NUMMER 1, JANUARI 2003 NIEUWSBRIEF RANDSTADSPOOR Randstadspoor Utrecht/Eemland is een nieuw stadsgewestelijk railnetwerk voor de Utrechtse regio. Light-trainvoertuigen zullen reizigers een snelle, comfortabele en frequente verbinding bieden tussen de (stoptrein)stations. Randstadspoor Utrecht/Eemland is een samenwerkingsproject van Bestuur Regio Utrecht, Provincie Utrecht, Gemeente Utrecht, Gemeente Amersfoort, Gewest Eemland, Rijkswaterstaat Directie Utrecht en ProRail.
Beste lezers, Voor u ligt de eerste nieuwsbrief Randstadspoor in een nieuwe reeks. Met deze nieuwsbrief willen de leden van de projectorganisatie Randstadspoor u snel en op maat informeren over de laatste ontwikkelingen rond Randstadspoor. Eerder verschenen al nieuwsbrieven over de verkenningsstudie Randstadspoor Utrecht. De nieuwsbrief Randstadspoor richt zich op de nieuwe fase die het project onlangs is ingegaan: de uitvoeringsfase. In deze nieuwsbrief laten we u kennismaken met de projectorganisatie Randstadspoor en haar activiteiten. Verder leest u de stand van zaken rond de deelbeschikkingen voor de infrastructuur, het station Utrecht Terwijde, de uitbreidingen in Houten, het project Benutten & Bouwen en de stationsformule. Ook in de toekomst houden we u op de hoogte van nieuws rond Randstadspoor. U zult circa vier maal per jaar de nieuwsbrief Randstadspoor ontvangen. Daarnaast kunt u met vragen altijd terecht bij het Projectbureau en ontmoeten we elkaar waarschijnlijk tijdens bijeenkomsten over Randstadspoor. Margreet de Zeeuw, projectmanager
RANDSTADSPOOR: HOE ZAT HET OOK ALWEER: Het concept van Randstadspoor is ontstaan uit de behoefte om beter in te spelen op de vervoersvraag in de Utrechtse regio. Randstadspoor maakt gebruik van de rond Utrecht aan te leggen 4-sporigheden en richt zich vooral op verplaatsingen tussen de tien en dertig kilometer. Het netwerk van Randstadspoor omvat drie corridors: Woerden - Geldermalsen/Tiel Breukelen - Driebergen - Rhenen Utrecht - Amersfoort - Vathorst (inclusief Utrecht - Hilversum en Utrecht - Baarn) MINDER OVERSTAPPEN Het vervoer binnen het stadsgewest neemt sterk toe. Randstadspoor speelt hierop in, samen met het Hoogwaardig Openbaar Vervoer. Utrecht Centraal is voor veel reizigers niet langer de eindbestemming, maar een overstapplaats. De treinen van Randstadspoor rijden na Utrecht Centraal verder naar plaatsen elders in de regio. Deze nieuwe doorgaande verbindingen zorgen ervoor dat reizigers minder hoeven over te stappen om op hun bestemming te komen. HOGERE FREQUENTIE EN MEER STATIONS Randstadspoor laat snelle light-trainvoertuigen rijden. Deze treinen komen in de plaats van de huidige stoptreinen en lijken meer op metrovoertuigen. Ze zullen bovendien vaker rijden dan de huidige stoptreinen en op meer stations stoppen. Dit wordt mogelijk door extra infrastructuur aan te leggen en doordat light-trainvoertuigen sneller kunnen optrekken en afremmen. De ontsluiting van de VINEX-locaties Houten-Zuid, Leidsche Rijn en Amersfoort Vathorst heeft prioriteit in de aanleg van Randstadspoor. HET CONCEPT: verplaatsingen binnen regio Utrecht/Eemland afstand 10 tot 30 km light train snel en frequent meer stations RANDSTADSPOOR: ORGANISATIE EN ACTIVITEITEN Het Projectbureau Randstadspoor vormt het hart van de projectorganisatie en coördineert alle activiteiten rond de realisering van het concept Randstadspoor. In 2003 concentreert het Projectbureau zich op: I. Het formuleren van een eindbeeld voor Randstadspoor (2011) met de bijbehorende fasering (welke frequenties op de corridors, welke verbindingen en welke stations); II. Het ontwikkelen van een integrale serviceformule voor Randstadspoor. Het Projectbureau levert een integraal programma van eisen met als onderdelen: dienstregeling, stations, materieel, et cetera. Prioriteit daarbinnen krijgt de uitwerking van het onderdeel nieuwe stations. III. Het communiceren over ontwikkelingen rond Randstadspoor met de betrokken partijen, met name de gemeenten.
