4-0 CONTRAFLOW SYSTEMEN

4-0 CONTRAFLOW SYSTEMEN Bepaling van kengetallen ten behoeve van de kostenraming Defintief Rijkswaterstaat AdviesdienstVerkeeren Vervoer Grontmij Advies &Techniekbv Zeist, 19augustus 1997 jç Grontmij 4271161 /UIW&S/RAP/425/RP

Inhoudsopgave 1 Samenvatting. 3 2 Inleiding...4 3 Uitgangspunten... 5 4 Bepaling verbredingskosten van een rijbaan...6 4.1 Grondwerk...6 4.2 Sloopwerkzaamheden...6 4.3 Aanbrengen fundering...6 4.4 Aanbrengen asfalt...6 4.5 Geleiderail...6 4.6 Directie- en uitvoeringskosten...6 4.7 Inrichten werkterrein...6 4.8 Kwaliteitsborging...7 4.9 Algemene kosten, Winst en risico... 7 4.10 Engineeringskosten...7 4.11 Detaillering...7 4.12 Meerkosten ZOAB...7 5 Raming van verbredingskosten bij verbreding van beide rijbanen... 8 5.1 Directekosten...8 5.2 Indirectekosten...8 5.3 Bijkomende kosten...8 5.4 Diversen...8 5.5 Onvoorzien...8 6 Bepaling van de kosten voor aanleg van een doorsteek...9 7 Verkeersmaatregelen...10 7.1 Bepaling van het kengetal voor verkeersmaatregelen. 10 8 Toetsing van de bepaalde en geïventariseerde resultaten... 11 Bijlagen 6 Grontmij 42711 61/U/W&S/RAP/425/RP

1 Samenvatting In het voorliggende rapport zijn op basis van kostenramingen en analyses kengetallen opgesteld ten behoeve van de raming van de kosten voor het verbreden van de verhardingen in het kader van fase 4 van het project "4-0 Contraflow systemen". De resultaten zijn in onderstaande tabel samengevat: Verbredingskosten verhardingen per m2, exclu- f 240,- sief meerkosten overlagen van de verbreding. Meerkosten overlagen van de verbreding met f 16,- ZOAB Verkeersmaatregelen, per m' te verbreden rij- f 180,- baan, zonder combinatie met onderhoud Alle bedragen zijn exclusief 17,5 0 BTW. Grontmij 4271161 /U/W8/RAP/425/RP

2 Inleiding In het kader van het project T!File arm wegbeheer" is besloten dat hiervoor op autosnelwegen met 2 x 2 rijstroken toepassing van het 4-0 contraflow systeem noodzakelijk is. Hiervoor is een minimale verhardingsbreedte van 12,50m noodzakelijk. Een groot gedeelte van de autosnelwegen voldoet niet aan deze breedte eis. Ten behoeve van de budgetraming van de kosten voor de verbredingswerkzaamheden worden de hoeveelheden bepaald aan de hand van inventarisaties. In dit rapport worden de te hanteren kengetallen bepaald. Hierbij worden de volgende stappen doorlopen: bepaling van de kosten voor verbreding van een enkele fi ctieve rijbaan; bepaling de kosten bij verbreding van beide rijbanen; toetsing van de bepaalde resultaten aan besteksramingen; analyse van de kostendragers en vaststellen kengetallen. In de hoofdstukken 4 t/m 7 zijn de resultaten en toelichtingen hierop beschreven. In hoofdstuk 8 worden de resultaten geanalyseerd en verwerkt tot kengetallen. 6 Grontmij 4271161 /U/W&S/RAP/425/RP

