen ziektekosten naar leeftijd en GGD-regio s, 1 mei GGD GGD Zaan- GGD Gooi en streek- Kenne- Vecht- GGD GGD Waterland merland streek Flevoland Amsterdam Nederland 1 mei jaar jaar jaar jaar jaar of ouder mannen vrouwen totaal mei ) 0-17 jaar jaar jaar jaar jaar of ouder mannen vrouwen totaal mei ) (procenten) 0-17 jaar 0,2 0,2 0,3 0,4 1,1 0, jaar 0,9 1,5 1,6 1,5 4,0 1, jaar 0,6 0,9 0,8 0,9 2,7 1, jaar 0,3 0,5 0,4 0,5 1,3 0,5 65 jaar of ouder 0,1 0,2 0,1 0,3 0,4 0,2 mannen 0,5 0,8 0,7 1,0 2,6 1,0 vrouwen 0,3 0,5 0,5 0,5 1,9 0,7 totaal 0,4 0,7 0,6 0,7 2,2 0,8 1 ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

116 115 7 Onderwijs Meeste leerlingen op vwo Na de eerste drie jaar algemeen voortgezet onderwijs (avo) worden leerlingen ingedeeld bij het vmbo-bk, vmbo-gt, havo, vwo of bij het praktijkonderwijs. In de Metropoolregio Amsterdam zit 18,7% van de leerlingen op het vmbo-bk. Op het vmbo-gt zit 17,3% van de leerlingen. Ongeveer een kwart doet havo (25,9%), de meeste leerlingen in de metropoolregio doen vwo (33%). Een kleine groep leerlingen (5,1%) volgt praktijkonderwijs. Veel WO ers in de Metropoolregio Vergeleken met Nederland zijn er in de Metropoolregio Amsterdam relatief veel wo studenten ten opzichte van mbo of hbo studenten. Van de studenten in de Metropoolregio volgt 27,9% een opleiding op wo niveau. In Nederland is dit percentage 20,6%. Het is dus vooral aan Amsterdam te danken dat het percentage wo studenten in de Metropoolregio hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. In Amsterdam, waar 44% van de studenten uit de Metropoolregio woont, volgt ruim 41% een opleiding op wo niveau. Van de overige studenten uit de Metropoolregio, dus zonder de studenten uit Amsterdam erbij, volgt 17,5% van de studenten een opleiding op wo niveau. Dit percentage ligt onder het landelijk gemiddelde. Andere gemeenten met een hoog percentage wo studenten zijn: Amstelveen, Diemen en Heemstede. De percentages mbo en hbo studenten liggen dichter bij het Nederlands gemiddelde (37,5% mbo studenten in de Metropoolregio ten opzichte van 43,9% in 7 Studenten per opleidingsniveau, 2009/ / 12 x MBO-BOL MBO-BBL HBO WO 2009/ / / 12 bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

117 116 Onderwijs Nederland en 34,6% hbo studenten in de Metropoolregio ten opzichte van 35,5% in Nederland). Van de leerlingen in de Metropoolregio die mbo volgen doet 71,3% mbo-bol en 28,7% mbo-bbl. De gemeenten met de hoogste percentages mbo studenten zijn Lelystad, Zeevang en Purmerend. Gemeenten met het hoogste percentage hbo studenten zijn Haarlem, Diemen, Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Ouder-Amstel. Opleidingsniveau en etniciteit Van het totaal aantal wo studenten in de Metropoolregio is 17% niet-westers allochtoon en 15% westers allochtoon. Van de wo studenten is 68% autochtoon. Van het totaal aantal hbo studenten is 27% niet-westers allochtoon en 11% westers allochtoon. Ongeveer twee derde (61%) is autochtoon. Van de mbo-bol studenten is 43% niet-westers allochtoon, 6% westers allochtoon en de helft autochtoon. Voor mbo-bbl zijn deze percentages achtereenvolgend 25%, 8% en 67%. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

118 Onderwijs Leerlingen basisonderwijs naar geslacht, 2010/ / / / 12 1 ) gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

119 118 Onderwijs Leerlingen speciaal basisonderwijs naar geslacht, 2010/ / / / 12 1 ) gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

120 Onderwijs Leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs naar geslacht, 2010/ / / / 12 1 ) gemeente/subregio mannen vrouwen totaal mannen vrouwen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

121 120 Onderwijs Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2010/ 11 AVO VMBO-bk VMBO-gt HAVO VWO praktijkgemeente/subregio leerj. 1-3 leerj. 3-4 leerj. 3-4 leerj. 3-5 leerj. 3-6 onderwijs totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS

122 Onderwijs Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2011/ 12 1 ) AVO VMBO-bk VMBO-gt HAVO VWO praktijkgemeente/subregio leerj. 1-3 leerj. 3-4 leerj. 3-4 leerj. 3-5 leerj. 3-6 onderwijs totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

123 122 Onderwijs Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente, 2009/ / / / / 12 1 ) gemeente/subregio BOL BBL BOL BBL BOL BBL Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS

124 Onderwijs Leerlingen voortgezet onderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ 12 (procenten) 1 ) VMBO AVO/VWO/HAVO niet- nietwesterse westerse westerse westerse alloch- alloch- autoch- totaal alloch- alloch- autoch- totaal gemeente/subregio tonen tonen tonen abs. tonen tonen tonen abs. Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

125 124 Onderwijs Leerlingen middelbaar beroepsonderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ 12 (procenten) 1 ) MBO BOL MBO BBL niet- nietwesterse westerse westerse westerse alloch- alloch- autoch- totaal alloch- alloch- autoch- totaal gemeente/subregio tonen tonen tonen abs. tonen tonen tonen abs. Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS

126 Onderwijs Geslaagden voortgezet onderwijs naar woongemeente, 2010/ 11 1 ) gemeente/subregio VMBO-bk VMBO-gt HAVO VWO MBO Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

127 126 Onderwijs Studenten hoger onderwijs naar woongemeente, 2009/ / / / / 12 1 ) hoger weten- hoger weten- hoger wetenberoeps- schappelijk beroeps- schappelijk beroeps- schappelijk gemeente/subregio onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs onderwijs Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

128 Onderwijs Studenten hoger beroepsonderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ 12 (procenten) 1 ) nietwesterse westerse alloch- alloch- autoch- totaal gemeente/subregio tonen tonen tonen (abs.) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

129 128 Onderwijs Studenten wetenschappelijk onderwijs naar woongemeente en herkomstgroepering, 2011/ 12 (procenten) 1 ) nietwesterse westerse alloch- alloch- autoch- totaal gemeente/subregio tonen tonen tonen (abs.) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

130 Onderwijs Geslaagden hoger onderwijs naar woongemeente, 2010/ 11 1 ) hoger beroepsonderwijs wetenschappelijk onderwijs master/ beroepsassociate vervolg- fase/ gemeente/subregio degree bachelor opleiding bachelor master doctoraal postmaster Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 7 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

131 130 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

132 131 8 Verkeer en vervoer Sinds 2007 is het aantal gemotoriseerde voertuigen in de Metropoolregio Amsterdam gegroeid met 11,8%. De groei van het aantal gemotoriseerde voertuigen was hiermee groter dan die van de bevolking in de Metropoolregio (4,6%). Het aantal gemotoriseerde voertuigen per hoofd van de bevolking neemt almaar toe en het wegennet in de regio lijkt hiermee steeds drukker te worden. Voor 2012 zien we een verdubbeling in de groei van het wegennet in de Metropoolregio. In Nederland is de groei van het aantal motorvoertuigen, net als de groei van de bevolking, minder sterk dan in de Metropoolregio. In de Metropoolregio is het wegennetwerk dan ook sterker uitgebreid dan in de rest van Nederland. 8 Naast de uitbreiding van het wegennet wordt via verschillende projecten getracht de drukte op de weg te verminderen. Wegen worden verbreed, automobilisten worden gestimuleerd minder tijdens de spits te reizen en verbeteringen van het openbaar vervoernetwerk moeten zorgen voor een aantrekkelijk alternatief voor de auto. Groei aantal motorvoertuigen, bevolking en lengte wegen t.o.v in de Metropoolregio Amsterdam en Nederland, (procenten) 12 % motorvoertuigen MRA motorvoertuigen NL bevolking MRA bevolking NL weglengte MRA weglengte NL bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

133 132 Verkeer en vervoer Lengte van wegen naar beheerder en wegtype, 2012 (x 1 km) lengte van wegen beheerd door gemeente w.v. onge- w.v. getotale scheiden scheiden watergemeente/subregio weglengte totaal rijbanen rijbanen schap provincie rijk Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS

134 Verkeer en vervoer Nabijheid van voorzieningen, 2011 afstand in km tot aantal ziekenhuizen (incl. oprit zieken- buitenhoofd- belangrijk huis (incl. polikliniek) verkeers- trein- overstap- buiten- binnen gemeente/subregio weg station station polikliniek) 5 km Zaanstreek Wormerland 1,8 2,5 8,4 5,4 0,4 Zaanstad 1,5 1,9 4,9 2,7 1,0 IJmond Beverwijk 1,5 1,7 13,3 2,1 1,8 Heemskerk 2,0 2,5 14,8 2,0 1,7 Uitgeest 1,1 1,5 14,1 4,3 0,7 Velsen 2,4 2,6 8,5 3,5 0,9 agglomeratie Haarlem Bloemendaal 1,2 1,8 5,3 4,2 1,2 Haarlem 1,2 2,0 2,7 2,3 1,9 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 2,2 5,3 6,1 5,4 0,5 Heemstede 1,4 2,2 5,1 2,0 2,4 Zandvoort 1,9 1,0 9,4 7,6 0,1 Amstel-Meerlanden Aalsmeer 1,1 8,3 9,4 6,3 0,0 Amstelveen 1,4 5,8 5,8 2,7 1,5 Diemen 1,1 0,9 4,0 4,0 1,2 Haarlemmermeer 1,5 4,0 9,5 4,3 0,8 Ouder-Amstel 1,3 3,2 4,0 4,2 0,9 Uithoorn 0,9 11,7 12,4 1,8 1,0 Het Gooi en Vechtstreek Blaricum 1,3 7,5 8,4 4,2 0,6 Bussum 1,4 1,4 6,2 3,3 1,0 Hilversum 1,6 1,6 2,1 3,3 1,0 Huizen 2,4 7,5 10,5 5,5 0,4 Laren 1,0 5,1 5,3 2,3 1,0 Muiden 1,0 5,2 5,4 5,6 0,5 Naarden 1,4 2,0 8,3 5,1 0,5 Weesp 1,1 1,2 1,2 1,2 1,0 Wijdemeren 2,1 6,0 6,6 7,6 0,0 Flevoland Almere 1,4 1,9 4,2 4,1 0,7 Lelystad 2,6 2,6 2,6 2,6 0,9 Waterland + Beemster 1,5 6,5 15,5 6,9 0,3 Edam-Volendam 1,4 9,0 19,7 1,8 1,0 Landsmeer 1,8 8,0 8,7 3,9 0,9 Oostzaan 1,3 5,5 5,5 5,1 0,3 Purmerend 1,7 1,9 14,9 2,0 1,0 Waterland 0,8 10,2 15,3 7,1 0,1 Zeevang 1,1 8,2 12,1 8,5 0,1 Amsterdam 2,0 2,5 3,7 2,2 2,5 Nederland 1,7 5,1 10,5 4,8 1,1 bron: CBS 8 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