INVESTERINGEN IN INFRASTRUCTUUR Randstadspoor maakt gebruik van de spooruitbreidingen die al zijn gepland en voorbereid tussen Woerden en Houten, en tussen Amsterdam en Utrecht. Daaraan moeten voor Randstadspoor echter een aantal specifieke voorzieningen worden toegevoegd, zoals stations en keervoorzieningen. De investeringen voor deze extra infrastructuur zijn al vastgelegd in het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT) van het ministerie van Verkeer & Waterstaat. Daarmee is het geld gereserveerd, maar nog niet definitief beschikbaar. Om de infrastructuur daadwerkelijk te kunnen realiseren, zijn deelbeschikkingen nodig. ProRail maakt de aanvragen. KEERVOORZIENING NIJKERK Keervoorzieningen zijn wissels om de trein te kunnen keren en dus in de andere richting terug te laten rijden. De keervoorziening bij Nijkerk was mede nodig voor de bediening van station Amersfoort Vathorst (planning: 2004). De gemeenteraad van Nijkerk heeft in oktober besloten geen medewerking te verlenen aan de komst van een keervoorziening in Nijkerk. Reden is dat de gemeenteraad geen garantie van de rijksoverheid heeft gekregen voor de komst van station Nijkerk Corlaer. Nijkerk maakt daarom nu geen deel meer uit van Randstadspoor. KEERVOORZIENING AMERSFOORT Nu de voorziening niet in Nijkerk kan komen, wordt voortvarend gezocht naar een mogelijkheid voor een keervoorziening in Amersfoort, zonder de planning voor Vathorst in gevaar te brengen. DEELBESCHIKKINGEN Het project Randstadspoor wordt in delen geknipt en uitgewerkt in afzonderlijke deelbeschikkingen. In zo n deelbeschikking staat exact aangegeven welke voorziening gaat worden gebouwd en op welke locatie. Op deze wijze hoeft er niet te worden gewacht op het projectdeel met de langste doorlooptijd. ProRail heeft inmiddels de eerste vijf aanvragen voor deelbeschikkingen bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat ingediend: traject Utrecht - Amersfoort - Nijkerk: station Amersfoort Vathorst en waarschijnlijk een keervoorziening bij Vathorst (gebruiksmogelijkheid: vanaf 2004); traject Utrecht - Amsterdam: stations Maarssen Noord en Utrecht Zuilen en een keervoorziening bij Breukelen (gebruiksmogelijkheid vanaf 2006); traject Vleuten - Amsterdam Rijnkanaal: onder meer aanleg van een hoge transparante aarden baan, een verplaatst en vernieuwd station Vleuten, definitief station Utrecht Terwijde, onderdoorgangen bij Leidsche Rijn en een keervoorziening bij Woerden Molenvliet (gebruiksmogelijkheid: vanaf 2010); traject Lunetten - Houten Castellum: viersporigheid, verhogen spoorbaan in stadscentrum Houten, definitief station Houten-Zuid en een keervoorziening ten zuiden van station Houten Zuid; (gebruiksmogelijkheid: vanaf 2009); Vanaf januari 2001 wordt het tijdelijke station Houten Zuid reeds bediend met een tram. Geldermalsen: een keervoorziening (gebruiksmogelijkheid: vanaf 2005).
Het ministerie heeft een deel van deze aanvragen eind 2002 gehonoreerd, waarna met de uitvoering kon worden begonnen. De overige beschikkingsaanvragen worden naar verwachting in 2003 ingediend. RANDSTADSPOOR EN RIJKSBEGROTING Ten tijde van het opstellen van de rijksbegroting kunnen reserveringen (in het MIT) worden opgeheven of in de tijd worden verplaatst. Bij het opstellen van de begroting voor 2003 zijn een aantal spoorprojecten naar achteren geschoven. De middelen voor Randstadspoor zijn gehandhaafd. Er is daarom geen reden om aan te nemen dat de investeringen in Randstadspoor niet doorgaan of dat de deelbeschikkingen op zich laten wachten. UTRECHT TERWIJDE ProRail is begonnen met de bouw van een tijdelijk station Utrecht Terwijde (voorheen Leidsche Rijn West genoemd). Dit tijdelijk station is bijna gereed. NS heeft inmiddels een besluit genomen om vanaf december 2003 de stoptrein Utrecht-Leiden (2x per uur) bij dit station te laten stoppen. HOUTEN Na maanden van intensief overleg zijn de Gemeente Houten en ProRail overeengekomen op welke wijze de spoorverdubbeling in Houten kan worden vormgegeven. In Houten wordt de spoorbaan verbreed en hoger aangelegd dan de huidige 2 sporen. De wijze waarop dat gebeurt, bepaalt in grote mate de mogelijkheden voor de voorzieningen in het bestaande centrum. Daarom moest over veel projectonderdelen overeenstemming worden bereikt tussen de Gemeente Houten en ProRail. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een projectovereenkomst, die onlangs is ondertekend. De gemeente staat voor de opgave om het bestaande stadscentrum te vernieuwen én een tweede centrum in het VINEX-gebied te realiseren. Voor beide centra staan de uitstraling, het voorzieningenniveau en de bereikbaarheid centraal. ProRail staat voor de opgave de spoorbaan te verbreden van twee naar vier banen en de VINEX-locatie Houten-Zuid toegankelijk te maken door de aanleg van een tweede station. PROJECT BENUTTEN & BOUWEN In 2001 is het project Benutten & Bouwen gestart. Het project is een samenwerkingsverband van het ministerie van Verkeer & Waterstaat, ProRail en de vervoersbedrijven NS en Railion. Doel van het project is te komen tot een kwaliteitssprong op het landelijke spoorwegnet. In mei 2002 heeft de projectorganisatie haar rapport gepresenteerd. Daarin stelt zij voor om een corridorconcept in te voeren dat uiteindelijk leidt tot een verdubbeling van het vervoer van reizigers en goederen per spoor bij een punctualiteit van 95 procent. De projectorganisatie gaat daarbij uit van een investeringsbedrag van 13 tot 19 miljard euro tot 2020.