3 Uitgangspunten De kengetallen worden bepaald met behulp van de volgende kostendragers: Directekosten: grondwerk; sloopwerk verhardingen en meubilair; aanbrengen fundering en verhardingen; verwijderen een aanbrengen geleiderail. Indirectekosten: directiekosten; uitvoeringskosten; inrichten werkterrein; kwaliteitsborging; algemene kosten, winst en risico. Bijkomende kosten: engineeringskosten. Diversen: detailleringskosten; Onvoorzien. De kengetallen voor verbredingen worden uitgedrukt in guldens per m 2 oppervlakte van de verbreding op het niveau van de deklaag. De kostenraming wordt opgesteld ten behoeve van het bepalen van de benodigde budgetruimte. Voorwaarde is dat de uitkomsten voldoende zijn om de werkelijke kosten te dekken, zonder dat er grote budgetoveren onderscheidingen optreden. Verwervingskosten voor grond worden buiten beschouwing gelaten. De gedachte hier achter is dat bij een verbreding naar 12,5m er over het algemeen voldoende ruimte aanwezig is in het beschikbare tracé. Bij een verbreding naar 13,50m ontstaan er, naast knelpunten, waarschijnlijk ruimte problemen. De kosten die hieruit zullen voortvloeien zijn door hun grote variatie, niet in kengetallen uit te drukken. De kengetallen voor verkeersmaatregelen worden apart berekend. De kengetallen worden bepaald bij een overschrjdingskans van 5%. De kosten voor het maken van permanente doorsteken door de middenberm zijn niet betrokken bij de kengetallen. Wel is een globale raming gemaakt van de kosten voor het maken van een dergelijke doorsteek. De werkzaamheden worden uitgevoerd in combinatie met werkzaamheden ten behoeve van het aanbrengen van ZOAB of overlagingswerkzaamheden. 6 Grontmij 4271161 /U/W&S/RAP/425/IU'

4 Bepaling verbredingskosten van een rijbaan Uitgegaan wordt van het aanbrengen van een verbreding aan een zijde van een rijbaan met een vaklengte van 5000m. De verbreding bedraagt gemiddeld 2m. De kosten voor de werkzaamheden zijn op hoofdzaken geraamd op f 2.426.458,-.(zie bijlage 1) 4.1 Grondwerk Ter plaatse van de verbreding is de ondergrond niet geschikt als ondergrond voor een verharding. De kosten voor ontgraven en aanvullen zijn inclusief het afwerken van de bermen en het afvoeren van overtollige grond. Er is ervan uitgegaan dat er tot im onder de onderkant van de fundering een grondverbetering door middel van zand noodzakelijk is. 4.2 Sloopwerkzaamheden Van de bestaande toplaag, dik gemiddeld 0,04m, wordt een strook van 0,95m verwijderd. Van de tussenlaag met een dikte van 0,04m, wordt 0,50m verwijderd. Er is gerekend met volledig hergebruik van vrijgekomen freesasfalt. 4.3 Aanbrengen fundering De bestaande fundering wordt 2 meter verbreed met een dikte van 0,25m. De verbreding wordt gemaakt van een ongebonden steenfundering van betonpuin 80¼. 4.4 Aanbrengen asfalt Bij de bepaling van de kosten is uitgegaan van het aanbrengen van een verbreding die constructief gelijk is aan de bestaande verhardingsconstructie. De meerkosten die ontstaan door de grotere oppervlakte die moet worden overlaagd zijn apart berekend. De onderlagen worden tegen de bestaande lagen aangedraaid. De tussenlaag en toplaag worden met een overlap van 0,5m over de voorgaande laag, tegen het gezaagde asfalt gedraaid. Er zijn geen kosten opgenomen ter voorkoming van scheurvorming als gevolg van zettingsverschillen. 4.5 Geleiderail In de raming is er van uitgegaan dat bij ca. 20 % van de te verbreden rijbaanlengte geleiderail moet worden verplaatst en / of vervangen. Bij een wegvak van 5000m wordt derhalve gemiddeld 500m van de geleiderail verplaatst en 500m vervangen. 4.6 Directie- en uitvoeringskosten Uitgangspunt is dat de uitvoeringstijd van het werk gemiddeld 15 weken is. Zowel de kosten voor directievoorzieningen, als de uitvoeringskosten zijn bepaald op ca. f 3000,- per week per kostensoort. 4.7 Inrichten werkterrein De kosten van een werkterrein zijn gebaseerd op een eenvoudig parkeerterrein, het voorzien in leverantie van electra en verwarming en een sanitaire voorziening. De geraamde PM post is inclusief het verwijderen en het in oude staat terug brengen. Voor huur of aankoop van de lokatie zijn geen kosten gerekend. jç Grontmij 42711 61/UfW&S/RAP/425/I'