135 134 Verkeer en vervoer Geregistreerde motorvoertuigen, 1 januari personenauto s bedrijfsauto s motorrijwielen gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

136 Verkeer en vervoer Voertuigen met bromfietskenteken, 1 januari 2012 brom- bromgemeente/subregio snorfietsen fietsen mobielen overige totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

137 136 Verkeer en vervoer Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

138 137 9 Natuur en milieu De Metropoolregio Amsterdam beslaat in totaal km². Het aandeel grasland in de Metropoolregio is 12,6% (326 km²). In de periode is de oppervlakte van het grasland afgenomen met 2,3% (8 km²). De bevolkingsdichtheid is in deze periode daarentegen toegenomen. Op 1 januari 2011 was de bevolkingsdichtheid in de Metropoolregio personen per km²en op 1 januari De gemiddelde woningbezetting is echter lager dan het landelijk gemiddelde (respectievelijk 2,19 tegen 2,30). Deze hoge bevolkingsdichtheid en lage woningbezetting geven aan dat er een zeer groot aantal woningen in de regio te vinden is: ruim , ongeveer een zevende van alle woningen in Nederland. Milieu ontwikkeling De mestproductie in de Metropoolregio is tussen de jaren 2006 en 2010 met 2% gestegen. In de rest van Nederland steeg de productie met 4,1%. De stikstofproductie liet over dezelfde periode een toename zien van 2,5% (tegen 7% in heel Nederland). De uitscheiding van fosfaat tijdens de mestproductie nam in de Metropoolregio toe met 3,2%. Over heel Nederland nam de uitscheiding van fosfaat toe met 5,7%. De kali-uitscheiding nam voor de Metropoolregio af (-0,8%). In heel Nederland nam de kali-uitscheiding daarentegen toe met 1,2%. 9 Minder meldingen geluidshinder Van november 2010 tot en met oktober 2011 waren er meldingen over geluidshinder van de luchthaven Schiphol, 4,5% minder dan in Het aantal mensen dat melding doet van geluidsoverlast is echter iets gestegen, van personen in 2010 naar in Het gemiddeld aantal klachten is hiermee 22 klachten per persoon (24 per persoon in 2010). Het aantal meldingen was in de vier kwartalen ongeveer gelijk (ongeveer per kwartaal). Alleen het tweede kwartaal kende een stuk minder klachten (18.263). Bezoek recreatiegebieden gestegen Tussen 2007 en 2010 nam het aantal bezoekers van de recreatiegebieden beheerd door Recreatie Noord-Holland nv gestaag af. In deze periode was er een totale afname in bezoekers van 8%. Tussen 2010 en 2011 steeg het aantal bezoekers met 9,5% (van naar bezoekers). Hiermee compenseert de groei in bezoekers van 2011 de gehele afname tussen 2007 en Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

139 138 Natuur en milieu Bezoekers recreatiegebieden Noord-Holland, x 1 mln. 12,0 11,5 11,0 10,5 10,0 9,5 9, bron: Recreatie Noord-Holland NV Spaarnwoude trekt bijna de helft van alle bezoekers aan en is hiermee het meest bezochte recreatiegebied. Ook het Groengebied Amstelland en Oosterbroek/ Buitenhuizen zijn populaire bestemmingen. Gebieden die een afname zagen in het aantal bezoekers waren: de Westbroekplas (-44%), Alkmaarder- en Uitgeestermeer (-27%), De Hoge Dijk/Gaasperzoom (-14%), Park van Luna (-8%) en Houtrak (-2,8%). Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

140 Natuur en milieu Oppervlakte, bevolkingsdichtheid, woningdichtheid en gemiddelde woningbezetting, 1 januari 2012 bevolkings- woning- geopper- opper- dichtheid dichtheid middelde vlakte vlakte in per km 2 per km 2 woninggemeente/subregio in km 2 km 2 land bevolking land woningen land bezetting Wormerland ,42 Zaanstad ,29 Zaanstreek ,30 Beverwijk ,27 Heemskerk ,31 Uitgeest ,47 Velsen ,27 IJmond ,30 Bloemendaal ,39 Haarlem ,12 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,48 Heemstede ,27 Zandvoort ,97 agglomeratie Haarlem ,16 Aalsmeer ,57 Amstelveen ,20 Diemen ,39 Haarlemmermeer ,50 Ouder-Amstel ,30 Uithoorn ,32 Amstel-Meerlanden ,39 Blaricum ,21 Bussum ,18 Hilversum ,18 Huizen ,28 Laren ,29 Muiden ,34 Naarden ,29 Weesp ,15 Wijdemeren ,34 Het Gooi en Vechtstreek ,23 Almere ,53 Lelystad ,38 Flevoland ,49 Beemster ,49 Edam-Volendam ,49 Landsmeer ,35 Oostzaan ,41 Purmerend ,30 Waterland ,40 Zeevang ,51 Waterland ,37 Amsterdam ,98 Metropoolregio Amsterdam ,19 Nederland ,30 bron: CBS 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

141 140 Natuur en milieu Graasdieren, bedrijven met graasdieren en oppervlakte grasland, 2011 bedrijven paarden melk- en vlees- en met graas- grasland gemeente/subregio en pony s fokvee weidevee schapen geiten dieren opp. (ha) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort 90 2 agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

142 Natuur en milieu Geproduceerde dierlijke mest (x 1 mln. kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

143 142 Natuur en milieu Stikstofproductie tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort 7 4 agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

144 Natuur en milieu Fosfaatuitscheiding tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort 3 2 agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

145 144 Natuur en milieu Kali-uitscheiding tijdens dierlijke mestproductie (x kg), gemeente/subregio Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort 10 7 agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

146 Natuur en milieu Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, gebruiksjaar ) meldingen 1e 2e 3e 4e waarvan totaal gemeente/subregio kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal totaal s nachts melders Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam ) November 2010-oktober bron: Bewoners Aanspreekpunt Schiphol 9 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

147 146 Natuur en milieu 9.4a Meldingen met betrekking tot geluidshinder Schiphol, 2010 en 2011 (procenten) 3,4% 2,0% 13,5% 3,5% 1,8% 5,6% 4,6% 2,5% 4,6% 1,2% 15,8% 0,8% 29,8% 28,3% 41,9% 40,6% Amsterdam Waterland + Amstel-Meerlanden Flevoland Het Gooi en Vechtstreek agglomeratie Haarlem IJmond Zaanstreek bron: BAS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

148 Natuur en milieu Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland (x 1.000), recreatiegebied Geestmerambacht waarvan: Zomerdel Park van Luna Het Twiske Alkmaarder- en Uitgeestermeer Spaarnwoude waarvan: Oosterbroek/Buitenhuizen Houtrak Veerplas Groene Weelde Westbroekplas Groengebied Amstelland waarvan: Elsenhove Ouderkerkerplas De Hoge Dijk/Gaasperzoom Gaasperplas Overdiemen totaal bron: Recreatie Noord-Holland NV 9 9.5a Bezoeken recreatiegebieden Noord-Holland (x 1 mln.), x 1 mln Spaarnwoude Groengebied Amstelland Het Twiske Geestmerambacht Alkmaarder- en Uitgeestermeer bron: Recreatie Noord-Holland NV Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

149 148 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

150 Toerisme Toerisme is een belangrijke economische activiteit in de Metropoolregio Amsterdam. De gemeente Amsterdam is de belangrijkste toeristische trekpleister van Nederland. Ruim 28% van het totaal aan hotelovernachtingen vindt plaats in Amsterdam. De gehele Metropoolregio Amsterdam is verantwoordelijk voor 38,4% van het totaal aan hotelovernachtingen in Nederland. Dat is iets minder dan het jaar ervoor, toen de Metropoolregio nog ruim 39% van het totaal aan hotelovernachtingen in Nederland telde. Tussen 2010 en 2011 steeg in zowel de Metropoolregio als in Nederland het aantal hotelovernachtingen. De stijging was, in tegenstelling tot het jaar ervoor, groter in Nederland (2,6%) dan in de Metropoolregio (0,9%). Om het bezoek van buitenlandse toeristen verder te stimuleren en tegelijkertijd het toerisme beter te spreiden treedt de hoofdstad vanaf 2009 samen met de regio naar buiten als één toeristisch product: Metropoolregio Amsterdam. 1 Er wordt gewerkt aan een gezamenlijke marketing- en promotiestrategie met een centrale boodschap van de Metropoolregio. Ook moeten speciaal ontwikkelde OV-routes, evenementen en informatievoorzieningen ervoor zorgen dat toeristen naast hun bezoek aan Amsterdam ook de Zaanse Schans, de Hollandse kust en de Aalsmeerse Bloemenveiling bezoeken. 10 Groei hotelcapaciteit Gepaard met de groei in hotelovernachtingen gaat de groei van het aantal hotels, hotelkamers en bedden. In de periode 2010 en 2011 kwamen er in de Metropoolregio 5 hotels, 537 kamers en 942 bedden bij. De Metropoolregio neemt hiermee 18% van het totaal aantal hotels, 31% van het totaal aantal hotelkamers en 33% van het totaal aan bedden in hotels in Nederland in beslag. 65% van het totaal aantal hotels in de Metropoolregio staat in Amsterdam. Metropoolregio hogere bedbezetting dan in Nederland De bedbezetting van de hotels in de Metropoolregio ligt al jaren rond de 55% (met een kleine dip in 2009; 52%). De gemiddelde bedbezetting is ongeveer 10% lager in Nederland dan in de Metropoolregio. In 2011 veranderde de bedbezetting in de Metropoolregio nauwelijks ten opzichte van het jaar ervoor. De Amsterdamse hotels hebben de hoogste bedbezetting (61%). In de overige gebieden van de Metropoolregio is deze lager en varieert tussen 28% en 47%. Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

151 150 Toerisme Hotelbezoekers voornamelijk uit het buitenland Naast hotelovernachtingen telt de Metropoolregio ook meer dan drie miljoen overnachtingen op kampeer- en huisjesterreinen (6% van het landelijk aantal). Het aandeel overnachtingen door buitenlandse bezoekers in hotels is 75%. Het aandeel overnachtingen door buitenlandse bezoekers op kampeer- en huisjesterreinen ligt veel lager (36%). Het hotelbezoek is dus in grotere mate afhankelijk van buitenlandse bezoekers. 1 Dit werd in 2008 vastgelegd in het Toeristisch Actieplan Metropoolregio Amsterdam (TAMA).

