Einstein op de helling Vincent Icke Sterrewacht Leiden Natuurwetenschappelijk Gezelschap Leiden 2016
Sybren de Groot Sybren hield bij hoog en bij laag vol dat hij de hele natuurkunde kon uitleggen in een half uur een dreigement dat hij voor zover ik weet nooit heec uitgevoerd. prof. Karel van het Reve
Terug naar de basis De historische wortels van onze problemen
Quantum veldentheorie Van AbnormalisaKe naar RenormalisaKe
Thermodynamica van straling Thermodynamica was een briljant succes Zwarte straler Ultraviolet catastrofe Briljante mislukking
QuanKsaKe van straling Planck hypothese E = hν Ultraviolet catastrofe bedwongen Briljant succes
De Broglie hypothese E = hν ; mv = h/λ Bohr toestanden QuanKzaKe van materie E = V = a/r ; mv = h/λn ; E = b/n 2 Geen banen, FOMbo! Briljant succes Maar geen dynamica
Spiegeltje, spiegeltje Ik zie, ik zie wat jij ook allang gezien hebt maar niet opgemerkt
Licht is een stroom deeltjes
Oorzaak en gevolg Deelfde oorzaken hebben niet alkjd dezelfde gevolgen Oorzaken zonder gevolg... en gevolgen zonder oorzaak RadioacKef verval Heelal?
Waarschijnlijkheid Oorzaak en gevolg moeten beide worden gespecificeerd Overgangswaarschijnlijkheid Onbepaaldheid Geen onzekerheid Dat lijkt een taalkweske maar is dieper
Quantummechanica De Broglie hypothese Schrödinger: dispersierelake ω 2 + k 2 klassieke golven E + p 2 -> ω + k 2 golf funcke / t + 2 / x 2 Schrödingervergelijking Briljant succes
Quantum veldentheorie Quanta & speciale relakviteit RelaKviteit: geen gelijkkjdigheid PotenKaal kan niet globaal zijn De vorm is in de fase ω 2 + k 2 klassieke golven E + p 2 -> ω + k 2 golf funcke exp(iψ)
Fundamentele wisselwerking
Feynman Diagram grafische samenvajng van de complexe amplitude van een wisselwerking
Feynman Diagram foton vertex vertex
Som over alle mogelijke Feynman diagrammen elektromagneksch veld elektrische stroom elektrische stroom
Locale symmetrie Locale fase-draaiing Veldquanta Briljant succes
Globale symmetrie Lokale symmetrie
Veld
Veldboson U(1), SU(2), SU(3)
Feynman vertex veldboson lokale U(1) fase-draaiing symmetrie fermion
Feynman Diagram
Algemene relakviteit Knippen & plakken met ruimte-kjd
Van Stevin tot Einstein Stevin deed het Galilei niet Einstein loste het op
Simon Stevin Wonder en is gheen wonder
DelC, 1585
Albert Einstein (1879-1955)
Knippen & plakken General RelaKvity 101 Ruimte-Kjd is bouwmateriaal
Evenwijdige lijnen
Knip
Plak
Kromming meten
Kromming meten C = πd C < πd
Alles valt met dezelfde versnelling
Kromme ruimten Arabische boldriehoeken Algemene oppervlakken Algemene ruimten
Hasan ibn Khalil al-laradi'i
gmn
Einstein Vergelijking De structuur en dynamica van ruimte-kjd worden bepaald door massa, energie en impuls van materie
Einsteins meest briljante vondst Bron van kromming
Hoepel op met je trampoline
GravitaKe-lens-effect
Halo s van donker spul
Terug naar de toekomst Tasten in het duister naar mogelijke uitwegen
Vreselijk vacuüm Twee briljante mislukkingen
Vacuüm polarisake Opnieuw: oorzaak & gevolg Dobbelstenen die je niet kunt zien Casimir-Polder effect
Dezelfde oorzaken hebben niet allkjd dezelfde gevolgen Er zijn oorzaken zonder gevolg... en gevolgen zonder oorzaak
RenormalisaKe wint
RenormalisaKe verliest Λ
Quantum wat? Quanta & Speciale relakviteit QFT Briljant succes Quanta & Algemene relakviteit Briljante mislukking
Einstein Vergelijking Λ QCD = 10 118 De Wraak van de Ultraviolet Catastrofe
Spectraallijn
De energie die het gehad zou kunnen hebben De energie van een toestand
Einstein Vergelijking ΛQCD = 10 118 De groowe van de potenkële energie speelt een rol, niet het verschil tussen toestanden
Dat doet de Lambda Een ander antwoord is niet te geven
Willem de Siwer
Links en rechts in de Einstein Vergelijking
Wat is er mis? Quanta & Algemene relakviteit Briljante mislukking Quanta fout? RelaKviteit fout? Beide?
Wisselwerking, geen = De wiskunde voorbij De symbolische inhoud van een vergelijking
Globale symmetrie Lokale symmetrie
Veld
Kromme ruimte-kjd Lorentz Veldboson U(1), SU(2), SU(3)? Lorentz-groep is conknu U(1), SU(2), SU(3) zijn compact
Einsteins meest briljante vondst Bron van kromming
Einstein Vergelijking De structuur en dynamica van ruimte-kjd worden bepaald door massa, energie en impuls van materie
Hoezo, bepaald door? Dat is wiskunde, geen wisselwerking worden bepaald door
Aan welke kant sta jij? De algebra van een mening
Lambda links Vacuum-energie gecompenseerd door de structuur van ruimte-kjd
Behoudswet
Lambda Rechts Zoeken naar een toestandsvergelijking
Toestandsvergelijking
Chandrasekhar Limiet vermeerdert de effeckeve massa
vermindert de effeckeve massa Inverse Chandrasekhar
donkere materie donkere energie In de In kosmologie GRT schalen zijn ρ en ρ Λ en Λ verschillend min of meer met gelijk de Kjd
Eén theorie per persoon alstubliec!
Eén theorie per persoon Feiten? Hoezo feiten?
Eén theorie per persoon In the absence of facts, every theory is an opinion, no mawer how abstract the algebra in which it is expressed.
Opmerkzaamheid Nieuwsgierigheid helpt niet De gave der opmerkzaamheid Welk meetgegeven speelt de rol van RadioacKviteit Foto-electrisch effect Perihelium precessie Donker spul
GravitaKe-lens-effect achromaksch? Iets anders? Kosmische roodverschuiving anders dan GRT?
De nieuwe Einstein Even rekenen
Einstein wij
De nieuwe Einstein 1.5e9 mensen in 1879 Nu 7.1e9 Factor 4.7 Eén hyper-genie per 300 yr 300/4.7 = 64 yr 1879 + 64 = 1943 Twee nieuwe Einsteins nu
De nieuwe Einstein It takes a village to raise a child It takes a world to raise a scienkst
Non è finita la commedia V. Icke 2016 Nature Physics, 12:374, April www.strw.leidenuniv.nl/~icke/