Bepaling verbredingeskosten 4.8 Kwaliteitsborging De kosten voor controle en onderzoek van de kwaliteit van de geleverde produkten en werkzaamheden, zijn geraamd als een percentage (3%) van de directekosten. 4.9 Algemene kosten, Winst en risico In de praktijk wordt voor de algemenekosten (de "overhead" kosten van de aannemer) een percentage van het totaal aan directekosten gerekend van ca. 7 %. Voor de winst en het risico van de aannemer wordt een percentage van ca. 6% gerekend. 4.10 Engineeringskosten De engineeringskosten zijn bepaald op 6% van de som van de directe- en indirectekosten. Dit zijn de engineeringskosten voor nadere detaillering en revisiewerkzaamheden tijdens en na uitvoering van de werkzaamheden. 4.11 Detaillering De werkzaamheden zijn geraamd op hoofdzaken. Tijdens de besteksfase komt er inzicht in de details als aanpassen verhardingen t.p.v. kunstwerken, kabels en leidingen in de bermen, duikers, enz. De kosten voor deze werkzaamheden zijn bepaald als een opslagpercentage van 25 % op het totaal aan directe-, indirecte- en bijkomendekosten. 4.12 Meerkosten ZOAB Indien de verbredingswerkzaamheden worden uitgevoerd in combinatie met het aanbrengen van een ZOAB deklaag dient er meer deklaag te worden aangebracht. Deze meerkosten worden per m 2 geraamd: Dikte: 0,04m Gewicht / m 2: 0,01 ton Aanbrengen ZOAB: 0,1 ton/m 2 â f 130,- f 13,00 Onvoorzien 30 % - 3,48 Totaal (mci. afronding) f 16,- 16 Grontmij 4271161 /UIW&SIRAPI425IP,P

5 Raming van verbredingskosten bij verbreding van beide rijbanen In hoofdstuk 4 zijn de kosten geraamd bij verbreding van één rijbaan. Indien beide rijbanen worden verbreed is er geen sprake van verdubbeling van kosten. Bij het opstellen van kengetallen is inzicht in de invloed van dit type verbreding noodzakelijk. In bijlage 2 zijn de kosten voor verbreding van beide rijbanen geraamd op f4.693.915,- In de volgende paragrafen worden de relaties met de de posten uit hoofdstuk 4 beschreven. 5.1 Directekosten De hoeveelheden verdubbelen ten opzichte van de verbreding van één baan. 5.2 Indirectekosten Bij zowel de directie- als uitvoeringskosten is de uitvoeringsduur van belang. Verdubbeling van hoeveelheden betekent niet automatisch een verdubbeling van uitvoeringskosten. Bij het opstellen van de raming is ervan uitgegaan dat de bouwtijd bij dubbele verbreding effectief 160 % van de bouwtijd bedraagt die nodig is bij verbreding van één rijbaan. De kosten voor het inrichten van een werkterrein wijzigen niet. De kosten voor kwaliteitsborging, algemenekosten en Winst en Risico zijn een percentage van de directekosten. De percentages blijven gelijk. 5.3 Bijkomende kosten De kosten voor het maken van doorsteken wijzigen niet. De engineeringskosten zijn een percentage van de som van directe- en indirectekosten. Het percentage blijft gelijk. 5.4 Diversen Het percentage van de kosten bij detaillering ondervindt geen wijzigingen. De kosten voor het aanbrengen en verwijderen van de barrier blijven gelijk. De kosten voor huur van de barrier zijn afhankelijk van de duur van het werk. Deze bedraagt bij verbreding van beide rijbanen 160 o/ (zie ook paragraaf 5. 2) van de periode die nodig is bij verbreding van een rijbaan. 5.5 Onvoorzien Het percentage onvoorzien blijft gelijk bij verbreding van beide rijbanen. Ç Grontmij 42711 611U/W&S/RAP/425/Fff'