152 Toerisme Hotels, 1 juli corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Hotelkamers, 1 juli corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Hotelbedden, 1 juli corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

153 152 Toerisme Bruto bedbezetting in hotels, (procenten) corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Gasten in hotels, % buiten- % buiten- % buitenlandse landse landse hotel- hotel- hotel- hotel- hotel- hotelcorop/gemeente gasten gasten gasten gasten gasten gasten Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

154 Toerisme Overnachtingen van hotelgasten, % buiten- % buiten- % buitenlandse landse landse overnach- overnach- overnach- overnach- overnach- overnachcorop/gemeente tingen tingen tingen tingen tingen tingen Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam Amstel-Meerlanden/Waterland Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Gemiddelde verblijfsduur in hotels, (nachten) corop/gemeente Zaanstreek 1,93 1,59 1,51 1,49 1,70 IJmond 1,84 1,92 1,85 1,62 1,86 agglomeratie Haarlem 1,95 1,82 1,77 1,81 1,82 Groot-Amsterdam 1,73 1,77 1,79 1,76 1,76 w.v. Amsterdam 1,82 1,84 1,85 1,84 1,83 Amstel-Meerlanden/Waterland + 1,45 1,53 1,56 1,47 1,48 Het Gooi en Vechtstreek 1,39 1,55 1,40 1,54 1,69 Flevoland 1,39 1,55 1,56 1,51 1,73 Metropoolregio Amsterdam 1,74 1,77 1,78 1,75 1,76 Nederland 1,78 1,76 1,76 1,75 1,74 bron: CBS/bewerking O+S Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

155 154 Toerisme 10.1a Overnachtingen in hotels per maand, x jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Amsterdam Waterland + en Amstel-Meerlanden bron: CBS 10.1a Overnachtingen in hotels per maand, 2011 (slot) 70 x jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec agglomeratie Haarlem IJmond Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Zaanstreek bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

156 Toerisme Verblijfsrecreatieve logiesvormen, 1 juli corop/gemeente Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Slaapplaatsen in verblijfsrecreatieve logiesvormen, 1 juli corop/gemeente Zaanstreek x x x x x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Bruto bedbezetting in verblijfsrecreatieve logiesvormen, (procenten) corop/gemeente Zaanstreek x x x x x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

157 156 Toerisme Gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen, % buiten- % buiten- % buitenlandse landse landse corop/gemeente gasten gasten gasten gasten gasten gasten Zaanstreek x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x x Het Gooi en Vechtstreek x Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland corop/gemeente Zaanstreek x x x x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

158 Toerisme Overnachtingen van gasten in verblijfsrecreatieve logiesvormen, % buiten- % buiten- % buitenlandse landse landse overnach- overnach- overnach- overnach- overnach- overnachcorop/gemeente tingen tingen tingen tingen tingen tingen Zaanstreek IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland corop/gemeente Zaanstreek x x x x IJmond agglomeratie Haarlem Groot-Amsterdam w.v. Amsterdam x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS/bewerking O+S Gemiddelde verblijfsduur in verblijfsrecreatieve logiesvormen, (nachten) corop/gemeente Zaanstreek x x x x x IJmond 5,73 4,17 4,78 4,20 5,12 agglomeratie Haarlem 3,80 4,27 4,13 4,09 3,80 Groot-Amsterdam 3,27 3,52 3,52 3,41 3,35 w.v. Amsterdam x x x x x Amstel-Meerlanden/Waterland + x x x x x Het Gooi en Vechtstreek 3,18 3,02 2,56 3,47 3,46 Flevoland 4,21 4,39 4,49 4,29 4,34 Metropoolregio Amsterdam 3,86 4,11 4,11 3,99 3,95 Nederland 4,90 4,89 4,77 4,74 4,71 bron: CBS/bewerking O+S Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

159 158 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

160 Bouwen en wonen Op 1 januari 2012 telde de Metropoolregio Amsterdam woningen. Er kwamen in de Metropoolregio in 2011 bijna woningen bij. Op de deelgemeente Weesp na (-25 woningen) was er in alle deelgemeenten sprake van een toename in het aantal woningen. Amsterdam (+2.414) en Almere (+1.002) kenden de grootste toename in het aantal woningen. Sinds het begin van de creditcrisis in 2008 is de toename in het aantal woningen in vergelijking met het jaar ervoor elk jaar kleiner geworden. In 2009 kwamen er in de Metropoolregio nog meer dan woningen bij. In 2010 waren dit er nog geen Een afname in de groei van het aantal woningen van meer dan een derde. In 2011 was er echter een lichte toename in de groei van het aantal woningen (+7.933) ten opzichte van 2010 (+7.894). De groei van het aantal woningen was in 2011 in de Metropoolregio iets groter dan de groei in heel Nederland. In 2011 bestond, net als in de jaren ervoor, het merendeel van de gereedgekomen woningen uit koopwoningen. Wel is dit aandeel koopwoningen relatief kleiner geworden. In 2008 en 2009 was het aandeel nieuwe koopwoningen in de Metropoolregio nog bijna twee keer zo groot als het aandeel nieuwe huurwoningen. In 2011 is het aantal gereedgekomen koopwoningen nog maar 10% meer dan het aantal gereedgekomen huurwoningen. 11 Gereedgekomen woningen in de Metropoolregio Amsterdam, x koopwoningen meergezins koopwoningen eengezins huurwoningen meergezins huurwoningen eengezins bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

161 160 Bouwen en wonen In de periode vond er tevens een verschuiving plaats in het aandeel meergezinswoningen ten opzichte van het aandeel eengezinswoningen. In 2008 was het merendeel van de opgeleverde woningen (huur of koop) een eengezinswoning. In 2011 was iets meer dan een derde van de opgeleverde woningen een eengezinswoning. Door de creditcrisis lijkt de vraag naar de (goedkopere) meergezinswoningen gestegen ten opzichte van de vraag naar de (duurdere) eengezinswoningen. In 2012 was de gemiddelde woz-waarde van de woningen in de Metropoolregio ,-. In het jaar ervoor lag deze woz-waarde nog euro hoger. Tot 2009 namen de woz-waarden in de Metropoolregio toe. Vanaf 2010 namen deze woz-waarden af. Tussen 2011 en 2012 nam de gemiddelde woz-waarde in de Metropoolregio af met -1,8%, iets minder dan gemiddeld in Nederland (-2,1%). De afname was het grootst in de deelgemeenten Bloemendaal (-5%), Edam- Volendam (-4,4%) en Zandvoort (-4%). De enige gemeente met een stijging in woz-waarde was de gemeente Amsterdam (0,4%). Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

162 Bouwen en wonen Woningvoorraad, 1 januari gemeente/subregio ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bennebroek 2 ) 2215 Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 2 ) Met ingang van 1 januari 2009 gemeente Bloemendaal. 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

163 162 Bouwen en wonen Woningvoorraad naar eengezins- en meergezinswoningen en aantal kamers per woning, 1 januari 2011 meer- woningen met kamers eengezins- gezinsgemeente/subregio woningen woningen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: VROM/SYSWOV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

164 Bouwen en wonen Woningvoorraad naar bouwperiode, 1 januari 2011 gemeente/subregio voor totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: VROM/SYSWOV 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

165 164 Bouwen en wonen Woningvoorraad naar eigendom, 1 januari 2011 eigenaar/ sociale particuliere gemeente/subregio bewoner verhuur verhuur totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: VROM/SYSWOV Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

166 Bouwen en wonen Woonruimtenvoorraad, 1 januari ) capaciteit bijzondere woon- recreatie- woongemeente/subregio woningen eenheden woningen gebouwen Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

167 166 Bouwen en wonen Woningvoorraad en mutaties in de woningvoorraad, 2011 verminvermeerdering dering stand stand 1 ) gemeente/subregio totaal nieuwbouw totaal saldo Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Incl. administratieve correcties; voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

168 Bouwen en wonen Groei van de woningvoorraad, groei (absoluut) groei (procenten) gemeente/subregio Wormerland 2 0,0 Zaanstad ,0 0,8 1,0 Zaanstreek ,8 0,7 0,9 Beverwijk ,1 2,0 1,6 Heemskerk ,6 0,3 0,5 Uitgeest ,6 1,7 0,9 Velsen ,1 0,1 0,6 IJmond ,7 0,7 0,8 Bloemendaal ,1 0,3 0,8 Haarlem ,7 0,4 1,0 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,2 0,7 Heemstede ,6 1,0 0,0 Zandvoort 71 0,8 agglomeratie Haarlem ,4 0,4 0,8 Aalsmeer ,1 0,2 0,5 Amstelveen ,5 0,7 1,4 Diemen ,0 0,0 0,2 Haarlemmermeer ,4 0,4 0,5 Ouder-Amstel ,2 0,2 0,5 Uithoorn ,1 0,2 1,0 Amstel-Meerlanden ,0 0,4 0,8 Blaricum ,9 1,8 0,1 Bussum ,8 1,3 0,2 Hilversum ,2 0,0 0,9 Huizen ,0 0,1 0,3 Laren ,1 0,1 0,6 Muiden 3 0,1 Naarden ,5 0,1 Weesp ,5 1,3 0,3 Wijdemeren ,5 0,5 0,2 Het Gooi en Vechtstreek ,3 0,4 0,4 Almere ,8 2,2 1,3 Lelystad ,7 1,1 1,2 Flevoland ,8 1,9 1,3 Beemster ,0 0,6 2,1 Edam-Volendam ,7 0,3 0,5 Landsmeer ,9 0,2 1,4 Oostzaan 3 1 0,1 0,0 Purmerend ,0 0,7 1,3 Waterland ,6 0,0 0,1 Zeevang ,4 0,8 0,1 Waterland ,3 0,5 1,0 Amsterdam ,8 0,8 0,6 Metropoolregio Amsterdam ,0 0,8 0,8 11 Nederland ,0 0,6 0,7 bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

169 168 Bouwen en wonen Gereedgekomen woningen naar eigendom en eengezins- en meergezinswoningen, 2011 huurwoningen koopwoningen totaal huur- en koopwoningen een- meer- een- meer- een- meergezins- gezins- gezins- gezins- gezins- gezinsgemeente/subregio woningen woningen totaal woningen woningen totaal woningen woningen totaal Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland bron: CBS