De komende maanden zal het corridorconcept van Benutten & Bouwen worden uitgewerkt voor het stadsgewestelijke vervoer. In drie bijeenkomsten onderzoekt de projectorganisatie Benutten & Bouwen samen met het Projectbureau Randstadspoor hoe de concepten van beide projecten goed op elkaar kunnen worden aangesloten. Daarna zullen deze bevindingen worden ingebracht in de politieke besluitvorming in het kabinet en Tweede Kamer. KWALITEIT EN UITSTRALING STATIONS RANDSTADSPOOR De uitstraling van stations is belangrijk voor de aantrekkelijkheid van het openbaar vervoer. Daarom wordt veel aandacht besteed aan de stations van Randstadspoor. Elk station moet er aantrekkelijk uitzien en herkenbaar zijn. Dat biedt de reizigers duidelijkheid. De rijksoverheid legt de stations aan in samenspraak met de betreffende gemeenten. ProRail heeft daarvoor een set normen opgesteld: het Basisstation. De rijksoverheid heeft deze normen overgenomen als kader voor nieuw te bouwen stations. Bestaande stations worden in overleg met de rijksoverheid aangepast. Het Projectbureau Randstadspoor wil de komende periode samen met de regionale overheden een formule ontwikkelen voor de stadsgewestelijke stations (oftewel de stoptreinstations) in de Randstad. De stations van Randstadspoor maken hiervan deel uit. Door in de hele Randstad dezelfde formule toe te passen, kunnen reizigers namelijk snel zien op wat voor soort station ze zich bevinden en dus wat ze er kunnen verwachten. BIJEENKOMSTEN Tijdens informatiebijeenkomsten in juli 2002 hebben wij de gemeenten bijgepraat over de ontwikkelingen rond Randstadspoor. Daar werd aangekondigd dat er bijeenkomsten zouden volgen over de uitstraling van de stations. Planning is een eerste bijeenkomst te houden in het voorjaar van 2003. Tijdens de bijeenkomst wil de projectorganisatie Randstadspoor de gemeenten informeren over de laatste stand van zaken en meer zicht krijgen op de ideeën en verwachtingen van de gemeenten en met hen nadenken over de formule voor de stations van Randstadspoor. MEER INFORMATIE Met vragen of suggesties bent u welkom bij het Projectbureau Randstadspoor: Margreet de Zeeuw (projectleider), telefoon 06-17 83 44 56 Esther Bos (medewerker), telefoon 030-258 24 83 Marieke Kuijer (medewerker), telefoon 030-286 25 25 Of info@randstadspoor.nl Het Projectteam
PROJECTORGANISATIE (zie het organisatieschema): Het Bestuurlijk Overleg Randstadspoor (BORS), bestaande uit regionale bestuurders van het BRU, de Provincie Utrecht, Gemeente Amersfoort, Gemeente Utrecht en RWS en adviseurs van ProRail, stuurt de projectorganisatie aan via de Ambtelijke Stuurgroep. Het Projectbureau fungeert als spin in het web. Om voor afstemming op het gebied van de infrastructuur te zorgen, neemt de projectmanager Randstadspoor deel aan het voortgangsoverleg Vleugel/RSS van het rijk met ProRail. ORGANISATIESCHEMA RANDSTADSPOOR BORS Ambtelijke Stuurgroep Infra overleg RWS/DGP/Railned/RIB Projectbureau Bestuur Regio Utrecht Provincie Utrecht Gemeente Utrecht Gemeente Amersfoort o.l.v. Projectmanager Wg Communicatie BRU Prov. Utrecht Gem. Utrecht RIB Wg Productontwikkeling NS BRU Prov. Utrecht Railned RWS Projectmanager Gemeente Utrecht Wg Marktverkenning Railned BRU Prov. Utrecht RWS Adviseur: Goudappel Coffeng
COLOFON UITGAVE: Projectorganisatie Randstadspoor Postbus 14107, 3500 SE Utrecht TEKST: Projectbureau Randstadspoor/ Wezenberg Communicatie VORMGEVING: Pier 19, Utrecht