6 Bepaling van de kosten voor aanleg van een doorsteek Bij toepassing van 4-0 contraflow zijn doorsteken in de middenberm noodzakelijk. Deze noodzaak is ook aanwezig bij wegvakken waar de veharding reeds voldoet aan de breedte eis. Over de vormgeving en de onderlinge afstand is nog geen duidelijkheid. Daarnaast worden de kosten voor het maken van een doorsteek ook sterk beïnvloed door de breedte van de middenberm. Gezien bovenstaande onzekerheden in in overleg met de overleggroep besloten om de kosten voor het maken van doorsteken (ca. f 100.000- f 300.000) niet te betrekken bij het ramen van de verbredingskosten. 6 Grontmij 4271161 /U/W&S/RAP/425/I

7 Verkeersmaatregelen De kosten voor verkeersmaatregelen bestaan voornamelijk uit de volgende onderdelen: aanbrengen en verwijderen barrier; huur barrier; tijdelijke bebordingen en belijning; tijdelijke verlichting. Indien in een vak beide rijbanen worden verbreed, komen hier nog de kosten bij voor het verplaatsen van de barrier. 7.1 Bepaling van het kengetal voor verkeersmaatregelen. In bijlage 4 zijn, bij punt 1, de kosten bepaald voor verkeermaatregelen in geval één en beide rijbanen worden verbreed. Uitgegaan is van een vaklengte van 5000 m. Indien 70% van de totale lengte te verbreden rijbaan wordt gerealiseerd als een verbreding van één baan, kan het kengetal voor verkeersmaatregelen alsvolgt worden bepaald: 70¼ x f 190 + 30(Vo x f 150 = f 178,00 (afgerond f180,-) / m 1 te verbreden rijbaan. Bij punt 2 zijn de kosten, uitgedrukt in kosten per m' vaklengte, van een verbredingswerk in de Randstad gepresenteerd. Hieruit blijkt een aanzienlijk hoger bedrag per m', f235,-. Het is echter onduidelijk waaruit dit bedrag is opgebouwd. Voorgesteld wordt om te rekenen met een bedrag van f 180,- per m' te verbreden rijbaan. $ Grontmij 4271 161 /IJ/W&SIRAP/425/RP

Toetsing bepaalde en geïnventariseerde resultaten 8 Toetsing van de bepaalde en geiventariseerde resultaten Bij de inventarisatie van de verhardingsbreedtes is expliciet gevraagd naar ramingen voor verbredingswerkzaamheden. Er zijn 3 reacties ontvangen. De locatie van deze werken zijn landelijk verspreid: het zuiden; de randstad; het oosten van het land. Ad. A: Het gaat hierbij om een raming, in het kader van wegbeheer 2000 +, van verbredingskosten van alle door de dienstkring beheerde autosnelwegen. Het geraamde bedrag per m 2 is omgerekend naar het prijspeil van 1997. Ad. B: De kosten voor verbreding met gemiddeld 1,4m van ca. 17000m rijbaan zijn geraamd op f 4.000.000,-. De verbreding aan één rijbaan heeft een lengte van ca. 17km, met een gemiddelde breedte van 1,4m en wordt in vakken van ca. 4000m gerealiseerd. Ad. C: Uit een onderhoudsbestek en kostenraming zijn de posten die betrekking hebben op verbredingen gelicht. De indirecte kosten zijn naar ratio berekend. Het gaat hierbij om het verbreden van beide banen, verspreid over twee vakken met een totale lengte van ca. 5700 m. De berekende en geïnventariseerde kosten, uitgedrukt per eenheid, zijn in onderstaande tabel gepresenteerd. Omschrijving werk kosten 1m2 f Verbreding van één rijbaan, bijlage 1 243 Verbreding van beide rijbanen, bijlage 2.235 S Plan wegbeheer 2000+, van een dienstkring 178 Verbreding van één rijbaan, in de Randstad 173 0nderhoudsbestek, beide rijbanen 202 F4-- 1 Bij de tabel worden de volgende kanttekeningen geplaatst: In de ramingen 1 en 2 zijn percentage posten voor onvoorzien en detaillering opgenomen. De ramingen 3 en 4 zijn herberekend naar het prijspeil 1997. Raming 4 is opgesteld aan de hand van globale bedragen en hoeveelheden. Een geringe afronding van b.v. de gemiddelde breedte van de verbreding kan van grote invloed zijn op de kosten per m 2. Het verschil tussen de in bijlagen 1, 2 en 3 geraamde kosten en de kosten die zijn bepaald aan de hand van de geïnventariseerde gegevens, bedraagt ca. 30 %. Bij het maken van de raming van kosten voor verbreding van 5 Grontmij 4271161 /U/W&S/RAP/425JJ'