170 Bouwen en wonen a Nieuwbouw, x Zaanstreek IJmond agglomeratie Amstel- Haarlem Meerlanden Het Gooi en Vechtstreek Flevoland Waterland + Amsterdam bron: CBS 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

171 170 Bouwen en wonen Gemiddelde woningwaarde (WOZ) (x euro), 1 januari gemeente/subregio ) ) ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam Metropoolregio Amsterdam Nederland ) Voorlopige cijfers. bron: CBS Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

172 Bouwen en wonen Gemeentelijke woonlasten (euro s per jaar per huishouden), ) gemiddelde woning 2 ) eenpersoonshuishouden meerpersoonshuishouden rangnr. gemeente/subregio 3 ) Wormerland Zaanstad Zaanstreek Beverwijk Heemskerk Uitgeest Velsen IJmond Bloemendaal Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Heemstede Zandvoort agglomeratie Haarlem Aalsmeer Amstelveen Diemen Haarlemmermeer Ouder-Amstel Uithoorn Amstel-Meerlanden Blaricum Bussum Hilversum Huizen Laren Muiden Naarden Weesp Wijdemeren Het Gooi en Vechtstreek Almere Lelystad Flevoland Beemster Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Zeevang Waterland Amsterdam 4 ) Metropoolregio Amsterdam ) De gemeentelijke woonlasten bestaan uit onroerende zaakbelasting (OZB), bron: COELO/Atlas reinigingsheffing en rioolrecht woningen. van de lokale lasten 2 ) De gemiddelde woning is vastgesteld door het CBS, verschilt per gemeente en is gerelateerd aan de waarde van de woning. 3 ) Woonlasten subregio berekend als gemiddelde van de woonlasten per gemeente. 4 ) Woonlasten Amsterdam berekend als gemiddelde van de woonlasten per stadsdeel. 11 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

173 172 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

174 Politiek Het jaar 2012 stond politiek gezien in het teken van de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september. De opkomst in de Metropoolregio was 73,5%, iets minder dan het landelijk gemiddelde (74,6%). In de gemeenten van Het Gooi en Vechtstreek, Amstel-Meerlanden en de agglomeratie Haarlem waren de opkomstpercentages het hoogst, meer dan drie kwart van de stemgerechtigden bracht in deze gemeenten een stem uit. In de gemeente Amsterdam en in Flevoland lagen de opkomstpercentages het laagst. Minder dan 70% van de stemgerechtigden uit deze gemeenten bracht op 12 september 2012 een stem uit. In de Metropoolregio kregen de vvd, PvdA, pvv, D66, GroenLinks en de pvdd een hoger percentage van de stemmen dan landelijk. De vvd en de PvdA kregen 28,3% en 28,1% van de stemmen. Net als landelijk waren deze twee partijen hiermee veruit de grootste partijen. D66 en de pvv volgden met 10,7% en 9,1% van de stemmen. De deelgemeenten met de meest uitgesproken politieke voorkeur zijn Laren, Blaricum, Bloemendaal, Aalsmeer en Naarden. In deze deelgemeenten stemde meer dan 45% van de stemgerechtigden op eenzelfde partij, namelijk de vvd. Uitgebrachte geldige stemmen in de Metropoolregio Amsterdam bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 2012 (procenten) 12 10,7% 8,3% 4,6% 0,3% 3,3% 1,4% 2,7% 3,1% 9,1% 28,1% 28,3% VVD PVDA PVV CDA SP D66 GL CU SGP PVDD overige grp. bron: CBS Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

175 174 De partijen die tussen de verkiezingen van 9 juni 2010 en de verkiezingen van 12 september 2012 de meeste stemmen hebben verloren zijn GroenLinks (-5,5%), de pvv (-4,6%), het cda (-2,9%), en de cu (-0,2%). GroenLinks verloor vooral stemmen in Amsterdam (-7,1%) en in Haarlem (-7,4%). In de overige gemeenten lag dit percentage rond de 4,5%. De pvv verloor veel stemmen in de subregio Waterland+ (-7,9%). Vooral in de deelgemeente Edam-Volendam werd minder op de pvv gestemd (-14,4%). Ook in IJmond verloor de pvv veel stemmen (-6,3%).

176 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 3 maart 2010 blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst lokale overige gemeente/subregio den men men % CDA PVDA VVD GL SP CU D66 partijen grp. Wormerland ,3 10,4 13,1 15,0 10,9 15,8 34,8 Zaanstad ,8 6,8 19,0 16,1 8,4 6,8 3,3 8,5 26,4 4,6 Zaanstreek ,4 7,2 18,4 16,0 8,7 7,8 2,9 7,6 27,4 4,1 Beverwijk ,3 14,4 22,5 21,6 14,6 9,1 17,8 Heemskerk ,4 18,3 20,7 18,0 12,1 11,8 19,1 Uitgeest ,3 12,3 11,1 13,9 20,6 42,1 Velsen ,2 9,3 14,7 18,7 7,7 6,1 4,4 13,4 25,7 IJmond ,6 13,0 17,6 18,7 9,7 4,7 1,9 10,6 23,8 Bloemendaal 1 ) ,6 19,9 13,9 33,6 8,4 14,3 9,8 Haarlem ,0 7,9 16,4 12,8 15,1 12,3 2,0 18,5 11,4 3,6 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,0 20,1 15,9 32,5 7,4 24,1 Heemstede ,3 15,5 12,1 30,0 9,7 18,2 14,5 Zandvoort ,9 13,6 11,2 26,5 7,6 7,2 34,0 agglomeratie Haarlem ,6 10,7 15,2 18,5 13,0 8,3 1,3 17,4 13,1 2,4 Aalsmeer ,5 28,9 24,6 46,6 Amstelveen ,8 9,7 12,6 24,8 14,7 5,2 2,9 15,2 14,9 Diemen ,8 8,7 20,6 21,9 13,1 8,9 9,5 17,3 Haarlemmermeer ,8 13,5 10,5 24,4 8,3 11,9 21,7 9,7 Ouder-Amstel ,5 19,2 11,6 19,2 12,2 18,4 19,4 Uithoorn ,3 14,1 11,6 30,3 2,8 23,2 18,0 Amstel-Meerlanden ,0 13,8 11,1 24,6 9,1 2,0 1,0 10,8 21,8 5,8 12 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

177 176 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 3 maart 2010 (slot) blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst lokale overige gemeente/subregio den men men % CDA PVDA VVD GL SP CU D66 partijen grp. Blaricum ,7 8,4 9,1 26,2 11,7 44,6 Bussum 2 ) ,2 14,6 15,8 34,6 14,9 4,0 10,9 5,1 Hilversum ,3 8,5 15,1 19,5 8,0 8,6 4,3 20,6 15,3 Huizen ,9 17,1 12,0 23,8 9,5 6,0 11,7 16,7 3,2 Laren ,7 10,1 9,4 33,0 7,1 40,3 Muiden 2 ) ,6 20,9 25,6 31,0 22,4 Naarden 2 ) ,3 13,1 10,6 36,9 24,9 14,5 Weesp 2 ) ,2 16,2 11,2 18,3 11,9 13,9 18,4 10,2 Wijdemeren ,7 16,7 10,6 16,8 6,2 8,8 40,8 Het Gooi en Vechtstreek ,1 12,8 13,4 24,0 9,1 3,0 3,1 14,8 18,6 1,2 Almere ,0 4,6 17,8 15,3 8,0 4,8 2,9 8,3 11,3 26,9 Lelystad ,8 7,0 18,6 18,7 7,2 5,2 7,2 6,5 23,6 6,0 Flevoland ,1 5,2 18,0 16,2 7,8 4,9 4,0 7,8 14,4 21,7 Beemster ,1 16,4 12,9 17,2 20,9 32,5 Edam-Volendam ,7 15,2 15,4 21,2 9,4 38,8 Landsmeer ,8 8,8 24,2 30,6 8,6 12,9 14,8 Oostzaan ,7 11,4 15,3 28,8 20,9 6,6 17,0 Purmerend ,2 8,8 16,5 19,4 6,1 6,4 9,1 25,4 8,4 Waterland ,4 20,0 11,7 27,5 16,7 7,5 7,2 9,4 Zeevang ,1 7,1 18,1 17,3 57,4 Waterland ,7 12,0 16,0 22,0 8,5 3,8 7,6 26,4 3,7 Amsterdam ,4 3,3 29,3 16,9 15,1 7,2 1,3 14,8 6,4 5,6 Metropoolregio Amsterdam ,5 8,3 19,9 19,2 11,3 5,5 1,8 12,4 15,4 6,1 Nederland 3 ) ,1 14,8 15,7 15,7 6,7 4,2 3,8 8,1 23,7 7,3 1 ) Verkiezingen in november 2008 (Bloemendaal en Bennebroek). bron: Kiesraad/DBI 2 ) Verkiezingen 24 november ) Totaal verkiezingen 3 maart Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

178 Politiek a Opkomst bij de verkiezingen voor de Gemeenteraad, 3 maart 2010 (procenten) Metropoolregio Amsterdam: 52,5% 43% < 50% 50% < 55% 55% < 60% 60% < 66% 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 1 ) 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 2 ) 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 2 ) 25 Naarden 2 ) 26 Weesp 2 ) 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang 12 1 ) November bron: Kiesraad/DBI 2 ) 24 november Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

179 178 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 2 maart 2011 blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst Oud 50 CU gemeente/subregio den men men % VVD PVDA PVV D66 SP CDA GL PVDD pnh PLUS SGP DG Wormerland ,3 22,4 17,7 12,0 7,8 14,4 9,5 7,1 2,6 2,3 2,0 1,9 0,3 Zaanstad ,2 17,6 22,9 14,8 8,6 12,0 7,0 6,7 2,8 3,4 1,8 2,0 0,2 Zaanstreek ,9 18,2 22,3 14,5 8,5 12,3 7,3 6,8 2,8 3,3 1,8 2,0 0,2 Beverwijk ,6 18,6 19,7 16,0 8,2 10,8 10,0 7,9 2,6 2,9 2,1 0,9 0,2 Heemskerk ,9 20,4 18,1 13,9 8,7 10,1 12,5 7,5 2,3 2,7 2,1 1,5 0,2 Uitgeest ,7 25,2 16,4 12,2 10,9 9,7 12,2 6,5 2,2 2,0 1,6 0,7 0,2 Velsen ,9 21,4 19,2 14,9 9,5 10,1 9,6 5,6 2,5 2,2 2,3 2,5 0,2 IJmond ,0 20,9 18,8 14,7 9,1 10,3 10,7 6,7 2,4 2,5 2,1 1,8 0,2 Bloemendaal ,3 39,7 10,7 6,4 14,5 4,9 11,7 6,3 2,5 1,0 1,1 1,1 0,1 Haarlem ,4 17,7 21,8 9,5 14,3 11,0 6,6 10,7 3,1 2,1 1,5 1,6 0,2 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,1 28,1 13,6 13,4 10,8 6,4 14,0 6,0 2,1 2,1 2,3 1,2 0,2 Heemstede ,2 35,3 13,4 7,2 14,1 5,5 11,4 7,2 1,9 1,2 1,5 1,1 0,2 Zandvoort ,3 35,4 12,4 18,1 7,4 6,5 6,3 4,1 3,4 4,6 1,2 0,3 0,1 agglomeratie Haarlem ,4 24,3 18,4 9,6 13,7 9,1 8,0 9,1 2,8 2,0 1,4 1,4 0,2 Aalsmeer ,1 33,1 11,6 13,6 7,5 5,3 16,7 3,3 1,7 1,2 1,8 4,0 0,0 Amstelveen ,0 28,2 16,4 10,6 13,5 7,6 8,8 7,2 2,2 1,7 1,9 1,8 0,1 Diemen ,4 20,7 22,6 14,9 10,2 11,1 5,6 7,7 2,3 1,5 1,9 1,3 0,1 Haarlemmermeer ,0 30,5 14,3 15,6 9,2 6,1 11,3 4,6 2,1 1,5 1,6 3,1 0,1 Ouder-Amstel ,9 28,3 15,4 10,4 12,9 6,4 11,3 7,9 2,2 1,3 1,6 2,0 0,1 Uithoorn ,5 31,3 14,3 14,4 8,7 7,5 11,6 5,4 2,0 1,4 1,9 1,4 0,0 Amstel-Meerlanden ,9 29,4 15,2 13,7 10,4 7,0 10,8 5,6 2,1 1,5 1,7 2,5 0,1 Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

180 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 2 maart 2011 (slot) blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst Oud 50 CU DG/ gemeente/subregio den men men % VVD PVDA PVV D66 SP CDA GL PVDD pnh PLUS SGP LA 1 ) Blaricum ,0 40,3 10,7 10,6 10,8 6,0 10,4 4,5 2,0 1,1 2,1 1,2 0,1 Bussum ,6 32,7 14,2 8,8 13,7 6,8 9,1 7,2 2,2 1,2 2,0 2,0 0,2 Hilversum ,1 24,3 16,6 10,7 12,8 10,8 8,1 7,3 2,4 0,9 2,6 3,2 0,1 Huizen ,9 27,9 13,4 11,1 8,8 6,5 12,8 5,7 2,0 1,5 1,7 8,5 0,1 Laren ,9 47,2 9,4 9,1 9,1 5,4 10,5 4,0 1,8 0,8 2,1 0,6 0,2 Muiden ,3 26,8 16,8 10,4 16,2 5,5 12,2 5,9 2,0 1,4 2,2 0,7 0,0 Naarden ,9 38,9 11,8 7,8 13,2 4,6 10,4 6,9 2,1 0,8 1,7 1,6 0,1 Weesp ,7 22,1 18,8 12,4 12,7 9,9 9,3 7,1 2,2 2,7 1,5 1,3 0,1 Wijdemeren ,6 34,4 11,2 11,7 8,7 7,1 14,1 5,0 2,3 1,3 2,0 2,1 0,1 Het Gooi en Vechtstreek ,5 29,9 14,4 10,4 11,7 8,0 10,2 6,4 2,2 1,2 2,1 3,3 0,1 Almere ,4 23,3 19,8 18,5 8,1 9,7 4,3 6,8 2,8 2,8 2,6 1,3 Lelystad ,9 22,6 18,9 16,0 6,5 10,6 7,7 6,0 2,9 3,6 5,2 0,1 Flevoland ,1 23,1 19,5 17,7 7,6 9,9 5,3 6,6 2,8 3,0 3,4 1,0 Beemster ,0 32,7 13,9 14,4 8,3 6,2 12,5 4,8 2,1 2,1 2,2 0,5 0,2 Edam-Volendam ,1 16,2 8,0 27,6 3,9 4,9 31,5 3,6 1,5 1,0 1,2 0,5 0,1 Landsmeer ,0 27,1 18,8 15,4 10,9 8,3 6,4 6,7 2,4 1,5 1,2 1,0 0,1 Oostzaan ,9 25,4 18,2 19,2 7,4 8,7 6,6 7,0 2,1 2,2 1,3 1,8 0,1 Purmerend ,0 22,6 19,4 19,6 7,7 11,3 6,0 4,9 2,5 3,1 1,8 1,0 0,1 Waterland ,1 23,1 14,7 13,8 8,6 8,3 16,3 7,9 2,0 1,6 2,5 1,0 0,2 Zeevang ,2 31,9 15,0 16,2 7,3 7,1 8,6 5,8 2,9 1,7 2,7 0,7 0,1 Waterland ,6 23,1 16,1 19,5 7,4 8,9 12,5 5,4 2,2 2,2 1,8 0,9 0,1 Amsterdam ,2 15,4 28,5 8,4 15,6 10,5 3,0 12,7 2,8 1,1 1,0 0,8 0,3 Metropoolregio Amsterdam ,5 22,0 20,9 12,1 11,8 9,5 7,3 8,5 2,6 1,5 1,7 1,8 0,2 Noord-Holland ,2 22,3 20,0 11,8 11,3 9,6 8,9 8,0 2,5 1,9 1,7 1,7 0,2 1 ) In Noord-Holland de Groenen en in Flevoland Leefbaar Almere. bron: Kiesraad/DBI 12 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

181 180 Politiek 12.2a Opkomst bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 2 maart 2011 (procenten) Metropoolregio Amsterdam: 56,5% 49% < 55% 55% < 60% 60% < 65% 65% < 70% 70% < 75% 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang bron: Kiesraad/DBI Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

182 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 12 september 2012 blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst overige gemeente/subregio den men men % VVD PVDA PVV CDA SP D66 GL CU SGP PVDD grp. Wormerland ,8 28,9 27,3 8,8 6,7 10,9 6,8 2,4 1,6 0,2 2,5 3,7 Zaanstad ,0 24,0 30,8 12,0 5,0 10,9 6,5 2,2 1,5 0,4 2,8 3,9 Zaanstreek ,6 24,5 30,4 11,6 5,2 10,9 6,5 2,3 1,5 0,3 2,8 3,9 Beverwijk ,2 27,0 26,8 13,3 5,8 9,7 6,9 2,2 0,9 0,2 2,7 4,5 Heemskerk ,2 28,2 26,1 10,8 7,9 9,8 7,1 2,1 1,3 0,2 2,4 4,0 Uitgeest ,7 36,0 24,2 8,5 6,9 7,9 8,6 2,2 0,6 0,1 2,1 2,9 Velsen ,0 28,8 26,0 12,8 5,9 8,6 7,3 1,9 2,0 0,3 2,5 3,8 IJmond ,9 28,9 26,1 12,0 6,5 9,1 7,3 2,1 1,5 0,2 2,5 4,0 Bloemendaal ,7 46,3 16,3 4,0 7,6 3,5 14,2 2,7 1,0 0,2 2,2 2,0 Haarlem ,5 23,2 30,5 8,0 4,6 9,2 12,5 4,0 1,4 0,2 3,3 3,1 Haarlemmerliede en Spaarnwoude ,1 38,5 18,3 10,1 8,6 6,4 9,1 2,1 1,1 0,3 2,2 3,3 Heemstede ,1 41,9 18,8 4,6 7,5 4,5 14,0 2,5 1,1 0,2 2,3 2,6 Zandvoort ,5 42,0 19,2 12,2 4,3 6,0 7,2 1,3 0,4 0,1 3,2 4,1 agglomeratie Haarlem ,6 30,0 26,3 7,5 5,4 7,7 12,4 3,4 1,2 0,2 3,0 3,0 Aalsmeer ,7 45,7 15,0 9,1 8,5 4,1 7,5 1,2 3,6 0,8 1,7 2,7 Amstelveen ,8 35,1 23,4 7,0 5,6 6,5 12,6 2,6 1,4 0,3 2,4 3,1 Diemen ,6 26,5 30,3 9,9 3,8 9,2 9,2 3,4 1,2 0,1 2,6 3,7 Haarlemmermeer ,1 39,7 19,9 10,6 6,3 5,9 7,6 1,6 2,1 0,7 2,2 3,3 Ouder-Amstel ,2 35,6 22,6 6,5 6,7 5,1 12,3 2,7 1,2 1,0 2,5 3,7 Uithoorn ,7 40,8 19,4 9,8 6,3 6,2 8,1 2,0 1,3 0,2 2,2 3,6 Amstel-Meerlanden ,8 38,1 21,1 9,3 6,2 6,1 9,3 2,0 1,9 0,5 2,2 3,3 12 Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