verhardingen wordt er geen onderscheid gemaakt naar de situatie en locatie. Daarnaast bestaat er onzekerheid over details. Onder deze condities is een marge van ca. 30% niet ongebruikelijk. Op grond van bovenstaande wordt voorgesteld om de geraamde bedragen te hanteren. Verwacht mag worden dat, ingeval beide rijbanen dienen te worden verbreed, op een groot aantal locaties de werkzaamheden niet in één fase worden gerealiseerd. Analoog aan de verkeersmaatregelen worden de kosten per m 2 berekend volgens de verdeleing van 70% - 30%: 70% x f 243 + 30% x f 235 = f 240.60 per m 2. 0p grond van bovenstaande wordt geconcludeerd dat, indien de kosten voor het verbreden van autosnelwegen worden berekend met een bedrag van f 240,- /m2, er een budget-bedrag ontstaat dat voldoet aan het uitgangspunt t.a.v. het doel van de kostenraming. Alle bedragen zijn exclusief kosten voor verkeersmaatregelen en BTW. jç Grontmij 4271161 /U/W&S/RAP/4254W

Bijlage 1 Raming van verbredingskosten voor verhardingen verbreding van één rijbaan Grontmij 4271161 /UIW&S/RAP/425/F'

GRONTMIJ/contra raming wegvak/excl. verkeersmaatregelen 22 mei 1997 Pagina 1.1.1 Raming Raming [f] op basis van T waarden Omschrijving I Code leenheid Hoeveelheid Prijs/h Subtotaal Totaal DIRECTE KOSTEN I - GRONDWER< 0 oj 0 Ontgraven m3 14.500,00 4,00 58.000 - aanbrengen zand m3 11.250,00 24,00 270.000 FREZEN ASFALT 0 0 0 - Zagen 4cm m 10.000,00 7,00 70.000 frezen m2 7.000,00 8,00 56.000 - FUNDERING 0 0 0 - Aanbrengen puin ton 1 5.000,00 23,00 115.000 - \TERHARDINGEN 0 0 0 - Onderlagen ton 3.000,00 90,00 270.000 - Tussenlaag ton 1.225,00 90,00 110.250 - Toplagen 1 ton 1.220,00 95,00 115.900 - GELEIDERAIL 0 0 0 - Verplaatsen m 500,00 25,00 12.500 - Plaatsen m 500,00 200,00 100.000 -- - - - + TOTAAL DIRECTE KOSTEN 1 1.177.650 INDIRECTE KOSTEN - Directie kosten weken 15,00 3.000,00 45.000 1 - Uitvoerings kosten weken 15,00 3.000,00 45.000 - Inrichten werkterrein PM 1,00 70.000,00 70.000 - Kwaliteitsborging 0,03 1.177.650,00 35.330 - Algemenekosten 0,07 1.177.650,00 82.436 - Winst en Risico 0,06 1.177.650,00 70.659 + 1 TOTAAL INDIRECTE KOSTEN 348.424 + PRIMAIRE KOSTEN 1.526.074 BIJKOMENDE KOSTEN - engineering 0,06 1.526.074,00 91.564 TOTAAL BIJKOMENDE KOSTEN 91.564 -- - - - -------------- + SUBTOTAAL 1 1.617.638 DIVERSEN - detaillering 0,25 1.617.638,44 404.410 -- - - - + TOTAAL DIVERSEN 1 1 404.410 BASISRANING -- - - - - + 2.022.048 ONVOORZIEN - 0,20 1 2.022.048,05 404.410 RBNING EXCL. BTW 1 1 2.426.458 +

Bijlage 2 Raming van verbredingskosten voor verhardingen verbreding van beide rijbanen 6 Grontmij 4271 161/U/W&S/RAP/425/RP

GRONTMIJ/contra raming dubbel wegvak/exclusief verkeersmaatregelen 21 mei 1997 Pagina 1.1.1 Raming Raming [f] op basis van T waarden Omschrijving I Code leenheid Hoeveelheid 1 Prijs/h Subtotaal Totaal DIRECTE KOSTEN - GRONDWERK 0 0 0 - Ontgraven m3 29.00000 4,00 116.000 - aanbrengen zand m3 22.500,00 24,00 540.000 - FREZEN ASFALT 0 0 0 - Zagen 4cm m 20.000,00 7,00 140.000 - frezen m2 14.000,00 8,00 112.000 - FUNDERING 0 0 0 - Aanbrengen puin ton 10.000,00 23,00 230.000 - VERI{ARDINGEN 0 0 0 - Onderlagen ton 6.000,00 90,00 540.000 1 - Tussenlaag ton 2.450,00 90,00 220.500 - Toplagen ton 2.440,00 95,00 231.800 - GELEIDERAIL 0 0 0 - Verplaatsen. m 1.000,00 2500 25.000 - Plaatsen m 1.000,00 200,00 200.000 TOTAAL DIRECTE KOSTEN 1 2.355.300 INDIRECTE KOSTEN Directiekosten weken 25,00 3.000,00 75.000 - Uitvoeringskosten weken 25,00 3.000,00 75.000 - Inrichten werkterrein PM 1 1,00 70.000,00 70.000 - Kwaliteitsborging 1 0,03 2.355.300,00 70.659 - Algemenekosten J 0,07 2.365.300,00 164.871 - Winst en Risico 0,06 2.355.300,00 141.318 TOTAAL INDIRECTE KOSTEN 1 + 1 596.848 + PRIMAIRE KOSTEN 2.952.148 BIJKOMENDE KOSTEN - engineering % 0,06 2.952.148,00 177.129 + TOTAAL BIJKOMENDE KOSTEN j 177.129 SUBTOTAAL 3.129.277 + DIVERSEN - detaillering 0,25 3.129.276,88 782.319 -- -------------- + 1 TOTAAL DIVERSEN 782.319 BASISRAMING -- - - - - + 1 3.911.596 1 ONVOORZIEN - 0,20 3.911.596,10 782.319 t + RANING EXCL. BTW 1 4.693.915

Bijlage 3 Bepaling van de kosten verkeersmaatregelen jç Grontmij 42711 61/U/W&S/RAP/425J'

bijlage 3 R:\rws\contrafl\excel\ verkeer,xls Project: 4-0 Contraflowsystemen Fase 1 nummer: 4271161 Blad: Bepaling van de kosten voor verkeersmaatregelen. activiteit hoeveelheid kosten/ verbreden Em] eenheid een baan beide banen 1 Aanbrengen en verwijderen barrier; m' 5.000 24,00 120.000 120.000 Verplaatsen barrier; m' 5.000 16,00 80.000 Huur barrier 15 weken â f 5,-/m 5.000 75,00 375.000 Huur barrier 25 weken â f 5,-/m 5.000 125,00 625.000 Tijdelijke belijning, - verlichting, - borden PM 250.000 350.000 Aan en afvoeren barrier 5.000 18,00 90.000 90.000 Onvoorzien PM (15%) 111.750 176.250 TOTAAL 946.750 1.441.250 TOTAAL PER M' TE VERBREDEN BAAN 189 144 Afgerond 190 150 8-09-97

Verantwoording Titel : 4-0 Contraflow systemen Bepaling van kengetallen ten behoeve van de kostenraming Status Definitief Opdrachtgever(s) : Rijkswaterstaat, Adviesdienst Verkeer en Vervoer Uitgegeven door : Grontmij Advies & Techniek bv Auteur(s) : R.R. Prjt Illustratie(s) : n.v.t. O.N. : 4271161 Doc. nr. 4271 161/U/W&S/RAP/425/RP Informatie : R.R. Prijt 4 Grontmij 4271 161/U/W&S/RAP/425/T'