183 182 Politiek Kiesgerechtigden, blanco/ongeldige stemmen, uitgebrachte geldige stemmen en opkomstpercentage bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 12 september 2012 (slot) blanco/ geldig uitgebrachte stemmen per partij (%) on- totaal kiesge- geldige geldige oprechtig- stem- stem- komst overige gemeente/subregio den men men % VVD PVDA PVV CDA SP D66 GL CU SGP PVDD grp. Blaricum ,3 48,2 16,9 6,0 6,5 5,4 9,5 1,2 1,1 0,4 2,0 2,8 Bussum ,1 39,7 20,1 6,2 6,0 5,4 12,9 2,6 1,5 0,4 2,6 2,6 Hilversum ,9 29,1 25,1 8,6 5,8 8,2 11,5 3,0 2,4 0,7 2,7 3,0 Huizen ,0 34,9 19,5 8,2 8,6 5,9 8,3 1,8 5,4 2,4 2,1 2,7 Laren ,5 54,6 13,2 5,1 6,8 4,2 9,7 1,7 0,5 0,1 1,9 2,1 Muiden ,9 34,7 22,2 7,5 7,3 5,4 14,7 2,5 0,7 0,1 2,3 2,5 Naarden ,5 45,7 17,9 5,1 6,2 3,8 13,0 2,6 1,2 0,4 2,0 2,1 Weesp ,5 29,4 27,7 8,7 5,9 7,7 10,4 3,1 1,1 0,4 2,1 3,5 Wijdemeren ,3 43,4 16,9 7,8 8,7 5,4 8,7 1,6 1,8 0,7 2,2 2,8 Het Gooi en Vechtstreek ,5 36,3 21,3 7,6 6,7 6,4 10,8 2,4 2,4 0,9 2,4 2,8 Almere ,1 28,4 28,7 13,9 2,7 9,6 6,5 1,9 1,8 0,3 2,4 3,8 Lelystad ,1 26,9 25,7 14,7 4,9 9,6 5,6 1,8 3,5 0,8 2,5 4,1 Flevoland ,1 28,0 27,8 14,1 3,3 9,6 6,3 1,9 2,3 0,4 2,4 3,9 Beemster ,5 44,2 19,7 7,5 8,0 6,3 7,5 2,0 0,5 0,2 1,9 2,1 Edam-Volendam ,0 43,3 11,2 16,8 14,1 4,1 4,0 1,3 0,5 0,2 1,3 3,3 Landsmeer ,2 36,5 24,9 9,9 3,8 7,2 9,2 2,3 0,7 0,3 2,2 3,0 Oostzaan ,2 35,0 23,8 13,4 3,7 7,2 6,9 2,6 1,5 0,3 2,2 3,5 Purmerend ,1 29,5 27,0 14,3 4,4 9,8 6,0 1,5 1,0 0,2 2,3 4,0 Waterland ,6 33,5 22,0 9,2 10,5 6,9 8,8 2,6 1,4 0,2 2,3 2,7 Zeevang ,3 41,9 21,4 9,9 4,7 6,5 7,3 1,8 0,8 0,2 2,4 3,0 Waterland ,3 34,7 22,5 13,2 7,0 7,7 6,4 1,7 0,9 0,2 2,1 3,5 Amsterdam ,9 19,4 35,9 6,1 2,2 9,2 15,2 5,4 0,8 0,1 3,1 2,5 Metropoolregio Amsterdam ,5 28,3 28,1 9,1 4,6 8,3 10,7 3,3 1,4 0,3 2,7 3,1 Nederland ,6 26,6 24,8 10,1 8,5 9,7 8,0 2,3 3,1 2,1 1,9 2,8 bron: Kiesraad/DBI Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

184 Politiek a Opkomst bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer, 12 september 2012 (procenten) Metropoolregio Amsterdam: 73,5% 69% < 74% 74% < 79% 79% < 84% 84% < 86% 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang 12 bron: Kiesraad/DBI Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

185 184 Politiek Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

186 185 A Verklaring van begrippen en gebruikte afkortingen A Alleenstaande Allochtonen Ammoniak aow Autochtonen avo B bao Bachelor bas Basisonderwijs bbl bbp Persoon die alleen een huishouden voert (eenpersoonshuishouden), behalve alleenwonenden vallen hier ook kamerbewoners onder. Allochtonen zijn personen, van wie minstens een ouder in het buitenland is geboren. Vervluchtiging van ammoniak in stal en opslag, uitgedrukt in stikstof. De Algemene Ouderdomswet is een collectief basispensioen, dat wordt uitgekeerd aan mensen van 65 jaar en ouder die in Nederland wonen of hebben gewoond. De aow bedraagt 2% van het volledige aow-pensioen voor ieder jaar dat iemand tussen zijn of haar 15e en 65e jaar in Nederland heeft gewoond en niet in het buitenland heeft gewerkt. Personen van wie beide ouders in Nederland zijn geboren, ongeacht het geboorte land van de persoon zelf. Algemeen voortgezet onderwijs. Basisonderwijs. Met ingang van het studiejaar 2002/ 03 is in het hoger onderwijs het bachelormasterstelsel ingevoerd. Als gevolg daarvan zijn de meeste reguliere hbo-opleidingen omgezet in bacheloropleidingen van 4 jaar. Bij een beperkt aantal studies is daar een masteropleiding aan toegevoegd. Bij de invoering van het bachelormasterstelsel zijn de wetenschappelijke opleidingen van meet af aan opgedeeld in een bacheloropleiding van 3 jaar en een daarop aansluitende masteropleiding van 1, 2 of 3 jaar. Zowel de bachelor- als masteropleiding worden afgesloten met een diploma. Een bachelordiploma geeft toegang tot een masteropleiding in het hbo of wo. De bacheloropleidingen van het hbo en wo zijn in de praktijk niet gelijkwaardig. Voor toelating tot een masteropleiding aan de universiteit moet een gediplomeerde hbo er vrijwel altijd eerst een schakelprogramma volgen. Het niveau van het bachelordiploma in het wo is gelijk aan dat van het diploma van het vroegere kandidaatsexamen. Bewoners Aanspreekpunt Schiphol. Het onderwijs zoals opgenomen in de Wet Primair Onderwijs (wpo). Het reguliere basisonderwijs is bedoeld voor kinderen van 4-12 jaar. Beroepsbegeleidende leerweg. Het bruto binnenlands product (bbp) is het eindresultaat van de productieve activiteiten van de ingezeten productie-eenheden. Het is gelijk aan de toegevoegde waarde tegen basisprijzen van alle bedrijfsklassen samen, aangevuld met enkele transacties die niet naar bedrijfsklassen worden verdeeld. De toe gevoegde waarde (basisprijzen) per bedrijfsklasse is gelijk aan het verschil tussen de productie (basisprijzen) en het intermediair verbruik (aankoopprijzen). B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

187 186 Bijlagen Het bbp per inwoner is het bbp gedeeld door het gemiddeld aantal inwoners van Nederland of de betreffende regio in de verslagperiode. Bedbezetting hotels Het aantal overnachtingen gedeeld door (het aantal bedden x 365) x 100. Bedrijfsvestiging Een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor of andere bedrijfsruimte, dan wel complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal één werkzaam persoon. Beroepsbevolking ccs 1991 Volgens deze definitie van het ccs uit 1991 worden tot de beroepsbevolking gerekend personen van 15 tot en met 64 jaar die tenminste 12 uur per week werken, of werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste 12 uur per week gaan werken, of verklaren ten minste 12 uur per week te willen werken, daarvoor beschikbaar zijn en activiteiten ontplooien om werk voor tenminste 12 uur per week te vinden. Van de beroepsbevolking worden personen die ten minste 12 uur per week werken tot de werkzame beroepsbevolking gerekend en degenen die niet of minder dan 12 uur per week werken tot de werkloze beroepsbevolking. Besteedbaar inkomen Bruto-inkomen uit arbeid, onderneming, vermogen en ontvangen overdrachten verminderd met de premies sociale zekerheid, loon-, inkomsten- en vermogensbelasting en andere betaalde overdrachten (o.a. premies ziektekosten en alimentatie voor ex-partner). Bevolkingsdichtheid Het aantal inwoners per oppervlakte-eenheid (gewoonlijk per km 2 land). Bevolkingsprognose Een vooruitberekening van de omvang en samenstelling van de bevolking. De prognose is gebaseerd op veronderstellingen over de demografische factoren geboorte, sterfte en migratie. Binnengemeentelijke Personen die verhuizen waarbij het oude en het nieuwe adres in dezelfde verhuizingen gemeente liggen. Wijzigingen van adres die het gevolg zijn van wijziging van straatnaam, huisnummer of iets dergelijks worden niet als verhuizing beschouwd. bol Beroepsopleidende leerweg. Bouwperiode Met ingang van 1 januari 1998 is de bouwperiode vastgesteld op basis van de opvoerdatum van het woonobject. Bruto arbeidsparticipatie Beroepsbevolking (werkzaam + werkloos) in procenten van de bevolking van jaar. Burgerlijke staat Ongehuwd, gehuwd, partnerschap, weduwstaat en gescheiden. C Capaciteit bijzonder woongebouw cara cbs Consumentenprijsindexcijfers Het aantal plaatsen dat in het gebouw aanwezig is voor permanente huisvesting van een verzameling van personen, waarvan de huishoudelijke verzorging bedrijfsmatig wordt uitgevoerd (institutioneel huishouden). Chronische aspecifieke respiratorische aandoeningen. Centraal Bureau voor de Statistiek. cpi meet de gemiddelde prijsverandering van goederen en diensten die huishoudens voor hun levensonderhoud aanschaffen. Deze aankopen worden gedaan uit het netto besteedbaar inkomen. De nieuwe basis voor vergelijking is 2006=100. De cpi alle huishoudens heeft betrekking op alle huishoudens van Nederland. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

188 Bijlagen 187 corop gebied cros D duo dvs E Echtgenote Echtpaar Echtscheiding Eengezinswoning Eenoudergezin Eenpersoonshuishouden Eigendom Eigen woning Expat Externe migratie F Fosfaatuitscheiding G Gast Gasvormige stikstofverliezen Geboorte Geboorte /sterfteoverschot Gehuwd De corop indeling is een administratieve indeling van Nederland naar gebieden, kleiner dan provincies die is ontworpen door de Coördinatie Commissie Regionaal Onderzoeksprogramma (corop). Nederland telt 43 corop gebieden. De Metropoolregio bestaat uit de volgende corop gebieden: Groot-Amsterdam (Amsterdam, Waterland + en Amstel-Meerlanden), agglomeratie Haarlem, IJmond, Het Gooi en Vechtstreek en de gemeenten Almere en Lelystad die deel uitmaken van het corop gebied Flevoland. De toeristische statistieken van Almere en Lelystad zijn alleen beschikbaar op het niveau van het hele corop gebied Flevoland. Commissie Regionaal Overleg Luchthaven Schiphol. Dienst Uitvoering Onderwijs. Dienst Verkeer en Scheepvaart. Met de wettige echtgenoot samenwonende vrouw. Man en vrouw die voor de wet in de echt verbonden zijn. Ontbinding van het huwelijk door rechterlijk vonnis op de bij de wet omschreven gronden. Elke woning die tevens een geheel pand vormt. Hieronder vallen vrijstaande woningen, aaneen gebouwde woningen, zoals twee onder één kap gebouwde hele huizen, boerderijen met woningen en alle rijenhuizen. Gezin dat wordt gevormd door één ouder met één of meer kinderen. Huishouden bestaande uit één persoon (=alleenstaande). Geeft het soort eigenaar van een (woon)object aan. Een woning waarvan de eigenaar op hetzelfde adres woont als de gebruiker. Een expatriate of afgekort expat is iemand die gedurende langere tijd in het buitenland verkeert, m.n. werknemer die door een internationaal opererende organisatie in het buitenland is gestationeerd. Vestiging in en vertrek uit de gemeente. Er zijn bij fosfaat geen gasvormige verliezen. De fosfaatuitscheiding is dus gelijk aan de hoeveelheid fosfaat in de mest na bewaring. Iemand die overnacht in een als zodanig geregistreerde logiesverstrekkende inrichting en die minstens één maar niet meer dan 59 nachten verblijft. Gasvormige stikstofverliezen in stal en mestopslag. Tijdens uitscheiding en bewaring van mest treedt vervluchtiging op van stikstof in de vorm van ammoniak en overige gasvormige stikstofverbindingen. Het aantal levendgeborenen, behorend tot de werkelijke bevolking van een gemeente; dit getal is dus exclusief baby s, die wel in een gemeente geboren zijn, maar elders woonachtig zijn. Het saldo van geboorte en sterfte. Wettig in de echt verbonden. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

189 188 Bijlagen Gemiddelde verblijfsduur Gemiddelde woningbezetting Geregistreerde misdrijven Geregistreerde werkloosheid Gescheiden Geslacht ggd Graasdieren Grote baan H havo hbo Herkomstgroepering Hoger onderwijs Hotel Huishouden Huwelijk I Interne migratie ioaw ioaz iva ivm Het totaal aantal overnachtingen gedeeld door het aantal gasten. Het aantal inwoners gedeeld door het aantal woningen. Het totaal door de politie in processen-verbaal (van aangifte of ambtshalve opgemaakt) vastgelegde strafbare feiten. In deze statistiek worden alleen de misdrijven geteld; overtredingen vallen buiten deze statistiek. Personen die bij het uwv werkbedrijf ingeschreven zijn in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar die niet of minder dan 12 uur per week werken èn beschikbaar zijn voor een baan van 12 uur of meer per week of werk hebben aanvaard waardoor ze tenminste 12 uur per week gaan werken. Het huwelijk is wettig ontbonden, de echtscheiding is uitgesproken. Man of vrouw. Gemeentelijke gezondheidsdienst. Graasdieren zijn paarden en pony s, rundvee, schapen en geiten op agrarische bedrijven. Baan van 12 uur of meer per week. Hoger algemeen voortgezet onderwijs. Hoger beroepsonderwijs. De herkomstgroepering wordt voor de eerste generatie allochtonen bepaald aan de hand van de persoon zelf. Voor de tweede generatie aan de hand van de moeder, tenzij die in Nederland is geboren. In dat geval is gerubriceerd aan de hand van het geboorteland van de vader. Hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Hotel is een accommodatie waarin logies verstrekt worden tegen boeking per nacht. Een huishouden bestaat uit één of meer personen die alleen of samen een leefeenheid vormen; dit uit zich bijvoorbeeld in het gebruik van een gemeenschappelijke woonkamer of keuken. Huishoudens zijn dus gezinnen, samenwonenden, woongroepen en alleenstaanden die een zelfstandige huishouding voeren. Echtverbintenis voltrokken door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Vestiging en vertrek binnen de gemeente; ook wel verhuizingen genoemd. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers, uitgevoerd door de Dienst Werk en Inkomen. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen, uitgevoerd door de Dienst Werk en Inkomen. De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. De regeling Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (iva) verstrekt uitkeringen aan volledig en duurzaam arbeidsongeschikten. Integrale veiligheidsmonitor. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

190 Bijlagen 189 K Kali-uitscheiding Kameraantal per woning Er zijn bij kali geen gasvormige verliezen. De uitgescheiden kali is dus gelijk aan de hoeveelheid kali in de mest na bewaring. Is volgens oppervlaktenormen naar beneden bijgesteld bij gering woonoppervlak. Kamerbezetting hotels Het aantal overnachtingen gedeeld door (het aantal kamers x 365) x 100, gedeeld door het gemiddeld aantal personen per kamer. Kiesgerechtigden Gemeenteraad Alle ingezetenen van de betreffende gemeente, die op de dag van de kandidaatstelling geregistreerd zijn, niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en op de dag van de stemming de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt en onderdaan van een lidstaat van de Europese Unie zijn. Degenen die geen onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Unie dienen gedurende 5 jaar onafgebroken ingezetene te zijn van Nederland en in het bezit te zijn van een geldige verblijfstitel. Daarnaast kunnen personen op grond van bepaalde internationale verdragen kiesgerechtigd zijn (geprivilegieerden). Kiesgerechtigden Alle ingezetenen van de betreffende gemeente, die op de dag van de kandidaats- Provinciale Staten stelling geregistreerd zijn, met de Nederlandse nationaliteit, niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en op de dag van de stemming de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Kiesgerechtigden Tweede Kamer Alle ingezetenen van de betreffende gemeente, die op de dag van de kandidaatsstelling geregistreerd zijn, met de Nederlandse nationaliteit, niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en op de dag van de stemming de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Kind Met de wettige vader en/of moeder samenwonende ongehuwde persoon zonder eigen kinderen. Kleine baan Baan van minder dan 12 uur per week. L Leeftijd Leeftijdsgroep lisa Logiesverstrekkende accommodatie Loop van de bevolking lwoo M Malaiseklachten Master Het verschil tussen de teldatum en de geboortedatum. Samentelling van twee of meer leeftijden. Landelijk Informatie Systeem Arbeidsorganisaties. Bedrijf dat tegen betaling overnachtinggelegenheid biedt. Hieronder worden gerekend: hotels, jeugdhotels, jeugdherbergen, kampeerterreinen en pensions. De ontwikkeling van de bevolking, gebaseerd op geboorte, sterfte, externe migratie en verhuizingen. Leerweg Ondersteunend Onderwijs. Betreft vragen over de volgende klachten waar men gedurende de laatste 14 dagen last van heeft gehad: hoofdpijn, moeheid, slapeloosheid, pijn in de rug en pijn in spieren of gewrichten. Met ingang van het studiejaar 2002/ 03 is in het hoger onderwijs het bachelormasterstelsel ingevoerd. Als gevolg daarvan zijn de meeste reguliere hbo-opleidingen omgezet in bacheloropleidingen van 4 jaar. Bij een beperkt aantal studies is daar een masteropleiding aan toegevoegd. Bij de invoering van het bachelormasterstelsel zijn de wetenschappelijke opleidingen van meet af aan opgedeeld B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

191 190 Bijlagen Mate van arbeidsongeschiktheid mavo mbo Meergezinswoning Meerpersoonshuishouden Mestproductie Mestsoorten Mineralenproductie Misdrijven N Nationaliteit De hoedanigheid van tot een bepaalde natie te behoren of van een bepaalde natie deel uit te maken. Het verkrijgen van het Nederlanderschap door verlening (zelfstandige naturali- satie of medenaturalisatie), verandering van de nationaliteit (staatsburgerschap). Persoon met de Nederlandse nationaliteit. Werkzame beroepsbevolking in procenten van de bevolking van jaar. Een persoon die niet de Nederlandse nationaliteit heeft. Allochtonen afkomstig uit Afrika, Zuid- en Midden-Amerika en Azië met uitzondering van Indonesië en Japan. Naturalisaties/resp. nationaliteitswijzigingen Nederlander Netto arbeidsparticipatie Niet-Nederlander Niet-westerse allochtonen in een bacheloropleiding van 3 jaar en één of meer daarop aansluitende masteropleidingen van 1, 2 of 3 jaar. Zowel de bachelor- als masteropleiding worden afgesloten met een diploma. Het door het uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (uwv) vastgestelde percentage, dat aangeeft in hoeverre de persoon niet in staat is hetzelfde te verdienen als een vergelijkbaar gezond persoon. Het percentage wordt bepaald aan de hand van zowel een verzekeringsgeneeskundig, als een arbeidskundigonderzoek bij het uwv. Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs. Middelbaar beroepsonderwijs. Elke woning die samen met andere woonruimten en/of bedrijfsruimten een geheel pand vormt. Hieronder vallen flats, galerij-, portiek-, beneden- en bovenwoningen, appartementen en woningen boven bedrijfsruimten, voor zover deze zijn voorzien van een buiten de bedrijfsruimte gelegen toegangsdeur. Huishouden bestaande uit meerdere personen. De mestproductie is gedefinieerd als de hoeveelheid mest die aanwezig is in stalopslag en in opslag buiten de stal, inclusief schoonmaakwater en vermorst drinkwater. Voor rundvee en schapen komt daar nog de hoeveelheid mest bij die deze dieren produceren wanneer ze in de wei lopen. Dierlijke mest kan worden onderscheiden in dunne mest en vaste mest. Tot dunne mest wordt gerekend dunne stalmest en weidemest. Dunne stalmest is de stalmest van rundvee (behalve de stalmest van gekalfde vleeskoeien), alle varkensmest en de mest van leghennen en leghenouderdieren in een stalsysteem met dunne mest. Weidemest is de mest van rundvee en schapen als ze in de wei lopen. Vaste mest is de stalmest van gekalfde vleeskoeien, de stalmest van schapen, geiten, paarden en pony s, de pluimveemest in stalsystemen met vaste mest en alle mest van konijnen, nertsen en vossen. Gekalfde vleeskoeien zijn voor de vleesproductie bestemde vrouwelijke runderen, ouder dan twee jaar, die minstens een keer gekalfd hebben, ook wel aangeduid met zoog-, mest- en weidekoeien. De mineralenproductie betreft de uitgescheiden mineralen stikstof, fosfaat en kali tijdens de mestuitscheiding. Geteld worden de misdrijven, die als hoofdincident in het bedrijfsprocessensysteem X-pol zijn ingevoerd. De datum van telling is de datum dat het misdrijf ter kennisname van de politie is gekomen. Cijfers zijn inclusief pogingen. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

192 Bijlagen 191 Nieuwvorming nww O ocw Ongehuwd Opkomstpercentage Overige gasvormige stikstofverliezen Overnachting o+s P Partnerschap Personen met een heel jaar inkomen Praktijkonderwijs Prijsindexcijfers Primair onderwijs Primaire sector Q Quartaire sector R Recreatiewoning Ziekelijke weefselontaarding. Er worden zowel goedaardige als kwaadaardige gezwellen (kanker), inclusief kwaadaardige bloedziekten onder verstaan (icd-10 codes C00-D48). Niet-werkende werkzoekenden. Hiertoe worden alle bij het uwv werkbedrijf ingeschreven werkzoekenden van 15 t/m 64 jaar gerekend die geen werk hebben. Wordt meestal uitgedrukt als percentage van de bevolking van jaar. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Niet en nog nooit wettig in de echt verbonden. Het percentage uitgebrachte stemmen (geldig, blanco en ongeldig) van het totaal aantal kiesgerechtigden. Vervluchtiging van overige gasvormige stikstofverbindingen, in stal en opslag, uitgedrukt in stikstof. Het verblijf van een gast voor een nacht in een als zodanig geregistreerde logiesverstrekkende accommodatie. Dienst Onderzoek en Statistiek. Geformaliseerde relatie, gelijkwaardig met huwelijk. Rechten en plichten liggen grotendeels vast in de wet, i.t.t. het samenlevingscontract. Personen met een geheel jaar inkomen, worden tot de categorie met 52 weken inkomen gerekend. De categorie zelfstandigen behoort tot deze groep. Personen die in het onderzoeksjaar gedurende kortere tijd of over een qua tijdsduur onbekende periode inkomen hebben, worden samengeteld in de groep minder dan 52 weken inkomen. Ook personen die uitsluitend kinderbijslag, individuele huursubsidie en/of tegemoetkoming studiekosten ontvangen worden tot deze categorie gerekend. Vanuit het grondmateriaal is het niet mogelijk om de groep parttime werkers van de fulltimers te onderscheiden. Hierdoor zullen ook bij de personen met een heel jaar inkomen lage inkomens kunnen voorkomen. Praktijkonderwijs bereidt leerlingen voor op een plaats op de regionale arbeidsmarkt. Het is leerwegondersteunend onderwijs voor leerlingen waarvan niet verwacht wordt dat ze het voortgezet onderwijs met een diploma zullen afsluiten. Leerlingen die vroeger als moeilijk lerende kinderen op vso-scholen zaten, zijn nu opgegaan in het praktijkonderwijs. Zie consumentenprijsindexcijfers. Basis- en speciaal onderwijs. Landbouw, visserij en winning van delfstoffen. Niet-commerciële dienstverlening. Een tot bewoning bestemd gebouw dat gelegen is op een officieel voor recreatie aangewezen terrein en/of bestemd is voor bewoning gedurende de vakantie. Een recreatiewoning voldoet aan alle criteria die gelden voor woningen, maar hoeft niet geschikt te zijn voor bewoning gedurende het gehele jaar. B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

193 192 Bijlagen Recreatie Noord-Holland nv riagg rio rws S sbo so soa Speciaal onderwijs Sterfte Stikstofproductie syswov T Tertiair onderwijs Tertiaire sector Toegevoegde waarde U Uitgebrachte geldige stemmen Uitwendige oorzaken uwv V vbo VenW Verblijfsrecreatieve logiesvormen Verhuizing Recreatie Noord-Holland zorgt in opdracht van de besturen van de recreatieschappen voor de ontwikkeling, aanleg, het beheer en onderhoud van zes recreatiegebieden in Noord-Holland: Het Twiske, Alkmaarder- en Uitgeestermeer, Geestmerambacht, Spaarnwoude, Landschap Waterland en Groengebied Amstelland. Recreatie Noord-Holland is een overheids nv met de Provincie Noord-Holland als enige aandeelhouder. Regionaal Instituut voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg. Regionaal inkomensonderzoek. Rijkswaterstaat. Speciaal basisonderwijs voor kinderen met een betrekkelijk laag of laag intelligentieniveau en voor kinderen die een leerachterstand hebben. (voorheen iobk, lom en mlk). Speciaal onderwijs. Seksueel overdraagbare aandoeningen. Onderwijs bestemd voor kinderen voor wie vaststaat dat zij overwegend op een orthopedagogische of ortho-didactische benadering zijn aangewezen; voor kinderen van 12 jaar en ouder is er voortgezet speciaal onderwijs. Het aantal overledenen, behorend tot de werkelijke bevolking van een gemeente; dit getal is dus exclusief personen die wel in een gemeente gestorven zijn, maar elders woonachtig waren. Stikstofproductie heeft betrekking op de hoeveelheid uitgescheiden stikstof tijdens opstallen en tijdens beweiding, verminderd met de gasvormige stikstof verliezen die optreden in stal en opslag. In de mestwetgeving is dit de stikstofproductie die getoetst wordt aan gebruiksnormen voor dierlijke mest. Gasvormige stikstofverliezen bestaan uit ammoniak en overige gasvormige stikstofverbindingen. SYSteem WOningVoorraad. Hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. Commerciële dienstverlening. Verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen. Stemmen uitgebracht bij de verkiezingen die niet blanco of ongeldig zijn. Niet-natuurlijke doodsoorzaken. uwv, Uitvoering Werknemersverzekeringen. Voorbereidend beroepsonderwijs. Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Verblijfsrecreatieve logiesvormen zijn kampeerterreinen, huisjesterreinen, groepsaccommodaties (kampeerboerderijen, kamphuizen, vakantiehuizen). Vertrek van een adres binnen de gemeente en vestiging op een adres binnen de gemeente. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

194 Bijlagen 193 Vertrek Vestiging (bedrijfs) Vestiging Vinexwijk vmbo vmbo-bk vmbo-gt vmr vrom vwo Vertrek van een adres binnen de gemeente naar een bestemming buiten de gemeente of landsgrens. Een locatie van een onderneming, instelling of zelfstandige beroepsbeoefenaar, dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrijfsruimte, dan wel elk complex daarvan, waarin of van waaruit een economische activiteit, andere (niet-economische) activiteit, of zelfstandig (vrij) beroep wordt uitgeoefend door minimaal één werkzaam persoon. Vestiging op een adres binnen de gemeente met een herkomst van buiten de gemeente of landsgrens. Nieuwbouwwijk gebouwd in het kader van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra. Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. vmbo: basis beroepsgericht, kader beroepsgericht. vmbo: gemengd en theoretisch beroepsgericht. Veiligheidsmonitor Rijk. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. W Wajong wao Waterschap waz Weduwstaat Werkloosheidspercentage Werklozen Werkloze beroepsbevolking Werkzame beroepsbevolking Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. Deze wet is op 1 januari 1998 in werking getreden en heeft tot doel een regeling te treffen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen die geen beroep kunnen doen op de wao omdat een arbeidsverleden ontbreekt (personen die arbeidsongeschikt worden voor hun 17e levensjaar en personen die een opleiding/ studie volgen). Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering. In werking getreden op 1 januari Uitkering voor personen in loondienst die langer dan een jaar ziek zijn, en ook geen andere werkzaamheden kunnen uitvoeren tegen een gelijke loonwaarde. Overheidsinstantie die, onder toezicht van Provinciale Staten, in een bepaalde regio tot taak heeft de waterhuishouding te regelen en belast is met onderhoud van wegen en bruggen. Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen. In werking getreden op 1 januari Betreft een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor personen die als zelfstandige werkzaam zijn, als beroepsbeoefenaar, of als meewerkende echtgenoot. De wettige echtgeno(o)t(e) door sterfte verloren hebbend en niet opnieuw wettig in de echt verbonden. Werkloze beroepsbevolking in procenten van de totale beroepsbevolking. Zie niet-werkende werkzoekenden (nww), werkloze beroepsbevolking en geregistreerde werkloosheid. Mensen die niet of minder dan 12 uur per week werken, binnen twee weken beschikbaar zijn voor een baan van 12 of meer uur per week en daar actief naar op zoek zijn. Alle mensen tussen jaar die tenminste twaalf uur per week in loondienst of eigen bedrijf werken (zie ook definitie beroepsbevolking). B Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

195 194 Bijlagen Werkzame personen Westerse allochtonen wga wia wo Woningdichtheid Woningvoorraad Wooneenheid woz ww wwb Personen die een beroep uitoefenen en 12 uur of meer per week werkzaam zijn. Hieronder vallen directeuren van nv s en bv s, eigenaars, meewerkende gezinsleden, personeel in loondienst, krachten geleend van uitzendbureaus en personen werkzaam via regelingen voor gesubsidieerde arbeid zoals Wet Inschakeling Werkzoekenden (jwg, banenpool), Melkert -banen en wsw. Tot de werkenden worden ook buitendienstmedewerkers gerekend zoals vertegenwoordigers, service-/onderhoudsmedewerkers, varend/rijdend personeel en thuiswerkers die op de loonlijst staan. Ook personen afwezig wegens ziekte/vakantie worden meegeteld. Allochtonen afkomstig uit Europa (inclusief de gehele voormalige Sovjet-Unie), Noord-Amerika, Oceanië, Indonesië en Japan. De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. De regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten (wga) verstrekt uitkeringen aan gedeeltelijk arbeidsongeschikten en niet-duurzaam arbeidsongeschikten. De wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen voorziet werknemers en ambtenaren van een uitkering in geval zij arbeidsongeschikt raken. De wet is in werking getreden per 29 december 2005 en is van toepassing op personen die op of na deze datum voor het eerst een arbeidsongeschiktheidsuitkering toegekend krijgen. Er is een wachttijd van 104 weken. Het betreft dus mensen die ziek geworden zijn vanaf 1 januari De wia kent twee soorten uitkeringen, de iva en de wga. Wetenschappelijk onderwijs. Het aantal woningen per oppervlakte-eenheid (gewoonlijk per km 2 land). Het totaal voor bewoning geschikte woningen. Een (deel van een) tot bewoning bestemd gebouw dat bestemd is voor permanente bewoning door een particulier huishouden en dat voldoet aan alle criteria die van toepassing zijn op woningen. Voor eventueel ontbrekende keuken en/of douche dient een gemeenschappelijke voorziening in het gebouw aanwezig te zijn. Het gebouw waarin de wooneenheid is gelegen, is gebouwd of verbouwd met bestemming bewoning door meerdere particuliere huishoudens. Door de gemeenten periodiek getaxeerde waarde van onroerende zaken in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (Wet woz). Werkloosheidswet. In werking getreden in 1952 en in 1987 vervangen door een nieuwe Werkloosheidswet. Doel van de wet is werknemers te verzekeren tegen de financiële gevolgen van werkloosheid. Wet Werk en Bijstand. Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam

196 195 B Metropoolregio Amsterdam naar gemeenten en subregio s, 1 januari B Zaanstreek agglomeratie Haarlem Het Gooi en Vechtstreek Waterland + IJmond Amstel-Meerlanden Flevoland Amsterdam 1 Amsterdam 2 Wormerland 3 Zaanstad 4 Beverwijk 5 Heemskerk 6 Uitgeest 7 Velsen 8 Bloemendaal 9 Haarlem 10 Haarlemmerliede en Spaarnwoude 11 Heemstede 12 Zandvoort 13 Aalsmeer 14 Amstelveen 15 Diemen 16 Haarlemmermeer 17 Ouder-Amstel 18 Uithoorn 19 Blaricum 20 Bussum 21 Hilversum 22 Huizen 23 Laren 24 Muiden 25 Naarden 26 Weesp 27 Wijdemeren 28 Almere 29 Lelystad 30 Beemster 31 Edam-Volendam 32 Landsmeer 33 Oostzaan 34 Purmerend 35 Waterland 36 Zeevang Metropoolregio Amsterdam in cijfers 2012

197 196 Aantekeningen Feiten en cijfers over de Metropoolregio Amsterdam